https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D8%A8
محراب - تاریخچهٔ نسخهها
2026-06-16T09:30:57Z
تاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکی
MediaWiki 1.43.1
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D8%A8&diff=7697&oldid=prev
Samei در ۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۲۴
2025-05-10T07:24:47Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۲۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l18">خط ۱۸:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۸:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گچبری: آثار موجود کهن در ایران نشان میدهد که هنرمندان ما از قرن سوم هجری به تزئین محراب توجه کردهاند و یک نمونه از آن، محراب مسجد عتیق شیراز است که در281 هجری به دستور عمرولیث صفاری بنا شده است. گچبری عمیقی در قسمت زیر طاق محراب این مسجد به چشم میخورد. که با طرح ساده گل آراسته است. زیباترین و پیچیدهترین گچبریها در زمان سلجوقیان انجام گرفته است. در این عصر با کتیبههایی که نقشهای پرکار و مفصل داشتند اطراف محراب را میپوشاندند و محرابهای گچبری شده در سده ششم هجری که معمولاً با دو حاشیه کتیبهدار ساخته میشدند.<sup>7</sup></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گچبری: آثار موجود کهن در ایران نشان میدهد که هنرمندان ما از قرن سوم هجری به تزئین محراب توجه کردهاند و یک نمونه از آن، محراب مسجد عتیق شیراز است که در281 هجری به دستور عمرولیث صفاری بنا شده است. گچبری عمیقی در قسمت زیر طاق محراب این مسجد به چشم میخورد. که با طرح ساده گل آراسته است. زیباترین و پیچیدهترین گچبریها در زمان سلجوقیان انجام گرفته است. در این عصر با کتیبههایی که نقشهای پرکار و مفصل داشتند اطراف محراب را میپوشاندند و محرابهای گچبری شده در سده ششم هجری که معمولاً با دو حاشیه کتیبهدار ساخته میشدند.<sup>7</sup></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کاشیکاری: هنگامی که در کاشان طریقه حرارت دادن به قطعات بزرگ سفال را آموختند محرابها را با سفال لعابی پوشاندند. از مشهورترین محرابهای کاشیکاری سه محراب در مرقد حضرت امام رضا در مشهد میباشد. در تزئین پوششی ابنیه و عمارات و محراب مساجد، کاشیهای جلادار نیز به طور قابل ملاحظهای بهکار میرفتند. این کاشیها ستاره شکل، صلیب شکل و یا مستطیل شکل بودند که در آراستن محراب نقش بزرگی را داشتند.<sup>8</sup></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کاشیکاری: هنگامی که در کاشان طریقه حرارت دادن به قطعات بزرگ سفال را آموختند محرابها را با سفال لعابی پوشاندند. از مشهورترین محرابهای کاشیکاری سه محراب در مرقد حضرت امام رضا در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مشهد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>میباشد. در تزئین پوششی ابنیه و عمارات و محراب مساجد، کاشیهای جلادار نیز به طور قابل ملاحظهای بهکار میرفتند. این کاشیها ستاره شکل، صلیب شکل و یا مستطیل شکل بودند که در آراستن محراب نقش بزرگی را داشتند.<sup>8</sup></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اما تزئین با کاشی معرق در اصفهان به حد اعلا پیشرفت کرده بود. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اما تزئین با کاشی معرق در اصفهان به حد اعلا پیشرفت کرده بود. </div></td></tr>
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D8%A8&diff=3890&oldid=prev
Samei در ۲۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۵۵
2025-04-21T21:55:01Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۵۵</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l24">خط ۲۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>معرق: از انواع بسیار ارزندهای هستند که به دوره صفوی متعلقاند و هنر شکفتهای را که بر دیوارها و محرابها و گنبدها جلوه میکند. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>معرق: از انواع بسیار ارزندهای هستند که به دوره صفوی متعلقاند و هنر شکفتهای را که بر دیوارها و محرابها و گنبدها جلوه میکند. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نمونههای مهم محراب در مساجد اسلامی<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">: </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== </ins>نمونههای مهم محراب در مساجد اسلامی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">===</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محراب مسجد جامع نیریز که در 340هجری قمری ساخته شده. محراب مسجد جامع عقیق شیراز، آرامگاه کورش که در جداره داخلی آن کلمه قبله و آیه اِنّا فَتَحْنا لَکَ فَتْحَاً مُبینا ذکر شده ـ مسجد سنگی داراب با کتیبه 652 هـ.ق ـ محراب مسجد سنگی ایج در شهرستان استهبان از دوره اتابکان ـ محراب مسجد جامع نائین ـ محراب مدرسه خارجرود ـ مسجد جامع رضائیه ـ محراب مسجد ورامین ـ محراب مسجد جامع ساوه ـ محراب الجایتو در [[مسجد جامع اصفهان]] و... .<sup>9</sup></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محراب مسجد جامع نیریز که در 340هجری قمری ساخته شده. محراب مسجد جامع عقیق شیراز، آرامگاه کورش که در جداره داخلی آن کلمه قبله و آیه اِنّا فَتَحْنا لَکَ فَتْحَاً مُبینا ذکر شده ـ مسجد سنگی داراب با کتیبه 652 هـ.ق ـ محراب مسجد سنگی ایج در شهرستان استهبان از دوره اتابکان ـ محراب مسجد جامع نائین ـ محراب مدرسه خارجرود ـ مسجد جامع رضائیه ـ محراب مسجد ورامین ـ محراب مسجد جامع ساوه ـ محراب الجایتو در مسجد جامع اصفهان و... .<sup>9</sup></del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[منار]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[مسجد جامع اصفهان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قاسم کشاورزی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قاسم کشاورزی</div></td></tr>
