https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D8%B1%D8%AB%DB%8C%D9%87_2
مرثیه 2 - تاریخچهٔ نسخهها
2026-06-21T11:16:20Z
تاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکی
MediaWiki 1.43.1
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B1%D8%AB%DB%8C%D9%87_2&diff=10437&oldid=prev
Samei در ۱۰ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۲۲
2025-06-10T18:22:22Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۰ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۲۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرثیه، </del>سخنان یا اشعاری که در عزای از دست دادن کسی همراه با ذکر صفات و محاسن او گفته شود، مانند آنچه در عزای [[امام حسین بن علی(ع)|امام حسین (ع)]] و دیگر بزرگان دین گویند<ref>'''''فرهنگ بزرگ سخن'''''، به سرپرستی حسن انوری، تهران: سخن، 1381 ش، ج 7، ص 6857.</ref>. در ادب فارسی، مرثیه از نظر ماهیت بخشی از ادب غنایی است، زیرا شاعر در آن به بیان احساسات و عواطف خویش میپردازد. [[مرثیه سرایی|مرثیهسرایی]] در ادبیات [[فارسی]] غالباً منظوم بوده و در انواع قالبهای مثنوی چون قصیده، قطعه، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجیعبند، </del>ترکیببند و گاه غزل، رباعی و مثنوی صورت گرفته است<ref>شمیسا، سیروس. '''''انواع ادبی'''''، ویرایش سوم، تهران: فردوس، چ 9، 1381 ش، ص 236.</ref>.در آثار شاعران فارسی زبان از قدیمترین دوران تاریخ ادبیات ایران تا کنون، مرثیههای فراوانی دیده میشود که گویندگان آنها را درسوگ فرزند یا دوست و یا ممدوح خویش سرودهاند<ref>رزمجو، حسین. '''''انواع ادبی و آثار آن در زبان فارسی'''''، مشهد: آستان قدس رضوی، چ 1، 1370 ش، ص 99.</ref>. اما به طور کلی مرثیهها را میتوان به چند دسته تقسیم کرد: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1ـ </del>مرثیههای درباری، مانند اشعار اثیرالدین اخسیکتی (شاعر سده 6ق) در مرگ مادر سلطان ارسلان بن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طغرل، 2ـ </del>مرثیههای شخصی، نظیر مرثیه کمالالدین اسمعیل<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><sup>*</sup> </del>(د. 635ق) در مرگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پدرش، 3ـ </del>مرثیههای مذهبی، مانند قصیده قوامی رازی درباره وقایع کربلا و شهادت امامان و بزرگان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دین، 4ـ </del>مرثیههای فلسفی، نظیر اشعار [[خیام نیشابوری|خیام]] در تأسف از مسئله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرگ، 5ـ </del>مرثیههای اجتماعی، مانند قصیده معروف انوری درباره فتنه غُزان<ref>امامی، نصرالله. '''''مرثیه سرایی در ادبیات فارسی''''' (تا پایان قرن هشتم)، اهواز: جهاد دانشگاهی، چ 1، 1369 ش، ص 36، 47، 54، 61، 66 (به اختصار).</ref>. شاید بتوان [[محتشم کاشانی]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><sup>*</sup> </del>شاعر دربار شاه طهماسب را بزرگترین مرثیه گوی مذهبی [[کشور ایران|ایران]] خواند. پس از او صباحی بیدگلی، صبا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کاشانی<sup>*</sup>، </del>[[وصال شیرازی]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><sup>*</sup></del>، [[سروش اصفهانی]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><sup>*</sup></del>، [[قاآنی]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><sup>*</sup> </del>و دیگران در رثای سیدالشهدا (ع) اشعاری سرودند<ref>افسری کرمانی، عبدالرضا. '''''نگرشی بر مرثیه سرایی در ایران'''''، تهران: اطلاعات، چ 1، 1381 ش، ص 110، 112.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مرثیه]]، </ins>سخنان یا اشعاری که در عزای از دست دادن کسی همراه با ذکر صفات و محاسن او گفته شود، مانند آنچه در عزای [[امام حسین بن علی(ع)|امام حسین (ع)]] و دیگر بزرگان دین گویند<ref>'''''فرهنگ بزرگ سخن'''''، به سرپرستی حسن انوری، تهران: سخن، 1381 ش، ج 7، ص 6857.</ref>. در ادب فارسی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مرثیه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>از نظر ماهیت بخشی از ادب غنایی است، زیرا شاعر در آن به بیان احساسات و عواطف خویش میپردازد. [[مرثیه سرایی|مرثیهسرایی]] در ادبیات [[فارسی]] غالباً منظوم بوده و در انواع قالبهای مثنوی چون قصیده، قطعه، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ترجیع بند|ترجیعبند]]، </ins>ترکیببند و گاه غزل، رباعی و مثنوی صورت گرفته است<ref>شمیسا، سیروس. '''''انواع ادبی'''''، ویرایش سوم، تهران: فردوس، چ 9، 1381 ش، ص 236.