مرشد - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Samei در ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۴۵

2025-05-01T15:45:48Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۴۵
خط ۱:		خط ۱:
	'''[[مرشد]]،''' در لغت به معنی ارشاد کننده و راهنماست و در اصطلاح [[تصوف]] و عرفان، راهنمای طالبان [[حق]] به سوی [[حق]] است. بدین معنا که چون انسان از خواب غفلت بیدار شود و توبه کند در می‌یابد که سراسر وجودش نقص و کاستی است و نیازمند ان است که به کمال برسد. احساس نقص و نیاز به کمال از سوی تائبی که طالب حقیقت است موجب می‌شود تا راهنما و مددکاری بجوید و در جریان حق‌جویی از او یاری بطلبد. از این راهنما، که نشان دهنده راه و رسم [[حقیقت]] به سالک است، اصطلاحاً به مرشد، [[پیر]]، مراد، خضر، خضرراه، غوث، ولی (جمع ان: اولیا= اولیاءالله)، شیخ، قطب، دلیل راه و ... تعبیر می‌شود. مرشد یا [[پیر]]، کسی است که خود راه [[حق]] را طی کرده و به تعبیر حافظ از راه و رسم منزل‌ها با خبر است. بر طبق اصول [[تصوف]] و [[عرفان]] اولاً، سالک که از او به مرید نیز تعبیر می‌شود باید دست ارادت به [[پیر]]<nowiki/>ی (= مرشدی) که بر‌می‌گزیند بدهد و تحت نظر او به رهروی یا سیر در مسیر حقیقت بپردازد. در آثار عرفانی از ضرورت وجود [[پیر]] و انتخاب [[پیر]] از سوی رهرو (= سالک) سخن‌ها رفته و تصریح شده است که سیر و سلوک بدون راهنمایی پیر منجر به بیراهی و گمراهی می‌شود که به گفته حافظ:<blockquote>قطع این مرحله بی‌همرهی خضر مکن ظلمات است بترس از خطر گمراهی</blockquote>ثانیاً، مرید باید دستورهای مراد (= [[پیر]]) خود را بی‌چون و چرا اجرا کند، حتی اگر به ظاهر خلاف شرع باشد که این مخالفت، ظاهری است و هرگونه تردید در درستی اوامر [[پیر]] و حتی تأمّل در اجرای دستورهای وی از سوی [[مرید]] «کفر طریقت» محسوب می‌شود که باز هم به گفته حافظ:<blockquote>به می سجاده رنگین کن گرت پیر مغان گوید که سالک بی‌خبر نبود ز راه و رسم منزل‌ها</blockquote>[[پیر]] (= مرشد) را به [[پیر]] صحبت (= مصاحب= راهنما) و پیر خرقه تقسیم کرده‌اند:		'''[[مرشد]]،''' در لغت به معنی ارشاد کننده و راهنماست و در اصطلاح [[تصوف]] و عرفان، راهنمای طالبان [[حق]] به سوی [[حق]] است. بدین معنا که چون انسان از خواب غفلت بیدار شود و توبه کند در می‌یابد که سراسر وجودش نقص و کاستی است و نیازمند ان است که به کمال برسد. احساس نقص و نیاز به کمال از سوی تائبی که طالب [[حقیقت]] است موجب می‌شود تا راهنما و مددکاری بجوید و در جریان حق‌جویی از او یاری بطلبد. از این راهنما، که نشان دهنده راه و رسم [[حقیقت]] به سالک است، اصطلاحاً به مرشد، [[پیر]]، مراد، خضر، خضرراه، غوث، ولی (جمع ان: اولیا= اولیاءالله)، شیخ، قطب، دلیل راه و ... تعبیر می‌شود. مرشد یا [[پیر]]، کسی است که خود راه [[حق]] را طی کرده و به تعبیر حافظ از راه و رسم منزل‌ها با خبر است. بر طبق اصول [[تصوف]] و [[عرفان]] اولاً، سالک که از او به مرید نیز تعبیر می‌شود باید دست ارادت به [[پیر]]<nowiki/>ی (= مرشدی) که بر‌می‌گزیند بدهد و تحت نظر او به رهروی یا سیر در مسیر [[حقیقت]] بپردازد. در آثار عرفانی از ضرورت وجود [[پیر]] و انتخاب [[پیر]] از سوی رهرو (= سالک) سخن‌ها رفته و تصریح شده است که سیر و سلوک بدون راهنمایی پیر منجر به بیراهی و گمراهی می‌شود که به گفته حافظ:<blockquote>قطع این مرحله بی‌همرهی خضر مکن ظلمات است بترس از خطر گمراهی</blockquote>ثانیاً، مرید باید دستورهای مراد (= [[پیر]]) خود را بی‌چون و چرا اجرا کند، حتی اگر به ظاهر خلاف شرع باشد که این مخالفت، ظاهری است و هرگونه تردید در درستی اوامر [[پیر]] و حتی تأمّل در اجرای دستورهای وی از سوی [[مرید]] «کفر طریقت» محسوب می‌شود که باز هم به گفته حافظ:<blockquote>به می سجاده رنگین کن گرت پیر مغان گوید که سالک بی‌خبر نبود ز راه و رسم منزل‌ها</blockquote>[[پیر]] (= مرشد) را به [[پیر]] صحبت (= مصاحب= راهنما) و پیر خرقه تقسیم کرده‌اند:

