https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%B1_%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D8%AC%D8%A7%D9%85مزار شیخ جام - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-21T07:58:12Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%B1_%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D8%AC%D8%A7%D9%85&diff=8362&oldid=prevSamei در ۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۵۸2025-05-12T13:58:59Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۵۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l37">خط ۳۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مسجد زیرزمینی آخرین بنای باقیمانده از این مجموعه است که در جنب [[آب انبار|آب انبار]] و مشتمل بر دو قسمت زمستانی و تابستانی است. قسمت زمستانی پایینتر از سطح معبر و قسمت تابستانی بالای این فضا قرار دارد. قسمت اخیر فاقد پوشش و تنها محل محرابی ساده در آن مشخص است. پیرامون آن با دیوار چینی آجری محصور شده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مسجد زیرزمینی آخرین بنای باقیمانده از این مجموعه است که در جنب [[آب انبار|آب انبار]] و مشتمل بر دو قسمت زمستانی و تابستانی است. قسمت زمستانی پایینتر از سطح معبر و قسمت تابستانی بالای این فضا قرار دارد. قسمت اخیر فاقد پوشش و تنها محل محرابی ساده در آن مشخص است. پیرامون آن با دیوار چینی آجری محصور شده است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ابتدای فضای داخلی مسجد پلکانی به شبستان زیرزمینی مسجد منتهی میشود. این شبستان شامل شش ستون چهارضلعی و قطور است. نقاطی از پوشش سقف این مسجد به صورت گنبدی بوده که میان چهار ستون شکل گرفته است. این بخش در طول زمان گسترش یافته ولی شالوده اصلی آن متعلق به دوره صفوی است<ref>صابر مقدم، فرامرز (1383). '''''مجموعه معماری، آرامگاهی، مزار شیخ احمدجام'''''. ص 100-101.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ابتدای فضای داخلی مسجد پلکانی به شبستان زیرزمینی مسجد منتهی میشود. این شبستان شامل شش ستون چهارضلعی و قطور است. نقاطی از پوشش سقف این مسجد به صورت گنبدی بوده که میان چهار ستون شکل گرفته است. این بخش در طول زمان گسترش یافته ولی شالوده اصلی آن متعلق به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[صفویان|</ins>دوره صفوی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>است<ref>صابر مقدم، فرامرز (1383). '''''مجموعه معماری، آرامگاهی، مزار شیخ احمدجام'''''. ص 100-101.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غیر از موارد فوق اجزای دیگری نیز همچون مدرسه امیرشاه ملک نیز در این مجموعه وجود داشته که در حال حاضر اثری از آنان باقی نمانده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غیر از موارد فوق اجزای دیگری نیز همچون مدرسه امیرشاه ملک نیز در این مجموعه وجود داشته که در حال حاضر اثری از آنان باقی نمانده است.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l54">خط ۵۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آزیتا رجبی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آزیتا رجبی</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:هنر]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:معماری و شهر سازی]]</ins></div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-3888:rev-8362:php=table -->
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%B1_%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D8%AC%D8%A7%D9%85&diff=3888&oldid=prevSamei: /* نیز نگاه کنید به */2025-04-21T21:46:56Z<p><span class="autocomment">نیز نگاه کنید به</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۴۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5">خط ۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>درگاه ورودی، صحن، مزار شیخ جام، سنگ قبرهای افراشته و صندوقی، ایوان، گنبدخانه، مسجد کرمانی، گنبد سفید، سراچه، مسجد جامع نو، مسجد عتیق، مدرسه فیروزشاهی یا گنبد فیروزشاهی، بنای [[آب انبار|آبانبار]] و مسجد زیرزمینی<ref>صابر مقدم، فرامرز (1383). '''''مجموعه معماری، آرامگاهی، مزار شیخ احمدجام'''''. ص 109 و 309.</ref>. در اثر نفوذ آب در پی بناها به دلیل خاکبرداری و تسطیح محوطه داخل مزار در سال 1351 و ایجاد آبنما و محوطه چمنکاری آثار تخریب بر بناها دیده میشود<ref>'''''گرایش دفترفنی حفاظت از آثار باستانی'''''. خراسان، ص 261.