</ref>. در آثار شاعران فارسی زبان از قدیمترین دوران تاریخ ادبیات ایران تا کنون، مرثیههای فراوانی دیده میشود که گویندگان آنها را درسوگ فرزند یا دوست و یا ممدوح خویش سرودهاند<ref>رزمجو، حسین. '''''انواع ادبی و آثار آن در زبان فارسی'''''، مشهد: آستان قدس رضوی، چ 1، 1370 ش، ص 99.</ref>. اما به طور کلی مرثیهها را میتوان به چند دسته تقسیم کرد: </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>مرثیههای درباری، مانند اشعار اثیرالدین اخسیکتی (شاعر سده 6ق) در مرگ مادر سلطان ارسلان بن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طغرل؛</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>مرثیههای شخصی، نظیر مرثیه کمالالدین اسمعیل (د. 635ق) در مرگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پدرش؛</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>مرثیههای مذهبی، مانند قصیده قوامی رازی درباره وقایع کربلا و شهادت امامان و بزرگان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دین؛</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>مرثیههای فلسفی، نظیر اشعار [[خیام نیشابوری|خیام]] در تأسف از مسئله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرگ؛</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>مرثیههای اجتماعی، مانند قصیده معروف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>انوری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>درباره فتنه غُزان<ref>امامی، نصرالله. '''''مرثیه سرایی در ادبیات فارسی''''' (تا پایان قرن هشتم)، اهواز: جهاد دانشگاهی، چ 1، 1369 ش، ص 36، 47، 54، 61، 66 (به اختصار).</ref>. </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شاید بتوان [[محتشم کاشانی]] شاعر دربار شاه طهماسب را بزرگترین مرثیه گوی مذهبی [[کشور ایران|ایران]] خواند. پس از او صباحی بیدگلی، صبا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کاشانی، </ins>[[وصال شیرازی]]، [[سروش اصفهانی]]، [[قاآنی]] و دیگران در رثای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[امام حسین بن علی(ع)|</ins>سیدالشهدا (ع)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>اشعاری سرودند<ref>افسری کرمانی، عبدالرضا. '''''نگرشی بر مرثیه سرایی در ایران'''''، تهران: اطلاعات، چ 1، 1381 ش، ص 110، 112.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5">خط ۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۳:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[مرثیه سرایی|مرثیهسرایی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[مرثیه سرایی|مرثیهسرایی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[امام حسین بن علی(ع)|امام حسین (ع)]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[امام حسین بن علی(ع)|امام حسین (ع)]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[ترجیع بند]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l16">خط ۱۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ادبیات]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ادبیات]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:مراسم سوگواری]]</ins></div></td></tr>
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B1%D8%AB%DB%8C%D9%87_2&diff=10390&oldid=prev
Maedeh در ۱۰ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۳
2025-06-10T10:13:14Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۰ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مرثیه، سخنان یا اشعاری که در عزای از دست دادن کسی همراه با ذکر صفات و محاسن او گفته شود، مانند آنچه در عزای [[امام حسین بن علی(ع)|امام حسین (ع)]] و دیگر بزرگان دین گویند<ref>'''''فرهنگ بزرگ سخن'''''، به سرپرستی حسن انوری، تهران: سخن، 1381 ش، ج 7، ص 6857.</ref>. در ادب فارسی، مرثیه از نظر ماهیت بخشی از ادب غنایی است، زیرا شاعر در آن به بیان احساسات و عواطف خویش میپردازد. مرثیهسرایی در ادبیات فارسی غالباً منظوم بوده و در انواع قالبهای مثنوی چون قصیده، قطعه، ترجیعبند، ترکیببند و گاه غزل، رباعی و مثنوی صورت گرفته است<ref>شمیسا، سیروس. '''''انواع ادبی'''''، ویرایش سوم، تهران: فردوس، چ 9، 1381 ش، ص 236.