https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA_%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C 2026-06-16T07:49:14Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA_%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C&diff=13493&oldid=prev 2026-02-12T19:35:15Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۳۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>   </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>   </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رئیس جمهور در ایران پس از مقام رهبری، عالیترین مقام رسمی کشور است و مسؤولیت اجرای قانون اساسی و ریاست [[قوه مجریه]] را برعهده دارد. انتخاب رئیس جمهور (به مدت چهار سال) با رأی مستقیم مردم باعث شده است که بعضاً بارزترین وجه مشارکت سیاسی مردم در این انتخابات جلوه یابد.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رئیس جمهور در ایران پس از مقام رهبری، عالیترین مقام رسمی کشور است و مسؤولیت اجرای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>قانون اساسی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]] </ins>و ریاست [[قوه مجریه]] را برعهده دارد. انتخاب رئیس جمهور (به مدت چهار سال) با رأی مستقیم مردم باعث شده است که بعضاً بارزترین وجه مشارکت سیاسی مردم در این انتخابات جلوه یابد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رئیس جمهور به لحاظ حقوقی هیچ تفاوتی با دیگر افراد جامعه ندارد؛ به نحوی‌که مطابق اصل ۱۴۰ قانون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسی، </del>رسیدگی به اتهام رئیس جمهور و معاونان ووزیران او در مورد جرائم عادی با اطلاع [[مجلس شورای اسلامی]] در دادگاههای عمومی دادگستری انجام می‌شود. انتخابات ریاست جمهوری عموماً تابعی از زمینه عمومی سیاسی کشور بوده است. برای مثال در اولین انتخاباتی که برای برگزیدن رئیس جمهور پس از انقلاب اسلامی برگزار شد، رقابت و تبلیغات بسیار جدی بود و نامزدهای این مقام به لحاظ گرایشهای سیاسی متنوع بودند. اما پس از آن به دلیل وقوع جنگ عراق علیه ایران و درگیریهای سیاسی داخل کشور، انتخابات ریاست جمهوری بیش از رقابت ایده‌ها و جناح‌بندیهای‌گوناگون، محل نمادین پشتیبانی وسیع مردم از نظام جمهوری اسلامی بود.{1} حتی در انتخابات ریاست جمهوری که پس از خاتمه جنگ در سال ۱۳۶۸ انجام پذیرفت، از مجموع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲۴۷</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۴۳۹</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۶ </del>رأی داده شده، علی اکبر هاشمی رفسنجانی با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۳۹۴</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۵۳۷</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۵ </del>رأی عملاً %<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۵/۹۴ </del>از کل آراء پنجمین انتخابات ریاست جمهوری را به دست آورد. اما این اجماع رأی چهار سال بعد به دلیل آرامش ناشی از دوران بازسازی اقتصادی و عمیق‌تر شدن اختلاف‌نظرها در خصوص نحوه توسعه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اجتماعی ، </del>اقتصادی، اندکی دستخوش تغییر گردید. در انتخابات سال ۱۳۷۲ از مجموع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۶۶۶</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۷۸۹</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۶ </del>رأی ریخته شده در صندوقها، هاشمی رفسنجانی تنها <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۹۱۲</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۵۵۵</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۰ </del>رأی یعنی %<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۷۸/۶۲ </del>از کل آرا را به دست آورد. آراء سایر نامزدهای انتخاباتی نیز به ترتیب زیر بود: &lt;blockquote&gt;احمد توکلی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۰۱۷</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۰۰۱</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۴ </del>(%<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۸۳/۲۳ </del>آرا)  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رئیس جمهور به لحاظ حقوقی هیچ تفاوتی با دیگر افراد جامعه ندارد؛ به نحوی‌که مطابق اصل ۱۴۰ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|</ins>قانون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسی]]، </ins>رسیدگی به اتهام رئیس جمهور و معاونان ووزیران او در مورد جرائم عادی با اطلاع [[مجلس شورای اسلامی]] در دادگاههای عمومی دادگستری انجام می‌شود. انتخابات ریاست جمهوری عموماً تابعی از زمینه عمومی سیاسی کشور بوده است. برای مثال در اولین انتخاباتی که برای برگزیدن رئیس جمهور پس از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>انقلاب اسلامی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران|انقلاب اسلامی]] </ins>برگزار شد، رقابت و تبلیغات بسیار جدی بود و نامزدهای این مقام به لحاظ گرایشهای سیاسی متنوع بودند. اما پس از آن به دلیل وقوع جنگ عراق علیه ایران و درگیریهای سیاسی داخل کشور، انتخابات ریاست جمهوری بیش از رقابت ایده‌ها و جناح‌بندیهای‌گوناگون، محل نمادین پشتیبانی وسیع مردم از نظام جمهوری اسلامی بود.{1} حتی در انتخابات ریاست جمهوری که پس از خاتمه جنگ در سال ۱۳۶۸ انجام پذیرفت، از مجموع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">16</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">439</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">247 </ins>رأی داده شده، علی اکبر هاشمی رفسنجانی با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">15</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">537</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">394 </ins>رأی عملاً <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">94/5</ins>% <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>از کل آراء پنجمین انتخابات ریاست جمهوری را به دست آورد. اما این اجماع رأی چهار سال بعد به دلیل آرامش ناشی از دوران بازسازی اقتصادی و عمیق‌تر شدن اختلاف‌نظرها در خصوص نحوه توسعه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اجتماعی، </ins>اقتصادی، اندکی دستخوش تغییر گردید. در انتخابات سال ۱۳۷۲ از مجموع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">16</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">789</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">666 </ins>رأی ریخته شده در صندوقها، هاشمی رفسنجانی تنها <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">10</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">555</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">912 </ins>رأی یعنی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">62/78</ins>% از کل آرا را به دست آورد. آراء سایر نامزدهای انتخاباتی نیز به ترتیب زیر بود: &lt;blockquote&gt;احمد توکلی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">001</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">017</ins>( <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">23/83</ins>% آرا)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">؛ </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عبدالله جاسبی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۰۵۵</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۵۲۸</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱ </del>(%<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱/۹ </del>آرا)  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عبدالله جاسبی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">528</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">055</ins>( <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">9/1</ins>% آرا)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">؛                </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رجبعلی طاهری <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۸۱۴</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۳۹۶ </del>(%<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۳۶/۲ اَرا</del>)  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رجبعلی طاهری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">396</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">814</ins>( <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2/36</ins>% <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آرا</ins>)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">؛  </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[۵۳۰/۲۵۳ رأی باطله بود] &lt;/blockquote&gt;صورت‌بندی‌کسب رأی نامزدهای ششمین انتخابات ریاست جمهوری حاکی از پیچیدگی مشارکت سیاسی از دهه ۷۰ به این سو بود. به عبارت دیگر انعکاس تنوعات و اعتراضهای اَرام سیاسی در آرای به دست آمده در انتخابات ریاست جمهوری مذکور نشان می‌دهد که بتدریج و همزمان با برنامه‌های توسعه کشور، اشکال وسیعتری از مشارکت سیاسی نیز ضرورت می‌یابد. هفتمین انتخابات ریاست جمهوری که در سال ۱۳۷۶ انجام پذیرفت و در نتیجه آن سید محمد خاتمی به این مقام دست یافت، از هر نظر با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دورههای </del>پیشین متفاوت بود. شعارهای خاتمی در زمینه توسعه سیاسی، مشارکت همگانی، بسط جامعه مدنی و آزادی فعالیت مخالفان قانونی، از دید بسیاری، زمینه‌های نظری یک دموکراسی اسلامی قابل تحقق را فراهم آورده‌است. خاتمی در یک مبارزه انتخاباتی تمام عیار و بدون هیچ‌گونه ملاحظه سیاسی از مجموع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۷۰۰</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۰۷۶</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲۹ </del>رأی داده شده موفق گردید که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۷۸</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۰۷۸</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲۰ </del>رأی را به خود اختصاص دهد که این، برابر با %<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۵/۶۹ </del>از کل آراء بود. نزدیکترین رقیب خاتمی، علی‌اکبر ناطق نوری بود که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۸۵۹</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲۴۲</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۷ رأی </del>کسب کرده‌بود. پس از آنها نیز سید رضا زواره‌ای با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۴۶۰</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۷۷۱ </del>رأی و محمد ری شهری <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۵۹۸</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۷۴۲ </del>رأی قرار داشتند.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[۵۳۰/۲۵۳ رأی باطله بود]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>&lt;/blockquote&gt;صورت‌بندی‌کسب رأی نامزدهای ششمین انتخابات ریاست جمهوری حاکی از پیچیدگی مشارکت سیاسی از دهه ۷۰ به این سو بود. به عبارت دیگر انعکاس تنوعات و اعتراضهای اَرام سیاسی در آرای به دست آمده در انتخابات ریاست جمهوری مذکور نشان می‌دهد که بتدریج و همزمان با برنامه‌های توسعه کشور، اشکال وسیعتری از مشارکت سیاسی نیز ضرورت می‌یابد. هفتمین انتخابات ریاست جمهوری که در سال ۱۳۷۶ انجام پذیرفت و در نتیجه آن سید محمد خاتمی به این مقام دست یافت، از هر نظر با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوره های </ins>پیشین متفاوت بود. شعارهای خاتمی در زمینه توسعه سیاسی، مشارکت همگانی، بسط جامعه مدنی و آزادی فعالیت مخالفان قانونی، از دید بسیاری، زمینه‌های نظری یک دموکراسی اسلامی قابل تحقق را فراهم آورده‌است. خاتمی در یک مبارزه انتخاباتی تمام عیار و بدون هیچ‌گونه ملاحظه سیاسی از مجموع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">29</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">076</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">700 </ins>رأی داده شده موفق گردید که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">20</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">078</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">178 </ins>رأی را به خود اختصاص دهد که این، برابر با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">69/5</ins>% از کل آراء بود. نزدیکترین رقیب خاتمی، علی‌اکبر ناطق نوری بود که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">242</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">859رأی </ins>کسب کرده‌بود. پس از آنها نیز سید رضا زواره‌ای با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">771</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">460 </ins>رأی و محمد ری شهری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">742</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">598 </ins>رأی قرار داشتند.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>موفقیت سید محمد خاتمی نشان داد که توجه به فضای باز سیاسی و گسترش دموکراسی، حمایتهای وسیعتری را برای پشتیبانی از برنامه‌های دولت جلب می‌کند. در واقع، دلایل متعدد از جمله افزایش گرایش عمومی به مشارکت بیشتر در اداره امور، برنامه توسعه سیاسی خاتمی را در تحلیل نهایی اجتناب‌ناپذیر کرده است. از سوی دیگر برگزیده شدن خاتمی و متعاقب آن بر روی کارآمدن جریانی که به لحاظ سیاسی برای مدتها تقریباً در انزوا به سر می‌برد، حاکی از آن است که مبانی قانون اساسی در صورت مراعات، زمینه متحقق ساختن و نهادینه کردن دموکراسی را در ایران با خود همراه دارد؛ به نحوی که می‌توان به کمک آن جابجایی در قدرت و ممانعت از یکنواختی نظام سیاسی را تأمین کرد.   </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>موفقیت سید محمد خاتمی نشان داد که توجه به فضای باز سیاسی و گسترش دموکراسی، حمایتهای وسیعتری را برای پشتیبانی از برنامه‌های دولت جلب می‌کند. در واقع، دلایل متعدد از جمله افزایش گرایش عمومی به مشارکت بیشتر در اداره امور، برنامه توسعه سیاسی خاتمی را در تحلیل نهایی اجتناب‌ناپذیر کرده است. از سوی دیگر برگزیده شدن خاتمی و متعاقب آن بر روی کارآمدن جریانی که به لحاظ سیاسی برای مدتها تقریباً در انزوا به سر می‌برد، حاکی از آن است که مبانی قانون اساسی در صورت مراعات، زمینه متحقق ساختن و نهادینه کردن دموکراسی را در ایران با خود همراه دارد؛ به نحوی که می‌توان به کمک آن جابجایی در قدرت و ممانعت از یکنواختی نظام سیاسی را تأمین کرد.   </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l21">خط ۲۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پاورقی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پاورقی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{1}. ترتیب و میزان رأی در انتخابات مختلف ریاست جمهوری براساس آمار بدبن ترتیب است: -انتخابات اول رئیس جمهوری ۱۳۵۸ ابوالحسن بنی‌صدر، ۶۲۳/۱۴۶/۱۴ رأی (%۹/۷۵ آرا)؛ -انتخابات دوم رئیس جمهوری ۱۳۶۰ محمد علی رجابی، ۳۶۳/۷۶۳/۱۴ رأی (%۳/۸۸ آرا)؛ - انتخابات سوم رئیس جمهوری ۱۳۶۰ سید علی خامنه‌ای، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۷۱۷</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۸۴۷</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۶ رأی </del>(%<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۵/۹۵ </del>آرا)؛ - انتخابات چهارم رئیس جمهوری ۱۳۶۴ سید علی خامنه‌ای، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۰۰۰</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۰۰</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴ </del>رأی.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;small&gt;</ins>{1}. ترتیب و میزان رأی در انتخابات مختلف ریاست جمهوری براساس آمار بدبن ترتیب است: -انتخابات اول رئیس جمهوری ۱۳۵۸ ابوالحسن بنی‌صدر، ۶۲۳/۱۴۶/۱۴ رأی (%۹/۷۵ آرا)؛ -انتخابات دوم رئیس جمهوری ۱۳۶۰ محمد علی رجابی، ۳۶۳/۷۶۳/۱۴ رأی (%۳/۸۸ آرا)؛ - انتخابات سوم رئیس جمهوری ۱۳۶۰ سید علی خامنه‌ای، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">16</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">847</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">717رأی </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">95/5</ins>% آرا)؛ - انتخابات چهارم رئیس جمهوری ۱۳۶۴ سید علی خامنه‌ای، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> 14</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">100</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">000 </ins>رأی.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/small&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l28">خط ۲۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عباس منوچهری</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عباس منوچهری</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جامعه و </del>نظام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اجتماعی</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:نظام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیاسی</ins>]]</div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA_%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C&diff=13222&oldid=prev 2026-02-10T15:36:14Z

<p><span class="autocomment">نیز نگاه کنید به</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۳۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l14">خط ۱۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82_%D8%A8%D8%B4%D8%B1_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 </del>حقوق بشر در ایران]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>حقوق بشر در ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 </del>مشارکت سیاسی در ایران]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>مشارکت سیاسی در ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D9%82%D9%88%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%D9%87%E2%80%8C%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87_%D8%AF%D8%B1_%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 </del>مشارکت سیاسی قوای سه‌گانه در جمهوری اسلامی ایران]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>مشارکت سیاسی قوای سه‌گانه در جمهوری اسلامی ایران]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [https://iranology-e.ir/%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C_%D9%88_%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3_%D8%AE%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86 مشارکت سیاسی رهبری و مجلس خبرگان</del>]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخچه </ins>سیاست خارجی ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%87 مشارکت سیاسی قوه قضائیه]</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[آغاز استعمار نو در ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </del>[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA_%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 </del>سیاست خارجی ایران]</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA_%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 تاریخچه سیاست خارجی ایران]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </del>[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1_%D9%86%D9%88_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 </del>آغاز استعمار نو در ایران]</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پاورقی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پاورقی ==</div></td></tr> </table>

Mahdi https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA_%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C&diff=12719&oldid=prev 2025-12-30T12:26:31Z