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>درگاه ورودی، صحن، مزار شیخ جام، سنگ قبرهای افراشته و صندوقی، ایوان، گنبدخانه، مسجد کرمانی، گنبد سفید، سراچه، مسجد جامع نو، مسجد عتیق، مدرسه فیروزشاهی یا گنبد فیروزشاهی، بنای [[آب انبار|آبانبار]] و مسجد زیرزمینی<ref>صابر مقدم، فرامرز (1383). '''''مجموعه معماری، آرامگاهی، مزار شیخ احمدجام'''''. ص 109 و 309.</ref>. در اثر نفوذ آب در پی بناها به دلیل خاکبرداری و تسطیح محوطه داخل مزار در سال 1351 و ایجاد آبنما و محوطه چمنکاری آثار تخریب بر بناها دیده میشود<ref>'''''گرایش دفترفنی حفاظت از آثار باستانی'''''. خراسان، ص 261.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>درگاه ورودی شامل «پیشطاق» ورودی یا «آستانه درگاه» با دری چوبی و طاقهای دواشکوبه در طرفین متعلق به دوره تیموری است. کف صحن سنگچین است و در میانه آن مزار شیخ جام با مجموعهای از سنگهای مرمر سفید و سیاه حجاری شده با دو سنگ قبر افراشته در بالا و پایین قبر شیخ و درخت پسته کهنسالی که از میان آن روئیده قرار دارد. ایوان مجلل و زیبایی با ارتفاع 27 متر در برابر گنبدخانه واقع است که قبلا به طاق درب معروف بوده است<ref>گلمبک ، لیزا (1364). دورههای ساختمانی مجموعه تاریخی تربت جام. مجله اثر. ترجمه باقر آیتالله شیرازی، شماره 11/10.</ref>. ظاهرا این بخش در سده هشتم ه. ق. ساخته شده است<ref>لباف خانیکی، رجبعلی (1378). سیمای میراث فرهنگی خراسان. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور، ص 58.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>درگاه ورودی شامل «پیشطاق» ورودی یا «آستانه درگاه» با دری چوبی و طاقهای دواشکوبه در طرفین متعلق به دوره تیموری است. کف صحن سنگچین است و در میانه آن مزار شیخ جام با مجموعهای از سنگهای مرمر سفید و سیاه حجاری شده با دو سنگ قبر افراشته در بالا و پایین قبر شیخ و درخت پسته کهنسالی که از میان آن روئیده قرار دارد. ایوان مجلل و زیبایی با ارتفاع 27 متر در برابر گنبدخانه واقع است که قبلا به طاق درب معروف بوده است<ref>گلمبک ، لیزا (1364). دورههای ساختمانی مجموعه تاریخی تربت جام. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>مجله اثر<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>. ترجمه باقر آیتالله شیرازی، شماره 11/10.</ref>. ظاهرا این بخش در سده هشتم ه. ق. ساخته شده است<ref>لباف خانیکی، رجبعلی (1378). <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>سیمای میراث فرهنگی خراسان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور، ص 58.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به رغم نقشه اصلی بنا بر اساس معماری ایلخانی<ref>دونالد، ویلبر (1361). '''''معماری ایران در دوره ایلخانان'''''. ترجمه عبدالله مزیار. تهران: شرکت مولفان و مترجمان، ص 82-83.</ref>، ارتفاع سردر آن چند متر پایینتر از اندازه رایج سبک ایلخانی بوده و به جای دو مناره مرتفع، در آن دو گلدسته(مأذنه) ساخته شده است<ref>گلمبک ، لیزا (1364). دورههای ساختمانی مجموعه تاریخی تربت جام. '''''مجله اثر'''''. ترجمه باقر آیتالله شیرازی، شماره 11/10، ص 22.</ref>. فضای داخلی ایوان مسیر دسترسی سه فضای گنبدخانه، گنبد سفید و مسجد کرمانی است. تزئینات این مجموعه متعلق به دوره ایلخانی و صفوی است<ref>پروند فنی مزار جام، اداره کل میراث فرهنگی خراسان، '''''مجله اثر'''''. ص 59.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به رغم نقشه اصلی بنا بر اساس معماری ایلخانی<ref>دونالد، ویلبر (1361). '''''معماری ایران در دوره ایلخانان'''''. ترجمه عبدالله مزیار. تهران: شرکت مولفان و مترجمان، ص 82-83.</ref>، ارتفاع سردر آن چند متر پایینتر از اندازه رایج سبک ایلخانی بوده و به جای دو مناره مرتفع، در آن دو گلدسته(مأذنه) ساخته شده است<ref>گلمبک ، لیزا (1364). دورههای ساختمانی مجموعه تاریخی تربت جام. '''''مجله اثر'''''. ترجمه باقر آیتالله شیرازی، شماره 11/10، ص 22.</ref>. فضای داخلی ایوان مسیر دسترسی سه فضای گنبدخانه، گنبد سفید و مسجد کرمانی است. تزئینات این مجموعه متعلق به دوره ایلخانی و صفوی است<ref>پروند فنی مزار جام، اداره کل میراث فرهنگی خراسان، '''''مجله اثر'''''. ص 59.</ref>.