</ref>.در آثار شاعران فارسی زبان از قدیمترین دوران تاریخ ادبیات ایران تا کنون، مرثیههای فراوانی دیده میشود که گویندگان آنها را درسوگ فرزند یا دوست و یا ممدوح خویش سرودهاند<ref>رزمجو، حسین. '''''انواع ادبی و آثار آن در زبان فارسی'''''، مشهد: آستان قدس رضوی، چ 1، 1370 ش، ص 99.</ref>. اما به طور کلی مرثیهها را میتوان به چند دسته تقسیم کرد: 1ـ مرثیههای درباری، مانند اشعار اثیرالدین اخسیکتی (شاعر سده 6ق) در مرگ مادر سلطان ارسلان بن طغرل، 2ـ مرثیههای شخصی، نظیر مرثیه کمالالدین اسمعیل<sup>*</sup> (د. 635ق) در مرگ پدرش، 3ـ مرثیههای مذهبی، مانند قصیده قوامی رازی درباره وقایع کربلا و شهادت امامان و بزرگان دین، 4ـ مرثیههای فلسفی، نظیر اشعار خیام در تأسف از مسئله مرگ، 5ـ مرثیههای اجتماعی، مانند قصیده معروف انوری درباره فتنه غُزان<ref>امامی، نصرالله. '''''مرثیه سرایی در ادبیات فارسی''''' (تا پایان قرن هشتم)، اهواز: جهاد دانشگاهی، چ 1، 1369 ش، ص 36، 47، 54، 61، 66 (به اختصار).</ref>. شاید بتوان محتشم کاشانی<sup>*</sup> شاعر دربار شاه طهماسب را بزرگترین مرثیه گوی مذهبی ایران خواند. پس از او صباحی بیدگلی، صبا کاشانی<sup>*</sup>، وصال شیرازی<sup>*</sup>، سروش اصفهانی<sup>*</sup>، قاآنی<sup>*</sup> و دیگران در رثای سیدالشهدا (ع) اشعاری سرودند<ref>افسری کرمانی، عبدالرضا. '''''نگرشی بر مرثیه سرایی در ایران'''''، تهران: اطلاعات، چ 1، 1381 ش، ص 110، 112.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مرثیه، سخنان یا اشعاری که در عزای از دست دادن کسی همراه با ذکر صفات و محاسن او گفته شود، مانند آنچه در عزای [[امام حسین بن علی(ع)|امام حسین (ع)]] و دیگر بزرگان دین گویند<ref>'''''فرهنگ بزرگ سخن'''''، به سرپرستی حسن انوری، تهران: سخن، 1381 ش، ج 7، ص 6857.</ref>. در ادب فارسی، مرثیه از نظر ماهیت بخشی از ادب غنایی است، زیرا شاعر در آن به بیان احساسات و عواطف خویش میپردازد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مرثیه سرایی|</ins>مرثیهسرایی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در ادبیات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فارسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>غالباً منظوم بوده و در انواع قالبهای مثنوی چون قصیده، قطعه، ترجیعبند، ترکیببند و گاه غزل، رباعی و مثنوی صورت گرفته است<ref>شمیسا، سیروس. '''''انواع ادبی'''''، ویرایش سوم، تهران: فردوس، چ 9، 1381 ش، ص 236.</ref>.در آثار شاعران فارسی زبان از قدیمترین دوران تاریخ ادبیات ایران تا کنون، مرثیههای فراوانی دیده میشود که گویندگان آنها را درسوگ فرزند یا دوست و یا ممدوح خویش سرودهاند<ref>رزمجو، حسین. '''''انواع ادبی و آثار آن در زبان فارسی'''''، مشهد: آستان قدس رضوی، چ 1، 1370 ش، ص 99.</ref>. اما به طور کلی مرثیهها را میتوان به چند دسته تقسیم کرد: 1ـ مرثیههای درباری، مانند اشعار اثیرالدین اخسیکتی (شاعر سده 6ق) در مرگ مادر سلطان ارسلان بن طغرل، 2ـ مرثیههای شخصی، نظیر مرثیه کمالالدین اسمعیل<sup>*</sup> (د. 635ق) در مرگ پدرش، 3ـ مرثیههای مذهبی، مانند قصیده قوامی رازی درباره وقایع کربلا و شهادت امامان و بزرگان دین، 4ـ مرثیههای فلسفی، نظیر اشعار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[خیام نیشابوری|</ins>خیام<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در تأسف از مسئله مرگ، 5ـ مرثیههای اجتماعی، مانند قصیده معروف انوری درباره فتنه غُزان<ref>امامی، نصرالله. '''''مرثیه سرایی در ادبیات فارسی''''' (تا پایان قرن هشتم)، اهواز: جهاد دانشگاهی، چ 1، 1369 ش، ص 36، 47، 54، 61، 66 (به اختصار).</ref>. شاید بتوان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>محتشم کاشانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins><sup>*</sup> شاعر دربار شاه طهماسب را بزرگترین مرثیه گوی مذهبی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور ایران|</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>خواند. پس از او صباحی بیدگلی، صبا کاشانی<sup>*</sup>، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>وصال شیرازی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins><sup>*</sup>، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>سروش اصفهانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins><sup>*</sup>، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>قاآنی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins><sup>*</sup> و دیگران در رثای سیدالشهدا (ع) اشعاری سرودند<ref>افسری کرمانی، عبدالرضا. '''''نگرشی بر مرثیه سرایی در ایران'''''، تهران: اطلاعات، چ 1، 1381 ش، ص 110، 112.