https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D8%B2%D8%AF%DA%A9 مزدک - تاریخچهٔ نسخه‌ها 2026-06-16T03:02:09Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B2%D8%AF%DA%A9&diff=8258&oldid=prev Samei در ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۱ 2025-05-12T07:51:43Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">خط ۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;[[مزدک]]،&#039;&#039;&#039; اندیشمند، مصلح دینی و اجتماعی و پدیدآورنده جنبشی بزرگ در سده 5م در ایران. نام پدر [[مزدک]] بامداد بود و در مورد زادگاهش تاریخ‌نگاران متفق‌القول نیستند؛ شهرهای مختلفی از جمله استخر، المدرّیه (واقع بر ساحل شرقی دجله)، [[تبریز]]، [[نیشابور]]، خوارزم و... به عنوان زادگاه او ذکر شده‌اند&lt;ref&gt;دینوری، احمد بن داود. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;الاخبار الطوّال&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به کوشش عبدالمنعم عامر، قاهره: وزاره الثقافه والارشاد القومی، 1960م، ص 65.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;طبری، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ الرسل و الملوک&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به کوشش دخویه، لیدن، بی تا، ج 2، ص 885.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;کریستن سن، آرتور. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ایران در زمان ساسانیان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه رشید یاسمی، به کوشش حسن رضایی باغ بیدی، تهران، 1378، ص 246.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;کلیما، اوتاکر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ جنبش مزدکیان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه جهانگیر فکری ارشاد، تهران: توس، 1359، ص 180-182.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;[[مزدک]]،&#039;&#039;&#039; اندیشمند، مصلح دینی و اجتماعی و پدیدآورنده جنبشی بزرگ در سده 5م در ایران. نام پدر [[مزدک]] بامداد بود و در مورد زادگاهش تاریخ‌نگاران متفق‌القول نیستند؛ شهرهای مختلفی از جمله استخر، المدرّیه (واقع بر ساحل شرقی دجله)، [[تبریز]]، [[نیشابور]]، خوارزم و... به عنوان زادگاه او ذکر شده‌اند&lt;ref&gt;دینوری، احمد بن داود. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;الاخبار الطوّال&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به کوشش عبدالمنعم عامر، قاهره: وزاره الثقافه والارشاد القومی، 1960م، ص 65.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;طبری، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ الرسل و الملوک&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به کوشش دخویه، لیدن، بی تا، ج 2، ص 885.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;کریستن سن، آرتور. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ایران در زمان ساسانیان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه رشید یاسمی، به کوشش حسن رضایی باغ بیدی، تهران، 1378، ص 246.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;کلیما، اوتاکر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ جنبش مزدکیان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه جهانگیر فکری ارشاد، تهران: توس، 1359، ص 180-182.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برخی از مورخین او را موبد و برخی دیگر موبدان موبد دانسته‌اند. او با پرهیز زندگی می‌کرد، گوشت و می نمی‌خورد و از کشتار دوری می‌جست. شیوه عمل و برخی آراء او نزدیکی‌هایی را به [[مانوی، دین|دین مانوی]]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; نشان می‌دهد&lt;ref name=":0" /&gt;&lt;ref&gt;بهار، مهرداد. ”دیدگاه‌های تازه درباره مزدک“، '''''جستاری چند در فرهنگ ایران'''''. تهران: 1376، ص 245-246.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;کلیما، اوتاکر. '''''تاریخ جنبش مزدکیان'''''. ترجمه جهانگیر فکری ارشاد، تهران: توس، 1359، ص 257-260.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;کلیما، اوتاکر. '''''تاریخچه مکتب مزدک'''''. ترجمه جهانگیر فکری ارشاد، تهران: توس، 1371، ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">101؛ طبری. همانجا</del>.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برخی از مورخین او را موبد و برخی دیگر موبدان موبد دانسته‌اند. او با پرهیز زندگی می‌کرد، گوشت و می نمی‌خورد و از کشتار دوری می‌جست. شیوه عمل و برخی آراء او نزدیکی‌هایی را به [[مانوی، دین|دین مانوی]]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; نشان می‌دهد&lt;ref name=":0" /&gt;&lt;ref&gt;بهار، مهرداد. ”دیدگاه‌های تازه درباره مزدک“، '''''جستاری چند در فرهنگ ایران'''''. تهران: 1376، ص 245-246.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;کلیما، اوتاکر. '''''تاریخ جنبش مزدکیان'''''. ترجمه جهانگیر فکری ارشاد، تهران: توس، 1359، ص 257-260.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;کلیما، اوتاکر. '''''تاریخچه مکتب مزدک'''''. ترجمه جهانگیر فکری ارشاد، تهران: توس، 1371، ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">101</ins>.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با توجه به اوضاع نابسامان ایران در زمان قباد [[ساسانیان|ساسانی]]، [[مزدکی، آئین|آئین مزدکی]]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; 30 سال دوام یافت&lt;ref&gt;طبری، '''''تاریخ الرسل و الملوک'''''. به کوشش دخویه، لیدن، بی تا، ج 2، ص 885-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">886؛ </del>طبری، احسان. '''''برخی بررسی‌ها درباره جهان‌بینی‌ها و جنبش‌های اجتماعی در ایران'''''. آلفا، 1358، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص173؛ </del>شهرستانی، محمد بن عبدالکریم. '''''الملل و النحل'''''. به کوشش محمد فتح‌الله البدران، قاهره: مکتبه الانجلو المصریه، 1375ق، ج 1، ص 229.&lt;/ref&gt;. او توانست پادشاه وقت قباد را طرفدار خود سازد و لااقل بخش بزرگی از توده مردم نیز پیرو آئین او بودند. اما آئین [[مزدک]]، به دلیل شعار اشتراک خواسته و زن، مخالف با منافع اشراف و روحانیون بود و این باعث عزل قباد شد. هنگامی‌که قباد برای بار دوم به سلطنت رسید از آزادی [[مزدک]] و مزدکیان کاست&lt;ref&gt;دینوری، احمد بن داود. '''''الاخبار الطوّال'''''. به کوشش عبدالمنعم عامر، قاهره: وزاره الثقافه والارشاد القومی، 1960م، ص 65-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">67؛ طبری</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همان</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص 176-177؛ </del>کریستن سن، آرتور. '''''ایران در زمان ساسانیان'''''. ترجمه رشید یاسمی، به کوشش حسن رضایی باغ بیدی، تهران، 1378، ص 249 و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">258؛ همو، </del>'''''سلطنت قباد و ظهور مزدک'''''. ترجمه احمد بیرشک، تهران: طهوری، 1374، ص 104-105، 126-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">127؛ </del>نولدکه، تئودور. '''''تاریخ ایرانیان و عرب‌ها در زمان ساسانیان'''''. ترجمه عباس زریاب، تهران: 1378، ص 185، 171، 487<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با توجه به اوضاع نابسامان ایران در زمان قباد [[ساسانیان|ساسانی]]، [[مزدکی، آئین|آئین مزدکی]]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; 30 سال دوام یافت&lt;ref&gt;طبری، '''''تاریخ الرسل و الملوک'''''. به کوشش دخویه، لیدن، بی تا، ج 2، ص 885-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">886.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;</ins>طبری، احسان. '''''برخی بررسی‌ها درباره جهان‌بینی‌ها و جنبش‌های اجتماعی در ایران'''''. آلفا، 1358، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص173.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=":1"&gt;</ins>شهرستانی، محمد بن عبدالکریم. '''''الملل و النحل'''''. به کوشش محمد فتح‌الله البدران، قاهره: مکتبه الانجلو المصریه، 1375ق، ج 1، ص 229.&lt;/ref&gt;. او توانست پادشاه وقت قباد را طرفدار خود سازد و لااقل بخش بزرگی از توده مردم نیز پیرو آئین او بودند. اما آئین [[مزدک]]، به دلیل شعار اشتراک خواسته و زن، مخالف با منافع اشراف و روحانیون بود و این باعث عزل قباد شد. هنگامی‌که قباد برای بار دوم به سلطنت رسید از آزادی [[مزدک]] و مزدکیان کاست<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;طبری، احسان. '''''برخی بررسی‌ها درباره جهان‌بینی‌ها و جنبش‌های اجتماعی در ایران'''''. آلفا، 1358، ص 176-177.&lt;/ref&gt;</ins>&lt;ref&gt;دینوری، احمد بن داود. '''''الاخبار الطوّال'''''. به کوشش عبدالمنعم عامر، قاهره: وزاره الثقافه والارشاد القومی، 1960م، ص 65-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">67.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Yarshater. E., "Mazdakism", '''''The Cambridge History of Iran'''''. Vol</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">III(2), ed</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">E. Yarshater, Cambridge: Cambridge University Press, 1983, PP. 991 ff.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;</ins>کریستن سن، آرتور. '''''ایران در زمان ساسانیان'''''. ترجمه رشید یاسمی، به کوشش حسن رضایی باغ بیدی، تهران، 1378، ص 249 و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">258.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;کریستن سن، آرتور، </ins>'''''سلطنت قباد و ظهور مزدک'''''. ترجمه احمد بیرشک، تهران: طهوری، 1374، ص 104-105، 126-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">127.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;</ins>نولدکه، تئودور. '''''تاریخ ایرانیان و عرب‌ها در زمان ساسانیان'''''. ترجمه عباس زریاب، تهران: 1378، ص 185، 171، 487.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Yarshater. E., "Mazdakism", '''''The Cambridge History of Iran'''''. Vol. III(2), ed. E. Yarshater, Cambridge: Cambridge University Press, 1983, PP. 991 ff</del>.