</div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%B1_%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D8%AC%D8%A7%D9%85&diff=3887&oldid=prevSamei: /* نیز نگاه کنید به */2025-04-21T21:46:17Z<p><span class="autocomment">نیز نگاه کنید به</span></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%B1_%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D8%AC%D8%A7%D9%85&diff=3887&oldid=3886">نمایش تغییرات</a>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%B1_%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D8%AC%D8%A7%D9%85&diff=3886&oldid=prevSamei: /* کتابشناسی */2025-04-21T21:41:41Z<p><span class="autocomment">کتابشناسی</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۴۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مزار شیخ جام'''،''' نام تربت جام مبین مزار عارف نامی شیخ احمد جام (441-536 ق) معروف به شیخ جام یا پیرجام است که در روستای معدآباد از توابع خراسان میزیسته و در همین منطقه نیز به خاک سپرده شده و به برکت مزار وی معدآباد به تربت جام معروف گردیده است<ref>فصیحی، خوافی (1360). مجمل. مصحح محمود فرخ، مشهد: کتابفروشی باستان، جلد دوم، ص 210.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مزار شیخ جام'''،''' نام تربت جام مبین مزار عارف نامی شیخ احمد جام (441-536 ق) معروف به شیخ جام یا پیرجام است که در روستای معدآباد از توابع خراسان میزیسته و در همین منطقه نیز به خاک سپرده شده و به برکت مزار وی معدآباد به تربت جام معروف گردیده است<ref>فصیحی، خوافی (1360). مجمل. مصحح محمود فرخ، مشهد: کتابفروشی باستان، جلد دوم، ص 210.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برای نخستینبار تاریخنگار عرب احمدبن یحیی البلاذری در سده سوم هجری در کتاب فتوحالبلدان از این منطقه با نام زام نام برده است<ref>صابر مقدم، فرامرز (1383). مجموعه معماری، آرامگاهی، مزار شیخ احمدجام. ص 15.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برای نخستینبار تاریخنگار عرب احمدبن یحیی البلاذری در سده سوم هجری در کتاب فتوحالبلدان از این منطقه با نام زام نام برده است<ref>صابر مقدم، فرامرز (1383). مجموعه معماری، آرامگاهی، مزار شیخ احمدجام. ص 15.</ref>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجموعه بنای شیخ جام به مساحت 64000 متر در بقایای روستایی قدیمی هسته اولیه شهر تربت جام را بوجود آورده است. امروزه این مجموعه به صورت محلهای حاشیهای شامل مقابر، مساجد و گورستانهای قدیمی و با اجزاء زیر قابل مشاهده است:</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجموعه بنای شیخ جام به مساحت 64000 متر در بقایای روستایی قدیمی هسته اولیه شهر تربت جام را بوجود آورده است. امروزه این مجموعه به صورت محلهای حاشیهای شامل مقابر، مساجد و گورستانهای قدیمی و با اجزاء زیر قابل مشاهده است:</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>درگاه ورودی، صحن، مزار شیخ جام، سنگ قبرهای افراشته و صندوقی، ایوان، گنبدخانه، مسجد کرمانی، گنبد سفید، سراچه، مسجد جامع نو، مسجد عتیق، مدرسه فیروزشاهی یا گنبد فیروزشاهی، بنای [[آب انبار|آبانبار]] و مسجد زیرزمینی<ref>صابر مقدم، فرامرز (1383). مجموعه معماری، آرامگاهی، مزار شیخ احمدجام. ص 109 و 309.</ref>. در اثر نفوذ آب در پی بناها به دلیل خاکبرداری و تسطیح محوطه داخل مزار در سال 1351 و ایجاد آبنما و محوطه چمنکاری آثار تخریب بر بناها دیده میشود<ref>گرایش دفترفنی حفاظت از آثار باستانی. خراسان، ص 261.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>درگاه ورودی، صحن، مزار شیخ جام، سنگ قبرهای افراشته و صندوقی، ایوان، گنبدخانه، مسجد کرمانی، گنبد سفید، سراچه، مسجد جامع نو، مسجد عتیق، مدرسه فیروزشاهی یا گنبد فیروزشاهی، بنای [[آب انبار|آبانبار]] و مسجد زیرزمینی<ref>صابر مقدم، فرامرز (1383). مجموعه معماری، آرامگاهی، مزار شیخ احمدجام. ص 109 و 309.</ref>.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در اثر نفوذ آب در پی بناها به دلیل خاکبرداری و تسطیح محوطه داخل مزار در سال 1351 و ایجاد آبنما و محوطه چمنکاری آثار تخریب بر بناها دیده میشود<ref>گرایش دفترفنی حفاظت از آثار باستانی. خراسان، ص 261.</ref>.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>درگاه ورودی شامل «پیشطاق» ورودی یا «آستانه درگاه» با دری چوبی و طاقهای دواشکوبه در طرفین متعلق به دوره تیموری است. کف صحن سنگچین است و در میانه آن مزار شیخ جام با مجموعهای از سنگهای مرمر سفید و سیاه حجاری شده با دو سنگ قبر افراشته در بالا و پایین قبر شیخ و درخت پسته کهنسالی که از میان آن روئیده قرار دارد. ایوان مجلل و زیبایی با ارتفاع 27 متر در برابر گنبدخانه واقع است که قبلا به طاق درب معروف بوده است<ref>گلمبک ، لیزا (1364). دورههای ساختمانی مجموعه تاریخی تربت جام. مجله اثر. ترجمه باقر آیتالله شیرازی، شماره 11/10.</ref>. ظاهرا این بخش در سده هشتم ه. ق. ساخته شده است<ref>لباف خانیکی، رجبعلی (1378). سیمای میراث فرهنگی خراسان. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور، ص 58.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>درگاه ورودی شامل «پیشطاق» ورودی یا «آستانه درگاه» با دری چوبی و طاقهای دواشکوبه در طرفین متعلق به دوره تیموری است. کف صحن سنگچین است و در میانه آن مزار شیخ جام با مجموعهای از سنگهای مرمر سفید و سیاه حجاری شده با دو سنگ قبر افراشته در بالا و پایین قبر شیخ و درخت پسته کهنسالی که از میان آن روئیده قرار دارد. ایوان مجلل و زیبایی با ارتفاع 27 متر در برابر گنبدخانه واقع است که قبلا به طاق درب معروف بوده است<ref>گلمبک ، لیزا (1364). دورههای ساختمانی مجموعه تاریخی تربت جام. مجله اثر. ترجمه باقر آیتالله شیرازی، شماره 11/10.</ref>. ظاهرا این بخش در سده هشتم ه. ق. ساخته شده است<ref>لباف خانیکی، رجبعلی (1378). سیمای میراث فرهنگی خراسان. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور، ص 58.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l23">خط ۲۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«گنبد سفید» یا «مسجد رواق» یا به تعبیری «مسجد سردر» در ضلع شمال غربی ایوان با زیربنای تقریبی 64 مترمربع و درگاه ورودی در مجاورت ورودی مسجد کرمانی قرار دارد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«گنبد سفید» یا «مسجد رواق» یا به تعبیری «مسجد سردر» در ضلع شمال غربی ایوان با زیربنای تقریبی 64 مترمربع و درگاه ورودی در مجاورت ورودی مسجد کرمانی قرار دارد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این بنا چهار شاهنشین دارد و فضای مرکزی آن با چهار تویزه امکان ایجاد گنبدی کمخیز را بر فراز آن میسر نموده است<ref>صابر مقدم، فرامرز (1383). مجموعه معماری، آرامگاهی، مزار شیخ احمدجام. ص 75-76.</ref>. دارای تزئینات مقرنس و کتیبههایی با خط کوفی از آیات قرآن است و دیوارهای نمای بیرونی آن تلفیقی از آجر و کاشی میباشد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این بنا چهار شاهنشین دارد و فضای مرکزی آن با چهار تویزه امکان ایجاد گنبدی کمخیز را بر فراز آن میسر نموده است<ref>صابر مقدم، فرامرز (1383). مجموعه معماری، آرامگاهی، مزار شیخ احمدجام. ص 75-76.</ref>. دارای تزئینات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مقرنس<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و کتیبههایی با خط کوفی از آیات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>قرآن<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>است و دیوارهای نمای بیرونی آن تلفیقی از آجر و کاشی میباشد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«سراچه» یا «خانقاه سراچه» یا «مدرسه فریومدی» فضایی ساده است که در اضلاع شمالی و جنوبی آن ایوانهای کم عرض قرار دارد و تنها از گنبد سفید دسترسی به آن ممکن است. پیرامون حیاط مرکزی این بنا حجرههای دو طبقه با طاقنماهای آجری نشانه وجود یک مدرسه علمیه است. برخی معتقدند خانقاه شیخ جام سابقاً در این مکان قرار داشته و با ساخت گنبد سفید تخریب شده و این بنا به جای آن بنا شده است<ref>گزارش کاوشهای باستانشناسی سراچه. تهران: اداره کل میراث فرهنگی.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«سراچه» یا «خانقاه سراچه» یا «مدرسه فریومدی» فضایی ساده است که در اضلاع شمالی و جنوبی آن ایوانهای کم عرض قرار دارد و تنها از گنبد سفید دسترسی به آن ممکن است. پیرامون حیاط مرکزی این بنا حجرههای دو طبقه با طاقنماهای آجری نشانه وجود یک مدرسه علمیه است. برخی معتقدند خانقاه شیخ جام سابقاً در این مکان قرار داشته و با ساخت گنبد سفید تخریب شده و این بنا به جای آن بنا شده است<ref>گزارش کاوشهای باستانشناسی سراچه. تهران: اداره کل میراث فرهنگی.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l33">خط ۳۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مسجد جامع نو در پشت گنبدخانه و ایوان مجموعه فاقد تزئینات نمای بیرونی است. گنبد آن بر روی چهارگوش بزرگ متقاطع قرارداشته و بین این چهار قوس چهار ربع گنبد ساخته شده و قوسهای کوچکتری بر گنبد تکیه دارند. یک چهارم از گنبدهای واقع در زوایا با نیم گنبد بسته میشود و دارای ترکیبی از منشورهای گچی است<ref>گلمبک ، لیزا (1364). دورههای ساختمانی مجموعه تاریخی تربت جام. مجله اثر. ترجمه باقر آیتالله شیرازی، شماره 11/10، ص 49.