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[مرثیه سرایی|مرثیهسرایی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[امام حسین بن علی(ع)|امام حسین (ع)]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابوالقاسم رادفر</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادبیات]]</ins></div></td></tr>
</table>
Maedeh
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B1%D8%AB%DB%8C%D9%87_2&diff=10389&oldid=prev
Maedeh در ۱۰ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۹
2025-06-10T10:09:53Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۰ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>مرثیه،<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </del>سخنان یا اشعاری <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>در عزای از دست دادن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كسی </del>همراه با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ذكر </del>صفات و محاسن او گفته شود، مانند آنچه در عزای [[امام حسین بن علی(ع)|امام حسین (ع)]] و دیگر بزرگان دین گویند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> در ادب فارسی، مرثیه از نظر ماهیت بخشی از ادب غنایی است، زیرا شاعر در آن به بیان احساسات و عواطف خویش میپردازد. مرثیهسرایی در ادبیات فارسی غالباً منظوم بوده و در انواع قالبهای مثنوی چون قصیده، قطعه، ترجیعبند، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تركیببند </del>و گاه غزل، رباعی و مثنوی صورت گرفته است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> در آثار شاعران فارسی زبان از قدیمترین دوران تاریخ ادبیات ایران تا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كنون، </del>مرثیههای فراوانی دیده میشود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>گویندگان آنها را درسوگ فرزند یا دوست و یا ممدوح خویش سرودهاند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> اما به طور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلی </del>مرثیهها را میتوان به چند دسته تقسیم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد</del>: 1ـ مرثیههای درباری، مانند اشعار اثیرالدین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اخسیكتی </del>(شاعر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سدة </del>6ق) در مرگ مادر سلطان ارسلان بن طغرل، 2ـ مرثیههای شخصی، نظیر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرثیة كمالالدین </del>اسمعیل<sup>*</sup> (د. 635ق) در مرگ پدرش، 3ـ مرثیههای مذهبی، مانند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قصیدة </del>قوامی رازی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دربارة </del>وقایع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كربلا </del>و شهادت امامان و بزرگان دین، 4ـ مرثیههای فلسفی، نظیر اشعار خیام در تأسف از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مسئلة </del>مرگ، 5ـ مرثیههای اجتماعی، مانند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قصیدة </del>معروف انوری <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دربارة فتنة </del>غُزان<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> شاید بتوان محتشم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاشانی</del><sup>*</sup> شاعر دربار شاه طهماسب را بزرگترین مرثیه گوی مذهبی ایران خواند. پس از او صباحی بیدگلی، صبا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاشانی</del><sup>*</sup>، وصال شیرازی<sup>*</sup>، سروش اصفهانی<sup>*</sup>، قاآنی<sup>*</sup> و دیگران در رثای سیدالشهدا (ع) اشعاری سرودند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5</sup> </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مرثیه، سخنان یا اشعاری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>در عزای از دست دادن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کسی </ins>همراه با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ذکر </ins>صفات و محاسن او گفته شود، مانند آنچه در عزای [[امام حسین بن علی(ع)|امام حسین (ع)]] و دیگر بزرگان دین گویند<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''فرهنگ بزرگ سخن'''''، به سرپرستی حسن انوری، تهران: سخن، 1381 ش، ج 7، ص 6857.