	'''1) [[پیر]] خرقه،''' پیری است که سالک، نخست بار از دست وی خرقه می‌پوشد و ورودش به جرگه صوفیان تصدیق می‌شود.		'''1) [[پیر]] خرقه،''' پیری است که سالک، نخست بار از دست وی خرقه می‌پوشد و ورودش به جرگه [[صوفیه\|صوفیان]] تصدیق می‌شود.

	'''2) [[پیر]] صحبت،''' یا [[پیر]] دلیل، [[پیر]]<nowiki/>ی است که عهده‌دار ارشاد، تربیت و تعلیم و تلقین [[ذکر]] و در نهایت عهده‌دار رساندن سالک به سرمنزل مقصود است. [[پیر]] صحبت، پیوسته مصاحب سالک است و کردارهای او را تحت نظر می‌گیرد و از او مراقبت می‌کند و دستورها و پندهای لازم را به سالک می‌دهد و از آن‌چه نباید (= ناشایست‌ها) او را باز می‌دارد، که به تعبیر حافظ:<blockquote>نخست موعظه [[پیر]] صحبت این حرف است که از معاشر ناجنس احتراز کنید</blockquote>		'''2) [[پیر]] صحبت،''' یا [[پیر]] دلیل، [[پیر]]<nowiki/>ی است که عهده‌دار ارشاد، تربیت و تعلیم و تلقین [[ذکر]] و در نهایت عهده‌دار رساندن سالک به سرمنزل مقصود است. [[پیر]] صحبت، پیوسته مصاحب سالک است و کردارهای او را تحت نظر می‌گیرد و از او مراقبت می‌کند و دستورها و پندهای لازم را به سالک می‌دهد و از آن‌چه نباید (= ناشایست‌ها) او را باز می‌دارد، که به تعبیر حافظ:<blockquote>نخست موعظه [[پیر]] صحبت این حرف است که از معاشر ناجنس احتراز کنید</blockquote>
خط ۱۶:		خط ۱۶:

	اصغر دادبه		اصغر دادبه
			[[رده:عرفان، فلسفه و کلام]]

