https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8Cمعماری صفوی - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-21T12:48:53Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C&diff=13624&oldid=prevSamei در ۱۳ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۲۲2026-02-13T20:22:04Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۳ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۲۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پایتخت [[صفویان]]، در آغاز قزوین بود و به دست شاه عباس اول به [[اصفهان]] منتقل گردید. شاید هیچکدام از شاهان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفوی، </del>پیش از عباس اول، مانند او به معماریهای شکوهمند علاقهمند نبودند. آنچه که هست در تزیینات و هنرهای دیگر از خود ذوق و سلیقهی زیادی نشان دادهاند؛ به ویژه در نقاشی و تصویرگری کتاب، فرش، و تزیینات بنا و غیره.... شاه عباس اول پس از انتقال پایتخت به [[اصفهان]] اقدام به ساخت کوشکها، کاخها، مساجد و میدانها و بازارهای، مجلل کرد. همین مطالب را در باب شاه طهماسب، در [[استان قزوین|قزوین]]، نوشتهاند. ولیکن متأسفانه، به دلیل زلزلههای سخت، هیچکدام از آنها باقی نمانده است. بعضی از آثار نیز در زمان شاه اسماعیل آغاز شد و در زمان شاه طهماسب پایان پذیرفت؛ مانند مسجد شاه قزوین که آن هم در برابر زمین لرزه دوام نیاورد. شاه اسماعیل در اصفهان نیز آثاری از خود برجا گذاشته است، مانند بنای «هارون ولایت» که در سال ۸۹۱ه.ش (۹۱۸ه) بنا گردید.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پایتخت [[صفویان]]، در آغاز قزوین بود و به دست شاه عباس اول به [[اصفهان]] منتقل گردید. شاید هیچکدام از شاهان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[صفویان|صفوی]]، </ins>پیش از عباس اول، مانند او به معماریهای شکوهمند علاقهمند نبودند. آنچه که هست در تزیینات و هنرهای دیگر از خود ذوق و سلیقهی زیادی نشان دادهاند؛ به ویژه در نقاشی و تصویرگری کتاب، فرش، و تزیینات بنا و غیره.... شاه عباس اول پس از انتقال پایتخت به [[اصفهان]] اقدام به ساخت کوشکها، کاخها، مساجد و میدانها و بازارهای، مجلل کرد. همین مطالب را در باب شاه طهماسب، در [[استان قزوین|قزوین]]، نوشتهاند. ولیکن متأسفانه، به دلیل زلزلههای سخت، هیچکدام از آنها باقی نمانده است. بعضی از آثار نیز در زمان شاه اسماعیل آغاز شد و در زمان شاه طهماسب پایان پذیرفت؛ مانند مسجد شاه قزوین که آن هم در برابر زمین لرزه دوام نیاورد. شاه اسماعیل در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اصفهان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نیز آثاری از خود برجا گذاشته است، مانند بنای «هارون ولایت» که در سال ۸۹۱ه.ش (۹۱۸ه) بنا گردید.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این ساختمانی است بر قبر مرد مقدسی که ناشناس است، ولیکن مورد احترام همهی ادیان الهی میباشد. این بنا به سبب تزیین کاشیکاری سردر رو به حیاطش اهمیت بسزایی دارد. کاشیهای شفاف و درخشان آن، در هنر کاشیکاری، از بهترین نوع کاشی میباشد. شاید در ترکیب هنری همتراز کاشیکاری «درب امام» نباشد؛ اما در اجرا بر آن برتری و فزونی دارد. آستانهی حضرت معصومه(ع) در [[قم]] نیز در زمان شاه اسماعیل ساخته شد، ولیکن ساختمانهای فرعی آن، بعضی از آنها، در زمان [[قاجاریه]] بنا شد که در آنها ذوق چندان زیادی به کار نرفته است. البته ساختمانهای جدیدتری نیز به آنها افزوده شده است، مانند ساختمان کتابخانه و نگارستان (موزه)، و در سالهای اخیر مسجد اعظم قم. جبههی شمالی، که از زمان شاه اسماعیل برجا مانده است، آذین بسیار زیبایی است و تاریخ اَن ۸۹۸ه.ش (۵۹۲۵) است، مقرنسهای طلایی ایوان طلا از زمان [[ناصرالدین شاه قاجار]] است. ساختمان گنبد دقیقاً معلوم نیست از چه زمان است؛ ولیکن پوشش طلای آن به دست [[فتحعلی شاه قاجار|فتحعلیشاه]] انجام شده است. هرچند، با توضیحی که آندره گدار از کاشیهای برجا مانده زیر پوشش طلایی که او از آنها عکس گرفته است، داده است، چنین برمیآید که کاشیکاری معرق مینایی داشته و از زمان پیش از شاه عباس اول بوده است.