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سرانجام هم کار [[مزدک]] را به ولیعهد خود خسرو سپرد. ظاهراً خسرو (ملقب به انوشیروان) که مخالف سرسخت [[مزدک]] و طریق انقلابی او بود، مجلسی را تدارک کرد. ترتیبی دادند که در آن جلسه [[مزدک]] و مزدکیان مغلوب موبدان و اسقف [[مسیحی، دین|مسیحیان]] بشوند و با برنامه‌ای از پیش تعیین شده مورد تهاجم قرار گرفتند.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سرانجام هم کار [[مزدک]] را به ولیعهد خود خسرو سپرد. ظاهراً خسرو (ملقب به انوشیروان) که مخالف سرسخت [[مزدک]] و طریق انقلابی او بود، مجلسی را تدارک کرد. ترتیبی دادند که در آن جلسه [[مزدک]] و مزدکیان مغلوب موبدان و اسقف [[مسیحی، دین|مسیحیان]] بشوند و با برنامه‌ای از پیش تعیین شده مورد تهاجم قرار گرفتند.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فردوسی تعداد کشته شدگان این واقعه را 3000 تن ذکر می‌کند و می‌گوید که خود [[مزدک]] به دار آویخته شد. پس از این واقعه اکثر [[مزدکی، آئین|مزدکیان]] کشته یا پراکنده و فراری شدند و کتاب‌هایشان سوزانده شد&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حمزه اصفهانی. '''''سنی ملوک الارض و الانبیاء'''''. برلین: کاویانی، 1340ق، ص 39؛ </del>دینوری، احمد بن داود. '''''الاخبار الطوّال'''''. به کوشش عبدالمنعم عامر، قاهره: وزاره الثقافه والارشاد القومی، 1960م، ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">67؛ شهرستانی، همانجا؛ </del>فردوسی. '''''شاهنامه'''''. به کوشش رستم علی یف، مسکو: آکادمی علوم، 1970م، ج 8، ص 46-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">50؛ </del>کریستن سن، آرتور. '''''ایران در زمان ساسانیان'''''. ترجمه رشید یاسمی، به کوشش حسن رضایی باغ بیدی، تهران، 1378، ص 259-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">260؛ کلیما</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ جنبش...</del>'''''. ص 274-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">296؛ نولدکه. همان. ص 491-495</del>.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فردوسی تعداد کشته شدگان این واقعه را 3000 تن ذکر می‌کند و می‌گوید که خود [[مزدک]] به دار آویخته شد. پس از این واقعه اکثر [[مزدکی، آئین|مزدکیان]] کشته یا پراکنده و فراری شدند و کتاب‌هایشان سوزانده شد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref name=":1" /&gt;</ins>&lt;ref&gt;دینوری، احمد بن داود. '''''الاخبار الطوّال'''''. به کوشش عبدالمنعم عامر، قاهره: وزاره الثقافه والارشاد القومی، 1960م، ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">67.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;نولدکه، تئودور. '''''تاریخ ایرانیان و عرب‌ها در زمان ساسانیان'''''. ترجمه عباس زریاب، تهران: 1378، ص 491-495.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;</ins>فردوسی. '''''شاهنامه'''''. به کوشش رستم علی یف، مسکو: آکادمی علوم، 1970م، ج 8، ص 46-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">50&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;</ins>کریستن سن، آرتور. '''''ایران در زمان ساسانیان'''''. ترجمه رشید یاسمی، به کوشش حسن رضایی باغ بیدی، تهران، 1378، ص 259-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">260.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;کلیما، اوتاکر</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخچه مکتب مزدک</ins>'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمه جهانگیر فکری ارشاد، تهران: توس، 1371، </ins>ص 274-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">296</ins>.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مزدکی، آئین]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زرتشت]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[زرتشتی، دین]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[مزدکی، آئین]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[زرتشت]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>[[زرتشتی، دین]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039; ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039; ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25">خط ۲۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</del>رده:ادیان و مذاهب]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</del>رده:ادیان]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نامعلوم</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ادیان و مذاهب]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ادیان]]</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-8250:rev-8258:php=table --> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B2%D8%AF%DA%A9&diff=8250&oldid=prev Samei در ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۲۰ 2025-05-12T06:20:49Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۲۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:مزدک بنیانگذار آئينی با ريشه‌های زرتشتی.jpg|بندانگشتی|&#039;&#039;&#039;مزدک بنیانگذار آئينی با ريشه‌های زرتشتی ، برگرفته از سایت سرای تاریخ ، قابل بازیابی از&#039;&#039;&#039;  [https://sarayetarikh.ir/مزدک-که-بود؟-و-سرنوشت-وی-چه-شد https://sarayetarikh.ir]]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:مزدک بنیانگذار آئينی با ريشه‌های زرتشتی.jpg|بندانگشتی|&#039;&#039;&#039;مزدک بنیانگذار آئينی با ريشه‌های زرتشتی ، برگرفته از سایت سرای تاریخ ، قابل بازیابی از&#039;&#039;&#039;  [https://sarayetarikh.ir/مزدک-که-بود؟-و-سرنوشت-وی-چه-شد https://sarayetarikh.ir]]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[مزدک]]،''' اندیشمند، مصلح دینی و اجتماعی و پدیدآورنده جنبشی بزرگ در سده 5م در ایران. نام پدر [[مزدک]] بامداد بود و در مورد زادگاهش تاریخ‌نگاران متفق‌القول نیستند؛ شهرهای مختلفی از جمله استخر، المدرّیه (واقع بر ساحل شرقی دجله)، [[تبریز]]، [[نیشابور]]، خوارزم و... به عنوان زادگاه او ذکر شده‌اند&lt;ref&gt;دینوری، احمد بن داود. '''''الاخبار الطوّال'''''. به کوشش عبدالمنعم عامر، قاهره: وزاره الثقافه والارشاد القومی، 1960م، ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">65؛ </del>طبری، '''''تاریخ الرسل و الملوک'''''. به کوشش دخویه، لیدن، بی تا، ج 2، ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">885؛ </del>کریستن سن، آرتور. '''''ایران در زمان ساسانیان'''''. ترجمه رشید یاسمی، به کوشش حسن رضایی باغ بیدی، تهران، 1378، ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">246؛ </del>کلیما، اوتاکر. '''''تاریخ جنبش مزدکیان'''''. ترجمه جهانگیر فکری ارشاد، تهران: توس، 1359، ص 180-182.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[مزدک]]،''' اندیشمند، مصلح دینی و اجتماعی و پدیدآورنده جنبشی بزرگ در سده 5م در ایران. نام پدر [[مزدک]] بامداد بود و در مورد زادگاهش تاریخ‌نگاران متفق‌القول نیستند؛ شهرهای مختلفی از جمله استخر، المدرّیه (واقع بر ساحل شرقی دجله)، [[تبریز]]، [[نیشابور]]، خوارزم و... به عنوان زادگاه او ذکر شده‌اند&lt;ref&gt;دینوری، احمد بن داود. '''''الاخبار الطوّال'''''. به کوشش عبدالمنعم عامر، قاهره: وزاره الثقافه والارشاد القومی، 1960م، ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">65.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=":0"&gt;</ins>طبری، '''''تاریخ الرسل و الملوک'''''. به کوشش دخویه، لیدن، بی تا، ج 2، ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">885.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;</ins>کریستن سن، آرتور. '''''ایران در زمان ساسانیان'''''. ترجمه رشید یاسمی، به کوشش حسن رضایی باغ بیدی، تهران، 1378، ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">246.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;</ins>کلیما، اوتاکر. '''''تاریخ جنبش مزدکیان'''''. ترجمه جهانگیر فکری ارشاد، تهران: توس، 1359، ص 180-182.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برخی از مورخین او را موبد و برخی دیگر موبدان موبد دانسته‌اند. او با پرهیز زندگی می‌کرد، گوشت و می نمی‌خورد و از کشتار دوری می‌جست. شیوه عمل و برخی آراء او نزدیکی‌هایی را به [[مانوی، دین|دین مانوی]]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; نشان می‌دهد&lt;ref&gt;بهار، مهرداد. ”دیدگاه‌های تازه درباره مزدک“، '''''جستاری چند در فرهنگ ایران'''''. تهران: 1376، ص 245-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">246؛ </del>کلیما، اوتاکر. '''''تاریخ جنبش مزدکیان'''''. ترجمه جهانگیر فکری ارشاد، تهران: توس، 1359، ص 257-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">260؛ </del>کلیما، اوتاکر. '''''تاریخچه مکتب مزدک'''''. ترجمه جهانگیر فکری ارشاد، تهران: توس، 1371، ص 101؛ طبری. همانجا.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برخی از مورخین او را موبد و برخی دیگر موبدان موبد دانسته‌اند. او با پرهیز زندگی می‌کرد، گوشت و می نمی‌خورد و از کشتار دوری می‌جست. شیوه عمل و برخی آراء او نزدیکی‌هایی را به [[مانوی، دین|دین مانوی]]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; نشان می‌دهد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref name=":0" /&gt;</ins>&lt;ref&gt;بهار، مهرداد. ”دیدگاه‌های تازه درباره مزدک“، '''''جستاری چند در فرهنگ ایران'''''. تهران: 1376، ص 245-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">246.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;</ins>کلیما، اوتاکر. '''''تاریخ جنبش مزدکیان'''''. ترجمه جهانگیر فکری ارشاد، تهران: توس، 1359، ص 257-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">260.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;</ins>کلیما، اوتاکر. '''''تاریخچه مکتب مزدک'''''. ترجمه جهانگیر فکری ارشاد، تهران: توس، 1371، ص 101؛ طبری. همانجا.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با توجه به اوضاع نابسامان ایران در زمان قباد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساسانی، </del>آئین مزدکی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; 30 سال دوام یافت&lt;ref&gt;طبری، '''''تاریخ الرسل و الملوک'''''. به کوشش دخویه، لیدن، بی تا، ج 2، ص 885-886؛ طبری، احسان. '''''برخی بررسی‌ها درباره جهان‌بینی‌ها و جنبش‌های اجتماعی در ایران'''''. آلفا، 1358، ص173؛ شهرستانی، محمد بن عبدالکریم. '''''الملل و النحل'''''. به کوشش محمد فتح‌الله البدران، قاهره: مکتبه الانجلو المصریه، 1375ق، ج 1، ص 229.