Samei در ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۵۴

2025-04-18T12:54:17Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۵۴
خط ۱:		خط ۱:
	'''[[مرشد]]،''' در لغت به معنی ارشاد کننده و راهنماست و در اصطلاح تصوف و عرفان، راهنمای طالبان حق به سوی حق است. بدین معنا که چون انسان از خواب غفلت بیدار شود و توبه کند در می‌یابد که سراسر وجودش نقص و کاستی است و نیازمند ان است که به کمال برسد. احساس نقص و نیاز به کمال از سوی تائبی که طالب حقیقت است موجب می‌شود تا راهنما و مددکاری بجوید و در جریان حق‌جویی از او یاری بطلبد. از این راهنما، که نشان دهنده راه و رسم حقیقت به سالک است، اصطلاحاً به مرشد، ~~پیر،~~ مراد، خضر، خضرراه، غوث، ولی (جمع ان: اولیا= اولیاءالله)، شیخ، قطب، دلیل راه و ... تعبیر می‌شود. مرشد یا ~~پیر،~~ کسی است که خود راه حق را طی کرده و به تعبیر حافظ از راه و رسم منزل‌ها با خبر است. بر طبق اصول تصوف و عرفان اولاً، سالک که از او به مرید نیز تعبیر می‌شود باید دست ارادت به ~~پیری~~ (= مرشدی) که بر‌می‌گزیند بدهد و تحت نظر او به رهروی یا سیر در مسیر حقیقت بپردازد. در ~~اثار~~ عرفانی از ضرورت وجود پیر و انتخاب پیر از سوی رهرو (= سالک) سخن‌ها رفته و تصریح شده است که سیر و سلوک بدون راهنمایی پیر منجر به بیراهی و گمراهی می‌شود که به گفته حافظ:		'''[[مرشد]]،''' در لغت به معنی ارشاد کننده و راهنماست و در اصطلاح [[تصوف]] و عرفان، راهنمای طالبان [[حق]] به سوی [[حق]] است. بدین معنا که چون انسان از خواب غفلت بیدار شود و توبه کند در می‌یابد که سراسر وجودش نقص و کاستی است و نیازمند ان است که به کمال برسد. احساس نقص و نیاز به کمال از سوی تائبی که طالب حقیقت است موجب می‌شود تا راهنما و مددکاری بجوید و در جریان حق‌جویی از او یاری بطلبد. از این راهنما، که نشان دهنده راه و رسم [[حقیقت]] به سالک است، اصطلاحاً به مرشد، [[پیر]]، مراد، خضر، خضرراه، غوث، ولی (جمع ان: اولیا= اولیاءالله)، شیخ، قطب، دلیل راه و ... تعبیر می‌شود. مرشد یا [[پیر]]، کسی است که خود راه [[حق]] را طی کرده و به تعبیر حافظ از راه و رسم منزل‌ها با خبر است. بر طبق اصول [[تصوف]] و [[عرفان]] اولاً، سالک که از او به مرید نیز تعبیر می‌شود باید دست ارادت به [[پیر]]<nowiki/>ی (= مرشدی) که بر‌می‌گزیند بدهد و تحت نظر او به رهروی یا سیر در مسیر حقیقت بپردازد. در آثار عرفانی از ضرورت وجود [[پیر]] و انتخاب [[پیر]] از سوی رهرو (= سالک) سخن‌ها رفته و تصریح شده است که سیر و سلوک بدون راهنمایی پیر منجر به بیراهی و گمراهی می‌شود که به گفته حافظ:<blockquote>قطع این مرحله بی‌همرهی خضر مکن ظلمات است بترس از خطر گمراهی</blockquote>ثانیاً، مرید باید دستورهای مراد (= [[پیر]]) خود را بی‌چون و چرا اجرا کند، حتی اگر به ظاهر خلاف شرع باشد که این مخالفت، ظاهری است و هرگونه تردید در درستی اوامر [[پیر]] و حتی تأمّل در اجرای دستورهای وی از سوی [[مرید]] «کفر طریقت» محسوب می‌شود که باز هم به گفته حافظ:<blockquote>به می سجاده رنگین کن گرت پیر مغان گوید که سالک بی‌خبر نبود ز راه و رسم منزل‌ها</blockquote>[[پیر]] (= مرشد) را به [[پیر]] صحبت (= مصاحب= راهنما) و پیر خرقه تقسیم کرده‌اند:

	~~قطع این مرحله بی‌همرهی خضر مکن ظلمات~~ است ~~بترس~~ از ~~خطر گمراهی~~		'''1) [[پیر]] خرقه،''' پیری است که سالک، نخست بار از دست وی خرقه می‌پوشد و ورودش به جرگه صوفیان تصدیق می‌شود.

