https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87_%D9%81%DB%8C%D8%B6%DB%8C%D9%87مدرسه فیضیه - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-16T04:37:52Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87_%D9%81%DB%8C%D8%B6%DB%8C%D9%87&diff=5018&oldid=prevSamei: /* نویسنده مقاله */2025-04-30T19:01:03Z<p><span class="autocomment">نویسنده مقاله</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۰۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l26">خط ۲۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جعفر گلشن</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جعفر گلشن</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</del>رده:علوم سیاسی]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:علوم سیاسی]]</div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-5017:rev-5018:php=table -->
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87_%D9%81%DB%8C%D8%B6%DB%8C%D9%87&diff=5017&oldid=prevSamei: /* مآخذ */2025-04-30T19:00:35Z<p><span class="autocomment">مآخذ</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۰۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">خط ۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[مدرسه فیضیه|فیضیه]]'''، (مدرسه) مهمترین و مشهورترین مدرسه علوم دینی ایران و از معتبرترین حوزههای علمیه جهان تشیع.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[مدرسه فیضیه|فیضیه]]'''، (مدرسه) مهمترین و مشهورترین مدرسه علوم دینی ایران و از معتبرترین حوزههای علمیه جهان تشیع.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این مدرسه در ضلع شمالی صحن قدیمی آستانه مقدسه حضرت معصومه (س) در شهر قم واقع شده است. بنای فعلی مدرسه را مربوط به دوره [[فتحعلی شاه قاجار|فتحعلی شاه]] میدانند که در 1222ق / ؟؟؟ م آن را بر بنیان بنای قبلی استوار ساخت<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> مدرسی </del>طباطبایی. '''''تربت پاکان'''''. ج 2، قم: چاپخانه مهر، 1335، ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">132؛ </del>سلطانزاده، حسین. '''''تاریخ مدارس''''' '''''ایران'''''. 1364، ص 337. </ref>. در این مکان از نیمه قرن ششم هجری «مدرسه آستانه» مستقر بوده است،<ref> مدرسی طباطبایی. '''''تربت پاکان'''''. ج 2، قم: چاپخانه مهر، 1335 . ص 132.</ref> در قرن دهم هجری و در دوره شاه طهماسب صفوی،<ref> ناصرالشریعه، شیخ محمدحسین. '''''تاریخ''''' '''''قم'''''. به کوشش علی دوانی، تهران: 1372، ص 155. </ref> مدرسه مزبور تخریب و مدرسهای نو احداث گردید که فیضیه نام گرفت<ref> سلطانزاده، حسین. '''''تاریخ مدارس''''' '''''ایران'''''. 1364. ص 337. </ref>. در باب وجه تسمیه مدرسه سخنان متفاوت گفته شده است. برخی نام آن را به واسطه قرار داشتن در کنار مرقد پر فیض حضرت معصومه (س)، برخی دیگر به سبب سالها سکونت و تدریس ملا محسن فیض کاشانی فقیه و عالم برجسته جهان تشیع در آن و دفن او در آنجا؛ و برخی نیز به سبب نقش ویژه او در تأسیس و احداث این مدرسه دانستهاند<ref>ناصرالشریعه، شیخ محمدحسین.'''''تاریخ''''' '''''قم'''''. به کوشش علی دوانی، تهران: 1372 . ص 156؛ </ref><ref>شریفرازی، محمد. '''''گنجینه دانشمندان'''''. ج 1، ص 40.</ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این مدرسه در ضلع شمالی صحن قدیمی آستانه مقدسه حضرت معصومه (س) در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قم|</ins>شهر قم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>واقع شده است. بنای فعلی مدرسه را مربوط به دوره [[فتحعلی شاه قاجار|فتحعلی شاه]] میدانند که در 1222ق / ؟؟؟ م آن را بر بنیان بنای قبلی استوار ساخت<ref><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> مدرسی </ins>طباطبایی. '''''تربت پاکان'''''. ج 2، قم: چاپخانه مهر، 1335، ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">132. </ref><ref></ins>سلطانزاده، حسین. '''''تاریخ مدارس''''' '''''ایران'''''. 1364، ص 337.</ref>. در این مکان از نیمه قرن ششم هجری «مدرسه آستانه» مستقر بوده است،<ref> مدرسی طباطبایی. '''''تربت پاکان'''''. ج 2، قم: چاپخانه مهر، 1335 . ص 132.</ref> در قرن دهم هجری و در دوره شاه طهماسب صفوی،<ref> ناصرالشریعه، شیخ محمدحسین. '''''تاریخ''''' '''''قم'''''. به کوشش علی دوانی، تهران: 1372، ص 155. </ref> مدرسه مزبور تخریب و مدرسهای نو احداث گردید که فیضیه نام گرفت<ref> سلطانزاده، حسین. '''''تاریخ مدارس''''' '''''ایران'''''. 1364. ص 337. </ref>. در باب وجه تسمیه مدرسه سخنان متفاوت گفته شده است. برخی نام آن را به واسطه قرار داشتن در کنار مرقد پر فیض حضرت معصومه (س)، برخی دیگر به سبب سالها سکونت و تدریس ملا محسن فیض کاشانی فقیه و عالم برجسته جهان تشیع در آن و دفن او در آنجا؛ و برخی نیز به سبب نقش ویژه او در تأسیس و احداث این مدرسه دانستهاند<ref>ناصرالشریعه، شیخ محمدحسین.'''''تاریخ''''' '''''قم'''''. به کوشش علی دوانی، تهران: 1372 . ص 156؛ </ref><ref>شریفرازی، محمد. '''''گنجینه دانشمندان'''''. ج 1، ص 40.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در قرن 13 هجری، [[فتحعلی شاه قاجار]]، این مدرسه را تجدید بنا کرد و توسعه داد. در دهههای نخستین قرن پانزدهم به اهتمام شیخ عبدالکریم حائری یزدی، فیضیه اعتبار و اهمیتی ویژه یافت؛<ref> '''''کتاب هفته'''''. شماره 165، 11 بهمن 1382، ص 18.</ref> و مرکز تحصیل و تدریس علوم دینی اسلامی شد و خیل عظیمی از طلاب و استادان علوم اسلامی از نقاط مختلف ایران و کشورهای همسایه بدانجا روی آوردند. بدین ترتیب مدرسه فیضیه به یکی از مهمترین مراکز تعلیم و تعلم علوم مذهبی شیعیان مبدل شد. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در قرن 13 هجری، [[فتحعلی شاه قاجار]]، این مدرسه را تجدید بنا کرد و توسعه داد. در دهههای نخستین قرن پانزدهم به اهتمام شیخ عبدالکریم حائری یزدی، فیضیه اعتبار و اهمیتی ویژه یافت؛<ref> '''''کتاب هفته'''''. شماره 165، 11 بهمن 1382، ص 18.</ref> و مرکز تحصیل و تدریس علوم دینی اسلامی شد و خیل عظیمی از طلاب و استادان علوم اسلامی از نقاط مختلف ایران و کشورهای همسایه بدانجا روی آوردند. بدین ترتیب مدرسه فیضیه به یکی از مهمترین مراکز تعلیم و تعلم علوم مذهبی شیعیان مبدل شد. </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l8">خط ۸:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به همت و قوت علمی استادان برجسته آن همچون صدر و حجت خوانساری، اعتبار روزافزون یافت، تا این که در دوره مرجعیت آیتالله بروجردی به اوج اهمیت و قوت علمی رسید،<ref>شریفرازی، محمد.گنجینه دانشمندان. ج 1 . ص 40.</ref> آنگونه که حوزه علمیه نجف را نیز تحتالشعاع خویش قرار داد. این امر سبب شد که از اقصی نقاط عالم، طلاب علوم دینی بدانجا روی آوردند. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به همت و قوت علمی استادان برجسته آن همچون صدر و حجت خوانساری، اعتبار روزافزون یافت، تا این که در دوره مرجعیت آیتالله بروجردی به اوج اهمیت و قوت علمی رسید،<ref>شریفرازی، محمد.گنجینه دانشمندان. ج 1 . ص 40.</ref> آنگونه که حوزه علمیه نجف را نیز تحتالشعاع خویش قرار داد. این امر سبب شد که از اقصی نقاط عالم، طلاب علوم دینی بدانجا روی آوردند. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>افزایش روزافزون طلاب، سبب توسعه بنا به دو طبقه، چهار ایوان و بیش از یکصد حجره گردید<ref> زنده دل، حسن. '''''راهنمای جامع ایرانگردی در استان قم'''''. تهران: 1379، ص 56 و 57. </ref><ref>مدرسی طباطبایی، ج 2، '''''تربت پاکان'''''. ج 2، قم: چاپخانه مهر، 1335. ص 132.