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D8%A8&diff=1780&oldid=prev
Samei در ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۴۶
2024-09-26T16:46:46Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۴۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''ريشة واژه،''' </del>محراب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جاي ايستادن پيش </del>نماز در مسجد. در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كليساها </del>محل قرار گرفتن اسقف اعظم. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طاقنمايي كه </del>جهت قبله را مشخص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميكند</del>. محل نشستن واعظ در مسجد. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جاي ويژة پيش </del>نماز. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فضايي براي </del>برافروختن آتش در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آتشكدهها</del>.<sup>1</sup></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== ریشه واژه ===</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محراب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جای ایستادن پیش </ins>نماز در مسجد. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلیساها </ins>محل قرار گرفتن اسقف اعظم. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طاقنمایی که </ins>جهت قبله را مشخص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میکند</ins>. محل نشستن واعظ در مسجد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جای ویژه پیش </ins>نماز. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فضایی برای </ins>برافروختن آتش در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آتشکدهها</ins>.<sup>1</sup></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محراب در قرآن به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معناي </del>مسجد آمده است. ابن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اعرابي </del>معتقد است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>مردم در آن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مينشينند </del>و اجتماع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميكنند</del>.<sup>2</sup> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محراب در قرآن به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معنای </ins>مسجد آمده است. ابن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اعرابی </ins>معتقد است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>مردم در آن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مینشینند </ins>و اجتماع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میکنند</ins>.<sup>2</sup></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ريشهها </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سير تاريخي </del>محراب<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">:</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== ریشهها </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیر تاریخی </ins>محراب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">===</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اظهار نظر شده که محراب اسلامی از مهرابههای معابد مهری گرفته شده است و با توجه به اینکه ما نمونه درست و کاملی از مهرابههای معابد مهدی نداریم این نظریه همچنان باقی است. معابد مهری بدین صورت بودهاند که حالت راهرویی هفت قسمتی داشتهاند، که در هر قسمت حوضی پر آب وجود داشته و آخر معبد در دیوار روبرویی نقش برجسته مهر که در حال کشتن گاو بوده است به صورت برجسته نشان داده شده است. این نقش در حال حاضر در عکسهایی که موجود است دیده میشود. گروهی که چنین نظریهای دارند، محرابهای معابد مهری را مهرابه گویند تا اختلافی با محراب کنونی باشد.