	ثانیاً، مرید باید دستورهای مراد (= پیر) خود را بی‌چون و چرا اجرا کند، حتی اگر به ظاهر خلاف شرع باشد که این مخالفت، ظاهری است و هرگونه تردید در درستی اوامر پیر و حتی تأمّل در اجرای دستورهای وی از سوی مرید «کفر طریقت» محسوب می‌شود که باز هم به گفته حافظ:		'''2) [[پیر]] صحبت،''' یا [[پیر]] دلیل، [[پیر]]<nowiki/>ی است که عهده‌دار ارشاد، تربیت و تعلیم و تلقین [[ذکر]] و در نهایت عهده‌دار رساندن سالک به سرمنزل مقصود است. [[پیر]] صحبت، پیوسته مصاحب سالک است و کردارهای او را تحت نظر می‌گیرد و از او مراقبت می‌کند و دستورها و پندهای لازم را به سالک می‌دهد و از آن‌چه نباید (= ناشایست‌ها) او را باز می‌دارد، که به تعبیر حافظ:<blockquote>نخست موعظه [[پیر]] صحبت این حرف است که از معاشر ناجنس احتراز کنید</blockquote>

	~~به می سجاده رنگین کن گرت پیر مغان گوید که سالک بی‌خبر نبود ز راه و رسم منزل‌ها~~

	~~پیر (= مرشد) را به پیر صحبت (= مصاحب= راهنما) و پیر خرقه تقسیم کرده‌اند:~~

	~~'''1) پیر خرقه،''' پیری است که سالک، نخست بار از دست وی خرقه می‌پوشد و ورودش به جرگه صوفیان تصدیق می‌شود.~~

	'''2) پیر صحبت،''' یا پیر دلیل، ~~پیری~~ است که عهده‌دار ارشاد، تربیت و تعلیم و تلقین ذکر و در نهایت عهده‌دار رساندن سالک به سرمنزل مقصود است. پیر صحبت، پیوسته مصاحب سالک است و کردارهای او را تحت نظر می‌گیرد و از او مراقبت می‌کند و دستورها و پندهای لازم را به سالک می‌دهد و از ~~ان‌چه~~ نباید (= ناشایست‌ها) او را باز می‌دارد، که به تعبیر حافظ:

	نخست موعظه پیر صحبت این حرف است که از معاشر ناجنس احتراز کنید

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==

	~~== ماخذ ==~~		* [[تصوف]]
			* [[پیر]]

	== منبع اصلی ==		== منبع اصلی ==
	سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی ~~الهدی،~~		[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==


	اصغر دادبه		اصغر دادبه

Maedeh در ‏۱۴ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۲۹

2025-04-14T17:29:37Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۲۹
خط ۱۴:		خط ۱۴:

	نخست موعظه پیر صحبت این حرف است که از معاشر ناجنس احتراز کنید		نخست موعظه پیر صحبت این حرف است که از معاشر ناجنس احتراز کنید

	~~== '''ماخذ:''' ==~~

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==

			== ماخذ ==

	== منبع اصلی ==		== منبع اصلی ==
	دانشنامه ایران		سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==

