https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%B5%D8%AF%D8%B1%D8%A7 2026-06-22T08:43:58Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%B5%D8%AF%D8%B1%D8%A7&diff=5385&oldid=prev 2025-05-01T15:55:16Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۵۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:Mollasadra.jpg|بندانگشتی|ملاصدرا برگرفته از وبسایت همشهری انلاین قابل بازیابی از&lt;nowiki/&gt;https://www.hamshahrionline.ir/news/60192/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%B5%D8%AF%D8%B1%D8%A7-%DB%B9%DB%B7%DB%B9-%DB%B1%DB%B0%DB%B5%DB%B0]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:Mollasadra.jpg|بندانگشتی|ملاصدرا برگرفته از وبسایت همشهری انلاین قابل بازیابی از&lt;nowiki/&gt;https://www.hamshahrionline.ir/news/60192/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%B5%D8%AF%D8%B1%D8%A7-%DB%B9%DB%B7%DB%B9-%DB%B1%DB%B0%DB%B5%DB%B0]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[ملاصدرا]]،''' صدرالدین محمد قوامی شیرازی، (د. 1050ق/ 1640م)، فیلسوف ایرانی مبدع مکتب اصالت وجود. ملاصدرا در شیراز به دنیا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امد </del>و برای تکمیل معلومات به اصفهان رفت و درس بزرگانی چون [[میرداماد]] و [[شیخ بهائی]] را دریافت. پس از آن‌که در فلسفه مشهور شد از سوی علمای با نفوذ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصفهان، </del>به اتهام وجود برخی تعبیرهای مخالف با شرع در سخنانش، تکفیر و مجبور به ترک پایتخت صفوی گردید.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[ملاصدرا]]،''' صدرالدین محمد قوامی شیرازی، (د. 1050ق/ 1640م)، فیلسوف ایرانی مبدع مکتب اصالت وجود. ملاصدرا در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>شیراز<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به دنیا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آمد </ins>و برای تکمیل معلومات به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اصفهان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>رفت و درس بزرگانی چون [[میرداماد]] و [[شیخ بهائی]] را دریافت. پس از آن‌که در فلسفه مشهور شد از سوی علمای با نفوذ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اصفهان]]، </ins>به اتهام وجود برخی تعبیرهای مخالف با شرع در سخنانش، تکفیر و مجبور به ترک پایتخت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[صفویان|</ins>صفوی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>گردید.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مدتی در کاشان و بخشی از عمر خود را در روستائی نزدیک قم گذراند. ملاصدرا حدود سال‌های 1020ق تا 1022ق/م به زادگاه خود شیراز بازگشت و در مدرسه خان به تدریس پرداخت و بدین ترتیب دومین مکتب فلسفی شیراز ـ که باید ان را مکتب صدرایی نامید ـ تشکیل شد. وی در سفر حج در بصره وفات یافت و همانجا هم به خاک سپرده شد&lt;ref&gt;خوانساری، محمدباقر. '''''روضات''''' '''''الجنات'''''. قم: 1391ق، 4/120- 121. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;نصر، حسین. «''فلسفه''». ذیل مقاله «ایران»، '''''دایره المعارف بزرگ اسلامی'''''، جلد 10، ص.611.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;دادبه، اصغر. «کلام و فرق». ذیل مقاله «ایران»، '''''دایره المعارف بزرگ اسلامی'''''، جلد 10، ص. 618.&lt;/ref&gt;. ملاصدرا که بیشترین تأثیر را به لحاظ روش و اسلوب فکری از استادش میرداماد گرفته است به حق از او جلو افتاد و به یکی از بزرگ‌ترین فیلسوفان جهان اسلام در حد فارابی و ابن‌سینا و شیخ اشراق مبدل شد.