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>در ادب فارسی، مرثیه از نظر ماهیت بخشی از ادب غنایی است، زیرا شاعر در آن به بیان احساسات و عواطف خویش میپردازد. مرثیهسرایی در ادبیات فارسی غالباً منظوم بوده و در انواع قالبهای مثنوی چون قصیده، قطعه، ترجیعبند، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترکیببند </ins>و گاه غزل، رباعی و مثنوی صورت گرفته است<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شمیسا، سیروس. '''''انواع ادبی'''''، ویرایش سوم، تهران: فردوس، چ 9، 1381 ش، ص 236.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins>در آثار شاعران فارسی زبان از قدیمترین دوران تاریخ ادبیات ایران تا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کنون، </ins>مرثیههای فراوانی دیده میشود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>گویندگان آنها را درسوگ فرزند یا دوست و یا ممدوح خویش سرودهاند<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رزمجو، حسین. '''''انواع ادبی و آثار آن در زبان فارسی'''''، مشهد: آستان قدس رضوی، چ 1، 1370 ش، ص 99.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>اما به طور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلی </ins>مرثیهها را میتوان به چند دسته تقسیم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد</ins>: 1ـ مرثیههای درباری، مانند اشعار اثیرالدین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اخسیکتی </ins>(شاعر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سده </ins>6ق) در مرگ مادر سلطان ارسلان بن طغرل، 2ـ مرثیههای شخصی، نظیر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرثیه کمالالدین </ins>اسمعیل<sup>*</sup> (د. 635ق) در مرگ پدرش، 3ـ مرثیههای مذهبی، مانند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قصیده </ins>قوامی رازی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درباره </ins>وقایع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کربلا </ins>و شهادت امامان و بزرگان دین، 4ـ مرثیههای فلسفی، نظیر اشعار خیام در تأسف از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مسئله </ins>مرگ، 5ـ مرثیههای اجتماعی، مانند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قصیده </ins>معروف انوری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درباره فتنه </ins>غُزان<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امامی، نصرالله. '''''مرثیه سرایی در ادبیات فارسی''''' (تا پایان قرن هشتم)، اهواز: جهاد دانشگاهی، چ 1، 1369 ش، ص 36، 47، 54، 61، 66 (به اختصار).</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>شاید بتوان محتشم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کاشانی</ins><sup>*</sup> شاعر دربار شاه طهماسب را بزرگترین مرثیه گوی مذهبی ایران خواند. پس از او صباحی بیدگلی، صبا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کاشانی</ins><sup>*</sup>، وصال شیرازی<sup>*</sup>، سروش اصفهانی<sup>*</sup>، قاآنی<sup>*</sup> و دیگران در رثای سیدالشهدا (ع) اشعاری سرودند<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افسری کرمانی، عبدالرضا</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نگرشی بر </ins>مرثیه سرایی در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران</ins>'''''، تهران: اطلاعات، چ 1، 1381 ش، ص 110، 112.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ref>.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مآخذ:'''</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1ـ ''فرهنگ بزرگ سخن''، به سرپرستی حسن انوری، تهران: سخن، 1381 ش، ج 7، ص 6857.