Maedeh در ‏۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۲۶

2025-04-01T12:26:16Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۲۶
خط ۱:		خط ۱:
	'''~~مرشد،~~''' در لغت به ~~معني~~ ارشاد ~~كننده~~ و راهنماست و در اصطلاح تصوف و عرفان، ~~راهنماي~~ طالبان حق به ~~سوي~~ حق است. ~~بدين~~ معنا كه چون انسان از خواب غفلت ~~بيدار~~ شود و توبه ~~كند~~ در ~~مي‌يابد كه~~ سراسر وجودش نقص و ~~كاستي~~ است و ~~نيازمند آن~~ است كه به ~~كمال~~ برسد. احساس نقص و ~~نياز~~ به ~~كمال~~ از ~~سوي تائبي كه~~ طالب ~~حقيقت~~ است موجب ~~مي‌شود~~ تا راهنما و ~~مددكاري بجويد~~ و در ~~جريان حق‌جويي~~ از او ~~ياري~~ بطلبد. از ~~اين~~ راهنما، كه نشان ~~دهندة~~ راه و رسم ~~حقيقت~~ به ~~سالك~~ است، اصطلاحاً به مرشد، ~~پير،~~ مراد، خضر، خضرراه، غوث، ~~ولي~~ (جمع آن: ~~اوليا~~= ~~اولياءالله~~)، ~~شيخ،~~ قطب، ~~دليل~~ راه و ... ~~تعبير مي‌شود~~. مرشد ~~يا پير، كسي~~ است كه خود راه حق را ~~طي كرده~~ و به ~~تعبير~~ حافظ از راه و رسم منزل‌ها با خبر است. بر طبق اصول تصوف و عرفان اولاً، ~~سالك كه~~ از او به ~~مريد نيز تعبير مي‌شود بايد~~ دست ارادت به ~~پيري~~ (= ~~مرشدي~~) ~~كه بر‌مي‌گزيند~~ بدهد و تحت نظر او به ~~رهروي يا سير~~ در ~~مسير حقيقت~~ بپردازد. در ~~آثار عرفاني~~ از ضرورت وجود ~~پير~~ و انتخاب ~~پير~~ از ~~سوي~~ رهرو (= ~~سالك~~) سخن‌ها رفته و ~~تصريح~~ شده است ~~كه سير~~ و ~~سلوك~~ بدون ~~راهنمايي پير~~ منجر به ~~بيراهي~~ و ~~گمراهي مي‌شود كه~~ به ~~گفتة~~ حافظ:		'''[[مرشد]]،''' در لغت به معنی ارشاد کننده و راهنماست و در اصطلاح تصوف و عرفان، راهنمای طالبان حق به سوی حق است. بدین معنا که چون انسان از خواب غفلت بیدار شود و توبه کند در می‌یابد که سراسر وجودش نقص و کاستی است و نیازمند ان است که به کمال برسد. احساس نقص و نیاز به کمال از سوی تائبی که طالب حقیقت است موجب می‌شود تا راهنما و مددکاری بجوید و در جریان حق‌جویی از او یاری بطلبد. از این راهنما، که نشان دهنده راه و رسم حقیقت به سالک است، اصطلاحاً به مرشد، پیر، مراد، خضر، خضرراه، غوث، ولی (جمع ان: اولیا= اولیاءالله)، شیخ، قطب، دلیل راه و ... تعبیر می‌شود. مرشد یا پیر، کسی است که خود راه حق را طی کرده و به تعبیر حافظ از راه و رسم منزل‌ها با خبر است. بر طبق اصول تصوف و عرفان اولاً، سالک که از او به مرید نیز تعبیر می‌شود باید دست ارادت به پیری (= مرشدی) که بر‌می‌گزیند بدهد و تحت نظر او به رهروی یا سیر در مسیر حقیقت بپردازد. در اثار عرفانی از ضرورت وجود پیر و انتخاب پیر از سوی رهرو (= سالک) سخن‌ها رفته و تصریح شده است که سیر و سلوک بدون راهنمایی پیر منجر به بیراهی و گمراهی می‌شود که به گفته حافظ:

	قطع ~~اين~~ مرحله ~~بي‌همرهي~~ خضر ~~مكن~~ ظلمات است بترس از خطر ~~گمراهي~~		قطع این مرحله بی‌همرهی خضر مکن ظلمات است بترس از خطر گمراهی