<sup>3</sup> </ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اظهار نظر شده كه محراب اسلامي از مهرابههاي معابد مهري گرفته شده است و </del>با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توجه به اينكه ما نمونة درست و كاملي از مهرابههاي معابد مهدي نداريم اين نظريه همچنان باقي است. معابد مهري بدين صورت بودهاند كه حالت راهرويي هفت قسمتي داشتهاند، كه </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هر قسمت حوضي پر آب وجود داشته و آخر معبد </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديوار روبرويي نقش برجستة مهر كه </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حال كشتن گاو بوده است به صورت برجسته نشان داده شده است</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين نقش </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حال حاضر </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عكسهايي كه موجود است ديده ميشود. گروهي كه چنين نظريهاي دارند، محرابهاي معابد مهري را مهرابه گويند تا اختلافي با محراب كنوني باشد</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><sup>3</sup> </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گسترش اسلام </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محدوده ایران (</ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فلات ایران) محرابهای اسلامی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بناهای اولیه دیده میشود</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از جمله میتوان محرابی از دوره خلافت عمر </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مسجد جامع ابرکوه و باز نمونه دیگر </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مسجد جامع اصفهان]] و امثال آن نام برد</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گسترش اسلام در محدودة ايران (در فلات ايران) محرابهاي اسلامي در بناهاي اوليه ديده ميشود. از جمله ميتوان محرابي از دورة خلافت عمر در </del>مسجد جامع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابركوه </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">باز نمونة ديگر </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مسجد جامع اصفهان و امثال آن نام برد</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنا به نظر آندره گدار که مساجد ایران را بررسی کرده، </ins>با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بررسی مساجد ایران اظهار نظر میکند که هنوز پلانهای مساجد سده چهارم نظیر </ins>مسجد جامع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیریز که در 340 هجری قمری ساخته شده پلان ساسانی دارد </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ناگهانی نمیتواند پلان مساجد غربی اسلامی باشد. با این نظریه میتوان اظهار نظر کرد که محرابهای اسلامی هم باید </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیش از اسلام نمونههایی داشته باشد</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><sup>4</sup></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنا به نظر آندره گدار كه مساجد ايران </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بررسي كرده، با بررسي مساجد ايران اظهار نظر ميكند كه هنوز پلانهاي مساجد سدة چهارم نظير </del>مسجد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جامع نيريز كه در 340 هجري قمري ساخته شده پلان ساساني دارد </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ناگهاني نميتواند پلان مساجد غربي اسلامي باشد. با اين نظريه ميتوان اظهار نظر كرد كه محرابهاي اسلامي هم بايد </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيش از </del>اسلام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمونههايي داشته باشد</del>.<sup><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4</del></sup></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابنبطوطه ایجاد محراب </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در </ins>مسجد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدینه (اولین مسجد اسلامی)، به دوره عثمان نسبت میدهد </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی گفتهاند اولین محراب را </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اسلام<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]، مروان بنا کرد</ins>.<sup><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5</ins></sup></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابنبطوطه ايجاد </del>محراب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را </del>در مسجد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدينه (اولين </del>مسجد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامي)، </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دورة عثمان نسبت ميدهد و برخي گفتهاند اولين </del>محراب را در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلام، مروان بنا كرد</del>.<sup><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5</del></sup></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== اجزاء و تزئینات محراب ===</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محراب در مسجد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مکانی است برای پیشوای مذهبی، هنگامی که نماز به صورت جماعت برگزار میشود. معمولاً در ضلع جنوبی دیوار مساجد رو به قبله نمازگزاران بنا میشود، گاهی از سطح صحن </ins>مسجد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گودتر و گاهی در قسمتی از دیوار فرو رفته است. همانگونه که </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آراستن سایر اجزای مسجد در ایران پرداختهاند، هنرمندان ایرانی </ins>محراب را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درعرصه هنرنمایی خود قرار داده تا قبله نمازگزاران خالی از لطایف هنری نماند. به موازات تحولاتی که در هنر تزئینی ایران، بعد از اسلام رخ داد، محرابها هم از گوناگونی کم نظیری برخوردار شدند، چنانکه کمال هنر گچبری و کاشیکاری </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آراستن محرابها نمایان است</ins>.