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مدتی در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>کاشان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و بخشی از عمر خود را در روستائی نزدیک <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>قم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>گذراند. ملاصدرا حدود سال‌های 1020ق تا 1022ق/م به زادگاه خود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>شیراز<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بازگشت و در مدرسه خان به تدریس پرداخت و بدین ترتیب دومین مکتب فلسفی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>شیراز<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>ـ که باید ان را مکتب صدرایی نامید ـ تشکیل شد. وی در سفر حج در بصره وفات یافت و همانجا هم به خاک سپرده شد&lt;ref&gt;خوانساری، محمدباقر. '''''روضات''''' '''''الجنات'''''. قم: 1391ق، 4/120- 121. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;نصر، حسین. «''فلسفه''». ذیل مقاله «ایران»، '''''دایره المعارف بزرگ اسلامی'''''، جلد 10، ص.611.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;دادبه، اصغر. «کلام و فرق». ذیل مقاله «ایران»، '''''دایره المعارف بزرگ اسلامی'''''، جلد 10، ص. 618.&lt;/ref&gt;. ملاصدرا که بیشترین تأثیر را به لحاظ روش و اسلوب فکری از استادش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>میرداماد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>گرفته است به حق از او جلو افتاد و به یکی از بزرگ‌ترین فیلسوفان جهان اسلام در حد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابو نصر محمد </ins>فارابی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|فارابی]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن سینا، پزشک|</ins>ابن‌سینا<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و شیخ اشراق مبدل شد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در مقام مقایسه به لحاظ وسعت اندیشه و عمق نظر و کثرت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اثار </del>ملاصدرا با فیلسوفان بزرگ جهان چون کانت و هگل برابری می‌کند. شدت تأثیر اندیشه ملاصدرا ان‌چنان بوده است که پس از چهارصد سال هنوز گریبان اندیشمندان ـ دستکم ایرانی از افکار او رها نشده است. ملاصدرا، در حکمت نظری سومین مکتب اصلی فلسفه اسلامی را بنیان نهاد و آن را [[حکمت متعالیه]] نامید. پیش از او [[حکمت مشاء]] و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</del>حکمت اشراق<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </del>وجود داشتند.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در مقام مقایسه به لحاظ وسعت اندیشه و عمق نظر و کثرت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آثار </ins>ملاصدرا با فیلسوفان بزرگ جهان چون کانت و هگل برابری می‌کند. شدت تأثیر اندیشه ملاصدرا ان‌چنان بوده است که پس از چهارصد سال هنوز گریبان اندیشمندان ـ دستکم ایرانی از افکار او رها نشده است. ملاصدرا، در حکمت نظری سومین مکتب اصلی فلسفه اسلامی را بنیان نهاد و آن را [[حکمت متعالیه]] نامید. پیش از او [[حکمت مشاء]] و حکمت اشراق وجود داشتند.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ملاصدرا با اخذ برخی مواد از هر دو مکتب، مثل ماده و صورت از مشائیان و مفهوم تشکیک در وجود از حکمت اشراقی و همچنین نظریه خلق مدام و وحدت وجود از عرفان ابن عربی، حکمت متعالیه خود را بنیان نهاد. وی در ترکیب این مواد و عناصر، بر مبنای نظر خود که وحی و برهان و تهذیب نفس را سه راه رسیدن به حقیقت می‌دانست، از دین و [[قرآن]] و کلام نیز استفاده کرد و نوعی مکتب التقاطی خاص، امّا با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برایند </del>(= سن‌تز) تازه به وجود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اورد </del>که در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </del>همه این عناصر با هم پیوند و اتحاد یافتند. نیز از تمام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اثار </del>او رایحه عرفان به مشام می‌رسد&lt;ref&gt;نصر، حسین. '''''«صدرالدین شیرازی».''''' ترجمه کامران فانی، '''''در تاریخ فلسفه در اسلام'''''. به کوشش م.