	~~ثانياً، مريد بايد دستورهاي~~ مراد (= ~~پير~~) خود را ~~بي‌چون~~ و چرا اجرا ~~كند، حتي~~ اگر به ظاهر خلاف شرع باشد ~~كه اين~~ مخالفت، ~~ظاهري~~ است و هرگونه ~~ترديد~~ در ~~درستي~~ اوامر ~~پير~~ و ~~حتي~~ تأمّل در ~~اجراي دستورهاي وي~~ از ~~سوي مريد «كفر طريقت»~~ محسوب ~~مي‌شود كه~~ باز هم به ~~گفتة~~ حافظ:		ثانیاً، مرید باید دستورهای مراد (= پیر) خود را بی‌چون و چرا اجرا کند، حتی اگر به ظاهر خلاف شرع باشد که این مخالفت، ظاهری است و هرگونه تردید در درستی اوامر پیر و حتی تأمّل در اجرای دستورهای وی از سوی مرید «کفر طریقت» محسوب می‌شود که باز هم به گفته حافظ:

	به مي سجاده ~~رنگين كن~~ گرت ~~پير~~ مغان ~~گويد~~ ~~كه سالك بي‌خبر~~ نبود ز راه و رسم منزل‌ها		به می سجاده رنگین کن گرت پیر مغان گوید که سالک بی‌خبر نبود ز راه و رسم منزل‌ها

	~~پير~~ (= مرشد) را به ~~پير~~ صحبت (= مصاحب= راهنما) و ~~پير~~ خرقه ~~تقسيم كرده‌اند~~:		پیر (= مرشد) را به پیر صحبت (= مصاحب= راهنما) و پیر خرقه تقسیم کرده‌اند:

	'''1) ~~پير~~ خرقه،''' ~~پيري~~ است ~~كه سالك،~~ نخست بار از دست وي خرقه ~~مي‌پوشد~~ و ورودش به ~~جرگة صوفيان تصديق مي‌شود~~.		'''1) پیر خرقه،''' پیری است که سالک، نخست بار از دست وی خرقه می‌پوشد و ورودش به جرگه صوفیان تصدیق می‌شود.

	'''2) ~~پير~~ صحبت،''' ~~يا پير دليل، پيري~~ است كه عهده‌دار ارشاد، ~~تربيت~~ و ~~تعليم~~ و ~~تلقين ذكر~~ و در ~~نهايت~~ عهده‌دار رساندن ~~سالك~~ به سرمنزل مقصود است. ~~پير~~ صحبت، ~~پيوسته~~ مصاحب ~~سالك~~ است و ~~كردارهاي~~ او را تحت نظر ~~مي‌گيرد~~ و از او مراقبت ~~مي‌كند~~ و دستورها و ~~پندهاي~~ لازم را به ~~سالك مي‌دهد~~ و از ~~آن‌چه نبايد~~ (= ~~ناشايست‌ها~~) او را باز ~~مي‌دارد، كه~~ به ~~تعبير~~ حافظ:		'''2) پیر صحبت،''' یا پیر دلیل، پیری است که عهده‌دار ارشاد، تربیت و تعلیم و تلقین ذکر و در نهایت عهده‌دار رساندن سالک به سرمنزل مقصود است. پیر صحبت، پیوسته مصاحب سالک است و کردارهای او را تحت نظر می‌گیرد و از او مراقبت می‌کند و دستورها و پندهای لازم را به سالک می‌دهد و از ان‌چه نباید (= ناشایست‌ها) او را باز می‌دارد، که به تعبیر حافظ:

	نخست ~~موعظة پير~~ صحبت ~~اين~~ حرف است كه از معاشر ناجنس احتراز ~~كنيد~~		نخست موعظه پیر صحبت این حرف است که از معاشر ناجنس احتراز کنید

			== '''ماخذ:''' ==

			== نیز نگاه کنید به ==


			== منبع اصلی ==
			دانشنامه ایران

			== نویسنده مقاله ==

	~~'''مآخذ:'''~~

	اصغر دادبه		اصغر دادبه

Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''مرشد،''' در لغت به معني ارشاد كننده و راهنماست و در اصطلاح تصوف و عرفان، راهنماي طالبان حق به سوي حق است. بدين معنا كه چون انسان از خواب غفلت بيدار شود و توبه كند در مي‌يابد كه سراسر وجودش نقص و كاستي است و نيازمند آن است كه به كمال برسد. احساس ن...» ایجاد کرد