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مسجد جامع نو در پشت گنبدخانه و ایوان مجموعه فاقد تزئینات نمای بیرونی است. گنبد آن بر روی چهارگوش بزرگ متقاطع قرارداشته و بین این چهار قوس چهار ربع گنبد ساخته شده و قوسهای کوچکتری بر گنبد تکیه دارند. یک چهارم از گنبدهای واقع در زوایا با نیم گنبد بسته میشود و دارای ترکیبی از منشورهای گچی است<ref>گلمبک ، لیزا (1364). دورههای ساختمانی مجموعه تاریخی تربت جام. مجله اثر. ترجمه باقر آیتالله شیرازی، شماره 11/10، ص 49.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ضلع غربی مجموعه و مشرف به صحن مزار گنبدی بلند و بزرگ فیروزهای، بنایی با نقشه چلیپایی (صلیبی) و چهار ایوان معروف به گنبد سبز به چشم میخورد<ref>صابر مقدم، فرامرز (1383). مجموعه معماری، آرامگاهی، مزار شیخ احمدجام. ص 91-97. گلمبک ، لیزا (1364). دورههای ساختمانی مجموعه تاریخی تربت جام. مجله اثر. ترجمه باقر آیتالله شیرازی، شماره 11/10، ص 91-97.</ref>. ظاهراٌ این گنبد دو پوسته گسسته <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میانتهی </del>است<ref>پیرنیا، محمد (1383). سبکشناسی معماری ایران. تدوین غلامحسین معماریان، تهران: نشر معمار، ص 200.</ref> که بر روی سردابه (اتاق زیرزمینی که در آرامگاه محل تدفین است.) مزار ساخته شده و دارای نمای بیرونی با تزئینات آجر و کاشی است<ref>لباف خانیکی، رجبعلی (1378). سیمای میراث فرهنگی خراسان. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور، ص 59.</ref>. این بنا با 110 مترمربع مساحت شامل چهار فضای شاهنشین و دو طاقنما در شاهنشینهای شرقی و غربی است. در طاقنمای غربی آن محراب قرار دارد. این بنا منتسب به دوره تیموریان است.<ref>گلمبک لیزا، دونالد، ویلبر (1365). معماری دوره تیموری در ایران و توران. محمدیوسف کیانی، تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور، ص 489.</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ضلع غربی مجموعه و مشرف به صحن مزار گنبدی بلند و بزرگ فیروزهای، بنایی با نقشه چلیپایی (صلیبی) و چهار ایوان معروف به گنبد سبز به چشم میخورد<ref>صابر مقدم، فرامرز (1383). مجموعه معماری، آرامگاهی، مزار شیخ احمدجام. ص 91-97. گلمبک ، لیزا (1364). دورههای ساختمانی مجموعه تاریخی تربت جام. مجله اثر. ترجمه باقر آیتالله شیرازی، شماره 11/10، ص 91-97.</ref>. ظاهراٌ این گنبد دو پوسته گسسته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میان تهی </ins>است<ref>پیرنیا، محمد (1383). سبکشناسی معماری ایران. تدوین غلامحسین معماریان، تهران: نشر معمار، ص 200.</ref> که بر روی سردابه (اتاق زیرزمینی که در آرامگاه محل تدفین است.) مزار ساخته شده و دارای نمای بیرونی با تزئینات آجر و کاشی است<ref>لباف خانیکی، رجبعلی (1378). سیمای میراث فرهنگی خراسان. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور، ص 59.</ref>. این بنا با 110 مترمربع مساحت شامل چهار فضای شاهنشین و دو طاقنما در شاهنشینهای شرقی و غربی است. در طاقنمای غربی آن محراب قرار دارد. این بنا منتسب به دوره تیموریان است.<ref>گلمبک لیزا، دونالد، ویلبر (1365). معماری دوره تیموری در ایران و توران. محمدیوسف کیانی، تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور، ص 489.</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در مجاورت درگاه ورودی مزار آب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انباری </del>آجری متعلق به زمان شاه عباس صفوی واقع شده (1010 ه.ق) که در دوره ناصرالدین شاه قاجار مرمت گردیده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در مجاورت درگاه ورودی مزار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>آب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انبار|آب انبار]]<nowiki/>ی </ins>آجری متعلق به زمان شاه عباس صفوی واقع شده (1010 ه.ق) که در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ناصر الدین شاه قاجار|</ins>دوره ناصرالدین شاه قاجار<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>مرمت گردیده است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از بناهای ساخته شده روی [[آب انبار|آب انبار]] تا 90 سال قبل به عنوان مکتبخانه و از آن پس به عنوان محل اسکان مدرسین و معلمین استفاده میشده که درحال حاضر محل اداری سازمان میراث فرهنگی تربت است<ref>صابر مقدم، فرامرز (1383). مجموعه معماری، آرامگاهی، مزار شیخ احمدجام. ص 98.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از بناهای ساخته شده روی [[آب انبار|آب انبار]] تا 90 سال قبل به عنوان مکتبخانه و از آن پس به عنوان محل اسکان مدرسین و معلمین استفاده میشده که درحال حاضر محل اداری سازمان میراث فرهنگی تربت است<ref>صابر مقدم، فرامرز (1383). مجموعه معماری، آرامگاهی، مزار شیخ احمدجام. ص 98.