</ref>. علاوه بر این کتابخانهای تخصصی برای آن تدارک دیده شد که از با سابقهترین کتابخانههای عمومی شهر [[قم]] است و شیخ عبدالکریم حائری یزدی<sup>*</sup> آن را بنیان نهاد. این کتابخانه در 1309ش افتتاح شد و روز به روز افزایش و گسترش بیشتری یافت. خصوصاً در دوره زعامت آیتالله بروجردی. این کتابخانه که در ضلع غربی مدرسه واقع شده است، چندین هزار جلد کتاب چاپی و بیش از دوهزار نسخه خطی دارد<ref> موحد ابطحی، سید حجت. '''''آشنایی با حوزههای علمیه شیعه'''''. ج 1، ص 343؛ '''''کتاب''''' '''''هفته'''''. شماره 165، 11 بهمن 1382، ص 18. </ref>. صرف نظر از جنبههای علمی و مذهبی، مدرسه فیضیه کانون فعالیتهای سیاسی بسیاری در دوره معاصر خصوصاً دوره [[محمدرضا شاه پهلوی]] بوده است. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>افزایش روزافزون طلاب، سبب توسعه بنا به دو طبقه، چهار ایوان و بیش از یکصد حجره گردید<ref> زنده دل، حسن. '''''راهنمای جامع ایرانگردی در استان قم'''''. تهران: 1379، ص 56 و 57. </ref><ref>مدرسی طباطبایی، ج 2، '''''تربت پاکان'''''. ج 2، قم: چاپخانه مهر، 1335. ص 132.</ref>. علاوه بر این کتابخانهای تخصصی برای آن تدارک دیده شد که از با سابقهترین کتابخانههای عمومی شهر [[قم]] است و شیخ عبدالکریم حائری یزدی<sup>*</sup> آن را بنیان نهاد. این کتابخانه در 1309ش افتتاح شد و روز به روز افزایش و گسترش بیشتری یافت. خصوصاً در دوره زعامت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[آیت الله بروجردی|</ins>آیتالله بروجردی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>. این کتابخانه که در ضلع غربی مدرسه واقع شده است، چندین هزار جلد کتاب چاپی و بیش از دوهزار نسخه خطی دارد<ref> موحد ابطحی، سید حجت. '''''آشنایی با حوزههای علمیه شیعه'''''. ج 1، ص 343؛ '''''کتاب''''' '''''هفته'''''. شماره 165، 11 بهمن 1382، ص 18. </ref>. صرف نظر از جنبههای علمی و مذهبی، مدرسه فیضیه کانون فعالیتهای سیاسی بسیاری در دوره معاصر خصوصاً دوره [[محمدرضا شاه پهلوی]] بوده است. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نقطه عطف این فعالیتها، [[قیام پانزده خرداد 1342|قیام پانزده خرداد 1342ش]]<sup>*</sup> و نهضت [[امام خمینی]] تا پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] در 1357ش است. فیضیه اصلیترین پایگاه سخنرانی و مبارزه [[امام خمینی]] و یارانش علیه حاکمیت [[سلسله پهلوی|نظام پهلوی]] بود، از این رو [[سلسله پهلوی|نظام پهلوی]] با درک این موضوع در نخستین اقدام تخریبی خود، در دوم فروردین 1342ش قوای امنیتی و مأموران حکومتی خود را به آنجا فرستاد که به کشته و مجروح شدن عدهای از حضار منجر گشت. این واقعه و حوادث متعاقب آن از جمله مسائل زمینهساز [[قیام پانزده خرداد 1342|قیام 15 خرداد 1342ش]] گردید<ref>رجبی، محمدحسن. '''''زندگینامه سیاسی امام خمینی'''''. ج 1، ص 266-267.</ref><ref>روحانی، سید حمید. '''''نهضت امام خمینی.''''' ج 2، ص 377-395.</ref><ref>'''''مدرسه فیضیه به روایت اسناد ساواک'''''. تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص سه و بیست و یک.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نقطه عطف این فعالیتها، [[قیام پانزده خرداد 1342|قیام پانزده خرداد 1342ش]]<sup>*</sup> و نهضت [[امام خمینی]] تا پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] در 1357ش است. فیضیه اصلیترین پایگاه سخنرانی و مبارزه [[امام خمینی]] و یارانش علیه حاکمیت [[سلسله پهلوی|نظام پهلوی]] بود، از این رو [[سلسله پهلوی|نظام پهلوی]] با درک این موضوع در نخستین اقدام تخریبی خود، در دوم فروردین 1342ش قوای امنیتی و مأموران حکومتی خود را به آنجا فرستاد که به کشته و مجروح شدن عدهای از حضار منجر گشت. این واقعه و حوادث متعاقب آن از جمله مسائل زمینهساز [[قیام پانزده خرداد 1342|قیام 15 خرداد 1342ش]] گردید<ref>رجبی، محمدحسن. '''''زندگینامه سیاسی امام خمینی'''''. ج 1، ص 266-267.