<sup><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6</ins></sup></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اجزاء </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تزئينات </del>محراب<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">:</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گچبری: آثار موجود کهن در ایران نشان میدهد که هنرمندان ما از قرن سوم هجری به تزئین محراب توجه کردهاند </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یک نمونه از آن، محراب مسجد عتیق شیراز است که در281 هجری به دستور عمرولیث صفاری بنا شده است. گچبری عمیقی در قسمت زیر طاق </ins>محراب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این مسجد به چشم میخورد. که با طرح ساده گل آراسته است. زیباترین و پیچیدهترین گچبریها در زمان سلجوقیان انجام گرفته است. در این عصر با کتیبههایی که نقشهای پرکار و مفصل داشتند اطراف محراب را میپوشاندند و محرابهای گچبری شده در سده ششم هجری که معمولاً با دو حاشیه کتیبهدار ساخته میشدند.<sup>7</sup></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محراب </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مسجد مكاني است براي پيشواي مذهبي، هنگامي كه نماز </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صورت جماعت برگزار ميشود</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معمولاً </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ضلع جنوبي ديوار مساجد رو به قبلة نمازگزاران بنا ميشود، گاهي از سطح صحن مسجد گودتر و گاهي </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قسمتي از ديوار فرو رفته است</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همانگونه كه </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آراستن ساير اجزاي مسجد در ايران پرداختهاند، هنرمندان ايراني محراب را درعرصة هنرنمايي خود قرار داده تا قبلة نمازگزاران خالي از لطايف هنري نماند</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به موازات تحولاتي كه در هنر تزئيني ايران، بعد از اسلام رخ داد، محرابها هم از گوناگوني كم نظيري برخوردار شدند، چنانكه كمال هنر گچبري </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاشيكاري </del>در آراستن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محرابها نمايان است</del>.<sup><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6</del></sup></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کاشیکاری: هنگامی که </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کاشان طریقه حرارت دادن </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قطعات بزرگ سفال را آموختند محرابها را با سفال لعابی پوشاندند</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از مشهورترین محرابهای کاشیکاری سه محراب </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرقد حضرت امام رضا </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشهد میباشد</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در تزئین پوششی ابنیه و عمارات و محراب مساجد، کاشیهای جلادار نیز </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طور قابل ملاحظهای بهکار میرفتند</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این کاشیها ستاره شکل، صلیب شکل </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یا مستطیل شکل بودند که </ins>در آراستن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محراب نقش بزرگی را داشتند</ins>.<sup><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8</ins></sup></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گچبري: آثار موجود كهن </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران نشان ميدهد كه هنرمندان ما از قرن سوم هجري به تزئين محراب توجه كردهاند و يك نمونه از آن، محراب مسجد عتيق شيراز است كه در281 هجري </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دستور عمروليث صفاري بنا شده است. گچبري عميقي در قسمت زير طاق محراب اين مسجد به چشم ميخورد. كه با طرح سادة گل آراسته است. زيباترين و پيچيدهترين گچبريها در زمان سلجوقيان انجام گرفته است. در اين عصر با كتيبههايي كه نقشهاي پركار و مفصل داشتند اطراف محراب را ميپوشاندند و محرابهاي گچبري شده در سدة ششم هجري كه معمولاً با دو حاشية كتيبهدار ساخته ميشدند</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><sup>7</sup></del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اما تزئین با کاشی معرق </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصفهان </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حد اعلا پیشرفت کرده بود</ins>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاشيكاري</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هنگامي كه در كاشان طريقة حرارت دادن </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قطعات بزرگ سفال </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آموختند </del>محرابها <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را با سفال لعابي پوشاندند. از مشهورترين محرابهاي كاشيكاري سه محراب در مرقد حضرت امام رضا در مشهد ميباشد. در تزئين پوششي ابنيه و عمارات و محراب مساجد، كاشيهاي جلادار نيز به طور قابل ملاحظهاي بهكار ميرفتند. اين كاشيها ستاره شكل، صليب شكل </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يا مستطيل شكل بودند كه در آراستن محراب نقش بزرگي را داشتند</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><sup>8</sup></del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معرق</ins>: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از انواع بسیار ارزندهای هستند که </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوره صفوی متعلقاند و هنر شکفتهای </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که بر دیوارها و </ins>محرابها و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گنبدها جلوه میکند</ins>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اما تزئين با كاشي معرق </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصفهان به حد اعلا پيشرفت كرده بود. </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمونههای مهم محراب </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مساجد اسلامی: </ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معرق: از انواع بسيار ارزندهاي هستند كه به دورة صفوي متعلقاند و هنر شكفتهاي را كه بر ديوارها و محرابها و گنبدها جلوه ميكند. </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محراب مسجد جامع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیریز که </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">340هجری قمری </ins>ساخته شده. محراب مسجد جامع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عقیق شیراز، </ins>آرامگاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کورش که </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جداره داخلی </ins>آن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلمه </ins>قبله و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آیه </ins>اِنّا فَتَحْنا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لَکَ </ins>فَتْحَاً <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مُبینا ذکر </ins>شده ـ مسجد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگی </ins>داراب با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتیبه </ins>652 هـ.ق ـ محراب مسجد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگی ایج </ins>در شهرستان استهبان از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوره اتابکان </ins>ـ محراب مسجد جامع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نائین </ins>ـ محراب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدرسه </ins>خارجرود ـ مسجد جامع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رضائیه </ins>ـ محراب مسجد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ورامین </ins>ـ محراب مسجد جامع ساوه ـ محراب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الجایتو </ins>در مسجد جامع اصفهان و... .<sup>9</sup></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمونههاي مهم محراب در مساجد اسلامي: </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محراب مسجد جامع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيريز كه </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">340هجري قمري </del>ساخته شده. محراب مسجد جامع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عقيق شيراز، </del>آرامگاه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كورش كه </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جدارة داخلي </del>آن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلمة </del>قبله و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آية </del>اِنّا فَتَحْنا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لَكَ </del>فَتْحَاً <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مُبينا ذكر </del>شده ـ مسجد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگي </del>داراب با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتيبة </del>652 هـ.ق ـ محراب مسجد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگي ايج </del>در شهرستان استهبان از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دورة اتابكان </del>ـ محراب مسجد جامع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نائين </del>ـ محراب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدرسة </del>خارجرود ـ مسجد جامع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رضائيه </del>ـ محراب مسجد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ورامين </del>ـ محراب مسجد جامع ساوه ـ محراب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الجايتو </del>در مسجد جامع اصفهان و... .<sup>9</sup></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قاسم کشاورزی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قاسم کشاورزی</div></td></tr>
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D8%A8&diff=1333&oldid=prev
