https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D9%85%D8%B9%DB%8C%D9%86 2026-06-20T12:26:06Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D9%85%D8%B9%DB%8C%D9%86&diff=9981&oldid=prev 2025-06-08T11:52:28Z

<p></p> <a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D9%85%D8%B9%DB%8C%D9%86&amp;diff=9981&amp;oldid=9979">نمایش تغییرات</a>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D9%85%D8%B9%DB%8C%D9%86&diff=9979&oldid=prev 2025-06-08T11:40:26Z

<p></p> <a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D9%85%D8%B9%DB%8C%D9%86&amp;diff=9979&amp;oldid=9886">نمایش تغییرات</a>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D9%85%D8%B9%DB%8C%D9%86&diff=9886&oldid=prev 2025-06-07T19:18:30Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «معین، ‌محمد (1297-1350ش)، ادیب، فرهنگ‌نویس، ‌پژوهشگر و مترجم. محمد معین از چهره‌های پژوهشی و دانشگاهی ایران در شهر رشت در خانواده‌ای روحانی به دنیا آمد. در شش سالگی والدینش را از دست داد.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; و تحت سرپرستی و تربیت جد پدری خود، محمدتقی معین الع...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>معین، ‌محمد (1297-1350ش)، ادیب، فرهنگ‌نویس، ‌پژوهشگر و مترجم.<br /> <br /> محمد معین از چهره‌های پژوهشی و دانشگاهی ایران در شهر رشت در خانواده‌ای روحانی به دنیا آمد. در شش سالگی والدینش را از دست داد.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; و تحت سرپرستی و تربیت جد پدری خود، محمدتقی معین العلما ـ روحانی بزرگ رشت ـ قرار گرفت.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; دورة دبستان و نیمی از دورة دبیرستان را در زادگاهش گذراند. سپس به [[استان تهران|تهران]] آمد و نیمة دوم دبیرستان را در دارالفنون طی كرد.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; در 1313ش در رشته‌های ادبیات، فلسفه و علوم تربیتی از دانشكدة ادبیات دانشگاه تهران مدرك لیسانس گرفت. در 1314ش به اهواز رفت و نخست دبیر دبیرستان‌ها و سپس رئیس دانشسرای مقدماتی پسرانة آن شهر شد. در همین هنگام از طریق مكاتبه با آموزشگاه روان شناسی بروكسل در روان شناسی علمی، خط‌شناسی و مغزشناسی تخصص گرفت.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; پس از آن تحصیلات خود را در رشتة زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه تهران ادامه داد و نخستین كسی بود كه با نوشتن رسالة مزدیسنا و تأثیر آن در ادبیات فارسی به اخذ درجة دكتری نائل شد.&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; دریافت نشان عالی ادب و هنر و جایزة آكادمی ادبیات از كشور فرانسه و نیز اخذ چندین نشان علمی و فرهنگی ایران از افتخارات زندگی او بود.&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; افزون بر دانشگاه تهران، ‌در بسیاری از كرسی‌های زبان و ادبیات فارسی در كشورهای امریكا، انگلستان و روسیه به تدریس پرداخت.&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; در 1325ش مأمور همكاری با علامه دهخدا&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; در تدوین &#039;&#039;لغت نامه&#039;&#039;&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; گردید. پس از مرگ دهخدا نیز ‌كار او را ادامه داد.&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; در طریق تحقیق بیش از هر كس متأثر از پورداوود بود و از وی پیروی می‌كرد.&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt; سرانجام در پی یك بیماری سخت كه پنج سال به درازا كشید، در تهران درگذشت و در زادگاه نیاكانش، آستانة اشرفیه در گیلان به خاك سپرده شد. از وی كتابها، مقاله‌ها و ترجمه‌های بسیاری باقی مانده است.&lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt; مشهورترین آثارش تدوین بخشی از &#039;&#039;لغت‌نامة دهخدا&#039;&#039;، تصحیح و حواشی &#039;&#039;برهان قاطع&#039;&#039; محمدحسین بن خلف تبریزی، &#039;&#039;فرهنگ فارسی با همكاری گروهی بزرگ از پژوهشگران و نویسندگان&#039;&#039;، &#039;&#039;‌حافظ شیرین سخن&#039;&#039;، &#039;&#039;مزدیسنا و تأثیر آن در ادبیات پارسی&#039;&#039;، تصحیح و توضیح &#039;&#039;چهارمقالة‌&#039;&#039; نظامی عروضی،&#039;&#039;دانشنامة علایی&#039;&#039;، جامع‌الحكمتین ناصر خسرو، جوامع الحكایات و لوامع الروایات عوفی، و چند رسالة تحقیقی در دستور زبان فارسی مانند &#039;&#039;اسم مصدر ـ حاصل مصدر&#039;&#039;، &#039;&#039;اضافه ـ اسم جنس ـ معرفه و نكره&#039;&#039; و ترجمة &#039;&#039;ایران از آغاز تا اسلام&#039;&#039;، نوشتة ر. گیرشمن هستند.