</ref><ref>روحانی، سید حمید. '''''نهضت امام خمینی.''''' ج 2، ص 377-395.</ref><ref>'''''مدرسه فیضیه به روایت اسناد ساواک'''''. تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص سه و بیست و یک.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l26">خط ۲۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جعفر گلشن</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جعفر گلشن</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:علوم سیاسی]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</ins>رده:علوم سیاسی]]</div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87_%D9%81%DB%8C%D8%B6%DB%8C%D9%87&diff=5016&oldid=prevSamei: /* منبع اصلی */2025-04-30T18:58:50Z<p><span class="autocomment">منبع اصلی</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۵۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">خط ۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[مدرسه فیضیه|فیضیه]]'''، (مدرسه) مهمترین و مشهورترین مدرسه علوم دینی ایران و از معتبرترین حوزههای علمیه جهان تشیع.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[مدرسه فیضیه|فیضیه]]'''، (مدرسه) مهمترین و مشهورترین مدرسه علوم دینی ایران و از معتبرترین حوزههای علمیه جهان تشیع.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این مدرسه در ضلع شمالی صحن قدیمی آستانه مقدسه حضرت معصومه (س) در شهر قم واقع شده است. بنای فعلی مدرسه را مربوط به دوره [[فتحعلی شاه قاجار|فتحعلی شاه]] میدانند که در 1222ق / ؟؟؟ م آن را بر بنیان بنای قبلی استوار ساخت<ref> مدرسی طباطبایی. '''''تربت پاکان'''''. ج 2، قم: چاپخانه مهر، 1335، ص 132؛ سلطانزاده، حسین. '''''تاریخ مدارس''''' '''''ایران'''''. 1364، ص 337. </ref>. در این مکان از نیمه قرن ششم هجری «مدرسه آستانه» مستقر بوده است،<ref> مدرسی طباطبایی. '''''تربت پاکان'''''. ج 2، قم: چاپخانه مهر، 1335 . ص 132.</ref> در قرن دهم هجری و در دوره شاه طهماسب صفوی،<ref> ناصرالشریعه، شیخ محمدحسین. '''''تاریخ''''' '''''قم'''''. به کوشش علی دوانی، تهران: 1372، ص 155. </ref> مدرسه مزبور تخریب و مدرسهای نو احداث گردید که فیضیه نام گرفت<ref> سلطانزاده، حسین. '''''تاریخ مدارس''''' '''''ایران'''''. 1364. ص 337. </ref>. در باب وجه تسمیه مدرسه سخنان متفاوت گفته شده است. برخی نام آن را به واسطه قرار داشتن در کنار مرقد پر فیض حضرت معصومه (س)، برخی دیگر به سبب سالها سکونت و تدریس ملا محسن فیض کاشانی فقیه و عالم برجسته جهان تشیع در آن و دفن او در آنجا؛ و برخی نیز به سبب نقش ویژه او در تأسیس و احداث این مدرسه دانستهاند<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> تهران؛ </del>ناصرالشریعه، شیخ محمدحسین.'''''تاریخ''''' '''''قم'''''. به کوشش علی دوانی، تهران: 1372 . ص 156؛ شریفرازی، محمد. '''''گنجینه دانشمندان'''''. ج 1، ص 40. </ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این مدرسه در ضلع شمالی صحن قدیمی آستانه مقدسه حضرت معصومه (س) در شهر قم واقع شده است. بنای فعلی مدرسه را مربوط به دوره [[فتحعلی شاه قاجار|فتحعلی شاه]] میدانند که در 1222ق / ؟؟؟ م آن را بر بنیان بنای قبلی استوار ساخت<ref> مدرسی طباطبایی. '''''تربت پاکان'''''. ج 2، قم: چاپخانه مهر، 1335، ص 132؛ سلطانزاده، حسین. '''''تاریخ مدارس''''' '''''ایران'''''. 1364، ص 337. </ref>. در این مکان از نیمه قرن ششم هجری «مدرسه آستانه» مستقر بوده است،<ref> مدرسی طباطبایی. '''''تربت پاکان'''''. ج 2، قم: چاپخانه مهر، 1335 . ص 132.