م. شریف، تهران: 1365ش، 2/477- 480.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ملاصدرا با اخذ برخی مواد از هر دو مکتب، مثل ماده و صورت از مشائیان و مفهوم تشکیک در وجود از حکمت اشراقی و همچنین نظریه خلق مدام و وحدت وجود از عرفان ابن عربی، حکمت متعالیه خود را بنیان نهاد. وی در ترکیب این مواد و عناصر، بر مبنای نظر خود که وحی و برهان و تهذیب نفس را سه راه رسیدن به حقیقت می‌دانست، از دین و [[قرآن]] و کلام نیز استفاده کرد و نوعی مکتب التقاطی خاص، امّا با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برآیند </ins>(= سن‌تز) تازه به وجود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آورد </ins>که در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </ins>همه این عناصر با هم پیوند و اتحاد یافتند. نیز از تمام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آثار </ins>او رایحه عرفان به مشام می‌رسد&lt;ref&gt;نصر، حسین. '''''«صدرالدین شیرازی».''''' ترجمه کامران فانی، '''''در تاریخ فلسفه در اسلام'''''. به کوشش م.م. شریف، تهران: 1365ش، 2/477- 480.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در این مکتب التقاطی هر یک از مکاتب پیشین حد و جایگاه خود را از دست می‌دهند و به حکم واحدی در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌ایند</del>. گذشته از دستاورد بالا، دو وجه بسیار برجسته نیز در اندیشه ملاصدرا به چشم می‌خورد: نظریه اصالت وجود و نظریه حرکت جوهری. وی با اصل قرار دادن و گسترش منطقی و برهانی این دو نظریه در اندیشه خود بسیاری از مشکلات فلسفه و کلام و عرفان مانند ربط حادث به قدیم و ارتباط خالق و مخلوق و موضوع معاد و وحدت وجود را گشود. آثار ملاصدرا جمله مهم و قابل توجه و بیشتر شامل فلسفه و تفسیر است و تقریباً همگی به چاپ رسیده‌اند.&lt;blockquote&gt;''الاسفار الاربعه او ثالث الشفا و الفتوحات المکیه'' است. ''الشواهد الربوبیه و المشاعر'' همراه ''اسفار'' از مهم‌ترین نوشته‌های اویند. &lt;/blockquote&gt;''اسفار'' کتاب عظیم و پرحجمی است که تمام اندیشه‌های ملاصدرا را شامل می‌شود: شواهد بسیار کم حجم‌تر و چکیده اندیشه‌های اوست. ''مشاعر'' نیز کم حجم اما بسیار پر مغز و یکسره در اصالت وجود می‌باشد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در این مکتب التقاطی هر یک از مکاتب پیشین حد و جایگاه خود را از دست می‌دهند و به حکم واحدی در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌آیند</ins>. گذشته از دستاورد بالا، دو وجه بسیار برجسته نیز در اندیشه ملاصدرا به چشم می‌خورد: نظریه اصالت وجود و نظریه حرکت جوهری. وی با اصل قرار دادن و گسترش منطقی و برهانی این دو نظریه در اندیشه خود بسیاری از مشکلات فلسفه و کلام و عرفان مانند ربط حادث به قدیم و ارتباط خالق و مخلوق و موضوع معاد و وحدت وجود را گشود. آثار ملاصدرا جمله مهم و قابل توجه و بیشتر شامل فلسفه و تفسیر است و تقریباً همگی به چاپ رسیده‌اند.&lt;blockquote&gt;''الاسفار الاربعه او ثالث الشفا و الفتوحات المکیه'' است. ''الشواهد الربوبیه و المشاعر'' همراه ''اسفار'' از مهم‌ترین نوشته‌های اویند. &lt;/blockquote&gt;''اسفار'' کتاب عظیم و پرحجمی است که تمام اندیشه‌های ملاصدرا را شامل می‌شود: شواهد بسیار کم حجم‌تر و چکیده اندیشه‌های اوست. ''مشاعر'' نیز کم حجم اما بسیار پر مغز و یکسره در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اصالت وجود<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>می‌باشد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l14">خط ۱۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[میرداماد]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[میرداماد]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[حکمت مشاء]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[حکمت مشاء]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[اصالت وجود]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l24">خط ۲۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منوچهر پزشک</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منوچهر پزشک</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:عرفان، فلسفه و کلام]]</ins></div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%B5%D8%AF%D8%B1%D8%A7&diff=3523&oldid=prev 2025-04-18T12:33:53Z

<p><span class="autocomment">نیز نگاه کنید به</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l15">خط ۱۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[حکمت مشاء]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[حکمت مشاء]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماخذ </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مآخذ </ins>==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهدی،</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ </ins>سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>(1398). دانشنامه ایران. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://alhoda.ir/ </ins>موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منوچهر پزشک</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منوچهر پزشک</div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%B5%D8%AF%D8%B1%D8%A7&diff=3522&oldid=prev 2025-04-18T12:33:24Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:Mollasadra.jpg|بندانگشتی|ملاصدرا برگرفته از وبسایت همشهری انلاین قابل بازیابی از&lt;nowiki/&gt;https://www.hamshahrionline.ir/news/60192/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%B5%D8%AF%D8%B1%D8%A7-%DB%B9%DB%B7%DB%B9-%DB%B1%DB%B0%DB%B5%DB%B0]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:Mollasadra.jpg|بندانگشتی|ملاصدرا برگرفته از وبسایت همشهری انلاین قابل بازیابی از&lt;nowiki/&gt;https://www.hamshahrionline.ir/news/60192/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%B5%D8%AF%D8%B1%D8%A7-%DB%B9%DB%B7%DB%B9-%DB%B1%DB%B0%DB%B5%DB%B0]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[ملاصدرا]]،''' صدرالدین محمد قوامی شیرازی، (د. 1050ق/ 1640م)، فیلسوف ایرانی مبدع مکتب اصالت وجود. ملاصدرا در شیراز به دنیا امد و برای تکمیل معلومات به اصفهان رفت و درس بزرگانی چون میرداماد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; </del>و شیخ بهائی<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; </del>را دریافت. پس از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان‌که </del>در فلسفه مشهور شد از سوی علمای با نفوذ اصفهان، به اتهام وجود برخی تعبیرهای مخالف با شرع در سخنانش، تکفیر و مجبور به ترک پایتخت صفوی گردید. مدتی در کاشان و بخشی از عمر خود را در روستائی نزدیک قم گذراند. ملاصدرا حدود سال‌های 1020ق تا 1022ق/م به زادگاه خود شیراز بازگشت و در مدرسه خان به تدریس پرداخت و بدین ترتیب دومین مکتب فلسفی شیراز ـ که باید ان را مکتب صدرایی نامید ـ تشکیل شد. وی در سفر حج در بصره وفات یافت و همانجا هم به خاک سپرده شد&lt;ref&gt;خوانساری، محمدباقر. '''''روضات''''' '''''الجنات'''''. قم: 1391ق، 4/120- <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">121؛ نیزنک: </del>نصر، حسین. «<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>''فلسفه<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>''». ذیل مقاله «ایران»، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرهالمعارف بزرگ اسلامی، 10/611؛ دادبه، اصغر. '''''«کلام</del>''''' '''''و''''' '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرق»</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''''' ذیل مقاله «ایران»، دایرهالمعارف بزرگ ا10/</del>618.