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2ـ شمیسا، سیروس</del>. '<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'انواع ادبی</del>''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، ویرایش سوم، تهران: فردوس، چ 9، 1381 ش، ص 236.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3ـ رزمجو، حسین. ''انواع ادبی و آثار آن در زبان فارسی''، مشهد: آستان قدس رضوی، چ 1، 1370 ش، ص 99.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4ـ امامی، نصرالله. </del>''مرثیه سرایی در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادبیات فارسی</del>'<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">' (تا پایان قرن هشتم)، اهواز: جهاد دانشگاهی، چ 1، 1369 ش، ص 36، 47، 54، 61، 66 (به اختصار).</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5ـ افسری كرمانی، عبدالرضا. </del>''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نگرشی بر مرثیه سرایی در ایران</del>''، تهران: اطلاعات، چ 1، 1381 ش، ص 110، 112.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابوالقاسم رادفر</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>
Maedeh
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B1%D8%AB%DB%8C%D9%87_2&diff=9878&oldid=prev
Samei: صفحهای تازه حاوی «'''مرثیه،''' سخنان یا اشعاری كه در عزای از دست دادن كسی همراه با ذكر صفات و محاسن او گفته شود، مانند آنچه در عزای امام حسین (ع) و دیگر بزرگان دین گویند.<sup>1</sup> در ادب فارسی، مرثیه از نظر ماهیت بخشی از ادب غنایی است، زیرا شاعر د...» ایجاد کرد
2025-06-07T19:04:17Z
<p>صفحهای تازه حاوی «'''مرثیه،''' سخنان یا اشعاری كه در عزای از دست دادن كسی همراه با ذكر صفات و محاسن او گفته شود، مانند آنچه در عزای <a href="/index.php?title=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D9%84%DB%8C(%D8%B9)" title="امام حسین بن علی(ع)">امام حسین (ع)</a> و دیگر بزرگان دین گویند.<sup>1</sup> در ادب فارسی، مرثیه از نظر ماهیت بخشی از ادب غنایی است، زیرا شاعر د...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''مرثیه،''' سخنان یا اشعاری كه در عزای از دست دادن كسی همراه با ذكر صفات و محاسن او گفته شود، مانند آنچه در عزای [[امام حسین بن علی(ع)|امام حسین (ع)]] و دیگر بزرگان دین گویند.<sup>1</sup> در ادب فارسی، مرثیه از نظر ماهیت بخشی از ادب غنایی است، زیرا شاعر در آن به بیان احساسات و عواطف خویش میپردازد. مرثیهسرایی در ادبیات فارسی غالباً منظوم بوده و در انواع قالبهای مثنوی چون قصیده، قطعه، ترجیعبند، تركیببند و گاه غزل، رباعی و مثنوی صورت گرفته است.<sup>2</sup> در آثار شاعران فارسی زبان از قدیمترین دوران تاریخ ادبیات ایران تا كنون، مرثیههای فراوانی دیده میشود كه گویندگان آنها را درسوگ فرزند یا دوست و یا ممدوح خویش سرودهاند.<sup>3</sup> اما به طور كلی مرثیهها را میتوان به چند دسته تقسیم كرد: 1ـ مرثیههای درباری، مانند اشعار اثیرالدین اخسیكتی (شاعر سدة 6ق) در مرگ مادر سلطان ارسلان بن طغرل، 2ـ مرثیههای شخصی، نظیر مرثیة كمالالدین اسمعیل<sup>*</sup> (د. 635ق) در مرگ پدرش، 3ـ مرثیههای مذهبی، مانند قصیدة قوامی رازی دربارة وقایع كربلا و شهادت امامان و بزرگان دین، 4ـ مرثیههای فلسفی، نظیر اشعار خیام در تأسف از مسئلة مرگ، 5ـ مرثیههای اجتماعی، مانند قصیدة معروف انوری دربارة فتنة غُزان.<sup>4</sup> شاید بتوان محتشم كاشانی<sup>*</sup> شاعر دربار شاه طهماسب را بزرگترین مرثیه گوی مذهبی ایران خواند. پس از او صباحی بیدگلی، صبا كاشانی<sup>*</sup>، وصال شیرازی<sup>*</sup>، سروش اصفهانی<sup>*</sup>، قاآنی<sup>*</sup> و دیگران در رثای سیدالشهدا (ع) اشعاری سرودند.<sup>5</sup> <br />
<br />
'''مآخذ:'''<br />
<br />
1ـ ''فرهنگ بزرگ سخن''، به سرپرستی حسن انوری، تهران: سخن، 1381 ش، ج 7، ص 6857.<br />
<br />
2ـ شمیسا، سیروس. ''انواع ادبی''، ویرایش سوم، تهران: فردوس، چ 9، 1381 ش، ص 236.<br />
<br />
3ـ رزمجو، حسین. ''انواع ادبی و آثار آن در زبان فارسی''، مشهد: آستان قدس رضوی، چ 1، 1370 ش، ص 99.<br />
<br />
4ـ امامی، نصرالله. ''مرثیه سرایی در ادبیات فارسی'' (تا پایان قرن هشتم)، اهواز: جهاد دانشگاهی، چ 1، 1369 ش، ص 36، 47، 54، 61، 66 (به اختصار).<br />
<br />
5ـ افسری كرمانی، عبدالرضا. ''نگرشی بر مرثیه سرایی در ایران''، تهران: اطلاعات، چ 1، 1381 ش، ص 110، 112.<br />
<br />
<br />
ابوالقاسم رادفر</div>
Samei