</ref> در قرن دهم هجری و در دوره شاه طهماسب صفوی،<ref> ناصرالشریعه، شیخ محمدحسین. '''''تاریخ''''' '''''قم'''''. به کوشش علی دوانی، تهران: 1372، ص 155. </ref> مدرسه مزبور تخریب و مدرسهای نو احداث گردید که فیضیه نام گرفت<ref> سلطانزاده، حسین. '''''تاریخ مدارس''''' '''''ایران'''''. 1364. ص 337. </ref>. در باب وجه تسمیه مدرسه سخنان متفاوت گفته شده است. برخی نام آن را به واسطه قرار داشتن در کنار مرقد پر فیض حضرت معصومه (س)، برخی دیگر به سبب سالها سکونت و تدریس ملا محسن فیض کاشانی فقیه و عالم برجسته جهان تشیع در آن و دفن او در آنجا؛ و برخی نیز به سبب نقش ویژه او در تأسیس و احداث این مدرسه دانستهاند<ref>ناصرالشریعه، شیخ محمدحسین.'''''تاریخ''''' '''''قم'''''. به کوشش علی دوانی، تهران: 1372 . ص 156؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ref><ref></ins>شریفرازی، محمد. '''''گنجینه دانشمندان'''''. ج 1، ص 40.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در قرن 13 هجری، [[فتحعلی شاه قاجار]]، این مدرسه را تجدید بنا کرد و توسعه داد. در دهههای نخستین قرن پانزدهم به اهتمام شیخ عبدالکریم حائری یزدی، فیضیه اعتبار و اهمیتی ویژه یافت؛<ref> '''''کتاب هفته'''''. شماره 165، 11 بهمن 1382، ص 18.</ref> و مرکز تحصیل و تدریس علوم دینی اسلامی شد و خیل عظیمی از طلاب و استادان علوم اسلامی از نقاط مختلف ایران و کشورهای همسایه بدانجا روی آوردند. بدین ترتیب مدرسه فیضیه به یکی از مهمترین مراکز تعلیم و تعلم علوم مذهبی شیعیان مبدل شد. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در قرن 13 هجری، [[فتحعلی شاه قاجار]]، این مدرسه را تجدید بنا کرد و توسعه داد. در دهههای نخستین قرن پانزدهم به اهتمام شیخ عبدالکریم حائری یزدی، فیضیه اعتبار و اهمیتی ویژه یافت؛<ref> '''''کتاب هفته'''''. شماره 165، 11 بهمن 1382، ص 18.</ref> و مرکز تحصیل و تدریس علوم دینی اسلامی شد و خیل عظیمی از طلاب و استادان علوم اسلامی از نقاط مختلف ایران و کشورهای همسایه بدانجا روی آوردند. بدین ترتیب مدرسه فیضیه به یکی از مهمترین مراکز تعلیم و تعلم علوم مذهبی شیعیان مبدل شد. </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l8">خط ۸:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به همت و قوت علمی استادان برجسته آن همچون صدر و حجت خوانساری، اعتبار روزافزون یافت، تا این که در دوره مرجعیت آیتالله بروجردی به اوج اهمیت و قوت علمی رسید،<ref>شریفرازی، محمد.گنجینه دانشمندان. ج 1 . ص 40.</ref> آنگونه که حوزه علمیه نجف را نیز تحتالشعاع خویش قرار داد. این امر سبب شد که از اقصی نقاط عالم، طلاب علوم دینی بدانجا روی آوردند. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به همت و قوت علمی استادان برجسته آن همچون صدر و حجت خوانساری، اعتبار روزافزون یافت، تا این که در دوره مرجعیت آیتالله بروجردی به اوج اهمیت و قوت علمی رسید،<ref>شریفرازی، محمد.گنجینه دانشمندان. ج 1 . ص 40.</ref> آنگونه که حوزه علمیه نجف را نیز تحتالشعاع خویش قرار داد. این امر سبب شد که از اقصی نقاط عالم، طلاب علوم دینی بدانجا روی آوردند. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>افزایش روزافزون طلاب، سبب توسعه بنا به دو طبقه، چهار ایوان و بیش از یکصد حجره گردید<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> زنده </del>دل، حسن. '''''راهنمای جامع ایرانگردی در استان قم'''''. تهران: 1379، ص 56 و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">57؛ </del>مدرسی طباطبایی، ج 2، '''''تربت پاکان'''''. ج 2، قم: چاپخانه مهر، 1335. ص 132. </ref>. علاوه بر این کتابخانهای تخصصی برای آن تدارک دیده شد که از با سابقهترین کتابخانههای عمومی شهر [[قم]] است و شیخ عبدالکریم حائری یزدی<sup>*</sup> آن را بنیان نهاد. این کتابخانه در 1309ش افتتاح شد و روز به روز افزایش و گسترش بیشتری یافت. خصوصاً