&lt;/ref&gt;. او توانست پادشاه وقت قباد را طرفدار خود سازد و لااقل بخش بزرگی از توده مردم نیز پیرو آئین او بودند. اما آئین [[مزدک]]، به دلیل شعار اشتراک خواسته و زن، مخالف با منافع اشراف و روحانیون بود و این باعث عزل قباد شد. هنگامی‌که قباد برای بار دوم به سلطنت رسید از آزادی [[مزدک]] و مزدکیان کاست&lt;ref&gt;دینوری، احمد بن داود. '''''الاخبار الطوّال'''''. به کوشش عبدالمنعم عامر، قاهره: وزاره الثقافه والارشاد القومی، 1960م، ص 65-67؛ طبری. همان. ص 176-177؛ کریستن سن، آرتور. '''''ایران در زمان ساسانیان'''''. ترجمه رشید یاسمی، به کوشش حسن رضایی باغ بیدی، تهران، 1378، ص 249 و 258؛ همو، '''''سلطنت قباد و ظهور مزدک'''''. ترجمه احمد بیرشک، تهران: طهوری، 1374، ص 104-105، 126-127؛ نولدکه، تئودور. '''''تاریخ ایرانیان و عرب‌ها در زمان ساسانیان'''''. ترجمه عباس زریاب، تهران: 1378، ص 185، 171، 487.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با توجه به اوضاع نابسامان ایران در زمان قباد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ساسانیان|ساسانی]]، [[مزدکی، آئین|</ins>آئین مزدکی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; 30 سال دوام یافت&lt;ref&gt;طبری، '''''تاریخ الرسل و الملوک'''''. به کوشش دخویه، لیدن، بی تا، ج 2، ص 885-886؛ طبری، احسان. '''''برخی بررسی‌ها درباره جهان‌بینی‌ها و جنبش‌های اجتماعی در ایران'''''. آلفا، 1358، ص173؛ شهرستانی، محمد بن عبدالکریم. '''''الملل و النحل'''''. به کوشش محمد فتح‌الله البدران، قاهره: مکتبه الانجلو المصریه، 1375ق، ج 1، ص 229.&lt;/ref&gt;. او توانست پادشاه وقت قباد را طرفدار خود سازد و لااقل بخش بزرگی از توده مردم نیز پیرو آئین او بودند. اما آئین [[مزدک]]، به دلیل شعار اشتراک خواسته و زن، مخالف با منافع اشراف و روحانیون بود و این باعث عزل قباد شد. هنگامی‌که قباد برای بار دوم به سلطنت رسید از آزادی [[مزدک]] و مزدکیان کاست&lt;ref&gt;دینوری، احمد بن داود. '''''الاخبار الطوّال'''''. به کوشش عبدالمنعم عامر، قاهره: وزاره الثقافه والارشاد القومی، 1960م، ص 65-67؛ طبری. همان. ص 176-177؛ کریستن سن، آرتور. '''''ایران در زمان ساسانیان'''''. ترجمه رشید یاسمی، به کوشش حسن رضایی باغ بیدی، تهران، 1378، ص 249 و 258؛ همو، '''''سلطنت قباد و ظهور مزدک'''''. ترجمه احمد بیرشک، تهران: طهوری، 1374، ص 104-105، 126-127؛ نولدکه، تئودور. '''''تاریخ ایرانیان و عرب‌ها در زمان ساسانیان'''''. ترجمه عباس زریاب، تهران: 1378، ص 185، 171، 487.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Yarshater. E., "Mazdakism", '''''The Cambridge History of Iran'''''. Vol. III(2), ed. E. Yarshater, Cambridge: Cambridge University Press, 1983, PP. 991 ff.&lt;/ref&gt;. سرانجام هم کار [[مزدک]] را به ولیعهد خود خسرو سپرد. ظاهراً خسرو (ملقب به انوشیروان) که مخالف سرسخت [[مزدک]] و طریق انقلابی او بود، مجلسی را تدارک کرد. ترتیبی دادند که در آن جلسه [[مزدک]] و مزدکیان مغلوب موبدان و اسقف مسیحیان بشوند و با برنامه‌ای از پیش تعیین شده مورد تهاجم قرار گرفتند. فردوسی تعداد کشته شدگان این واقعه را 3000 تن ذکر می‌کند و می‌گوید که خود [[مزدک]] به دار آویخته شد. پس از این واقعه اکثر مزدکیان کشته یا پراکنده و فراری شدند و کتاب‌هایشان سوزانده شد&lt;ref&gt;حمزه اصفهانی. '''''سنی ملوک الارض و الانبیاء'''''. برلین: کاویانی، 1340ق، ص 39؛ دینوری، احمد بن داود. '''''الاخبار الطوّال'''''. به کوشش عبدالمنعم عامر، قاهره: وزاره الثقافه والارشاد القومی، 1960م، ص 67؛ شهرستانی، همانجا؛ فردوسی. '''''شاهنامه'''''. به کوشش رستم علی یف، مسکو: آکادمی علوم، 1970م، ج 8، ص 46-50؛ کریستن سن، آرتور. '''''ایران در زمان ساسانیان'''''. ترجمه رشید یاسمی، به کوشش حسن رضایی باغ بیدی، تهران، 1378، ص 259-260؛ کلیما. '''''تاریخ جنبش...'''''. ص 274-296؛ نولدکه. همان. ص 491-495.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Yarshater. E., "Mazdakism", '''''The Cambridge History of Iran'''''. Vol. III(2), ed. E. Yarshater, Cambridge: Cambridge University Press, 1983, PP. 991 ff.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سرانجام هم کار [[مزدک]] را به ولیعهد خود خسرو سپرد. ظاهراً خسرو (ملقب به انوشیروان) که مخالف سرسخت [[مزدک]] و طریق انقلابی او بود، مجلسی را تدارک کرد. ترتیبی دادند که در آن جلسه [[مزدک]] و مزدکیان مغلوب موبدان و اسقف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مسیحی، دین|</ins>مسیحیان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بشوند و با برنامه‌ای از پیش تعیین شده مورد تهاجم قرار گرفتند.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فردوسی تعداد کشته شدگان این واقعه را 3000 تن ذکر می‌کند و می‌گوید که خود [[مزدک]] به دار آویخته شد. پس از این واقعه اکثر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مزدکی، آئین|</ins>مزدکیان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>کشته یا پراکنده و فراری شدند و کتاب‌هایشان سوزانده شد&lt;ref&gt;حمزه اصفهانی. '''''سنی ملوک الارض و الانبیاء'''''. برلین: کاویانی، 1340ق، ص 39؛ دینوری، احمد بن داود. '''''الاخبار الطوّال'''''. به کوشش عبدالمنعم عامر، قاهره: وزاره الثقافه والارشاد القومی، 1960م، ص 67؛ شهرستانی، همانجا؛ فردوسی. '''''شاهنامه'''''. به کوشش رستم علی یف، مسکو: آکادمی علوم، 1970م، ج 8، ص 46-50؛ کریستن سن، آرتور. '''''ایران در زمان ساسانیان'''''. ترجمه رشید یاسمی، به کوشش حسن رضایی باغ بیدی، تهران، 1378، ص 259-260؛ کلیما. '''''تاریخ جنبش...'''''. ص 274-296؛ نولدکه. همان. ص 491-495.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l21">خط ۲۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ادیان و مذاهب]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</ins>رده:ادیان و مذاهب]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ادیان]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</ins>رده:ادیان]]</div></td></tr> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B2%D8%AF%DA%A9&diff=7369&oldid=prev Karimian در ‏۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۰۹ 2025-05-09T09:09:34Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۰۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:مزدک بنیانگذار آئينی با ريشه‌های زرتشتی.jpg|بندانگشتی|'''مزدک بنیانگذار آئينی با ريشه‌های زرتشتی ، برگرفته از سایت سرای تاریخ ، قابل بازیابی از'''  [https://sarayetarikh.ir/مزدک-که-بود؟-و-سرنوشت-وی-چه-شد https://sarayetarikh.ir]]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;[[مزدک]]،&#039;&#039;&#039; اندیشمند، مصلح دینی و اجتماعی و پدیدآورنده جنبشی بزرگ در سده 5م در ایران. نام پدر [[مزدک]] بامداد بود و در مورد زادگاهش تاریخ‌نگاران متفق‌القول نیستند؛ شهرهای مختلفی از جمله استخر، المدرّیه (واقع بر ساحل شرقی دجله)، [[تبریز]]، [[نیشابور]]، خوارزم و... به عنوان زادگاه او ذکر شده‌اند&lt;ref&gt;دینوری، احمد بن داود. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;الاخبار الطوّال&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به کوشش عبدالمنعم عامر، قاهره: وزاره الثقافه والارشاد القومی، 1960م، ص 65؛ طبری، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ الرسل و الملوک&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به کوشش دخویه، لیدن، بی تا، ج 2، ص 885؛ کریستن سن، آرتور. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ایران در زمان ساسانیان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه رشید یاسمی، به کوشش حسن رضایی باغ بیدی، تهران، 1378، ص 246؛ کلیما، اوتاکر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ جنبش مزدکیان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه جهانگیر فکری ارشاد، تهران: توس، 1359، ص 180-182.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;[[مزدک]]،&#039;&#039;&#039; اندیشمند، مصلح دینی و اجتماعی و پدیدآورنده جنبشی بزرگ در سده 5م در ایران. نام پدر [[مزدک]] بامداد بود و در مورد زادگاهش تاریخ‌نگاران متفق‌القول نیستند؛ شهرهای مختلفی از جمله استخر، المدرّیه (واقع بر ساحل شرقی دجله)، [[تبریز]]، [[نیشابور]]، خوارزم و... به عنوان زادگاه او ذکر شده‌اند&lt;ref&gt;دینوری، احمد بن داود. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;الاخبار الطوّال&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به کوشش عبدالمنعم عامر، قاهره: وزاره الثقافه والارشاد القومی، 1960م، ص 65؛ طبری، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ الرسل و الملوک&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به کوشش دخویه، لیدن، بی تا، ج 2، ص 885؛ کریستن سن، آرتور. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ایران در زمان ساسانیان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه رشید یاسمی، به کوشش حسن رضایی باغ بیدی، تهران، 1378، ص 246؛ کلیما، اوتاکر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ جنبش مزدکیان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه جهانگیر فکری ارشاد، تهران: توس، 1359، ص 180-182.