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مسجد زیرزمینی آخرین بنای باقیمانده از این مجموعه است که در جنب آب انبار و مشتمل بر دو قسمت زمستانی و تابستانی است. قسمت زمستانی پایینتر از سطح معبر و قسمت تابستانی بالای این فضا قرار دارد. قسمت اخیر فاقد پوشش و تنها محل محرابی ساده در آن مشخص است. پیرامون آن با دیوار چینی آجری محصور شده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مسجد زیرزمینی آخرین بنای باقیمانده از این مجموعه است که در جنب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[آب انبار|</ins>آب انبار<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و مشتمل بر دو قسمت زمستانی و تابستانی است. قسمت زمستانی پایینتر از سطح معبر و قسمت تابستانی بالای این فضا قرار دارد. قسمت اخیر فاقد پوشش و تنها محل محرابی ساده در آن مشخص است. پیرامون آن با دیوار چینی آجری محصور شده است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ابتدای فضای داخلی مسجد پلکانی به شبستان زیرزمینی مسجد منتهی میشود. این شبستان شامل شش ستون چهارضلعی و قطور است. نقاطی از پوشش سقف این مسجد به صورت گنبدی بوده که میان چهار ستون شکل گرفته است. این بخش در طول زمان گسترش یافته ولی شالوده اصلی آن متعلق به دوره صفوی است<ref>صابر مقدم، فرامرز (1383). مجموعه معماری، آرامگاهی، مزار شیخ احمدجام. ص 100-101.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ابتدای فضای داخلی مسجد پلکانی به شبستان زیرزمینی مسجد منتهی میشود. این شبستان شامل شش ستون چهارضلعی و قطور است. نقاطی از پوشش سقف این مسجد به صورت گنبدی بوده که میان چهار ستون شکل گرفته است. این بخش در طول زمان گسترش یافته ولی شالوده اصلی آن متعلق به دوره صفوی است<ref>صابر مقدم، فرامرز (1383). مجموعه معماری، آرامگاهی، مزار شیخ احمدجام. ص 100-101.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l45">خط ۴۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غیر از موارد فوق اجزای دیگری نیز همچون مدرسه امیرشاه ملک نیز در این مجموعه وجود داشته که در حال حاضر اثری از آنان باقی نمانده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غیر از موارد فوق اجزای دیگری نیز همچون مدرسه امیرشاه ملک نیز در این مجموعه وجود داشته که در حال حاضر اثری از آنان باقی نمانده است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سلطانیه(مزار)]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مقرنس]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آزیتا رجبی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آزیتا رجبی</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== کتابشناسی ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-1786:rev-3886:php=table -->
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%B1_%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D8%AC%D8%A7%D9%85&diff=1786&oldid=prevSamei در ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۳۰2024-09-27T08:30:33Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%B1_%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D8%AC%D8%A7%D9%85&diff=1786&oldid=1336">نمایش تغییرات</a>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%B1_%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D8%AC%D8%A7%D9%85&diff=1336&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی «'''مزار شيخ جام،''' نام تربت جام مبين مزار عارف نامي شيخ احمد جام (441-536ق) معروف به شيخ جام يا پيرجام است كه در روستاي معدآباد از توابع خراسان ميزيسته و در همين منطقه نيز به خاك سپرده شده و به بركت مزار وي معدآباد به تربت جام معروف گرديده است.<...» ایجاد کرد2024-08-18T20:49:51Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''مزار شيخ جام،''' نام تربت جام مبين مزار عارف نامي شيخ احمد جام (441-536ق) معروف به شيخ جام يا پيرجام است كه در روستاي معدآباد از توابع خراسان ميزيسته و در همين منطقه نيز به خاك سپرده شده و به بركت مزار وي معدآباد به تربت جام معروف گرديده است.<...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''مزار شيخ جام،''' نام تربت جام مبين مزار عارف نامي شيخ احمد جام (441-536ق) معروف به شيخ جام يا پيرجام است كه در روستاي معدآباد از توابع خراسان ميزيسته و در همين منطقه نيز به خاك سپرده شده و به بركت مزار وي معدآباد به تربت جام معروف گرديده است.<sup>1</sup><br />
<br />
براي نخستينبار تاريخنگار عرب احمدبن يحيي البلاذري در سدة سوم هجري در كتاب فتوحالبلدان از اين منطقه با نام زام نام بردهاست.<sup>2</sup><br />