<p><span class="autocomment">مـآخذ</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۰ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۲۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">خط ۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رئیس جمهور در ایران پس از مقام رهبری، عالیترین مقام رسمی کشور است و مسؤولیت اجرای قانون اساسی و ریاست [[قوه مجریه]] را برعهده دارد. انتخاب رئیس جمهور (به مدت چهار سال) با رأی مستقیم مردم باعث شده است که بعضاً بارزترین وجه مشارکت سیاسی مردم در این انتخابات جلوه یابد.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رئیس جمهور در ایران پس از مقام رهبری، عالیترین مقام رسمی کشور است و مسؤولیت اجرای قانون اساسی و ریاست [[قوه مجریه]] را برعهده دارد. انتخاب رئیس جمهور (به مدت چهار سال) با رأی مستقیم مردم باعث شده است که بعضاً بارزترین وجه مشارکت سیاسی مردم در این انتخابات جلوه یابد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رئیس جمهور به لحاظ حقوقی هیچ تفاوتی با دیگر افراد جامعه ندارد؛ به نحوی‌که مطابق اصل ۱۴۰ قانون اساسی، رسیدگی به اتهام رئیس جمهور و معاونان ووزیران او در مورد جرائم عادی با اطلاع [[مجلس شورای اسلامی]] در دادگاههای عمومی دادگستری انجام می‌شود. انتخابات ریاست جمهوری عموماً تابعی از زمینه عمومی سیاسی کشور بوده است. برای مثال در اولین انتخاباتی که برای برگزیدن رئیس جمهور پس از انقلاب اسلامی برگزار شد، رقابت و تبلیغات بسیار جدی بود و نامزدهای این مقام به لحاظ گرایشهای سیاسی متنوع بودند. اما پس از آن به دلیل وقوع جنگ عراق علیه ایران و درگیریهای سیاسی داخل کشور، انتخابات ریاست جمهوری بیش از رقابت ایده‌ها و جناح‌بندیهای‌گوناگون، محل نمادین پشتیبانی وسیع مردم از نظام جمهوری اسلامی بود.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;ترتیب و میزان رأی در انتخابات مختلف ریاست جمهوری براساس آمار بدبن ترتیب است: -انتخابات اول رئیس جمهوری ۱۳۵۸ ابوالحسن بنی‌صدر، ۶۲۳/۱۴۶/۱۴ رأی (%۹/۷۵ آرا)؛ </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رئیس جمهور به لحاظ حقوقی هیچ تفاوتی با دیگر افراد جامعه ندارد؛ به نحوی‌که مطابق اصل ۱۴۰ قانون اساسی، رسیدگی به اتهام رئیس جمهور و معاونان ووزیران او در مورد جرائم عادی با اطلاع [[مجلس شورای اسلامی]] در دادگاههای عمومی دادگستری انجام می‌شود. انتخابات ریاست جمهوری عموماً تابعی از زمینه عمومی سیاسی کشور بوده است. برای مثال در اولین انتخاباتی که برای برگزیدن رئیس جمهور پس از انقلاب اسلامی برگزار شد، رقابت و تبلیغات بسیار جدی بود و نامزدهای این مقام به لحاظ گرایشهای سیاسی متنوع بودند. اما پس از آن به دلیل وقوع جنگ عراق علیه ایران و درگیریهای سیاسی داخل کشور، انتخابات ریاست جمهوری بیش از رقابت ایده‌ها و جناح‌بندیهای‌گوناگون، محل نمادین پشتیبانی وسیع مردم از نظام جمهوری اسلامی بود.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{1} </ins>حتی در انتخابات ریاست جمهوری که پس از خاتمه جنگ در سال ۱۳۶۸ انجام پذیرفت، از مجموع ۲۴۷/۴۳۹/۱۶ رأی داده شده، علی اکبر هاشمی رفسنجانی با ۳۹۴/۵۳۷/۱۵ رأی عملاً %۵/۹۴ از کل آراء پنجمین انتخابات ریاست جمهوری را به دست آورد. اما این اجماع رأی چهار سال بعد به دلیل آرامش ناشی از دوران بازسازی اقتصادی و عمیق‌تر شدن اختلاف‌نظرها در خصوص نحوه توسعه اجتماعی ، اقتصادی، اندکی دستخوش تغییر گردید. در انتخابات سال ۱۳۷۲ از مجموع ۶۶۶/۷۸۹/۱۶ رأی ریخته شده در صندوقها، هاشمی رفسنجانی تنها ۹۱۲/۵۵۵/۱۰ رأی یعنی %۷۸/۶۲ از کل آرا را به دست آورد. آراء سایر نامزدهای انتخاباتی نیز به ترتیب زیر بود: &lt;blockquote&gt;احمد توکلی ۰۱۷/۰۰۱/۴ (%۸۳/۲۳ آرا)  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">-انتخابات دوم رئیس جمهوری ۱۳۶۰ محمد علی رجابی، ۳۶۳/۷۶۳/۱۴ رأی (%۳/۸۸ آرا)؛ </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- انتخابات سوم رئیس جمهوری ۱۳۶۰ سید علی خامنه‌ای، ۷۱۷/۸۴۷/۱۶ رأی (%۵/۹۵ آرا)؛ </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- انتخابات چهارم رئیس جمهوری ۱۳۶۴ سید علی خامنه‌ای، ۰۰۰/۱۰۰/۱۴ رأی.&lt;/ref&gt; </del>حتی در انتخابات ریاست جمهوری که پس از خاتمه جنگ در سال ۱۳۶۸ انجام پذیرفت، از مجموع ۲۴۷/۴۳۹/۱۶ رأی داده شده، علی اکبر هاشمی رفسنجانی با ۳۹۴/۵۳۷/۱۵ رأی عملاً %۵/۹۴ از کل آراء پنجمین انتخابات ریاست جمهوری را به دست آورد. اما این اجماع رأی چهار سال بعد به دلیل آرامش ناشی از دوران بازسازی اقتصادی و عمیق‌تر شدن اختلاف‌نظرها در خصوص نحوه توسعه اجتماعی ، اقتصادی، اندکی دستخوش تغییر گردید. در انتخابات سال ۱۳۷۲ از مجموع ۶۶۶/۷۸۹/۱۶ رأی ریخته شده در صندوقها، هاشمی رفسنجانی تنها ۹۱۲/۵۵۵/۱۰ رأی یعنی %۷۸/۶۲ از کل آرا را به دست آورد. آراء سایر نامزدهای انتخاباتی نیز به ترتیب زیر بود: &lt;blockquote&gt;احمد توکلی ۰۱۷/۰۰۱/۴ (%۸۳/۲۳ آرا)  </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عبدالله جاسبی ۰۵۵/۵۲۸/۱ (%۱/۹ آرا)  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عبدالله جاسبی ۰۵۵/۵۲۸/۱ (%۱/۹ آرا)  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l29">خط ۲۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [https://iranology-e.ir/%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1_%D9%86%D9%88_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 آغاز استعمار نو در ایران]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [https://iranology-e.ir/%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1_%D9%86%D9%88_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 آغاز استعمار نو در ایران]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مـآخذ </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پاورقی </ins>==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references </del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&gt;</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{1}. ترتیب و میزان رأی در انتخابات مختلف ریاست جمهوری براساس آمار بدبن ترتیب است: -انتخابات اول رئیس جمهوری ۱۳۵۸ ابوالحسن بنی‌صدر، ۶۲۳</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۶/۱۴ رأی (%۹/۷۵ آرا)؛ -انتخابات دوم رئیس جمهوری ۱۳۶۰ محمد علی رجابی، ۳۶۳/۷۶۳/۱۴ رأی (%۳/۸۸ آرا)؛ - انتخابات سوم رئیس جمهوری ۱۳۶۰ سید علی خامنه‌ای، ۷۱۷/۸۴۷/۱۶ رأی (%۵/۹۵ آرا)؛ - انتخابات چهارم رئیس جمهوری ۱۳۶۴ سید علی خامنه‌ای، ۰۰۰/۱۰۰/۱۴ رأی.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> </table>