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9">خط ۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[مزدکی، آئین]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[مزدکی، آئین]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زرتشت]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زرتشتی، دین]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039; ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039; ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادیان و مذاهب]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادیان]]</ins></div></td></tr> </table> Karimian https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B2%D8%AF%DA%A9&diff=7367&oldid=prev Karimian در ‏۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۵۶ 2025-05-09T08:56:00Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۵۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l3">خط ۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برخی از مورخین او را موبد و برخی دیگر موبدان موبد دانسته‌اند. او با پرهیز زندگی می‌کرد، گوشت و می نمی‌خورد و از کشتار دوری می‌جست. شیوه عمل و برخی آراء او نزدیکی‌هایی را به [[مانوی، دین|دین مانوی]]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; نشان می‌دهد&lt;ref&gt;بهار، مهرداد. ”دیدگاه‌های تازه درباره مزدک“، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;جستاری چند در فرهنگ ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1376، ص 245-246؛ کلیما، اوتاکر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ جنبش مزدکیان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه جهانگیر فکری ارشاد، تهران: توس، 1359، ص 257-260؛ کلیما، اوتاکر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخچه مکتب مزدک&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه جهانگیر فکری ارشاد، تهران: توس، 1371، ص 101؛ طبری. همانجا.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برخی از مورخین او را موبد و برخی دیگر موبدان موبد دانسته‌اند. او با پرهیز زندگی می‌کرد، گوشت و می نمی‌خورد و از کشتار دوری می‌جست. شیوه عمل و برخی آراء او نزدیکی‌هایی را به [[مانوی، دین|دین مانوی]]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; نشان می‌دهد&lt;ref&gt;بهار، مهرداد. ”دیدگاه‌های تازه درباره مزدک“، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;جستاری چند در فرهنگ ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1376، ص 245-246؛ کلیما، اوتاکر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ جنبش مزدکیان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه جهانگیر فکری ارشاد، تهران: توس، 1359، ص 257-260؛ کلیما، اوتاکر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخچه مکتب مزدک&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه جهانگیر فکری ارشاد، تهران: توس، 1371، ص 101؛ طبری. همانجا.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با توجه به اوضاع نابسامان ایران در زمان قباد ساسانی، آئین مزدکی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; 30 سال دوام یافت&lt;ref&gt;طبری، '''''تاریخ الرسل و الملوک'''''. به کوشش دخویه، لیدن، بی تا، ج 2، ص 885-886؛ طبری، احسان. '''''برخی بررسی‌ها درباره جهان‌بینی‌ها و جنبش‌های اجتماعی در ایران'''''. آلفا، 1358، ص173؛ شهرستانی، محمد بن عبدالکریم. '''''الملل و النحل'''''. به کوشش محمد فتح‌الله البدران، قاهره: مکتبه الانجلو المصریه، 1375ق، ج 1، ص 229.&lt;/ref&gt;. او توانست پادشاه وقت قباد را طرفدار خود سازد و لااقل بخش بزرگی از توده مردم نیز پیرو آئین او بودند. اما آئین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزدک، </del>به دلیل شعار اشتراک خواسته و زن، مخالف با منافع اشراف و روحانیون بود و این باعث عزل قباد شد. هنگامی‌که قباد برای بار دوم به سلطنت رسید از آزادی مزدک و مزدکیان کاست&lt;ref&gt;دینوری، احمد بن داود. '''''الاخبار الطوّال'''''. به کوشش عبدالمنعم عامر، قاهره: وزاره الثقافه والارشاد القومی، 1960م، ص 65-67؛ طبری. همان. ص 176-177؛ کریستن سن، آرتور. '''''ایران در زمان ساسانیان'''''. ترجمه رشید یاسمی، به کوشش حسن رضایی باغ بیدی، تهران، 1378، ص 249 و 258؛ همو، '''''سلطنت قباد و ظهور مزدک'''''. ترجمه احمد بیرشک، تهران: طهوری، 1374، ص 104-105، 126-127؛ نولدکه، تئودور. '''''تاریخ ایرانیان و عرب‌ها در زمان ساسانیان'''''. ترجمه عباس زریاب، تهران: 1378، ص 185، 171، 487.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با توجه به اوضاع نابسامان ایران در زمان قباد ساسانی، آئین مزدکی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; 30 سال دوام یافت&lt;ref&gt;طبری، '''''تاریخ الرسل و الملوک'''''. به کوشش دخویه، لیدن، بی تا، ج 2، ص 885-886؛ طبری، احسان. '''''برخی بررسی‌ها درباره جهان‌بینی‌ها و جنبش‌های اجتماعی در ایران'''''. آلفا، 1358، ص173؛ شهرستانی، محمد بن عبدالکریم. '''''الملل و النحل'''''. به کوشش محمد فتح‌الله البدران، قاهره: مکتبه الانجلو المصریه، 1375ق، ج 1، ص 229.&lt;/ref&gt;. او توانست پادشاه وقت قباد را طرفدار خود سازد و لااقل بخش بزرگی از توده مردم نیز پیرو آئین او بودند. اما آئین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مزدک]]، </ins>به دلیل شعار اشتراک خواسته و زن، مخالف با منافع اشراف و روحانیون بود و این باعث عزل قباد شد. هنگامی‌که قباد برای بار دوم به سلطنت رسید از آزادی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مزدک<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و مزدکیان کاست&lt;ref&gt;دینوری، احمد بن داود. '''''الاخبار الطوّال'''''. به کوشش عبدالمنعم عامر، قاهره: وزاره الثقافه والارشاد القومی، 1960م، ص 65-67؛ طبری. همان. ص 176-177؛ کریستن سن، آرتور. '''''ایران در زمان ساسانیان'''''. ترجمه رشید یاسمی، به کوشش حسن رضایی باغ بیدی، تهران، 1378، ص 249 و 258؛ همو، '''''سلطنت قباد و ظهور مزدک'''''. ترجمه احمد بیرشک، تهران: طهوری، 1374، ص 104-105، 126-127؛ نولدکه، تئودور. '''''تاریخ ایرانیان و عرب‌ها در زمان ساسانیان'''''. ترجمه عباس زریاب، تهران: 1378، ص 185، 171، 487.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Yarshater. E., "Mazdakism", '''''The Cambridge History of Iran'''''. Vol. III(2), ed. E. Yarshater, Cambridge: Cambridge University Press, 1983, PP. 991 ff.&lt;/ref&gt;. سرانجام هم کار مزدک را به ولیعهد خود خسرو سپرد. ظاهراً خسرو (ملقب به انوشیروان) که مخالف سرسخت مزدک و طریق انقلابی او بود، مجلسی را تدارک کرد. ترتیبی دادند که در آن جلسه مزدک و مزدکیان مغلوب موبدان و اسقف مسیحیان بشوند و با برنامه‌ای از پیش تعیین شده مورد تهاجم قرار گرفتند. فردوسی تعداد کشته شدگان این واقعه را 3000 تن ذکر می‌کند و می‌گوید که خود مزدک به دار آویخته شد. پس از این واقعه اکثر مزدکیان کشته یا پراکنده و فراری شدند و کتاب‌هایشان سوزانده شد&lt;ref&gt;حمزه اصفهانی. '''''سنی ملوک الارض و الانبیاء'''''. برلین: کاویانی، 1340ق، ص 39؛ دینوری، احمد بن داود. '''''الاخبار الطوّال'''''. به کوشش عبدالمنعم عامر، قاهره: وزاره الثقافه والارشاد القومی، 1960م، ص 67؛ شهرستانی، همانجا؛ فردوسی. '''''شاهنامه'''''. به کوشش رستم علی یف، مسکو: آکادمی علوم، 1970م، ج 8، ص 46-50؛ کریستن سن، آرتور. '''''ایران در زمان ساسانیان'''''. ترجمه رشید یاسمی، به کوشش حسن رضایی باغ بیدی، تهران، 1378، ص 259-260؛ کلیما. '''''تاریخ جنبش...'''''. ص 274-296؛ نولدکه. همان. ص 491-495.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Yarshater. E., "Mazdakism", '''''The Cambridge History of Iran'''''. Vol. III(2), ed. E. Yarshater, Cambridge: Cambridge University Press, 1983, PP. 991 ff.&lt;/ref&gt;. سرانجام هم کار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مزدک<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>را به ولیعهد خود خسرو سپرد. ظاهراً خسرو (ملقب به انوشیروان) که مخالف سرسخت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مزدک<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و طریق انقلابی او بود، مجلسی را تدارک کرد. ترتیبی دادند که در آن جلسه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مزدک<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و مزدکیان مغلوب موبدان و اسقف مسیحیان بشوند و با برنامه‌ای از پیش تعیین شده مورد تهاجم قرار گرفتند. فردوسی تعداد کشته شدگان این واقعه را 3000 تن ذکر می‌کند و می‌گوید که خود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مزدک<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به دار آویخته شد. پس از این واقعه اکثر مزدکیان کشته یا پراکنده و فراری شدند و کتاب‌هایشان سوزانده شد&lt;ref&gt;حمزه اصفهانی. '''''سنی ملوک الارض و الانبیاء'''''. برلین: کاویانی، 1340ق، ص 39؛ دینوری، احمد بن داود. '''''الاخبار الطوّال'''''. به کوشش عبدالمنعم عامر، قاهره: وزاره الثقافه والارشاد القومی، 1960م، ص 67؛ شهرستانی، همانجا؛ فردوسی. '''''شاهنامه'''''. به کوشش رستم علی یف، مسکو: آکادمی علوم، 1970م، ج 8، ص 46-50؛ کریستن سن، آرتور. '''''ایران در زمان ساسانیان'''''. ترجمه رشید یاسمی، به کوشش حسن رضایی باغ بیدی، تهران، 1378، ص 259-260؛ کلیما. '''''تاریخ جنبش...'''''. ص 274-296؛ نولدکه. همان. ص 491-495.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l11">خط ۱۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039; ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039; ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> </table> Karimian https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B2%D8%AF%DA%A9&diff=7366&oldid=prev Karimian در ‏۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۵۴ 2025-05-09T08:54:29Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۵۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزدک،</del>''' اندیشمند، مصلح دینی و اجتماعی و پدیدآورنده جنبشی بزرگ در سده 5م در ایران. نام پدر مزدک بامداد بود و در مورد زادگاهش تاریخ‌نگاران متفق‌القول نیستند؛ شهرهای مختلفی از جمله استخر، المدرّیه (واقع بر ساحل شرقی دجله)، [[تبریز]]، [[نیشابور]]، خوارزم و... به عنوان زادگاه او ذکر شده‌اند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مزدک]]،</ins>''' اندیشمند، مصلح دینی و اجتماعی و پدیدآورنده جنبشی بزرگ در سده 5م در ایران. نام پدر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مزدک<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بامداد بود و در مورد زادگاهش تاریخ‌نگاران متفق‌القول نیستند؛ شهرهای مختلفی از جمله استخر، المدرّیه (واقع بر ساحل شرقی دجله)، [[تبریز]]، [[نیشابور]]، خوارزم و... به عنوان زادگاه او ذکر شده‌اند&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دینوری، احمد بن داود. '''''الاخبار الطوّال'''''. به کوشش عبدالمنعم عامر، قاهره: وزاره الثقافه والارشاد القومی، 1960م، ص 65؛ طبری، '''''تاریخ الرسل و الملوک'''''. به کوشش دخویه، لیدن، بی تا، ج 2، ص 885؛ کریستن سن، آرتور. '''''ایران در زمان ساسانیان'''''. ترجمه رشید یاسمی، به کوشش حسن رضایی باغ بیدی، تهران، 1378، ص 246؛ کلیما، اوتاکر. '''''تاریخ جنبش مزدکیان'''''. ترجمه جهانگیر فکری ارشاد، تهران: توس، 1359، ص 180-182.