https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87
مدینه - تاریخچهٔ نسخهها
2026-06-16T07:00:30Z
تاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکی
MediaWiki 1.43.1
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87&diff=6879&oldid=prev
Samei در ۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۴۳
2025-05-07T15:43:49Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۴۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''مدینه،''' از شهرهای معروف جزیرۀالعرب<ref name=":0">حسین دشتی، سیدمصطفی. '''''معارف و معاریف'''''. قم: چاپ صدر، ج9، چ2، ص248.</ref>. واقع در زمینی هموار بین دو کوه<ref name=":1">قره چانلو، حسین. '''''حرمین شریفین (تاریخ مکه و مدینه)'''''. تهران: مؤسسۀ انتشارات امیرکبیر، ص15 به نقل از حمدالله مستوفی قزوینی، '''''نزهۀالقلوب'''''. نشهر طهوری، ص12.</ref>، در فاصلۀ 500 کیلومتری شمال مکه و 425 کیلومتری شمال شرقی جده<ref name=":1" />، در ناحیه حجاز در شبه جزیرۀ عربستان<ref name=":2">خرمشاهی، بهاءالدین. '''''دانشنامۀ قرآن پژوهی'''''. تهران: انتشارات دوستان، ناهید، ذیل مقالۀ مدینه، ج2، ص2023.</ref>. مدینه که در جاهلیت نامش یثرب بوده، پس از ورود رسول الله(ص) به آنجا به مدینۀالنبی (مدینۀالرسول) تغییر نام یافت<ref name=":1" />. پیامبر پس از هجرت در مدینه، اقامت نمودند و این شهر محل مسجد و مدفن ایشان گردید<ref name=":2" />، و حرم مقدس پیغمبر اسلام نیز در آنجا است<ref name=":0" />. نام مدینه چهار بار<ref>سورۀ 9/101 و 120؛ سورۀ 33/60؛ سورۀ 63/8.</ref>، و یثرب فقط یک بار در قرآن ذکر شده است<ref>'''''قرآن'''''. سورۀ 33/13.</ref>. به گزارش ابراهیم ابن یحیی مدینه در تورات دارای یازده اسم است، به نقل از زید بن اسلم، رسول خدا فرمودند: «برای مدینه دَه نام میباشد» و سمهودی در کتاب وفاءالوفاء بیش از 90 اسم به مدینه نسبت داده که از آن جمله طیبه، طابۀ، جابرۀ، مجبورۀ، دارالایمان میباشد<ref>قره چانلو، حسین. '''''حرمین شریفین (تاریخ مکه و مدینه)'''''. تهران: مؤسسۀ انتشارات امیرکبیرف ص. 115-116.</ref>. در حدیث رسول خدا(ص) آمده کربلا دیگر به شمشیر گشوده شد ولی مدینه به قرآن فتح گردید<ref>حسین دشتی، سیدمصطفی. '''''معارف و معاریف'''''. قم: چاپ صدر، ج9، چ2، ص248، به نقل از کنزالعمال حدیث 34903.</ref>. هوای مدینه گرم و در آن آب روان وجود دارد<ref name=":1" />. آب مشروب مدینه قبل و بعد از [[اسلام]] از چاه رومَد بود<ref>قره چانلو، حسین. '''''حرمین شریفین (تاریخ مکه و مدینه)'''''. تهران: مؤسسۀ انتشارات امیرکبیر، ص. 120</ref>. عروه، بیرحاء، ابس بن مالک، غرس و أنا از چاههای دیگر مدینه میباشد<ref>قره چانلو، حسین. '''''حرمین شریفین (تاریخ مکه و مدینه)'''''. تهران: مؤسسۀ انتشارات امیرکبیر، ص. 120 و 121.</ref>. به گفتۀ یعقوبی مدینه را چهار رودخانه بوده (1343ش) به نامهای وادی بطحان، عقیق اکبر، عقیق اصغر و وادی قناۀ. اُحد نزدیک ترین کوه به مدینه در شمال<ref>قره چانلو، حسین. '''''حرمین شریفین (تاریخ مکه و مدینه)'''''. تهران: مؤسسۀ انتشارات امیرکبیر، ص. 119، به نقل از اصطخری، '''''مسالک''''' '''''و''''' '''''ممالک'''''. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1347، ص21.