<br />
مجموعه بناي شيخ جام به مساحت 64000 متر در بقاياي روستايي قديمي هسته اوليه شهر تربت جام را بوجود آورده است. امروزه اين مجموعه به صورت محلهاي حاشيهاي شامل مقابر، مساجد و گورستانهاي قديمي و با اجزاء زير قابل مشاهده است:<br />
<br />
درگاه ورودي، صحن، مزار شيخ جام، سنگ قبرهاي افراشته و صندوقي، ايوان، گنبدخانه، مسجد كرماني، گنبد سفيد، سراچه، مسجد جامع نو، مسجد عتيق، مدرسه فيروزشاهي يا گنبد فيروزشاهي، بناي آبانبار و مسجد زيرزميني.<sup>3</sup><br />
<br />
در اثر نفوذ آب در پي بناها به دليل خاكبرداري و تسطيح محوطه داخل مزار در سال 1351 و ايجاد آبنما و محوطة چمنكاري آثار تخريب بر بناها ديده ميشود.<sup>4</sup><br />
<br />
درگاه ورودي شامل «پيشطاق» ورودي يا «آستانه درگاه» با دري چوبي و طاقهاي دواشكوبه در طرفين متعلق به دوره تيموري است. كف صحن سنگچين است و در ميانه آن مزار شيخجام با مجموعهاي از سنگهاي مرمر سفيد و سياه حجاري شده با دو سنگ قبر افراشته در بالا و پايين قبر شيخ و درخت پسته كهنسالي كه از ميان آن روئيده قرار دارد. ايوان مجلل و زيبايي با ارتفاع 27 متر در برابر گنبدخانه واقع است كه قبلا به طاق درب معروف بوده است.<sup>5</sup> ظاهرا اين بخش در سده هشتم ه. ق. ساخته شده است.<sup>6</sup><br />
<br />
به رغم نقشه اصلي بنا بر اساس معماري ايلخاني،<sup>7</sup> ارتفاع سردر آن چند متر پايينتر از اندازه رايج سبك ايلخاني بوده و به جاي دو مناره مرتفع، در آن دو گلدسته(مأذنه) ساخته شده است.<sup>8</sup> فضاي داخلي ايوان مسير دسترسي سه فضاي گنبدخانه، گنبد سفيد و مسجد كرماني است. تزئينات اين مجموعه متعلق به دوره ايلخاني و صفوي است.<sup>9</sup><br />
<br />
«مسجد گنبدخانه» در امتداد ايوان و در منتهياليه طولي آن نقطه مركزي مجموعه بوده و چهارنماي خارجي آن توسط بناهاي پيراموني پوشيده شده است. اين بنا شامل چهار سهكنج، دو اتاق كوچك، (به عنوان چلهخانه)، چهار طاقنماي پرهشت ضلعي، سه ورودي شمالي ـ جنوبي و شرقي است و سطوح ديواره تا زير گنبد با طرحهاي هندسي و تزئينات رسميبندي مزين و از نظر سبك متعلق به قرن هشتم ه.ق. است.<sup>10</sup><br />
<br />
مسجد كرماني از باشكوهترين بناهاي مجموعه بعد از گنبدخانه است كه نام آن از نام سازندة محراب نفيس اين بخش گرفته شده است. اين بنا به عنوان شاهكاري از تزئينات معماري اسلامي با ورودي ايوانچهاي با پنج دهانه و زيربنايي حدود 182 مترمربع مشتمل بر شاهنشيني در ميان هر ضلع و چهار فضاي كوچك در جرز ديوارها به عنوان چلهخانه و محراب در دهانه مركزي و رو به قبله تحسينبرانگيز است.<br />
<br />
ديوارهاي اين مسجد با كتيبهاي از خط ثلث مزين شده و سقف آن به صورت گنبدي بزرگ و روزنهدار با نيمگنبدهايي كه در پشت مقرنسها مخفي ميشود پوشش يافته و نحوه طاقزني تكامل يافتهاي را به نمايش ميگذارد.<sup>11</sup><br />
<br />
محراب اين مسجد نفيسترين عناصر تزئينات معماري اين بنا را دارد و از بخشهاي قاب حاشيه، زواره محكي، قوس طاقنما، سرستون، گچبري و كتيبههاي بينظير مختص قرن هشتم ه. ق. برخوردار است.<sup>12</sup><br />
<br />
«گنبد سفيد» يا «مسجد رواق» يا به تعبيري «مسجد سردر» در ضلع شمالغربي ايوان با زيربناي تقريبي 64 مترمربع و درگاه ورودي در مجاورت ورودي مسجد كرماني قرار دارد.<br />
<br />
اين بنا چهار شاهنشين دارد و فضاي مركزي آن با چهار تويزه امكان ايجاد گنبدي كمخيز را بر فراز آن ميسر نموده است.<sup>13</sup> داراي تزئينات مقرنس و كتيبههايي با خط كوفي از آيات قرآن است و ديوارهاي نماي بيروني آن تلفيقي از آجر و كاشي ميباشد.<br />
<br />
«سراچه» يا «خانقاه سراچه» يا «مدرسه فريومدي» فضايي ساده است كه در اضلاع شمالي و جنوبي آن ايوانهاي كمعرض قرار دارد و تنها از گنبد سفيد دسترسي به آن ممكن است. پيرامون حياط مركزي اين بنا حجرههاي دو طبقه با طاقنماهاي آجري نشانة وجود يك مدرسه علميه است. برخي معتقدند خانقاه شيخجام سابقاً در اين مكان قرار داشته و با ساخت گنبد سفيد تخريب شده و اين بنا به جاي آن بنا شده است.<sup>14</sup><br />
<br />
در ميانة حياط اين بخش سنگ قبري برآمده با دو لوح مرمرين در بالا و پايين آن همچون مزار شيخجام متعلق به يكي از مريدان طريقت قادريه به چشم ميخورد.<br />
<br />
در ضلع جنوبشرقي گنبدخانه «مسجد جامع قديم» يا «مسجد عتيق» قرار دارد. اين بنا با مساحت تقريبي 484 متر با شبستانهاي دو اشكوبه (دو طبقه)<sup>15</sup> و فضايي مربع مستطيل در امتداد محراب توسط رواقي شرقي و غربي به دو بخش تقسيم شده و از نقطه مياني آن رواق ديگري در ضلع شمالي _جنوبي عبور كرده و گنبدي در محل برخورد اين دو رواق بنا شده است. اين دو رواق داراي طاقهاي دو اشكوبهاي هستند كه به صورت فضاهاي خالي چهار طرف مسجد را دور مي زنند.<sup>16</sup><br />