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برخی از مورخین او را موبد و برخی دیگر موبدان موبد دانسته‌اند. او با پرهیز زندگی می‌کرد، گوشت و می نمی‌خورد و از کشتار دوری می‌جست. شیوه عمل و برخی آراء او نزدیکی‌هایی را به [[مانوی، دین|دین مانوی]]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; نشان می‌دهد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برخی از مورخین او را موبد و برخی دیگر موبدان موبد دانسته‌اند. او با پرهیز زندگی می‌کرد، گوشت و می نمی‌خورد و از کشتار دوری می‌جست. شیوه عمل و برخی آراء او نزدیکی‌هایی را به [[مانوی، دین|دین مانوی]]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; نشان می‌دهد&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهار، مهرداد. ”دیدگاه‌های تازه درباره مزدک“، '''''جستاری چند در فرهنگ ایران'''''. تهران: 1376، ص 245-246؛ کلیما، اوتاکر. '''''تاریخ جنبش مزدکیان'''''. ترجمه جهانگیر فکری ارشاد، تهران: توس، 1359، ص 257-260؛ کلیما، اوتاکر. '''''تاریخچه مکتب مزدک'''''. ترجمه جهانگیر فکری ارشاد، تهران: توس، 1371، ص 101؛ طبری. همانجا.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با توجه به اوضاع نابسامان ایران در زمان قباد ساسانی، آئین مزدکی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; 30 سال دوام یافت<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; او توانست پادشاه وقت قباد را طرفدار خود سازد و لااقل بخش بزرگی از توده مردم نیز پیرو آئین او بودند. اما آئین مزدک، به دلیل شعار اشتراک خواسته و زن، مخالف با منافع اشراف و روحانیون بود و این باعث عزل قباد شد. هنگامی‌که قباد برای بار دوم به سلطنت رسید از آزادی مزدک و مزدکیان کاست<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4&lt;/sup&gt; سرانجام هم کار مزدک را </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ولیعهد خود خسرو سپرد</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ظاهراً خسرو (ملقب به انوشیروان) که مخالف سرسخت مزدک و طریق انقلابی او بود، مجلسی را تدارک کرد</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترتیبی دادند که </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن جلسه مزدک </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزدکیان مغلوب موبدان </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسقف مسیحیان بشوند و با برنامه‌ای از پیش تعیین شده مورد تهاجم قرار گرفتند</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فردوسی تعداد کشته شدگان این واقعه را 3000 تن ذکر می‌کند </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌گوید که خود مزدک به دار آویخته شد</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پس از این واقعه اکثر مزدکیان کشته یا پراکنده و فراری شدند و کتاب‌هایشان سوزانده شد</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با توجه به اوضاع نابسامان ایران در زمان قباد ساسانی، آئین مزدکی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; 30 سال دوام یافت&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبری، '''''تاریخ الرسل و الملوک'''''. به کوشش دخویه، لیدن، بی تا، ج 2، ص 885-886؛ طبری، احسان. '''''برخی بررسی‌ها درباره جهان‌بینی‌ها و جنبش‌های اجتماعی در ایران'''''. آلفا، 1358، ص173؛ شهرستانی، محمد بن عبدالکریم. '''''الملل و النحل'''''. به کوشش محمد فتح‌الله البدران، قاهره: مکتبه الانجلو المصریه، 1375ق، ج 1، ص 229.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>او توانست پادشاه وقت قباد را طرفدار خود سازد و لااقل بخش بزرگی از توده مردم نیز پیرو آئین او بودند. اما آئین مزدک، به دلیل شعار اشتراک خواسته و زن، مخالف با منافع اشراف و روحانیون بود و این باعث عزل قباد شد. هنگامی‌که قباد برای بار دوم به سلطنت رسید از آزادی مزدک و مزدکیان کاست&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دینوری، احمد بن داود. '''''الاخبار الطوّال'''''. </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوشش عبدالمنعم عامر، قاهره: وزاره الثقافه والارشاد القومی، 1960م، ص 65-67؛ طبری. همان</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص 176-177؛ کریستن سن، آرتور</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''ایران </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمان ساسانیان'''''. ترجمه رشید یاسمی، به کوشش حسن رضایی باغ بیدی، تهران، 1378، ص 249 </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">258؛ همو، '''''سلطنت قباد </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ظهور مزدک'''''. ترجمه احمد بیرشک، تهران: طهوری، 1374، ص 104-105، 126-127؛ نولدکه، تئودور</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''تاریخ ایرانیان </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عرب‌ها در زمان ساسانیان'''''</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمه عباس زریاب، تهران: 1378، ص 185، 171، 487</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Yarshater. E., "Mazdakism", '''''The Cambridge History of Iran'''''. Vol. III(2), ed. E. Yarshater, Cambridge: Cambridge University Press, 1983, PP. 991 ff.&lt;/ref&gt;. سرانجام هم کار مزدک را به ولیعهد خود خسرو سپرد. ظاهراً خسرو (ملقب به انوشیروان) که مخالف سرسخت مزدک و طریق انقلابی او بود، مجلسی را تدارک کرد. ترتیبی دادند که در آن جلسه مزدک و مزدکیان مغلوب موبدان و اسقف مسیحیان بشوند و با برنامه‌ای از پیش تعیین شده مورد تهاجم قرار گرفتند. فردوسی تعداد کشته شدگان این واقعه را 3000 تن ذکر می‌کند و می‌گوید که خود مزدک به دار آویخته شد. پس از این واقعه اکثر مزدکیان کشته یا پراکنده و فراری شدند و کتاب‌هایشان سوزانده شد&lt;ref&gt;حمزه اصفهانی. '''''سنی ملوک الارض و الانبیاء'''''. برلین: کاویانی، 1340ق، ص 39؛ دینوری، احمد بن داود. '''''الاخبار الطوّال'''''. به کوشش عبدالمنعم عامر، قاهره: وزاره الثقافه والارشاد القومی، 1960م، ص 67؛ شهرستانی، همانجا؛ فردوسی. '''''شاهنامه'''''. به کوشش رستم علی یف، مسکو: آکادمی علوم، 1970م، ج 8، ص 46-50؛ کریستن سن، آرتور. '''''ایران در زمان ساسانیان'''''. ترجمه رشید یاسمی، به کوشش حسن رضایی باغ بیدی، تهران، 1378، ص 259-260؛ کلیما. '''''تاریخ جنبش...'''''. ص 274-296؛ نولدکه. همان. ص 491-495.&lt;/ref&gt;.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مآخذ:'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مزدکی، آئین]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1-    دینوری، احمد بن داود. </del>'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الاخبار الطوّال</del>'<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''''. به کوشش عبدالمنعم عامر، قاهره: وزاره الثقافه والارشاد القومی، 1960م، ص 65؛ طبری، '''''تاریخ الرسل و الملوک'''''. به کوشش دخویه، لیدن، بی تا، ج 2، ص 885؛ کریستن سن، آرتور. '''''ایران در زمان ساسانیان'''''. ترجمه رشید یاسمی، به کوشش حسن رضایی باغ بیدی، تهران، 1378، ص 246؛ کلیما، اوتاکر. '''''تاریخ جنبش مزدکیان'''''. ترجمه جهانگیر فکری ارشاد، تهران: توس، 1359، ص 180-182.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </ins>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مآخذ</ins>''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2-    بهار، مهرداد. ”دیدگاه‌های تازه درباره مزدک“، '''''جستاری چند در فرهنگ ایران'''''. تهران: 1376، ص 245-246؛ کلیما. همان. ص 257-260؛ کلیما، اوتاکر. '''''تاریخچه مکتب مزدک'''''. ترجمه جهانگیر فکری ارشاد، تهران: توس، 1371، ص 101؛ طبری. همانجا.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3-    طبری. همان. ص 885-886؛ طبری، احسان. '''''برخی بررسی‌ها درباره جهان‌بینی‌ها و جنبش‌های اجتماعی در ایران'''''. آلفا، 1358، ص173؛ شهرستانی، محمد بن عبدالکریم. '''''الملل و النحل'''''. به کوشش محمد فتح‌الله البدران، قاهره: مکتبه الانجلو المصریه، 1375ق، ج 1، ص 229.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4-    دینوری. همان. ص 65-67؛ طبری. همان. ص 176-177؛ کریستن سن. همان. ص 249 و 258؛ همو، '''''سلطنت قباد و ظهور مزدک'''''. ترجمه احمد بیرشک، تهران: طهوری، 1374، ص 104-105، 126-127؛ نولدکه، تئودور. '''''تاریخ ایرانیان و عرب‌ها در زمان ساسانیان'''''. ترجمه عباس زریاب، تهران: 1378، ص 185، 171، 487.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Yarshater. E., "Mazdakism", '''''The Cambridge History of Iran'''''. Vol. III(2), ed. E. Yarshater, Cambridge: Cambridge University Press, 1983, PP. 991 ff.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5-    حمزه اصفهانی. '''''سنی ملوک الارض و الانبیاء'''''. برلین: کاویانی، 1340ق، ص 39؛ دینوری. همان. ص 67؛ شهرستانی، همانجا؛ فردوسی. '''''شاهنامه'''''. به کوشش رستم علی یف، مسکو: آکادمی علوم، 1970م، ج 8، ص 46-50؛ کریستن سن. '''''ایران...''''' . ص 259-260؛ کلیما. '''''تاریخ جنبش...'''''. ص 274-296؛ نولدکه. همان. ص 491-495.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table> Karimian https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B2%D8%AF%DA%A9&diff=6052&oldid=prev Samei در ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۰ 2025-05-05T08:00:59Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزدك،</del>''' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انديشمند، </del>مصلح <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديني </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اجتماعي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پديدآورندة جنبشي </del>بزرگ در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سدة </del>5م در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران</del>. نام پدر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزدك </del>بامداد بود و در مورد زادگاهش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاريخ‌نگاران </del>متفق‌القول <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيستند؛ شهرهاي مختلفي </del>از جمله استخر، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">المدرّيه </del>(واقع بر ساحل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شرقي </del>دجله)، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تبريز، نيشابور، </del>خوارزم و... به عنوان زادگاه او <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ذكر </del>شده‌اند.