</ref>، کوه عیره در جنوب و دو کوه أجا و سلمی که به طی مشهورند در مشرق قرار دارند<ref>قره چانلو، حسین. '''''حرمین شریفین (تاریخ مکه و مدینه)'''''. تهران: مؤسسۀ انتشارات امیرکبیر، ص. 119، به نقل از ابی الغداء، '''''تقویم''''' '''''البلدان'''''. ترجمۀ آیتی، انتشارات فرهنگ، 1349، ص92 و 119.</ref>. ساکنین مدینه اکثراً اهل سنت و جماعتاند، فقط طائفهای به نام غاوله دارای مذهب تشیعاند<ref name=":3">قره چانلو، حسین. '''''حرمین شریفین (تاریخ مکه و مدینه)'''''. تهران: مؤسسۀ انتشارات امیرکبیر، ص. 115.</ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:5540465.jpg|بندانگشتی|شهر مدینه، قابل بازیابی از https://www.khabaronline.ir/photo/1494659/%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D8%A8%D8%B9%D8%AB-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B5-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%87#gallery-5]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''مدینه،''' از شهرهای معروف جزیرۀالعرب<ref name=":0">حسین دشتی، سیدمصطفی. '''''معارف و معاریف'''''. قم: چاپ صدر، ج9، چ2، ص248.</ref>. واقع در زمینی هموار بین دو کوه<ref name=":1">قره چانلو، حسین. '''''حرمین شریفین (تاریخ مکه و مدینه)'''''. تهران: مؤسسۀ انتشارات امیرکبیر، ص15 به نقل از حمدالله مستوفی قزوینی، '''''نزهۀالقلوب'''''. نشهر طهوری، ص12.</ref>، در فاصلۀ 500 کیلومتری شمال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مکه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و 425 کیلومتری شمال شرقی جده<ref name=":1" />، در ناحیه حجاز در شبه جزیرۀ عربستان<ref name=":2">خرمشاهی، بهاءالدین. '''''دانشنامۀ قرآن پژوهی'''''. تهران: انتشارات دوستان، ناهید، ذیل مقالۀ مدینه، ج2، ص2023.</ref>. مدینه که در جاهلیت نامش یثرب بوده، پس از ورود رسول الله(ص) به آنجا به مدینۀالنبی (مدینۀالرسول) تغییر نام یافت<ref name=":1" />. پیامبر پس از هجرت در مدینه، اقامت نمودند و این شهر محل مسجد و مدفن ایشان گردید<ref name=":2" />، و حرم مقدس پیغمبر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اسلام<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نیز در آنجا است<ref name=":0" />. نام مدینه چهار بار<ref>سورۀ 9/101 و 120؛ سورۀ 33/60؛ سورۀ 63/8.</ref>، و یثرب فقط یک بار در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>قرآن<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>ذکر شده است<ref>'''''قرآن'''''. سورۀ 33/13.</ref>. به گزارش ابراهیم ابن یحیی مدینه در تورات دارای یازده اسم است، به نقل از زید بن اسلم، رسول خدا فرمودند: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> <blockquote></ins>«برای مدینه دَه نام میباشد» <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </blockquote></ins>و سمهودی در کتاب وفاءالوفاء بیش از 90 اسم به مدینه نسبت داده که از آن جمله طیبه، طابۀ، جابرۀ، مجبورۀ، دارالایمان میباشد<ref>قره چانلو، حسین. '''''حرمین شریفین (تاریخ مکه و مدینه)'''''. تهران: مؤسسۀ انتشارات امیرکبیرف ص. 115-116.</ref>. در حدیث رسول خدا(ص) آمده کربلا دیگر به شمشیر گشوده شد ولی مدینه به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>قرآن<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>فتح گردید<ref>حسین دشتی، سیدمصطفی. '''''معارف و معاریف'''''. قم: چاپ صدر، ج9، چ2، ص248، به نقل از کنزالعمال حدیث 34903.