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلامی، </del>&lt;/ref&gt;. ملاصدرا که بیشترین تأثیر را به لحاظ روش و اسلوب فکری از استادش میرداماد گرفته است به حق از او جلو افتاد و به یکی از بزرگ‌ترین فیلسوفان جهان اسلام در حد فارابی و ابن‌سینا و شیخ اشراق مبدل شد. در مقام مقایسه به لحاظ وسعت اندیشه و عمق نظر و کثرت اثار ملاصدرا با فیلسوفان بزرگ جهان چون کانت و هگل برابری می‌کند. شدت تأثیر اندیشه ملاصدرا ان‌چنان بوده است که پس از چهارصد سال هنوز گریبان اندیشمندان ـ دستکم ایرانی از افکار او رها نشده است. ملاصدرا، در حکمت نظری سومین مکتب اصلی فلسفه اسلامی را بنیان نهاد و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </del>را حکمت متعالیه نامید. پیش از او حکمت مشاء و حکمت اشراق وجود داشتند. ملاصدرا با اخذ برخی مواد از هر دو مکتب، مثل ماده و صورت از مشائیان و مفهوم تشکیک در وجود از حکمت اشراقی و همچنین نظریه خلق مدام و وحدت وجود از عرفان ابن عربی، حکمت متعالیه خود را بنیان نهاد. وی در ترکیب این مواد و عناصر، بر مبنای نظر خود که وحی و برهان و تهذیب نفس را سه راه رسیدن به حقیقت می‌دانست، از دین و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قران </del>و کلام نیز استفاده کرد و نوعی مکتب التقاطی خاص، امّا با برایند (= سن‌تز) تازه به وجود اورد که در ان همه این عناصر با هم پیوند و اتحاد یافتند. نیز از تمام اثار او رایحه عرفان به مشام می‌رسد&lt;ref&gt;نصر، حسین. '''''«صدرالدین شیرازی».''''' ترجمه کامران فانی، '''''در تاریخ فلسفه در اسلام'''''. به کوشش م.م. شریف، تهران: 1365ش، 2/477- 480.&lt;/ref&gt;. در این مکتب التقاطی هر یک از مکاتب پیشین حد و جایگاه خود را از دست می‌دهند و به حکم واحدی در می‌ایند. گذشته از دستاورد بالا، دو وجه بسیار برجسته نیز در اندیشه ملاصدرا به چشم می‌خورد: نظریه اصالت وجود و نظریه حرکت جوهری. وی با اصل قرار دادن و گسترش منطقی و برهانی این دو نظریه در اندیشه خود بسیاری از مشکلات فلسفه و کلام و عرفان مانند ربط حادث به قدیم و ارتباط خالق و مخلوق و موضوع معاد و وحدت وجود را گشود. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اثار </del>ملاصدرا جمله مهم و قابل توجه و بیشتر شامل فلسفه و تفسیر است و تقریباً همگی به چاپ رسیده‌اند. ''الاسفار الاربعه او ثالث الشفا و الفتوحات المکیه'' است. ''الشواهد الربوبیه و المشاعر'' همراه ''اسفار'' از مهم‌ترین نوشته‌های اویند. ''اسفار'' کتاب عظیم و پرحجمی است که تمام اندیشه‌های ملاصدرا را شامل می‌شود: شواهد بسیار کم حجم‌تر و چکیده اندیشه‌های اوست. ''مشاعر'' نیز کم حجم اما بسیار پر مغز و یکسره در اصالت وجود می‌باشد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[ملاصدرا]]،''' صدرالدین محمد قوامی شیرازی، (د. 1050ق/ 1640م)، فیلسوف ایرانی مبدع مکتب اصالت وجود. ملاصدرا در شیراز به دنیا امد و برای تکمیل معلومات به اصفهان رفت و درس بزرگانی چون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>میرداماد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>شیخ بهائی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>را دریافت. پس از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن‌که </ins>در فلسفه مشهور شد از سوی علمای با نفوذ اصفهان، به اتهام وجود برخی تعبیرهای مخالف با شرع در سخنانش، تکفیر و مجبور به ترک پایتخت صفوی گردید.