در دوره زعامت آیتالله بروجردی. این کتابخانه که در ضلع غربی مدرسه واقع شده است، چندین هزار جلد کتاب چاپی و بیش از دوهزار نسخه خطی دارد<ref> موحد ابطحی، سید حجت. '''''آشنایی با حوزههای علمیه شیعه'''''. ج 1، ص 343؛ '''''کتاب''''' '''''هفته'''''. شماره 165، 11 بهمن 1382، ص 18. </ref>. صرف نظر از جنبههای علمی و مذهبی، مدرسه فیضیه کانون فعالیتهای سیاسی بسیاری در دوره معاصر خصوصاً دوره [[محمدرضا شاه پهلوی]] بوده است. نقطه عطف این فعالیتها، قیام پانزده خرداد 1342ش<sup>*</sup> و نهضت [[امام خمینی]] تا پیروزی انقلاب اسلامی در 1357ش است. فیضیه اصلیترین پایگاه سخنرانی و مبارزه [[امام خمینی]] و یارانش علیه حاکمیت نظام پهلوی بود، از این رو نظام پهلوی با درک این موضوع در نخستین اقدام تخریبی خود، در دوم فروردین 1342ش قوای امنیتی و مأموران حکومتی خود را به آنجا فرستاد که به کشته و مجروح شدن عدهای از حضار منجر گشت. این واقعه و حوادث متعاقب آن از جمله مسائل زمینهساز قیام 15 خرداد 1342ش گردید<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>رجبی، محمدحسن. '''''زندگینامه سیاسی امام خمینی'''''. ج 1، ص 266-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">267؛ </del>روحانی، سید حمید. '''''نهضت امام خمینی.''''' ج 2، ص 377-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">395؛ </del>'''''مدرسه فیضیه به روایت اسناد ساواک'''''. تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص سه و بیست و یک.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>افزایش روزافزون طلاب، سبب توسعه بنا به دو طبقه، چهار ایوان و بیش از یکصد حجره گردید<ref><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> زنده </ins>دل، حسن. '''''راهنمای جامع ایرانگردی در استان قم'''''. تهران: 1379، ص 56 و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">57. </ref><ref></ins>مدرسی طباطبایی، ج 2، '''''تربت پاکان'''''. ج 2، قم: چاپخانه مهر، 1335. ص 132.</ref>. علاوه بر این کتابخانهای تخصصی برای آن تدارک دیده شد که از با سابقهترین کتابخانههای عمومی شهر [[قم]] است و شیخ عبدالکریم حائری یزدی<sup>*</sup> آن را بنیان نهاد. این کتابخانه در 1309ش افتتاح شد و روز به روز افزایش و گسترش بیشتری یافت. خصوصاً در دوره زعامت آیتالله بروجردی. این کتابخانه که در ضلع غربی مدرسه واقع شده است، چندین هزار جلد کتاب چاپی و بیش از دوهزار نسخه خطی دارد<ref> موحد ابطحی، سید حجت. '''''آشنایی با حوزههای علمیه شیعه'''''. ج 1، ص 343؛ '''''کتاب''''' '''''هفته'''''. شماره 165، 11 بهمن 1382، ص 18. </ref>. صرف نظر از جنبههای علمی و مذهبی، مدرسه فیضیه کانون فعالیتهای سیاسی بسیاری در دوره معاصر خصوصاً دوره [[محمدرضا شاه پهلوی]] بوده است. </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نقطه عطف این فعالیتها، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قیام پانزده خرداد 1342|</ins>قیام پانزده خرداد 1342ش<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins><sup>*</sup> و نهضت [[امام خمینی]] تا پیروزی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>انقلاب اسلامی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران|انقلاب اسلامی]] </ins>در 1357ش است. فیضیه اصلیترین پایگاه سخنرانی و مبارزه [[امام خمینی]] و یارانش علیه حاکمیت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سلسله پهلوی|</ins>نظام پهلوی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بود، از این رو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سلسله پهلوی|</ins>نظام پهلوی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>با درک این موضوع در نخستین اقدام تخریبی خود، در دوم فروردین 1342ش قوای امنیتی و مأموران حکومتی خود را به آنجا فرستاد که به کشته و مجروح شدن عدهای از حضار منجر گشت. این واقعه و حوادث متعاقب آن از جمله مسائل زمینهساز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قیام پانزده خرداد 1342|</ins>قیام 15 خرداد 1342ش<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>گردید<ref>رجبی، محمدحسن. '''''زندگینامه سیاسی امام خمینی'''''. ج 1، ص 266-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">267.