</ref>. هوای مدینه گرم و در آن آب روان وجود دارد<ref name=":1" />. آب مشروب مدینه قبل و بعد از [[اسلام]] از چاه رومَد بود<ref>قره چانلو، حسین. '''''حرمین شریفین (تاریخ مکه و مدینه)'''''. تهران: مؤسسۀ انتشارات امیرکبیر، ص. 120</ref>. عروه، بیرحاء، ابس بن مالک، غرس و أنا از چاههای دیگر مدینه میباشد<ref>قره چانلو، حسین. '''''حرمین شریفین (تاریخ مکه و مدینه)'''''. تهران: مؤسسۀ انتشارات امیرکبیر، ص. 120 و 121.</ref>. به گفتۀ یعقوبی مدینه را چهار رودخانه بوده (1343ش) به نامهای وادی بطحان، عقیق اکبر، عقیق اصغر و وادی قناۀ. اُحد نزدیک ترین کوه به مدینه در شمال<ref>قره چانلو، حسین. '''''حرمین شریفین (تاریخ مکه و مدینه)'''''. تهران: مؤسسۀ انتشارات امیرکبیر، ص. 119، به نقل از اصطخری، '''''مسالک''''' '''''و''''' '''''ممالک'''''. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1347، ص21.</ref>، کوه عیره در جنوب و دو کوه أجا و سلمی که به طی مشهورند در مشرق قرار دارند<ref>قره چانلو، حسین. '''''حرمین شریفین (تاریخ مکه و مدینه)'''''. تهران: مؤسسۀ انتشارات امیرکبیر، ص. 119، به نقل از ابی الغداء، '''''تقویم''''' '''''البلدان'''''. ترجمۀ آیتی، انتشارات فرهنگ، 1349، ص92 و 119.</ref>. ساکنین مدینه اکثراً اهل سنت و جماعتاند، فقط طائفهای به نام غاوله دارای مذهب تشیعاند<ref name=":3">قره چانلو، حسین. '''''حرمین شریفین (تاریخ مکه و مدینه)'''''. تهران: مؤسسۀ انتشارات امیرکبیر، ص. 115.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اوس و خزرج دو قبیلۀ عمده اعراب در مدینه بودند که با هجرت پیامبر به این شهر [[اسلام]] آوردند<ref>خرمشاهی، بهاءالدین. '''''دانشنامۀ قرآن پژوهی'''''. تهران: انتشارات دوستان، ناهید، ذیل مقالۀ مدینه، ج2، ص 2024.</ref>. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اوس و خزرج دو قبیلۀ عمده اعراب در مدینه بودند که با هجرت پیامبر به این شهر [[اسلام]] آوردند<ref>خرمشاهی، بهاءالدین. '''''دانشنامۀ قرآن پژوهی'''''. تهران: انتشارات دوستان، ناهید، ذیل مقالۀ مدینه، ج2، ص 2024.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5">خط ۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خاک مدینه پربرکت و حاصلخیز است<ref name=":3" />. و به دو قسمت زمینهایی با خاک سفید و بدون املاح و زمینهایی با خاک سیاه تقسیم میشود<ref>قره چانلو، حسین. '''''حرمین شریفین (تاریخ مکه و مدینه)'''''. تهران: مؤسسۀ انتشارات امیرکبیر، ص. 157، به نقل از ایوب صبری پاشا، '''''مرآۀالحرمین (سفرنامۀ مدینه)،''''' ترجمۀ عبدالرسول منشی نشر میراث مکتوب، 1382، ص427.</ref>. در مدینه کالاهای بسیار تجارت میشوند از جمله خرما، روغن، پنیر، حبوبات و گندم. مشهورترین بازار مدینه «باب السلام» است و «سوق الساحۀ» و «سوق المناحۀ» که بازار «حراج» یا «سوق الحراج» هم گویند، از دیگر بازارهای آن میباشند<ref>قره چانلو، حسین. '''''حرمین شریفین (تاریخ مکه و مدینه)'''''. تهران: مؤسسۀ انتشارات امیرکبیر، ص. 158.</ref>. همچنین مدینه دارای دیواری با دو جدار داخلی و خارجی (236هـ) بوده است<ref>قره چانلو، حسین. '''''حرمین شریفین (تاریخ مکه و مدینه)'''''. تهران: مؤسسۀ انتشارات امیرکبیر، ص. 143.