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزدک،</ins>''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اندیشمند، </ins>مصلح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دینی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اجتماعی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پدیدآورنده جنبشی </ins>بزرگ در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سده </ins>5م در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران</ins>. نام پدر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزدک </ins>بامداد بود و در مورد زادگاهش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ‌نگاران </ins>متفق‌القول <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیستند؛ شهرهای مختلفی </ins>از جمله استخر، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">المدرّیه </ins>(واقع بر ساحل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شرقی </ins>دجله)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[تبریز]]، [[نیشابور]]، </ins>خوارزم و... به عنوان زادگاه او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ذکر </ins>شده‌اند.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخي </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مورخين </del>او را موبد و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخي ديگر </del>موبدان موبد دانسته‌اند. او با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پرهيز زندگي مي‌كرد، </del>گوشت و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي نمي‌خورد </del>و از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كشتار دوري مي‌جست</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شيوة </del>عمل و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخي </del>آراء او <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نزديكي‌هايي </del>را به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دين مانوي</del>&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; نشان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌دهد</del>.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مورخین </ins>او را موبد و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی دیگر </ins>موبدان موبد دانسته‌اند. او با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پرهیز زندگی می‌کرد، </ins>گوشت و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می نمی‌خورد </ins>و از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کشتار دوری می‌جست</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیوه </ins>عمل و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی </ins>آراء او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نزدیکی‌هایی </ins>را به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مانوی، دین|دین مانوی]]</ins>&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; نشان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌دهد</ins>.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با توجه به اوضاع نابسامان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران </del>در زمان قباد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساساني، آئين مزدكي</del>&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; 30 سال دوام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يافت</del>.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; او توانست پادشاه وقت قباد را طرفدار خود سازد و لااقل بخش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بزرگي </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تودة </del>مردم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز پيرو آئين </del>او بودند. اما <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آئين مزدك، </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دليل </del>شعار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشتراك </del>خواسته و زن، مخالف با منافع اشراف و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روحانيون </del>بود و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>باعث عزل قباد شد. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هنگامي‌كه </del>قباد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براي </del>بار دوم به سلطنت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسيد </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آزادي مزدك </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزدكيان كاست</del>.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; سرانجام هم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كار مزدك </del>را به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وليعهد </del>خود خسرو سپرد. ظاهراً خسرو (ملقب به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انوشيروان</del>) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>مخالف سرسخت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزدك </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طريق انقلابي </del>او بود، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجلسي </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تدارك كرد</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترتيبي </del>دادند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>در آن جلسه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزدك </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزدكيان </del>مغلوب موبدان و اسقف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مسيحيان </del>بشوند و با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برنامه‌اي </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيش تعيين </del>شده مورد تهاجم قرار گرفتند. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فردوسي </del>تعداد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كشته </del>شدگان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>واقعه را 3000 تن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ذكر مي‌كند </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌گويد كه </del>خود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزدك </del>به دار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آويخته </del>شد. پس از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>واقعه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اكثر مزدكيان كشته يا پراكنده </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فراري </del>شدند و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتاب‌هايشان </del>سوزانده شد.&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با توجه به اوضاع نابسامان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران </ins>در زمان قباد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساسانی، آئین مزدکی</ins>&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; 30 سال دوام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یافت</ins>.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; او توانست پادشاه وقت قباد را طرفدار خود سازد و لااقل بخش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بزرگی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توده </ins>مردم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز پیرو آئین </ins>او بودند. اما <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آئین مزدک، </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دلیل </ins>شعار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشتراک </ins>خواسته و زن، مخالف با منافع اشراف و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روحانیون </ins>بود و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>باعث عزل قباد شد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هنگامی‌که </ins>قباد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برای </ins>بار دوم به سلطنت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسید </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آزادی مزدک </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزدکیان کاست</ins>.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; سرانجام هم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کار مزدک </ins>را به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ولیعهد </ins>خود خسرو سپرد. ظاهراً خسرو (ملقب به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انوشیروان</ins>) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>مخالف سرسخت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزدک </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طریق انقلابی </ins>او بود، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجلسی </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تدارک کرد</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترتیبی </ins>دادند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>در آن جلسه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزدک </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزدکیان </ins>مغلوب موبدان و اسقف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مسیحیان </ins>بشوند و با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برنامه‌ای </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیش تعیین </ins>شده مورد تهاجم قرار گرفتند. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فردوسی </ins>تعداد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کشته </ins>شدگان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>واقعه را 3000 تن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ذکر می‌کند </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌گوید که </ins>خود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزدک </ins>به دار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آویخته </ins>شد. پس از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>واقعه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اکثر مزدکیان کشته یا پراکنده </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فراری </ins>شدند و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب‌هایشان </ins>سوزانده شد.&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1-   <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> دينوري، </del>احمد بن داود. '''''الاخبار الطوّال'''''. به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوشش </del>عبدالمنعم عامر، قاهره: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وزارة الثقافة </del>والارشاد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">القومي، </del>1960م، ص 65؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبري، </del>'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاريخ </del>الرسل و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الملوك</del>'''''. به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوشش دخويه، ليدن، بي </del>تا، ج 2، ص 885؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كريستن </del>سن، آرتور. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران </del>در زمان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساسانيان</del>'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمة رشيد ياسمي، </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوشش </del>حسن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رضايي </del>باغ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بيدي، </del>تهران، 1378، ص 246؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كليما، اوتاكر</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاريخ </del>جنبش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزدكيان</del>'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمة جهانگير فكري </del>ارشاد، تهران: توس، 1359، ص 180-182.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1-   <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> دینوری، </ins>احمد بن داود. '''''الاخبار الطوّال'''''. به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوشش </ins>عبدالمنعم عامر، قاهره: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وزاره الثقافه </ins>والارشاد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">القومی، </ins>1960م، ص 65؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبری، </ins>'''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ </ins>الرسل و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الملوک</ins>'''''. به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوشش دخویه، لیدن، بی </ins>تا، ج 2، ص 885؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کریستن </ins>سن، آرتور. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران </ins>در زمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساسانیان</ins>'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمه رشید یاسمی، </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوشش </ins>حسن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رضایی </ins>باغ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیدی، </ins>تهران، 1378، ص 246؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلیما، اوتاکر</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ </ins>جنبش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزدکیان</ins>'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمه جهانگیر فکری </ins>ارشاد، تهران: توس، 1359، ص 180-182.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>2-    بهار، مهرداد. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">”ديدگاه‌هاي </del>تازه درباره <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزدك“، </del>'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جستاري </del>چند در فرهنگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران</del>'''''. تهران: 1376، ص 245-246؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كليما</del>. همان. ص 257-260؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كليما، اوتاكر</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاريخچه مكتب مزدك</del>'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمة جهانگير فكري </del>ارشاد، تهران: توس، 1371، ص 101؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبري</del>. همانجا.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>2-    بهار، مهرداد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">”دیدگاه‌های </ins>تازه درباره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزدک“، </ins>'''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جستاری </ins>چند در فرهنگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران</ins>'''''. تهران: 1376، ص 245-246؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلیما</ins>. همان. ص 257-260؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلیما، اوتاکر</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخچه مکتب مزدک</ins>'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمه جهانگیر فکری </ins>ارشاد، تهران: توس، 1371، ص 101؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبری</ins>. همانجا.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>3-   <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> طبري</del>. همان. ص 885-886؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبري، </del>احسان. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخي بررسي‌ها دربارة جهان‌بيني‌ها </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنبش‌هاي اجتماعي </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران</del>'''''. آلفا، 1358، ص173؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهرستاني، </del>محمد بن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عبدالكريم</del>. '''''الملل و النحل'''''. به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوشش </del>محمد فتح‌الله البدران، قاهره: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مكتبة </del>الانجلو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">المصرية، </del>1375ق، ج 1، ص 229.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>3-   <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> طبری</ins>. همان. ص 885-886؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبری، </ins>احسان. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی بررسی‌ها درباره جهان‌بینی‌ها </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنبش‌های اجتماعی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران</ins>'''''. آلفا، 1358، ص173؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهرستانی، </ins>محمد بن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عبدالکریم</ins>. '''''الملل و النحل'''''. به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوشش </ins>محمد فتح‌الله البدران، قاهره: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مکتبه </ins>الانجلو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">المصریه، </ins>1375ق، ج 1، ص 229.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>4-   <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> دينوري</del>. همان. ص 65-67؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبري</del>. همان. ص 176-177؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كريستن </del>سن. همان. ص 249 و 258؛ همو، '''''سلطنت قباد و ظهور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزدك</del>'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمة </del>احمد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بيرشك، </del>تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طهوري، </del>1374، ص 104-105، 126-127؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نولدكه، </del>تئودور. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاريخ ايرانيان </del>و عرب‌ها در زمان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساسانيان</del>'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمة </del>عباس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زرياب، </del>تهران: 1378، ص 185، 171، 487.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>4-   <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> دینوری</ins>. همان. ص 65-67؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبری</ins>. همان. ص 176-177؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کریستن </ins>سن. همان. ص 249 و 258؛ همو، '''''سلطنت قباد و ظهور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزدک</ins>'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمه </ins>احمد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیرشک، </ins>تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طهوری، </ins>1374، ص 104-105، 126-127؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نولدکه، </ins>تئودور. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ ایرانیان </ins>و عرب‌ها در زمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساسانیان</ins>'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمه </ins>عباس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زریاب، </ins>تهران: 1378، ص 185، 171، 487.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Yarshater. E., &quot;Mazdakism&quot;, &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;The Cambridge History of Iran&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. Vol. III(2), ed. E. Yarshater, Cambridge: Cambridge University Press, 1983, PP. 991 ff.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Yarshater. E., &quot;Mazdakism&quot;, &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;The Cambridge History of Iran&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. Vol. III(2), ed. E. Yarshater, Cambridge: Cambridge University Press, 1983, PP. 991 ff.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>5-   <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> حمزة اصفهاني</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سني ملوك </del>الارض و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الانبياء</del>'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برلين</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاوياني، </del>1340ق، ص 39؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دينوري</del>. همان. ص 67؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهرستاني، </del>همانجا؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فردوسي</del>. '''''شاهنامه'''''. به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوشش </del>رستم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علي يف، مسكو</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آكادمي </del>علوم، 1970م، ج 8، ص 46-50؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كريستن </del>سن. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران</del>...''''' . ص 259-260؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كليما</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاريخ </del>جنبش...'''''. ص 274-296؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نولدكه</del>. همان. ص 491-495.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>5-   <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> حمزه اصفهانی</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنی ملوک </ins>الارض و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الانبیاء</ins>'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برلین</ins>: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کاویانی، </ins>1340ق، ص 39؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دینوری</ins>. همان. ص 67؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهرستانی، </ins>همانجا؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فردوسی</ins>. '''''شاهنامه'''''. به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوشش </ins>رستم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علی یف، مسکو</ins>: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آکادمی </ins>علوم، 1970م، ج 8، ص 46-50؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کریستن </ins>سن. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران</ins>...''''' . ص 259-260؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلیما</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ </ins>جنبش...'''''. ص 274-296؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نولدکه</ins>. همان. ص 491-495.</div></td></tr> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B2%D8%AF%DA%A9&diff=188&oldid=prev Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''مزدك،''' انديشمند، مصلح ديني و اجتماعي و پديدآورندة جنبشي بزرگ در سدة 5م در ايران. نام پدر مزدك بامداد بود و در مورد زادگاهش تاريخ‌نگاران متفق‌القول نيستند؛ شهرهاي مختلفي از جمله استخر، المدرّيه (واقع بر ساحل شرقي دجله)، تبريز، نيشابور، خوا...» ایجاد کرد 2024-08-11T01:13:20Z <p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;مزدك،&#039;&#039;&#039; انديشمند، مصلح ديني و اجتماعي و پديدآورندة جنبشي بزرگ در سدة 5م در ايران. نام پدر مزدك بامداد بود و در مورد زادگاهش تاريخ‌نگاران متفق‌القول نيستند؛ شهرهاي مختلفي از جمله استخر، المدرّيه (واقع بر ساحل شرقي دجله)، تبريز، نيشابور، خوا...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;مزدك،&#039;&#039;&#039; انديشمند، مصلح ديني و اجتماعي و پديدآورندة جنبشي بزرگ در سدة 5م در ايران. نام پدر مزدك بامداد بود و در مورد زادگاهش تاريخ‌نگاران متفق‌القول نيستند؛ شهرهاي مختلفي از جمله استخر، المدرّيه (واقع بر ساحل شرقي دجله)، تبريز، نيشابور، خوارزم و... به عنوان زادگاه او ذكر شده‌اند.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; <br /> <br /> برخي از مورخين او را موبد و برخي ديگر موبدان موبد دانسته‌اند. او با پرهيز زندگي مي‌كرد، گوشت و مي نمي‌خورد و از كشتار دوري مي‌جست. شيوة عمل و برخي آراء او نزديكي‌هايي را به دين مانوي&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; نشان مي‌دهد.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; <br /> <br /> با توجه به اوضاع نابسامان ايران در زمان قباد ساساني، آئين مزدكي&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; 30 سال دوام يافت.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; او توانست پادشاه وقت قباد را طرفدار خود سازد و لااقل بخش بزرگي از تودة مردم نيز پيرو آئين او بودند. اما آئين مزدك، به دليل شعار اشتراك خواسته و زن، مخالف با منافع اشراف و روحانيون بود و اين باعث عزل قباد شد. هنگامي‌كه قباد براي بار دوم به سلطنت رسيد از آزادي مزدك و مزدكيان كاست.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; سرانجام هم كار مزدك را به وليعهد خود خسرو سپرد. ظاهراً خسرو (ملقب به انوشيروان) كه مخالف سرسخت مزدك و طريق انقلابي او بود، مجلسي را تدارك كرد. ترتيبي دادند كه در آن جلسه مزدك و مزدكيان مغلوب موبدان و اسقف مسيحيان بشوند و با برنامه‌اي از پيش تعيين شده مورد تهاجم قرار گرفتند. فردوسي تعداد كشته شدگان اين واقعه را 3000 تن ذكر مي‌كند و مي‌گويد كه خود مزدك به دار آويخته شد. پس از اين واقعه اكثر مزدكيان كشته يا پراكنده و فراري شدند و كتاب‌هايشان سوزانده شد.&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; <br /> <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> 1-    دينوري، احمد بن داود. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;الاخبار الطوّال&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش عبدالمنعم عامر، قاهره: وزارة الثقافة والارشاد القومي، 1960م، ص 65؛ طبري، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ الرسل و الملوك&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش دخويه، ليدن، بي تا، ج 2، ص 885؛ كريستن سن، آرتور. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ايران در زمان ساسانيان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة رشيد ياسمي، به كوشش حسن رضايي باغ بيدي، تهران، 1378، ص 246؛ كليما، اوتاكر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ جنبش مزدكيان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة جهانگير فكري ارشاد، تهران: توس، 1359، ص 180-182.<br /> <br /> 2-    بهار، مهرداد. ”ديدگاه‌هاي تازه درباره مزدك“، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;جستاري چند در فرهنگ ايران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1376، ص 245-246؛ كليما. همان. ص 257-260؛ كليما، اوتاكر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخچه مكتب مزدك&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة جهانگير فكري ارشاد، تهران: توس، 1371، ص 101؛ طبري. همانجا.<br /> <br /> 3-    طبري. همان. ص 885-886؛ طبري، احسان. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;برخي بررسي‌ها دربارة جهان‌بيني‌ها و جنبش‌هاي اجتماعي در ايران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. آلفا، 1358، ص173؛ شهرستاني، محمد بن عبدالكريم. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;الملل و النحل&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش محمد فتح‌الله البدران، قاهره: مكتبة الانجلو المصرية، 1375ق، ج 1، ص 229.<br /> <br /> 4-    دينوري. همان. ص 65-67؛ طبري. همان. ص 176-177؛ كريستن سن. همان. ص 249 و 258؛ همو، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;سلطنت قباد و ظهور مزدك&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة احمد بيرشك، تهران: طهوري، 1374، ص 104-105، 126-127؛ نولدكه، تئودور. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ ايرانيان و عرب‌ها در زمان ساسانيان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة عباس زرياب، تهران: 1378، ص 185، 171، 487.<br /> <br /> Yarshater. E., &quot;Mazdakism&quot;, &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;The Cambridge History of Iran&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. Vol. III(2), ed. E. Yarshater, Cambridge: Cambridge University Press, 1983, PP. 991 ff.<br /> <br /> 5-    حمزة اصفهاني. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;سني ملوك الارض و الانبياء&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. برلين: كاوياني، 1340ق، ص 39؛ دينوري. همان. ص 67؛ شهرستاني، همانجا؛ فردوسي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;شاهنامه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش رستم علي يف، مسكو: آكادمي علوم، 1970م، ج 8، ص 46-50؛ كريستن سن. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ايران...&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; . ص 259-260؛ كليما. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ جنبش...&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ص 274-296؛ نولدكه. همان. ص 491-495.</div> Samei