</ref><ref></ins>روحانی، سید حمید. '''''نهضت امام خمینی.''''' ج 2، ص 377-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">395.</ref><ref></ins>'''''مدرسه فیضیه به روایت اسناد ساواک'''''. تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص سه و بیست و یک.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l24">خط ۲۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جعفر گلشن</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جعفر گلشن</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:علوم سیاسی]]</ins></div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87_%D9%81%DB%8C%D8%B6%DB%8C%D9%87&diff=4607&oldid=prevKarimian در ۲۶ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۴2025-04-26T11:14:34Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۶ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l16">خط ۱۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[فتحعلی شاه قاجار]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[فتحعلی شاه قاجار]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ == </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جعفر گلشن</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جعفر گلشن</div></td></tr>
</table>Karimianhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87_%D9%81%DB%8C%D8%B6%DB%8C%D9%87&diff=4605&oldid=prevKarimian در ۲۶ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۴2025-04-26T11:14:13Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87_%D9%81%DB%8C%D8%B6%DB%8C%D9%87&diff=4605&oldid=1115">نمایش تغییرات</a>Karimianhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87_%D9%81%DB%8C%D8%B6%DB%8C%D9%87&diff=1115&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی «'''فيضيه'''، (مدرسه) مهمترين و مشهورترين مدرسة علوم ديني ايران و از معتبرترين حوزههاي علمية جهان تشيع. اين مدرسه در ضلع شمالي صحن قديمي آستانة مقدسة حضرت معصومه (س) در شهر قم واقع شده است. بناي فعلي مدرسه را مربوط به دورة فتحعلي شاه ميدانند ك...» ایجاد کرد2024-08-14T22:47:44Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''فيضيه'''، (مدرسه) مهمترين و مشهورترين مدرسة علوم ديني ايران و از معتبرترين حوزههاي علمية جهان تشيع. اين مدرسه در ضلع شمالي صحن قديمي آستانة مقدسة حضرت معصومه (س) در شهر قم واقع شده است. بناي فعلي مدرسه را مربوط به دورة فتحعلي شاه ميدانند ك...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''فيضيه'''، (مدرسه) مهمترين و مشهورترين مدرسة علوم ديني ايران و از معتبرترين حوزههاي علمية جهان تشيع.<br />
<br />
اين مدرسه در ضلع شمالي صحن قديمي آستانة مقدسة حضرت معصومه (س) در شهر قم واقع شده است. بناي فعلي مدرسه را مربوط به دورة فتحعلي شاه ميدانند كه در 1222ق / ؟؟؟ م آن را بر بنيان بناي قبلي استوار ساخت.<sup>1</sup> در اين مكان از نيمة قرن ششم هجري «مدرسة آستانه» مستقر بوده است،<sup>2</sup> در قرن دهم هجري و در دورة شاه طهماسب صفوي،<sup>3</sup> مدرسة مزبور تخريب و مدرسهاي نو احداث گرديد كه فيضيه نام گرفت.<sup>4</sup> در باب وجه تسمية مدرسه سخنان متفاوت گفته شده است. برخي نام آن را به واسطة قرار داشتن در كنار مرقد پر فيض حضرت معصومه (س)، برخي ديگر به سبب سالها سكونت و تدريس ملا محسن فيض كاشاني فقيه و عالم برجستة جهان تشيع در آن و دفن او در آنجا؛ و برخي نيز به سبب نقش ويژة او در تأسيس و احداث اين مدرسه دانستهاند.<sup>5</sup> <br />