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خاک مدینه پربرکت و حاصلخیز است<ref name=":3" />. و به دو قسمت زمینهایی با خاک سفید و بدون املاح و زمینهایی با خاک سیاه تقسیم میشود<ref>قره چانلو، حسین. '''''حرمین شریفین (تاریخ مکه و مدینه)'''''. تهران: مؤسسۀ انتشارات امیرکبیر، ص. 157، به نقل از ایوب صبری پاشا، '''''مرآۀالحرمین (سفرنامۀ مدینه)،''''' ترجمۀ عبدالرسول منشی نشر میراث مکتوب، 1382، ص427.</ref>. در مدینه کالاهای بسیار تجارت میشوند از جمله خرما، روغن، پنیر، حبوبات و گندم. مشهورترین بازار مدینه «باب السلام» است و «سوق الساحۀ» و «سوق المناحۀ» که بازار «حراج» یا «سوق الحراج» هم گویند، از دیگر بازارهای آن میباشند<ref>قره چانلو، حسین. '''''حرمین شریفین (تاریخ مکه و مدینه)'''''. تهران: مؤسسۀ انتشارات امیرکبیر، ص. 158.</ref>. همچنین مدینه دارای دیواری با دو جدار داخلی و خارجی (236هـ) بوده است<ref>قره چانلو، حسین. '''''حرمین شریفین (تاریخ مکه و مدینه)'''''. تهران: مؤسسۀ انتشارات امیرکبیر، ص. 143.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مآخذ:'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[اسلام]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[مکه]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[قرآن]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[نجف]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[کاظمین]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1. حسین دشتی، سیدمصطفی. '''''معارف و معاریف'''''. قم: چاپ صدر، ج9، چ2، ص248.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references </ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2. قره چانلو، حسین. '''''حرمین شریفین (تاریخ مکه و مدینه)'''''. ص15، تهران: مؤسسۀ انتشارات امیرکبیر، به نقل از حمدالله مستوفی قزوینی، '''''نزهۀالقلوب'''''. نشهر طهوری، ص12.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3. همانجا.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4. خرمشاهی، بهاءالدین. '''''دانشنامۀ قرآن پژوهی'''''. تهران: انتشارات دوستان، ناهید، ذیل مقالۀ مدینه، ج2، ص2023.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5. '''''حرمین شریفین'''''. همانجا.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6. '''''دانشنامۀ قرآن پژوهی'''''. همانجا.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7. '''''معارف و معاریف'''''. همانجا.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8. سورۀ 9/101 و 120؛ سورۀ 33/60؛ سورۀ 63</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">9. سورۀ 33/13.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">10. '''''حرمین شریفین'''''. ص 115 و 116.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">11. '''''معارف و معاریف'''''. همانجا. به نقل از کنزالعمال حدیث 34903.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">12. '''''حرمین شریفین'''''. همانجا.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">13. همان. ص120.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">14. همان. ص120 و 121.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">15. همان. ص119. به نقل از یعقوبی. '''''البلدان'''''. تهران: ترجمۀ محمد ابراهیم آیتی، 1343، ص92.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">16. همانجا. به نقل از اصطخری، '''''مسالک''''' '''''و''''' '''''ممالک'''''. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1347، ص21.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">17. همانجا. به نقل از ابی الغداء، '''''تقویم''''' '''''البلدان'''''. ترجمۀ آیتی، انتشارات فرهنگ، 1349، ص92 و 119.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">18. همان. ص115.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">19. '''''دانشنامۀ قرآن پژوهشی'''''. ص2024.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">20. '''''حرمین''''' '''''شریفین'''''. ص115.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">21. همان. ص157. به نقل از ایوب صبری پاشا، '''''مرآۀالحرمین (سفرنامۀ مدینه)،''''' ترجمۀ عبدالرسول منشی نشر میراث مکتوب، 1382، ص427.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">22. همان. ص158.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">23. همان. ص143.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آیت الله معظمی گودرزی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آیت الله معظمی گودرزی</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:علوم اسلامی و حقوق فقهی]]</ins></div></td></tr>
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87&diff=6875&oldid=prev
Samei در ۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۳۸
2025-05-07T15:38:24Z
<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87&diff=6875&oldid=1312">نمایش تغییرات</a>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87&diff=1312&oldid=prev
Samei: صفحهای تازه حاوی «'''مدينه،''' از شهرهاي معروف جزيرۀالعرب.<sup>1</sup> واقع در زميني هموار بين دو كوه،<sup>1</sup> در فاصلۀ 500 كيلومتري شمال مكه و 425 كيلومتري شمال شرقي جده،<sup>3</sup> در ناحيه حجاز در شبه جزيرۀ عربستان.<sup>4</sup> مدينه كه در جاهليت نامش يثرب بوده، پس از ورود رسول ال...» ایجاد کرد
2024-08-16T07:15:16Z
<p>صفحهای تازه حاوی «'''مدينه،''' از شهرهاي معروف جزيرۀالعرب.<sup>1</sup> واقع در زميني هموار بين دو كوه،<sup>1</sup> در فاصلۀ 500 كيلومتري شمال مكه و 425 كيلومتري شمال شرقي جده،<sup>3</sup> در ناحيه حجاز در شبه جزيرۀ عربستان.<sup>4</sup> مدينه كه در جاهليت نامش يثرب بوده، پس از ورود رسول ال...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''مدينه،''' از شهرهاي معروف جزيرۀالعرب.<sup>1</sup> واقع در زميني هموار بين دو كوه،<sup>1</sup> در فاصلۀ 500 كيلومتري شمال مكه و 425 كيلومتري شمال شرقي جده،<sup>3</sup> در ناحيه حجاز در شبه جزيرۀ عربستان.<sup>4</sup> مدينه كه در جاهليت نامش يثرب بوده، پس از ورود رسول الله(ص) به آنجا به مدينۀالنبي (مدينۀالرسول) تغيير نام يافت.<sup>5</sup> پيامبر پس از هجرت در مدينه، اقامت نمودند و اين شهر محل مسجد و مدفن ايشان گرديد.<sup>6</sup>و حرم مقدس پيغمبر اسلام نيز در آنجا است.<sup>7</sup> نام مدينه چهار بار،<sup>8</sup> و يثرب فقط يك بار در قرآن ذكر شده است.<sup>9</sup> به گزارش ابراهيم ابن يحيي مدينه در تورات داراي يازده اسم است، به نقل از زيد بن اسلم، رسول خدا فرمودند: «براي مدينه دَه نام ميباشد» و سمهودي در كتاب وفاءالوفاء بيش از 90 اسم به مدينه نسبت داده كه از آن جمله طيبه، طابۀ، جابرۀ، مجبورۀ، دارالايمان ميباشد.