Mahdi https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA_%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C&diff=11965&oldid=prev 2025-11-25T10:22:04Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۵ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">خط ۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رئیس جمهور در ایران پس از مقام رهبری، عالیترین مقام رسمی کشور است و مسؤولیت اجرای قانون اساسی و ریاست [[قوه مجریه]] را برعهده دارد. انتخاب رئیس جمهور (به مدت چهار سال) با رأی مستقیم مردم باعث شده است که بعضاً بارزترین وجه مشارکت سیاسی مردم در این انتخابات جلوه یابد.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رئیس جمهور در ایران پس از مقام رهبری، عالیترین مقام رسمی کشور است و مسؤولیت اجرای قانون اساسی و ریاست [[قوه مجریه]] را برعهده دارد. انتخاب رئیس جمهور (به مدت چهار سال) با رأی مستقیم مردم باعث شده است که بعضاً بارزترین وجه مشارکت سیاسی مردم در این انتخابات جلوه یابد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رئیس جمهور به لحاظ حقوقی هیچ تفاوتی با دیگر افراد جامعه ندارد؛ به نحوی‌که مطابق اصل ۱۴۰ قانون اساسی، رسیدگی به اتهام رئیس جمهور و معاونان ووزیران او در مورد جرائم عادی با اطلاع [[مجلس شورای اسلامی]] در دادگاههای عمومی دادگستری انجام می‌شود. انتخابات ریاست جمهوری عموماً تابعی از زمینه عمومی سیاسی کشور بوده است. برای مثال در اولین انتخاباتی که برای برگزیدن رئیس جمهور پس از انقلاب اسلامی برگزار شد، رقابت و تبلیغات بسیار جدی بود و نامزدهای این مقام به لحاظ گرایشهای سیاسی متنوع بودند. اما پس از آن به دلیل وقوع جنگ عراق علیه ایران و درگیریهای سیاسی داخل کشور، انتخابات ریاست جمهوری بیش از رقابت ایده‌ها و جناح‌بندیهای‌گوناگون، محل نمادین پشتیبانی وسیع مردم از نظام جمهوری اسلامی بود.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">^{۱} حتی در انتخابات ریاست جمهوری که پس از خاتمه جنگ در سال ۱۳۶۸ انجام پذیرفت، از مجموع ۲۴۷/۴۳۹/۱۶ رأی داده شده، علی اکبر هاشمی رفسنجانی با ۳۹۴/۵۳۷/۱۵ رأی عملاً %۵/۹۴ از کل آراء پنجمین انتخابات ریاست جمهوری را به دست آورد. اما این اجماع رأی چهار سال بعد به دلیل آرامش ناشی از دوران بازسازی اقتصادی و عمیق‌تر شدن اختلاف‌نظرها در خصوص نحوه توسعه اجتماعی ، اقتصادی، اندکی دستخوش تغییر گردید. در انتخابات سال ۱۳۷۲ از مجموع ۶۶۶/۷۸۹/۱۶ رأی ریخته شده در ۱. </del>ترتیب و میزان رأی در انتخابات مختلف ریاست جمهوری براساس آمار بدبن ترتیب است: -انتخابات اول رئیس جمهوری ۱۳۵۸ ابوالحسن بنی‌صدر، ۶۲۳/۱۴۶/۱۴ رأی (%۹/۷۵ آرا)؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">-انتخابات دوم رئیس جمهوری ۱۳۶۰ محمد علی رجابی، ۳۶۳/۷۶۳/۱۴ رأی (%۳/۸۸ آرا)؛ - انتخابات سوم رئیس جمهوری ۱۳۶۰ سید علی خامنه‌ای، ۷۱۷/۸۴۷/۱۶ رأی (%۵/۹۵ آرا)؛ - انتخابات چهارم رئیس جمهوری ۱۳۶۴ سید علی خامنه‌ای، ۰۰۰/۱۰۰/۱۴ رأی. </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رئیس جمهور به لحاظ حقوقی هیچ تفاوتی با دیگر افراد جامعه ندارد؛ به نحوی‌که مطابق اصل ۱۴۰ قانون اساسی، رسیدگی به اتهام رئیس جمهور و معاونان ووزیران او در مورد جرائم عادی با اطلاع [[مجلس شورای اسلامی]] در دادگاههای عمومی دادگستری انجام می‌شود. انتخابات ریاست جمهوری عموماً تابعی از زمینه عمومی سیاسی کشور بوده است. برای مثال در اولین انتخاباتی که برای برگزیدن رئیس جمهور پس از انقلاب اسلامی برگزار شد، رقابت و تبلیغات بسیار جدی بود و نامزدهای این مقام به لحاظ گرایشهای سیاسی متنوع بودند. اما پس از آن به دلیل وقوع جنگ عراق علیه ایران و درگیریهای سیاسی داخل کشور، انتخابات ریاست جمهوری بیش از رقابت ایده‌ها و جناح‌بندیهای‌گوناگون، محل نمادین پشتیبانی وسیع مردم از نظام جمهوری اسلامی بود.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;</ins>ترتیب و میزان رأی در انتخابات مختلف ریاست جمهوری براساس آمار بدبن ترتیب است: -انتخابات اول رئیس جمهوری ۱۳۵۸ ابوالحسن بنی‌صدر، ۶۲۳/۱۴۶/۱۴ رأی (%۹/۷۵ آرا)؛  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">-انتخابات دوم رئیس جمهوری ۱۳۶۰ محمد علی رجابی، ۳۶۳/۷۶۳/۱۴ رأی (%۳/۸۸ آرا)؛ </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- انتخابات سوم رئیس جمهوری ۱۳۶۰ سید علی خامنه‌ای، ۷۱۷/۸۴۷/۱۶ رأی (%۵/۹۵ آرا)؛ </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- انتخابات چهارم رئیس جمهوری ۱۳۶۴ سید علی خامنه‌ای، ۰۰۰/۱۰۰/۱۴ رأی.&lt;/ref&gt; حتی در انتخابات ریاست جمهوری که پس از خاتمه جنگ در سال ۱۳۶۸ انجام پذیرفت، از مجموع ۲۴۷/۴۳۹/۱۶ رأی داده شده، علی اکبر هاشمی رفسنجانی با ۳۹۴/۵۳۷/۱۵ رأی عملاً %۵/۹۴ از کل آراء پنجمین انتخابات ریاست جمهوری را به دست آورد. اما این اجماع رأی چهار سال بعد به دلیل آرامش ناشی از دوران بازسازی اقتصادی و عمیق‌تر شدن اختلاف‌نظرها در خصوص نحوه توسعه اجتماعی ، اقتصادی، اندکی دستخوش تغییر گردید. در انتخابات سال ۱۳۷۲ از مجموع ۶۶۶/۷۸۹/۱۶ رأی ریخته شده در صندوقها، هاشمی رفسنجانی تنها ۹۱۲/۵۵۵/۱۰ رأی یعنی %۷۸/۶۲ از کل آرا را به دست آورد. آراء سایر نامزدهای انتخاباتی نیز به ترتیب زیر بود: &lt;blockquote&gt;احمد توکلی ۰۱۷/۰۰۱/۴ (%۸۳/۲۳ آرا) </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۲ </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عبدالله جاسبی ۰۵۵/۵۲۸/۱ (%۱/۹ آرا) </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظام سیاسی ایران </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رجبعلی طاهری ۸۱۴/۳۹۶ (%۳۶/۲ اَرا) </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صندوقها، هاشمی رفسنجانی تنها ۹۱۲</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۵۵۵</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۰ </del>رأی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یعنی %۷۸/۶۲ </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کل آرا را </del>به دست <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آورد</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آراء سایر نامزدهای انتخاباتی نیز </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترتیب زیر </del>بود<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">: </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[۵۳۰</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲۵۳ رأی باطله بود] &lt;</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">blockquote&gt;صورت‌بندی‌کسب </ins>رأی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نامزدهای ششمین انتخابات ریاست جمهوری حاکی از پیچیدگی مشارکت سیاسی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دهه ۷۰ به این سو بود. به عبارت دیگر انعکاس تنوعات و اعتراضهای اَرام سیاسی در آرای </ins>به دست <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آمده در انتخابات ریاست جمهوری مذکور نشان می‌دهد که بتدریج و همزمان با برنامه‌های توسعه کشور، اشکال وسیعتری از مشارکت سیاسی نیز ضرورت می‌یابد</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هفتمین انتخابات ریاست جمهوری که در سال ۱۳۷۶ انجام پذیرفت و در نتیجه آن سید محمد خاتمی </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این مقام دست یافت، از هر نظر با دورههای پیشین متفاوت </ins>بود<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. شعارهای