2024-08-13T00:12:24Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''مرشد،''' در لغت به معني ارشاد كننده و راهنماست و در اصطلاح تصوف و عرفان، راهنماي طالبان حق به سوي حق است. بدين معنا كه چون انسان از خواب غفلت بيدار شود و توبه كند در مي‌يابد كه سراسر وجودش نقص و كاستي است و نيازمند آن است كه به كمال برسد. احساس ن...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''مرشد،''' در لغت به معني ارشاد كننده و راهنماست و در اصطلاح تصوف و عرفان، راهنماي طالبان حق به سوي حق است. بدين معنا كه چون انسان از خواب غفلت بيدار شود و توبه كند در مي‌يابد كه سراسر وجودش نقص و كاستي است و نيازمند آن است كه به كمال برسد. احساس نقص و نياز به كمال از سوي تائبي كه طالب حقيقت است موجب مي‌شود تا راهنما و مددكاري بجويد و در جريان حق‌جويي از او ياري بطلبد. از اين راهنما، كه نشان دهندة راه و رسم حقيقت به سالك است، اصطلاحاً به مرشد، پير، مراد، خضر، خضرراه، غوث، ولي (جمع آن: اوليا= اولياءالله)، شيخ، قطب، دليل راه و ... تعبير مي‌شود. مرشد يا پير، كسي است كه خود راه حق را طي كرده و به تعبير حافظ از راه و رسم منزل‌ها با خبر است. بر طبق اصول تصوف و عرفان اولاً، سالك كه از او به مريد نيز تعبير مي‌شود بايد دست ارادت به پيري (= مرشدي) كه بر‌مي‌گزيند بدهد و تحت نظر او به رهروي يا سير در مسير حقيقت بپردازد. در آثار عرفاني از ضرورت وجود پير و انتخاب پير از سوي رهرو (= سالك) سخن‌ها رفته و تصريح شده است كه سير و سلوك بدون راهنمايي پير منجر به بيراهي و گمراهي مي‌شود كه به گفتة حافظ:

قطع اين مرحله بي‌همرهي خضر مكن ظلمات است بترس از خطر گمراهي

ثانياً، مريد بايد دستورهاي مراد (= پير) خود را بي‌چون و چرا اجرا كند، حتي اگر به ظاهر خلاف شرع باشد كه اين مخالفت، ظاهري است و هرگونه ترديد در درستي اوامر پير و حتي تأمّل در اجراي دستورهاي وي از سوي مريد «كفر طريقت» محسوب مي‌شود كه باز هم به گفتة حافظ:

به مي سجاده رنگين كن گرت پير مغان گويد كه سالك بي‌خبر نبود ز راه و رسم منزل‌ها

پير (= مرشد) را به پير صحبت (= مصاحب= راهنما) و پير خرقه تقسيم كرده‌اند:

'''1) پير خرقه،''' پيري است كه سالك، نخست بار از دست وي خرقه مي‌پوشد و ورودش به جرگة صوفيان تصديق مي‌شود.

'''2) پير صحبت،''' يا پير دليل، پيري است كه عهده‌دار ارشاد، تربيت و تعليم و تلقين ذكر و در نهايت عهده‌دار رساندن سالك به سرمنزل مقصود است. پير صحبت، پيوسته مصاحب سالك است و كردارهاي او را تحت نظر مي‌گيرد و از او مراقبت مي‌كند و دستورها و پندهاي لازم را به سالك مي‌دهد و از آن‌چه نبايد (= ناشايست‌ها) او را باز مي‌دارد، كه به تعبير حافظ:

نخست موعظة پير صحبت اين حرف است كه از معاشر ناجنس احتراز كنيد

'''مآخذ:'''

اصغر دادبه