<br />
مسجد جامع نو در پشت گنبدخانه و ايوان مجموعه فاقد تزئينات نماي بيروني است. گنبد آن بر روي چهارگوش بزرگ متقاطع قرارداشته و بين اين چهار قوس چهار ربع گنبد ساخته شده و قوسهاي كوچكتري بر گنبد تكيه دارند. يك چهارم از گنبدهاي واقع در زوايا با نيم گنبد بسته ميشود و داراي تركيبي از منشورهاي گچي است.<sup>17</sup><br />
<br />
در ضلع غربي مجموعه و مشرف به صحن مزار گنبدي بلند و بزرگ فيروزهاي، بنايي با نقشه چليپايي (صليبي) و چهار ايوان معروف به گنبد سبز به چشم ميخورد.<sup>18</sup> ظاهراٌ اين گنبد دو پوسته گسسته ميانتهي است<sup>19</sup> كه بر روي سردابه<sup>20</sup> مزار ساخته شده و داراي نماي بيروني با تزئينات آجر و كاشي است.<sup>21</sup> اين بنا با 110 مترمربع مساحت شامل چهار فضاي شاهنشين و دو طاقنما در شاهنشينهاي شرقي و غربي است. در طاقنماي غربي آن محراب قرار دارد. اين بنا منتسب به دوره تيموريان است.<sup>22</sup><br />
<br />
در مجاورت درگاه ورودي مزار آبانباري آجري متعلق به زمان شاهعباس صفوي واقع شده (1010 ه.ق) كه در دوره ناصرالدينشاه قاجار مرمت گرديده است.<br />
<br />
از بناهاي ساخته شده روي آبانبار تا 90 سال قبل به عنوان مكتبخانه و از آن پس به عنوان محل اسكان مدرسين و معلمين استفاده ميشده كه درحال حاضر محل اداري سازمان ميراث فرهنگي تربت است.<sup>23</sup><br />
<br />
مسجد زيرزميني آخرين بناي باقيمانده از اين مجموعه است كه در جنب آبانبار و مشتمل بر دو قسمت زمستاني و تابستاني است. قسمت زمستاني پايينتر از سطح معبر و قسمت تابستاني بالاي اين فضا قرار دارد. قسمت اخير فاقد پوشش و تنها محل محرابي ساده در آن مشخص است. پيرامون آن با ديوار چيني آجري محصور شده است.<br />
<br />
در ابتداي فضاي داخلي مسجد پلكاني به شبستان زيرزميني مسجد منتهي ميشود. اين شبستان شامل شش ستون چهارضلعي و قطور است. نقاطي از پوشش سقف اين مسجد به صورت گنبدي بوده كه ميان چهار ستون شكل گرفته است. اين بخش در طول زمان گسترش يافته ولي شالودة اصلي آن متعلق به دورة صفوي است.<sup>24</sup><br />
<br />
غير از موارد فوق اجزاي ديگري نيز همچون مدرسه اميرشاه ملك نيز در اين مجموعه وجود داشته كه در حال حاضر اثري از آنان باقي نمانده است.<br />
<br />
<br />
<br />
'''مآخذ:'''<br />
<br />
1. فصيحي خوافي. '''''مجمل'''''. جلد 2، مصحح محمود فرخ، كتابفروشي باستان، مشهد: 1360، ص 210.<br />
<br />
2. صابر مقدم، فرامرز. '''''مجموعه معماري، آرامگاهي، مزار شيخ احمدجام'''''. 1383، ص 15.<br />
<br />
3. منبع 2. ص 109 و 309.<br />
<br />
4. '''''گرايش دفترفني حفاظت از آثار باستاني'''''. خراسان: ص 261.<br />
<br />
5. گلمبك ، ليزا. دورههاي ساختماني مجموعه تاريخي تربتجام، مجله '''''اثر.''''' ترجمه باقر آيتالله شيرازي، شماره 11/10، سال 1364.<br />
<br />
6. لباف خانيكي، رجبعلي. '''''سيماي ميراث فرهنگي خراسان'''''. سازمان ميراث فرهنگي كشور، تهران: 1378، ص 58.<br />
<br />
7. ويلبر دونالد. '''''معماري ايران در دوره ايلخانان'''''. ترجمه عبدالله مزيار، شركت مولفان و مترجمان، تهران: 1361، ص 82-83.<br />
<br />
8. منبع شماره 5. ص 22.<br />
<br />
9. پروند فني مزار جام، اداره كل ميراث فرهنگي خراسان، منبع 5، مجله '''''اثر'''''. ص 59.<br />
<br />
10. فاضل، علي. '''''شرح احوال و نقد و تحليل آثار شيخجام'''''. چاپ اول، انتشارات طوس، تهران: 1373، ص 354.<br />
<br />
11. منبع 10. ص 352. <br />
<br />
12. منبع 5. ص 60.<br />
<br />
13. منبع شماره 3. ص 67-75.<br />
<br />
14. '''''گزارش كاوشهاي باستانشناسي سراچه'''''. اداره كل ميراث فرهنگي.<br />
<br />
15. ويلبر دونالد. '''''معماري اسلامي دوره ايلخانيان.''''' ترجمه عبدالله مزيار، شركت مولفان و مترجمان، تهران: 1361، ص 187.<br />
<br />
16. منبع 5. ص 20.<br />
<br />
17. منبع 5. ص 49.<br />
<br />
18. منبع 5 و 2. ص 91 تا 97.<br />
<br />
19. پيرنيا، محمد. '''''سبكشناسي معماري ايران'''''. تدوين غلامحسين معماريان، نشر معمار. آذر 1383، ص 200.<br />
<br />
20. '''''سردابه''''' (اتاق زيرزميني كه در آرامگاه محل تدفين است).<br />
<br />
21. منبع شماره 6. ص 59.<br />
<br />
22. گلمبك ليزا، دونالد ويلبر. '''''معماري دوره تيموري در ايران و توران.''''' محمديوسف كياني، سازمان ميراث فرهنگي كشور، تهران: 1365، ص 489.<br />
<br />
23. منبع 2. ص 98.<br />
<br />
24. منبع 2. ص 100-101.<br />
<br />
آزیتا رجبی</div>Samei