خاتمی در زمینه توسعه سیاسی، مشارکت همگانی، بسط جامعه مدنی و آزادی فعالیت مخالفان قانونی، از دید بسیاری، زمینه‌های نظری یک دموکراسی اسلامی قابل تحقق را فراهم آورده‌است. خاتمی در یک مبارزه انتخاباتی تمام عیار و بدون هیچ‌گونه ملاحظه سیاسی از مجموع ۷۰۰</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۰۷۶</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲۹ رأی داده شده موفق گردید که ۱۷۸</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۰۷۸</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲۰ رأی را به خود اختصاص دهد که این، برابر با %۵</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۶۹ از کل آراء بود. نزدیکترین رقیب خاتمی، علی‌اکبر ناطق نوری بود که ۸۵۹</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲۴۲</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۷ رأی کسب کرده‌بود. پس از آنها نیز سید رضا زواره‌ای با ۴۶۰</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۷۷۱ رأی و محمد ری شهری ۵۹۸</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۷۴۲ </ins>رأی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قرار داشتند. </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{| class="wikitable"</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|احمد توکلی ۰۱۷</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۰۰۱</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۴ (%۸۳</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲۳ آرا)</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|-</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|عبدالله جاسبی ۰۵۵</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۵۲۸</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱ (%۱</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۹ آرا)</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|-</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|رجبعلی طاهری ۸۱۴</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۳۹۶ (%۳۶</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲ اَرا)</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|}</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[۵۳۰</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲۵۳ </del>رأی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">باطله بود] </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صورت‌بندی‌کسب رأی نامزدهای ششمین انتخابات ریاست جمهوری حاکی از پیچیدگی مشارکت </del>سیاسی از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دهه ۷۰ به این سو بود</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به عبارت دیگر انعکاس تنوعات و اعتراضهای اَرام سیاسی </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آرای </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دست آمده </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انتخابات ریاست جمهوری مذکور نشان می‌دهد که بتدریج و همزمان با برنامه‌های </del>توسعه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کشور، اشکال وسیعتری از مشارکت </del>سیاسی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز ضرورت می‌یابد</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هفتمین انتخابات ریاست جمهوری </del>که در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سال ۱۳۷۶ انجام پذیرفت و در نتیجه آن سید محمد خاتمی </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این مقام دست یافت، </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هر نظر با دورههای پیشین متفاوت بود. شعارهای خاتمی </del>در زمینه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توسعه سیاسی، مشارکت همگانی، بسط جامعه مدنی </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آزادی فعالیت مخالفان قانونی، از دید بسیاری، زمینه‌های نظری یک </del>دموکراسی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی قابل تحقق </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فراهم آورده‌است. خاتمی </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یک مبارزه انتخاباتی تمام عیار </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بدون هیچ‌گونه ملاحظه </del>سیاسی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از مجموع ۷۰۰/۰۷۶/۲۹ رأی داده شده موفق گردید که ۱۷۸/۰۷۸/۲۰ رأی </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به خود اختصاص دهد که این، برابر با %۵/۶۹ از کل آراء بود. نزدیکترین رقیب خاتمی، علی‌اکبر ناطق نوری بود که ۸۵۹/۲۴۲/۷ رأی کسب کرده‌بود. پس از آنها نیز سید رضا زواره‌ای با ۴۶۰/۷۷۱ رأی و محمد ری شهری ۵۹۸/۷۴۲ رأی قرار داشتند</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موفقیت سید محمد خاتمی نشان داد که توجه به فضای باز </ins>سیاسی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و گسترش دموکراسی، حمایتهای وسیعتری را برای پشتیبانی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برنامه‌های دولت جلب می‌کند</ins>. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واقع، دلایل متعدد از جمله افزایش گرایش عمومی </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشارکت بیشتر </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اداره امور، برنامه </ins>توسعه سیاسی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خاتمی را در تحلیل نهایی اجتناب‌ناپذیر کرده است</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از سوی دیگر برگزیده شدن خاتمی و متعاقب آن بر روی کارآمدن جریانی </ins>که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به لحاظ سیاسی برای مدتها تقریباً </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انزوا </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سر می‌برد، حاکی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن است که مبانی قانون اساسی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صورت مراعات، </ins>زمینه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متحقق ساختن </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نهادینه کردن </ins>دموکراسی را در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران با خود همراه دارد؛ به نحوی که می‌توان به کمک آن جابجایی در قدرت </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ممانعت از یکنواختی نظام </ins>سیاسی را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأمین کرد</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موفقیت سید محمد خاتمی نشان داد که توجه </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فضای باز