Samei: صفحهای تازه حاوی «'''ريشة واژه،''' محراب جاي ايستادن پيش نماز در مسجد. در كليساها محل قرار گرفتن اسقف اعظم. طاقنمايي كه جهت قبله را مشخص ميكند. محل نشستن واعظ در مسجد. جاي ويژة پيش نماز. فضايي براي برافروختن آتش در آتشكدهها.<sup>1</sup> محراب در قرآن به معناي مسجد آ...» ایجاد کرد
2024-08-18T20:44:50Z
<p>صفحهای تازه حاوی «'''ريشة واژه،''' محراب جاي ايستادن پيش نماز در مسجد. در كليساها محل قرار گرفتن اسقف اعظم. طاقنمايي كه جهت قبله را مشخص ميكند. محل نشستن واعظ در مسجد. جاي ويژة پيش نماز. فضايي براي برافروختن آتش در آتشكدهها.<sup>1</sup> محراب در قرآن به معناي مسجد آ...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''ريشة واژه،''' محراب جاي ايستادن پيش نماز در مسجد. در كليساها محل قرار گرفتن اسقف اعظم. طاقنمايي كه جهت قبله را مشخص ميكند. محل نشستن واعظ در مسجد. جاي ويژة پيش نماز. فضايي براي برافروختن آتش در آتشكدهها.<sup>1</sup><br />
<br />
محراب در قرآن به معناي مسجد آمده است. ابن اعرابي معتقد است كه مردم در آن مينشينند و اجتماع ميكنند.<sup>2</sup> <br />
<br />
ريشهها و سير تاريخي محراب:<br />
<br />
اظهار نظر شده كه محراب اسلامي از مهرابههاي معابد مهري گرفته شده است و با توجه به اينكه ما نمونة درست و كاملي از مهرابههاي معابد مهدي نداريم اين نظريه همچنان باقي است. معابد مهري بدين صورت بودهاند كه حالت راهرويي هفت قسمتي داشتهاند، كه در هر قسمت حوضي پر آب وجود داشته و آخر معبد در ديوار روبرويي نقش برجستة مهر كه در حال كشتن گاو بوده است به صورت برجسته نشان داده شده است. اين نقش در حال حاضر در عكسهايي كه موجود است ديده ميشود. گروهي كه چنين نظريهاي دارند، محرابهاي معابد مهري را مهرابه گويند تا اختلافي با محراب كنوني باشد.<sup>3</sup> <br />
<br />
با گسترش اسلام در محدودة ايران (در فلات ايران) محرابهاي اسلامي در بناهاي اوليه ديده ميشود. از جمله ميتوان محرابي از دورة خلافت عمر در مسجد جامع ابركوه و باز نمونة ديگر در مسجد جامع اصفهان و امثال آن نام برد.<br />
<br />
بنا به نظر آندره گدار كه مساجد ايران را بررسي كرده، با بررسي مساجد ايران اظهار نظر ميكند كه هنوز پلانهاي مساجد سدة چهارم نظير مسجد جامع نيريز كه در 340 هجري قمري ساخته شده پلان ساساني دارد و ناگهاني نميتواند پلان مساجد غربي اسلامي باشد. با اين نظريه ميتوان اظهار نظر كرد كه محرابهاي اسلامي هم بايد در پيش از اسلام نمونههايي داشته باشد.<sup>4</sup><br />
<br />
ابنبطوطه ايجاد محراب را در مسجد مدينه (اولين مسجد اسلامي)، به دورة عثمان نسبت ميدهد و برخي گفتهاند اولين محراب را در اسلام، مروان بنا كرد.<sup>5</sup><br />
<br />
اجزاء و تزئينات محراب:<br />
<br />
محراب در مسجد مكاني است براي پيشواي مذهبي، هنگامي كه نماز به صورت جماعت برگزار ميشود. معمولاً در ضلع جنوبي ديوار مساجد رو به قبلة نمازگزاران بنا ميشود، گاهي از سطح صحن مسجد گودتر و گاهي در قسمتي از ديوار فرو رفته است. همانگونه كه به آراستن ساير اجزاي مسجد در ايران پرداختهاند، هنرمندان ايراني محراب را درعرصة هنرنمايي خود قرار داده تا قبلة نمازگزاران خالي از لطايف هنري نماند. به موازات تحولاتي كه در هنر تزئيني ايران، بعد از اسلام رخ داد، محرابها هم از گوناگوني كم نظيري برخوردار شدند، چنانكه كمال هنر گچبري و كاشيكاري در آراستن محرابها نمايان است.<sup>6</sup><br />
<br />
گچبري: آثار موجود كهن در ايران نشان ميدهد كه هنرمندان ما از قرن سوم هجري به تزئين محراب توجه كردهاند و يك نمونه از آن، محراب مسجد عتيق شيراز است كه در281 هجري به دستور عمروليث صفاري بنا شده است. گچبري عميقي در قسمت زير طاق محراب اين مسجد به چشم ميخورد. كه با طرح سادة گل آراسته است. زيباترين و پيچيدهترين گچبريها در زمان سلجوقيان انجام گرفته است. در اين عصر با كتيبههايي كه نقشهاي پركار و مفصل داشتند اطراف محراب را ميپوشاندند و محرابهاي گچبري شده در سدة ششم هجري كه معمولاً با دو حاشية كتيبهدار ساخته ميشدند.<sup>7</sup><br />
<br />
كاشيكاري: هنگامي كه در كاشان طريقة حرارت دادن به قطعات بزرگ سفال را آموختند محرابها را با سفال لعابي پوشاندند. از مشهورترين محرابهاي كاشيكاري سه محراب در مرقد حضرت امام رضا در مشهد ميباشد. در تزئين پوششي ابنيه و عمارات و محراب مساجد، كاشيهاي جلادار نيز به طور قابل ملاحظهاي بهكار ميرفتند. اين كاشيها ستاره شكل، صليب شكل و يا مستطيل شكل بودند كه در آراستن محراب نقش بزرگي را داشتند.<sup>8</sup><br />
<br />
اما تزئين با كاشي معرق در اصفهان به حد اعلا پيشرفت كرده بود. <br />
<br />
معرق: از انواع بسيار ارزندهاي هستند كه به دورة صفوي متعلقاند و هنر شكفتهاي را كه بر ديوارها و محرابها و گنبدها جلوه ميكند. <br />
<br />
نمونههاي مهم محراب در مساجد اسلامي: <br />
<br />
محراب مسجد جامع نيريز كه در 340هجري قمري ساخته شده. محراب مسجد جامع عقيق شيراز، آرامگاه كورش كه در جدارة داخلي آن كلمة قبله و آية اِنّا فَتَحْنا لَكَ فَتْحَاً مُبينا ذكر شده ـ مسجد سنگي داراب با كتيبة 652 هـ.ق ـ محراب مسجد سنگي ايج در شهرستان استهبان از دورة اتابكان ـ محراب مسجد جامع نائين ـ محراب مدرسة خارجرود ـ مسجد جامع رضائيه ـ محراب مسجد ورامين ـ محراب مسجد جامع ساوه ـ محراب الجايتو در مسجد جامع اصفهان و... .<sup>9</sup><br />
<br />
قاسم کشاورزی</div>
Samei