<br />
در قرن 13 هجري، فتحعلي شاه قاجار، اين مدرسه را تجديد بنا كرد و توسعه داد. در دهههاي نخستين قرن پانزدهم به اهتمام شيخ عبدالكريم حائري يزدي، فيضيه اعتبار و اهميتي ويژه يافت؛<sup>6</sup> و مركز تحصيل و تدريس علوم ديني اسلامي شد و خيل عظيمي از طلاب و استادان علوم اسلامي از نقاط مختلف ايران و كشورهاي همسايه بدانجا روي آوردند. بدين ترتيب مدرسة فيضيه به يكي از مهمترين مراكز تعليم و تعلم علوم مذهبي شيعيان مبدل شد. <br />
<br />
به همت و قوت علمي استادان برجستة آن همچون صدر و حجت خوانساري، اعتبار روزافزون يافت، تا اين كه در دورة مرجعيت آيتالله بروجردي به اوج اهميت و قوت علمي رسيد،<sup>7</sup> آنگونه كه حوزة علمية نجف را نيز تحتالشعاع خويش قرار داد. اين امر سبب شد كه از اقصي نقاط عالم، طلاب علوم ديني بدانجا روي آوردند. <br />
<br />
افزايش روزافزون طلاب، سبب توسعة بنا به دو طبقه، چهار ايوان و بيش از يكصد حجره گرديد.<sup>8</sup> علاوه بر اين كتابخانهاي تخصصي براي آن تدارك ديده شد كه از با سابقهترين كتابخانههاي عمومي شهر قم است و شيخ عبدالكريم حائري يزدي<sup>*</sup> آن را بنيان نهاد. اين كتابخانه در 1309ش افتتاح شد و روز به روز افزايش و گسترش بيشتري يافت. خصوصاً در دورة زعامت آيتالله بروجردي. اين كتابخانه كه در ضلع غربي مدرسه واقع شده است، چندين هزار جلد كتاب چاپي و بيش از دوهزار نسخة خطي دارد.<sup>9</sup> صرف نظر از جنبههاي علمي و مذهبي، مدرسة فيضيه كانون فعاليتهاي سياسي بسياري در دورة معاصر خصوصاً دورة محمدرضا شاه پهلوي بوده است. نقطة عطف اين فعاليتها، قيام پانزده خرداد 1342ش<sup>*</sup> و نهضت امام خميني تا پيروزي انقلاب اسلامي در 1357ش است. فيضيه اصليترين پايگاه سخنراني و مبارزة امام خميني و يارانش عليه حاكميت نظام پهلوي بود، از اين رو نظام پهلوي با درك اين موضوع در نخستين اقدام تخريبي خود، در دوم فروردين 1342ش قواي امنيتي و مأموران حكومتي خود را به آنجا فرستاد كه به كشته و مجروح شدن عدهاي از حضار منجر گشت. اين واقعه و حوادث متعاقب آن از جمله مسائل زمينهساز قيام 15 خرداد 1342ش گرديد.<sup>10</sup><br />
<br />
<br />
'''مآخذ:''' <br />
<br />
1- مدرسي طباطبايي. '''''تربت پاكان'''''. ج 2، قم: چاپخانة مهر، 1335، ص 132؛ سلطانزاده، حسين. '''''تاريخ مدارس''''' '''''ايران'''''. 1364، ص 337. <br />
<br />
2- مدرسي طباطبايي. '''''همان'''''. ص 132.<br />
<br />
3- ناصرالشريعه، شيخ محمدحسين. '''''تاريخ''''' '''''قم'''''. به كوشش علي دواني، تهران: 1372، ص 155. <br />
<br />
4- سلطانزاده، حسين. '''''همان'''''. ص 337. <br />
<br />
5- همانجا؛ ناصرالشريعه، شيخ محمدحسين. '''''همان'''''. ص 156؛ شريفرازي، محمد. '''''گنجينة دانشمندان'''''. ج 1، ص 40. <br />
<br />
6- '''''كتاب هفته'''''. شمارة 165، 11 بهمن 1382، ص 18.<br />
<br />
7- شريفرازي، محمد. '''''همان'''''. ص 40. <br />
<br />
8- زنده دل، حسن. '''''راهنماي جامع ايرانگردي در استان قم'''''. تهران: 1379، ص 56 و 57؛ مدرسي طباطبايي، ج 2، '''''همان'''''. ص 132. <br />
<br />
9- موحد ابطحي، سيد حجت. '''''آشنايي با حوزههاي علمية شيعه'''''. ج 1، ص 343؛ '''''كتاب''''' '''''هفته'''''. همان، ص 18. <br />
<br />
10- رجبي، محمدحسن. '''''زندگينامة سياسي امام خميني'''''. ج 1، ص 266-267؛ روحاني، سيد حميد. '''''نهضت امام خميني.''''' ج 2، ص 377-395؛ '''''مدرسة فيضيه به روايت اسناد ساواك'''''. تهران: مركز بررسي اسناد تاريخي وزارت اطلاعات، 1380، ص سه و بيست و يك.<br />
<br />
<br />
جعفر گلشن</div>Samei