سیاسی و گسترش دموکراسی، حمایتهای وسیعتری را برای پشتیبانی از برنامه‌های دولت جلب می‌کند. در واقع، دلایل متعدد از جمله افزایش گرایش عمومی به مشارکت بیشتر در اداره امور، برنامه توسعه سیاسی خاتمی را در تحلیل نهایی اجتناب‌ناپذیر کرده است. از سوی دیگر برگزیده شدن خاتمی و متعاقب آن بر روی کارآمدن جریانی که به لحاظ سیاسی برای مدتها تقریباً در انزوا به سر می‌برد، حاکی از آن است که مبانی قانون اساسی در صورت مراعات، زمینه متحقق ساختن و نهادینه کردن دموکراسی را در ایران با خود همراه دارد؛ به نحوی که می‌توان به کمک آن جابجایی در قدرت و </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [https://iranology-e.ir/%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82_%D8%A8%D8%B4%D8%B1_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 حقوق بشر در ایران]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [https://iranology-e.ir/%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 مشارکت سیاسی در ایران]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [https://iranology-e.ir/%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D9%82%D9%88%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%D9%87%E2%80%8C%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87_%D8%AF%D8%B1_%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 مشارکت سیاسی قوای سه‌گانه در جمهوری اسلامی ایران]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [https://iranology-e.ir/%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C_%D9%88_%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3_%D8%AE%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86 مشارکت سیاسی رهبری و مجلس خبرگان]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [https://iranology-e.ir/%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%87 مشارکت سیاسی قوه قضائیه]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [https://iranology-e.ir/%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA_%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 سیاست خارجی ایران]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [https://iranology-e.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA_%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 تاریخچه سیاست خارجی ایران]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [https://iranology-e.ir/%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1_%D9%86%D9%88_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 آغاز استعمار نو در ایران]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مـآخذ ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشارکت </del>سیاسی در ایران  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منوچهری، عباس(1381). کتاب ایران: نظام </ins>سیاسی در ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. ویراستاری محسن شانه چی. تهران: [https://www.icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی]، معاونت پژوهشی و آموزشی، مرکز مطالعات فرهنگی – بین المللی.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۳ </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عباس منوچهری</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ممانعت از یکنواختی </del>نظام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیاسی را تأمین کرد. .</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:جامعه و </ins>نظام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اجتماعی]]</ins></div></td></tr> </table>

Mahdi https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA_%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C&diff=11273&oldid=prev 2025-09-21T18:03:32Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۱ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۰۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رئیس جمهور در ایران پس از مقام رهبری، عالیترین مقام رسمی کشور است و مسؤولیت اجرای قانون اساسی و ریاست [[قوه مجریه]] را برعهده دارد. انتخاب رئیس جمهور (به مدت چهار سال) با رأی مستقیم مردم باعث شده است که بعضاً بارزترین وجه مشارکت سیاسی مردم در این انتخابات جلوه یابد</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>ریاست جمهوری<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رئیس جمهور به لحاظ حقوقی هیچ تفاوتی با دیگر افراد جامعه ندارد؛ به نحوی‌که مطابق اصل ۱۴۰ قانون اساسی، رسیدگی به اتهام رئیس جمهور و معاونان ووزیران او در مورد جرائم عادی با اطلاع [[مجلس شورای اسلامی]] در دادگاههای عمومی دادگستری انجام می‌شود. انتخابات </ins>ریاست جمهوری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عموماً تابعی از زمینه عمومی سیاسی کشور بوده است. برای مثال در اولین انتخاباتی که برای برگزیدن رئیس جمهور پس از انقلاب اسلامی برگزار شد، رقابت و تبلیغات بسیار جدی بود و نامزدهای این مقام به لحاظ گرایشهای سیاسی متنوع بودند. اما پس از آن به دلیل وقوع جنگ عراق علیه ایران و درگیریهای سیاسی داخل کشور، انتخابات ریاست جمهوری بیش از رقابت ایده‌ها و جناح‌بندیهای‌گوناگون، محل نمادین پشتیبانی وسیع مردم از نظام جمهوری اسلامی بود.^{۱} حتی در انتخابات ریاست جمهوری که پس از خاتمه جنگ در سال ۱۳۶۸ انجام پذیرفت، از مجموع ۲۴۷/۴۳۹/۱۶ رأی داده شده، علی اکبر هاشمی رفسنجانی با ۳۹۴/۵۳۷/۱۵ رأی عملاً %۵/۹۴ از کل آراء پنجمین انتخابات ریاست جمهوری را به دست آورد. اما این اجماع رأی چهار سال بعد به دلیل آرامش ناشی از دوران بازسازی اقتصادی و عمیق‌تر شدن اختلاف‌نظرها در خصوص نحوه توسعه اجتماعی ، اقتصادی، اندکی دستخوش تغییر گردید. در انتخابات سال ۱۳۷۲ از مجموع ۶۶۶/۷۸۹/۱۶ رأی ریخته شده در ۱. ترتیب و میزان رأی در انتخابات مختلف ریاست جمهوری براساس آمار بدبن ترتیب است: -انتخابات اول رئیس جمهوری ۱۳۵۸ ابوالحسن بنی‌صدر، ۶۲۳/۱۴۶/۱۴ رأی (%۹/۷۵ آرا)؛ -انتخابات دوم رئیس جمهوری ۱۳۶۰ محمد علی رجابی، ۳۶۳/۷۶۳/۱۴ رأی (%۳/۸۸ آرا)؛ - انتخابات سوم رئیس جمهوری ۱۳۶۰ سید علی خامنه‌ای، ۷۱۷/۸۴۷/۱۶ رأی (%۵/۹۵ آرا)؛ - انتخابات چهارم رئیس جمهوری ۱۳۶۴ سید علی خامنه‌ای، ۰۰۰/۱۰۰/۱۴ رأی. </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رئیس جمهور در ایران پس از مقام رهبری، عالیترین مقام رسمی کشور است و مسؤولیت اجرای قانون اساسی و ریاست قوه مجریه را برعهده دارد. انتخاب رئیس جمهور (به مدت چهار سال) با رأی مستقیم مردم باعث شده است که بعضاً بارزترین وجه مشارکت سیاسی مردم در این انتخابات جلوه یابد. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رئیس جمهور به لحاظ حقوقی هیچ تفاوتی با دیگر افراد جامعه ندارد؛ به نحوی‌که مطابق اصل ۱۴۰ قانون اساسی، رسیدگی به اتهام رئیس جمهور و معاونان ووزیران او در مورد جرائم عادی با اطلاع مجلس شورای اسلامی در دادگاههای عمومی دادگستری انجام می‌شود. انتخابات ریاست جمهوری عموماً تابعی از زمینه عمومی سیاسی کشور بوده است. برای مثال در اولین انتخاباتی که برای برگزیدن رئیس جمهور پس از انقلاب اسلامی برگزار شد، رقابت و تبلیغات بسیار جدی بود و نامزدهای این مقام به لحاظ گرایشهای سیاسی متنوع بودند. اما پس از آن به دلیل وقوع جنگ عراق علیه ایران و درگیریهای سیاسی داخل کشور، انتخابات ریاست جمهوری بیش از رقابت ایده‌ها و جناح‌بندیهای‌گوناگون، محل نمادین پشتیبانی وسیع مردم از نظام جمهوری اسلامی بود.^{۱} حتی در انتخابات ریاست جمهوری که پس از خاتمه جنگ در سال ۱۳۶۸ انجام پذیرفت، از مجموع ۲۴۷/۴۳۹/۱۶ رأی داده شده، علی اکبر هاشمی رفسنجانی با ۳۹۴/۵۳۷/۱۵ رأی عملاً %۵/۹۴ از کل آراء پنجمین انتخابات ریاست جمهوری را به دست آورد. اما این اجماع رأی چهار سال بعد به دلیل آرامش ناشی از دوران بازسازی اقتصادی و عمیق‌تر شدن اختلاف‌نظرها در خصوص نحوه توسعه اجتماعی ، اقتصادی، اندکی دستخوش تغییر گردید. در انتخابات سال ۱۳۷۲ از مجموع ۶۶۶/۷۸۹/۱۶ رأی ریخته شده در ۱. ترتیب و میزان رأی در انتخابات مختلف ریاست جمهوری براساس آمار بدبن ترتیب است: -انتخابات اول رئیس جمهوری ۱۳۵۸ ابوالحسن بنی‌صدر، ۶۲۳/۱۴۶/۱۴ رأی (%۹/۷۵ آرا)؛ -انتخابات دوم رئیس جمهوری ۱۳۶۰ محمد علی رجابی، ۳۶۳/۷۶۳/۱۴ رأی (%۳/۸۸ آرا)؛ - انتخابات سوم رئیس جمهوری ۱۳۶۰ سید علی خامنه‌ای، ۷۱۷/۸۴۷/۱۶ رأی (%۵/۹۵ آرا)؛ - انتخابات چهارم رئیس جمهوری ۱۳۶۴ سید علی خامنه‌ای، ۰۰۰/۱۰۰/۱۴ رأی. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA_%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C&diff=11043&oldid=prev 2025-09-04T19:30:00Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «. &#039;&#039;&#039;ریاست جمهوری&#039;&#039;&#039; رئیس جمهور در ایران پس از مقام رهبری، عالیترین مقام رسمی کشور است و مسؤولیت اجرای قانون اساسی و ریاست قوه مجریه را برعهده دارد. انتخاب رئیس جمهور (به مدت چهار سال) با رأی مستقیم مردم باعث شده است که بعضاً بارزترین وجه مشارکت...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>. <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;ریاست جمهوری&#039;&#039;&#039; <br /> <br /> رئیس جمهور در ایران پس از مقام رهبری، عالیترین مقام رسمی کشور است و مسؤولیت اجرای قانون اساسی و ریاست قوه مجریه را برعهده دارد. انتخاب رئیس جمهور (به مدت چهار سال) با رأی مستقیم مردم باعث شده است که بعضاً بارزترین وجه مشارکت سیاسی مردم در این انتخابات جلوه یابد. <br /> <br /> رئیس جمهور به لحاظ حقوقی هیچ تفاوتی با دیگر افراد جامعه ندارد؛ به نحوی‌که مطابق اصل ۱۴۰ قانون اساسی، رسیدگی به اتهام رئیس جمهور و معاونان ووزیران او در مورد جرائم عادی با اطلاع مجلس شورای اسلامی در دادگاههای عمومی دادگستری انجام می‌شود. انتخابات ریاست جمهوری عموماً تابعی از زمینه عمومی سیاسی کشور بوده است. برای مثال در اولین انتخاباتی که برای برگزیدن رئیس جمهور پس از انقلاب اسلامی برگزار شد، رقابت و تبلیغات بسیار جدی بود و نامزدهای این مقام به لحاظ گرایشهای سیاسی متنوع بودند. اما پس از آن به دلیل وقوع جنگ عراق علیه ایران و درگیریهای سیاسی داخل کشور، انتخابات ریاست جمهوری بیش از رقابت ایده‌ها و جناح‌بندیهای‌گوناگون، محل نمادین پشتیبانی وسیع مردم از نظام جمهوری اسلامی بود.^{۱} حتی در انتخابات ریاست جمهوری که پس از خاتمه جنگ در سال ۱۳۶۸ انجام پذیرفت، از مجموع ۲۴۷/۴۳۹/۱۶ رأی داده شده، علی اکبر هاشمی رفسنجانی با ۳۹۴/۵۳۷/۱۵ رأی عملاً %۵/۹۴ از کل آراء پنجمین انتخابات ریاست جمهوری را به دست آورد. اما این اجماع رأی چهار سال بعد به دلیل آرامش ناشی از دوران بازسازی اقتصادی و عمیق‌تر شدن اختلاف‌نظرها در خصوص نحوه توسعه اجتماعی ، اقتصادی، اندکی دستخوش تغییر گردید. در انتخابات سال ۱۳۷۲ از مجموع ۶۶۶/۷۸۹/۱۶ رأی ریخته شده در ۱. ترتیب و میزان رأی در انتخابات مختلف ریاست جمهوری براساس آمار بدبن ترتیب است: -انتخابات اول رئیس جمهوری ۱۳۵۸ ابوالحسن بنی‌صدر، ۶۲۳/۱۴۶/۱۴ رأی (%۹/۷۵ آرا)؛ -انتخابات دوم رئیس جمهوری ۱۳۶۰ محمد علی رجابی، ۳۶۳/۷۶۳/۱۴ رأی (%۳/۸۸ آرا)؛ - انتخابات سوم رئیس جمهوری ۱۳۶۰ سید علی خامنه‌ای، ۷۱۷/۸۴۷/۱۶ رأی (%۵/۹۵ آرا)؛ - انتخابات چهارم رئیس جمهوری ۱۳۶۴ سید علی خامنه‌ای، ۰۰۰/۱۰۰/۱۴ رأی. <br /> <br /> <br /> <br /> ۱۴۲ <br /> <br /> نظام سیاسی ایران <br /> <br /> صندوقها، هاشمی رفسنجانی تنها ۹۱۲/۵۵۵/۱۰ رأی یعنی %۷۸/۶۲ از کل آرا را به دست آورد. آراء سایر نامزدهای انتخاباتی نیز به ترتیب زیر بود: <br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |احمد توکلی ۰۱۷/۰۰۱/۴ (%۸۳/۲۳ آرا)<br /> |-<br /> |عبدالله جاسبی ۰۵۵/۵۲۸/۱ (%۱/۹ آرا)<br /> |-<br /> |رجبعلی طاهری ۸۱۴/۳۹۶ (%۳۶/۲ اَرا)<br /> |}<br /> [۵۳۰/۲۵۳ رأی باطله بود] <br /> <br /> صورت‌بندی‌کسب رأی نامزدهای ششمین انتخابات ریاست جمهوری حاکی از پیچیدگی مشارکت سیاسی از دهه ۷۰ به این سو بود. به عبارت دیگر انعکاس تنوعات و اعتراضهای اَرام سیاسی در آرای به دست آمده در انتخابات ریاست جمهوری مذکور نشان می‌دهد که بتدریج و همزمان با برنامه‌های توسعه کشور، اشکال وسیعتری از مشارکت سیاسی نیز ضرورت می‌یابد. هفتمین انتخابات ریاست جمهوری که در سال ۱۳۷۶ انجام پذیرفت و در نتیجه آن سید محمد خاتمی به این مقام دست یافت، از هر نظر با دورههای پیشین متفاوت بود. شعارهای خاتمی در زمینه توسعه سیاسی، مشارکت همگانی، بسط جامعه مدنی و آزادی فعالیت مخالفان قانونی، از دید بسیاری، زمینه‌های نظری یک دموکراسی اسلامی قابل تحقق را فراهم آورده‌است. خاتمی در یک مبارزه انتخاباتی تمام عیار و بدون هیچ‌گونه ملاحظه سیاسی از مجموع ۷۰۰/۰۷۶/۲۹ رأی داده شده موفق گردید که ۱۷۸/۰۷۸/۲۰ رأی را به خود اختصاص دهد که این، برابر با %۵/۶۹ از کل آراء بود. نزدیکترین رقیب خاتمی، علی‌اکبر ناطق نوری بود که ۸۵۹/۲۴۲/۷ رأی کسب کرده‌بود. پس از آنها نیز سید رضا زواره‌ای با ۴۶۰/۷۷۱ رأی و محمد ری شهری ۵۹۸/۷۴۲ رأی قرار داشتند. <br /> <br /> موفقیت سید محمد خاتمی نشان داد که توجه به فضای باز سیاسی و گسترش دموکراسی، حمایتهای وسیعتری را برای پشتیبانی از برنامه‌های دولت جلب می‌کند. در واقع، دلایل متعدد از جمله افزایش گرایش عمومی به مشارکت بیشتر در اداره امور، برنامه توسعه سیاسی خاتمی را در تحلیل نهایی اجتناب‌ناپذیر کرده است. از سوی دیگر برگزیده شدن خاتمی و متعاقب آن بر روی کارآمدن جریانی که به لحاظ سیاسی برای مدتها تقریباً در انزوا به سر می‌برد، حاکی از آن است که مبانی قانون اساسی در صورت مراعات، زمینه متحقق ساختن و نهادینه کردن دموکراسی را در ایران با خود همراه دارد؛ به نحوی که می‌توان به کمک آن جابجایی در قدرت و <br /> <br /> <br /> <br /> مشارکت سیاسی در ایران <br /> <br /> ۱۴۳ <br /> <br /> ممانعت از یکنواختی نظام سیاسی را تأمین کرد. .</div>

Samei