<sup>10</sup> در حديث رسول خدا(ص) آمده كربلا ديگر به شمشير گشوده شد ولي مدينه به قرآن فتح گرديد.<sup>11</sup> هواي مدينه گرم و در آن آب روان وجود دارد.<sup>12</sup> آب مشروب مدينه قبل و بعد از اسلام از چاه رومَد بود.<sup>13</sup> عروه، بيرحاء، ابس بن مالك، غرس و أنا از چاههاي ديگر مدينه ميباشد.<sup>14</sup> به گفتۀ يعقوبي مدينه را چهار رودخانه بوده (1343ش) به نامهاي وادي بطحان، عقيق اكبر، عقيق اصغر و وادي قناۀ.<sup>15</sup> اُحد نزديك ترين كوه به مدينه در شمال،<sup>16</sup> كوه عيره در جنوب و دو كوه أجا و سلمي كه به طي مشهورند در مشرق قرار دارند.<sup>17</sup> ساكنين مدينه اكثراً اهل سنت و جماعتاند، فقط طائفهاي به نام غاوله داراي مذهب تشيعاند.<sup>18</sup> <br />
<br />
اوس و خزرج دو قبيلۀ عمده اعراب در مدينه بودند كه با هجرت پيامبر به اين شهر اسلام آوردند.<sup>19</sup> <br />
<br />
خاك مدينه پربركت و حاصلخيز است.<sup>20</sup> و به دو قسمت زمينهايي با خاك سفيد و بدون املاح و زمينهايي با خاك سياه تقسيم ميشود.<sup>21</sup> در مدينه كالاهاي بسيار تجارت ميشوند از جمله خرما، روغن، پنير، حبوبات و گندم. مشهورترين بازار مدينه «باب السلام» است و «سوق الساحۀ» و «سوق المناحۀ» كه بازار «حراج» يا «سوق الحراج» هم گويند، از ديگر بازارهاي آن ميباشند.<sup>22</sup> همچنين مدينه داراي ديواري با دو جدار داخلي و خارجي (236هـ) بوده است.<sup>23</sup><br />
<br />
<br />
'''مآخذ:'''<br />
<br />
1. حسين دشتي، سيدمصطفي. '''''معارف و معاريف'''''. قم: چاپ صدر، ج9، چ2، ص248.<br />
<br />
2. قره چانلو، حسين. '''''حرمين شريفين (تاريخ مكه و مدينه)'''''. ص15، تهران: مؤسسۀ انتشارات اميركبير، به نقل از حمدالله مستوفي قزويني، '''''نزهۀالقلوب'''''. نشهر طهوري، ص12.<br />
<br />
3. همانجا.<br />
<br />
4. خرمشاهي، بهاءالدين. '''''دانشنامۀ قرآن پژوهي'''''. تهران: انتشارات دوستان، ناهيد، ذيل مقالۀ مدينه، ج2، ص2023.<br />
<br />
5. '''''حرمين شريفين'''''. همانجا.<br />
<br />
6. '''''دانشنامۀ قرآن پژوهي'''''. همانجا.<br />
<br />
7. '''''معارف و معاريف'''''. همانجا.<br />
<br />
8. سورۀ 9/101 و 120؛ سورۀ 33/60؛ سورۀ 63/8.<br />
<br />
9. سورۀ 33/13.<br />
<br />
10. '''''حرمين شريفين'''''. ص 115 و 116.<br />
<br />
11. '''''معارف و معاريف'''''. همانجا. به نقل از كنزالعمال حديث 34903.<br />
<br />
12. '''''حرمين شريفين'''''. همانجا.<br />
<br />
13. همان. ص120.<br />
<br />
14. همان. ص120 و 121.<br />
<br />
15. همان. ص119. به نقل از يعقوبي. '''''البلدان'''''. تهران: ترجمۀ محمد ابراهيم آيتي، 1343، ص92.<br />
<br />
16. همانجا. به نقل از اصطخري، '''''مسالك''''' '''''و''''' '''''ممالك'''''. تهران: بنگاه ترجمه و نشر كتاب، 1347، ص21.<br />
<br />
17. همانجا. به نقل از ابي الغداء، '''''تقويم''''' '''''البلدان'''''. ترجمۀ آيتي، انتشارات فرهنگ، 1349، ص92 و 119.<br />
<br />
18. همان. ص115.<br />
<br />
19. '''''دانشنامۀ قرآن پژوهشي'''''. ص2024.<br />
<br />
20. '''''حرمين''''' '''''شريفين'''''. ص115.<br />
<br />
21. همان. ص157. به نقل از ايوب صبري پاشا، '''''مرآۀالحرمين (سفرنامۀ مدينه)،''''' ترجمۀ عبدالرسول منشي نشر ميراث مكتوب، 1382، ص427.<br />
<br />
22. همان. ص158.<br />
<br />
23. همان. ص143.<br />
<br />
<br />
آیت الله معظمی گودرزی</div>
Samei