(شکل شماره 1)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این ساختمانی است بر قبر مرد مقدسی که ناشناس است، ولیکن مورد احترام همهی ادیان الهی میباشد. این بنا به سبب تزیین کاشیکاری سردر رو به حیاطش اهمیت بسزایی دارد. کاشیهای شفاف و درخشان آن، در هنر کاشیکاری، از بهترین نوع کاشی میباشد. شاید در ترکیب هنری همتراز کاشیکاری «درب امام» نباشد؛ اما در اجرا بر آن برتری و فزونی دارد. آستانهی حضرت معصومه(ع) در [[قم]] نیز در زمان شاه اسماعیل ساخته شد، ولیکن ساختمانهای فرعی آن، بعضی از آنها، در زمان [[قاجاریه]] بنا شد که در آنها ذوق چندان زیادی به کار نرفته است. البته ساختمانهای جدیدتری نیز به آنها افزوده شده است، مانند ساختمان کتابخانه و نگارستان (موزه)، و در سالهای اخیر مسجد اعظم قم. جبههی شمالی، که از زمان شاه اسماعیل برجا مانده است، آذین بسیار زیبایی است و تاریخ اَن ۸۹۸ه.ش (۵۹۲۵) است، مقرنسهای طلایی ایوان طلا از زمان [[ناصرالدین شاه قاجار]] است. ساختمان گنبد دقیقاً معلوم نیست از چه زمان است؛ ولیکن پوشش طلای آن به دست [[فتحعلی شاه قاجار|فتحعلیشاه]] انجام شده است. هرچند، با توضیحی که آندره گدار از کاشیهای برجا مانده زیر پوشش طلایی که او از آنها عکس گرفته است، داده است، چنین برمیآید که کاشیکاری معرق مینایی داشته و از زمان پیش از شاه عباس اول بوده است.(شکل شماره 1)</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l54">خط ۵۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تعدادی کلیسا از زمان [[صفویان|صفویه]] در آذربایجان، [[اصفهان]] و [[شیراز]] برجا مانده است که مهمترین آنها کلیسای وانک (اسقف نشین [[اصفهان]]) و کلیسای بیت لحم در [[اصفهان]]، کلیسای طاطاووس در تهران (در محله چالمیدان)، کلیسای حضرت شمعون غیور در [[شیراز]] و کلیسای تجلیل مسیح در قلات [[شیراز]] و کلیسای ظهور مسیح در [[بوشهر]] میباشد. ساختمان این کلیساها معماری کاملاً اسلامی دارند و با سقفگنبدی پوشیده شدهاند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تعدادی کلیسا از زمان [[صفویان|صفویه]] در آذربایجان، [[اصفهان]] و [[شیراز]] برجا مانده است که مهمترین آنها کلیسای وانک (اسقف نشین [[اصفهان]]) و کلیسای بیت لحم در [[اصفهان]]، کلیسای طاطاووس در تهران (در محله چالمیدان)، کلیسای حضرت شمعون غیور در [[شیراز]] و کلیسای تجلیل مسیح در قلات [[شیراز]] و کلیسای ظهور مسیح در [[بوشهر]] میباشد. ساختمان این کلیساها معماری کاملاً اسلامی دارند و با سقفگنبدی پوشیده شدهاند.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[هنر صفویان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[معماری دوران قاجار]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[معماری سلجوقی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[هنر معماری ایران در دوران پهلوی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[هنر معماری و شهرسازی در دوره جمهوری اسلامی ایران]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آیت اللهی، حبیب الله (1380). کتاب ایران: تاریخ هنر. تهران: [https://alhoda.ir موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی].</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حبیب الله آیت اللهی</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:معماری و شهر سازی]]</ins></div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C&diff=13620&oldid=prevSamei در ۱۳ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۱۴2026-02-13T20:14:11Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C&diff=13620&oldid=11339">نمایش تغییرات</a>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C&diff=11339&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی «معماری صفوی پایتخت صفویان، در آغاز قزوین بود و به دست شاه عباس اول به اصفهان منتقل گردید. شاید هیچکدام از شاهان صفوی، پیش از عباس اول، مانند او به معماریهای شکوهمند علاقهمند نبودند. آنچه که هست در تزیینات و هنرهای دیگر از خود ذوق و سلیقهی...» ایجاد کرد2025-10-24T15:56:25Z<p>صفحهای تازه حاوی «معماری صفوی پایتخت صفویان، در آغاز قزوین بود و به دست شاه عباس اول به اصفهان منتقل گردید. شاید هیچکدام از شاهان صفوی، پیش از عباس اول، مانند او به معماریهای شکوهمند علاقهمند نبودند. آنچه که هست در تزیینات و هنرهای دیگر از خود ذوق و سلیقهی...» ایجاد کرد</p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C&diff=11339">نمایش تغییرات</a>Samei