&lt;sup&gt;11&lt;/sup&gt; <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> 1.     نصری، ‌عبدالله. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;كارنامة دكتر معین&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: امیركبیر، چ 1، 1364، ص 13.<br /> <br /> 2.     معین، محمد. «شرح حال دكتر محمد معین به قلم خودش»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;وحید&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ‌س 6، ‌ش 12 (آذرماه 1348)، ‌ص 1074 و 1075.<br /> <br /> 3.     استعلامی، ‌محمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;بررسی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ادبیات امروز ایران&#039;&#039;.&#039;&#039;&#039; تهران: امیركبیر، چ 4، 1355، ص 188.<br /> <br /> 4.     فرشیدورد، خسرو. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دربارة ادبیات و نقد ادبی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: امیركبیر، چ 1، 1363، ص 288.<br /> <br /> 5.     بختیار، مظفر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;یادنامة دكتر معین&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: دانشگاه تهران، 1350، ص 5؛ نیز مصاحب، غلامحسین. دایرةالمعارف فارسی. ج 2، ص 2811.<br /> <br /> 6.     حكیمیان، ‌ابوالفتح. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;فهرست مشاهیر ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: دانشگاه ملی ایران، 1357، ج 2، ص 454 و 455.<br /> <br /> 7.     استعلامی. همانجا.<br /> <br /> 8.     شهیدی، جعفر. «به یاد شمع مرده»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;‌یادنامة دكتر معین&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ‌به كوشش مظفر بختیار، تهران: دانشگاه تهران، 1350، ‌ص یازده.<br /> <br /> 9.     معین، مهدخت. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مجموعة مقالات دكتر محمد معین&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: معین، 1364، ج 1، ص هفده. <br /> <br /> 10.  افشار، ایرج. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;نادره كاران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش محمود نیكویه، ‌تهران: نشر قطره، چ 1، 1383، ص 277.<br /> <br /> 11.  بختیار، ‌مظفر. «آثار دكتر محمد معین»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;‌یادنامة دكتر معین&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. همان، ص چهارده، ‌پانزده و شانزده؛ نیز مصاحب. همانجا.<br /> <br /> نیز نك: امیرقاسم خانی، ‌سهیلا. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مردی از دیار لغت&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. با مقدمة مهدخت معین، تهران: قدس، چ 1، 1382، ‌ص 168 ـ 198؛ «اولین كنگرة بزرگداشت معین در رشت برگزار شد»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;‌كادح&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. خرداد 1370، ‌ص 3؛ «اهداء كتابهای استاد معین»، ‌نشر دانش، ‌س 15، ‌ش 1 و 2 (آذر و اسفند 1373)؛ «بهانة بزرگداشت استاد دكتر محمد معین»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;‌نقش قلم&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; (نشریة استان گیلان). ش 583 (29 اردیبهشت ماه 1370)، ‌ص 8؛ «به یاد استاد فرزانه دكتر محمد معین»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;اطلاعات&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ‌ش 20804 (13 تیرماه 1375)؛ جكتاجی، ‌پوراحمد. «این است «معین» ی كه دوستش داریم»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;‌نقش&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;قلم&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ‌ش 585 (5 خرداد ماه 1370)؛ د. ج. «به فرهنگ معین از دیدة انصاف بنگریم»، &#039;&#039;&#039;‌&#039;&#039;اطلاعات&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ‌ش 19912 (29 اردیبهشت ماه 1372)؛ جابر عناصری. «آرامگاه دكتر محمد معین»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;چیستا&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. س 4، ش 4 (آذرماه 1365)، ‌ص 248؛ صراف، ‌مرتضی. «اولین یادنامه در زبان فارسی»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;‌ماهنامة ویسمن&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ‌س 1، ش 3 (آبان ماه 1352)؛ معین، ‌علی. «برادر از زبان برادر»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;‌گیله و&#039;&#039;&#039;ا&#039;&#039;. ش 1 (تیرماه 1371)، ص 9.<br /> <br /> ابوالقاسم رادفر</div>

Samei