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مدتی در کاشان و بخشی از عمر خود را در روستائی نزدیک قم گذراند. ملاصدرا حدود سال‌های 1020ق تا 1022ق/م به زادگاه خود شیراز بازگشت و در مدرسه خان به تدریس پرداخت و بدین ترتیب دومین مکتب فلسفی شیراز ـ که باید ان را مکتب صدرایی نامید ـ تشکیل شد. وی در سفر حج در بصره وفات یافت و همانجا هم به خاک سپرده شد&lt;ref&gt;خوانساری، محمدباقر. '''''روضات''''' '''''الجنات'''''. قم: 1391ق، 4/120- <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">121. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;</ins>نصر، حسین. «''فلسفه''». ذیل مقاله «ایران»، '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایره المعارف بزرگ اسلامی</ins>'''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، جلد 10، ص.611.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;دادبه، اصغر. «کلام </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرق». ذیل مقاله «ایران»، </ins>'''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایره المعارف بزرگ اسلامی</ins>'''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، جلد 10، ص</ins>. 618.&lt;/ref&gt;. ملاصدرا که بیشترین تأثیر را به لحاظ روش و اسلوب فکری از استادش میرداماد گرفته است به حق از او جلو افتاد و به یکی از بزرگ‌ترین فیلسوفان جهان اسلام در حد فارابی و ابن‌سینا و شیخ اشراق مبدل شد.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در مقام مقایسه به لحاظ وسعت اندیشه و عمق نظر و کثرت اثار ملاصدرا با فیلسوفان بزرگ جهان چون کانت و هگل برابری می‌کند. شدت تأثیر اندیشه ملاصدرا ان‌چنان بوده است که پس از چهارصد سال هنوز گریبان اندیشمندان ـ دستکم ایرانی از افکار او رها نشده است. ملاصدرا، در حکمت نظری سومین مکتب اصلی فلسفه اسلامی را بنیان نهاد و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>حکمت متعالیه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نامید. پیش از او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>حکمت مشاء<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>حکمت اشراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>وجود داشتند.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ملاصدرا با اخذ برخی مواد از هر دو مکتب، مثل ماده و صورت از مشائیان و مفهوم تشکیک در وجود از حکمت اشراقی و همچنین نظریه خلق مدام و وحدت وجود از عرفان ابن عربی، حکمت متعالیه خود را بنیان نهاد. وی در ترکیب این مواد و عناصر، بر مبنای نظر خود که وحی و برهان و تهذیب نفس را سه راه رسیدن به حقیقت می‌دانست، از دین و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قرآن]] </ins>و کلام نیز استفاده کرد و نوعی مکتب التقاطی خاص، امّا با برایند (= سن‌تز) تازه به وجود اورد که در ان همه این عناصر با هم پیوند و اتحاد یافتند. نیز از تمام اثار او رایحه عرفان به مشام می‌رسد&lt;ref&gt;نصر، حسین. '''''«صدرالدین شیرازی».''''' ترجمه کامران فانی، '''''در تاریخ فلسفه در اسلام'''''. به کوشش م.م. شریف، تهران: 1365ش، 2/477- 480.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در این مکتب التقاطی هر یک از مکاتب پیشین حد و جایگاه خود را از دست می‌دهند و به حکم واحدی در می‌ایند. گذشته از دستاورد بالا، دو وجه بسیار برجسته نیز در اندیشه ملاصدرا به چشم می‌خورد: نظریه اصالت وجود و نظریه حرکت جوهری. وی با اصل قرار دادن و گسترش منطقی و برهانی این دو نظریه در اندیشه خود بسیاری از مشکلات فلسفه و کلام و عرفان مانند ربط حادث به قدیم و ارتباط خالق و مخلوق و موضوع معاد و وحدت وجود را گشود. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آثار </ins>ملاصدرا جمله مهم و قابل توجه و بیشتر شامل فلسفه و تفسیر است و تقریباً همگی به چاپ رسیده‌اند.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;blockquote&gt;</ins>''الاسفار الاربعه او ثالث الشفا و الفتوحات المکیه'' است. ''الشواهد الربوبیه و المشاعر'' همراه ''اسفار'' از مهم‌ترین نوشته‌های اویند. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/blockquote&gt;</ins>''اسفار'' کتاب عظیم و پرحجمی است که تمام اندیشه‌های ملاصدرا را شامل می‌شود: شواهد بسیار کم حجم‌تر و چکیده اندیشه‌های اوست. ''مشاعر'' نیز کم حجم اما بسیار پر مغز و یکسره در اصالت وجود می‌باشد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[میرداماد]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[حکمت مشاء]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ماخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ماخذ ==</div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%B5%D8%AF%D8%B1%D8%A7&diff=3196&oldid=prev 2025-04-14T17:39:52Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۴ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۳۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:Mollasadra.jpg|بندانگشتی|ملاصدرا برگرفته از وبسایت همشهری انلاین قابل بازیابی از&lt;nowiki/&gt;https://www.hamshahrionline.ir/news/60192/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%B5%D8%AF%D8%B1%D8%A7-%DB%B9%DB%B7%DB%B9-%DB%B1%DB%B0%DB%B5%DB%B0]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;[[ملاصدرا]]،&#039;&#039;&#039; صدرالدین محمد قوامی شیرازی، (د. 1050ق/ 1640م)، فیلسوف ایرانی مبدع مکتب اصالت وجود. ملاصدرا در شیراز به دنیا امد و برای تکمیل معلومات به اصفهان رفت و درس بزرگانی چون میرداماد&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; و شیخ بهائی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; را دریافت. پس از ان‌که در فلسفه مشهور شد از سوی علمای با نفوذ اصفهان، به اتهام وجود برخی تعبیرهای مخالف با شرع در سخنانش، تکفیر و مجبور به ترک پایتخت صفوی گردید. مدتی در کاشان و بخشی از عمر خود را در روستائی نزدیک قم گذراند. ملاصدرا حدود سال‌های 1020ق تا 1022ق/م به زادگاه خود شیراز بازگشت و در مدرسه خان به تدریس پرداخت و بدین ترتیب دومین مکتب فلسفی شیراز ـ که باید ان را مکتب صدرایی نامید ـ تشکیل شد. وی در سفر حج در بصره وفات یافت و همانجا هم به خاک سپرده شد&lt;ref&gt;خوانساری، محمدباقر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;روضات&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;الجنات&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. قم: 1391ق، 4/120- 121؛ نیزنک: نصر، حسین. «&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;فلسفه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;». ذیل مقاله «ایران»، دایرهالمعارف بزرگ اسلامی، 10/611؛ دادبه، اصغر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;«کلام&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;و&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;فرق».&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; ذیل مقاله «ایران»، دایرهالمعارف بزرگ ا10/618.سلامی، &lt;/ref&gt;. ملاصدرا که بیشترین تأثیر را به لحاظ روش و اسلوب فکری از استادش میرداماد گرفته است به حق از او جلو افتاد و به یکی از بزرگ‌ترین فیلسوفان جهان اسلام در حد فارابی و ابن‌سینا و شیخ اشراق مبدل شد. در مقام مقایسه به لحاظ وسعت اندیشه و عمق نظر و کثرت اثار ملاصدرا با فیلسوفان بزرگ جهان چون کانت و هگل برابری می‌کند. شدت تأثیر اندیشه ملاصدرا ان‌چنان بوده است که پس از چهارصد سال هنوز گریبان اندیشمندان ـ دستکم ایرانی از افکار او رها نشده است. ملاصدرا، در حکمت نظری سومین مکتب اصلی فلسفه اسلامی را بنیان نهاد و ان را حکمت متعالیه نامید. پیش از او حکمت مشاء و حکمت اشراق وجود داشتند. ملاصدرا با اخذ برخی مواد از هر دو مکتب، مثل ماده و صورت از مشائیان و مفهوم تشکیک در وجود از حکمت اشراقی و همچنین نظریه خلق مدام و وحدت وجود از عرفان ابن عربی، حکمت متعالیه خود را بنیان نهاد. وی در ترکیب این مواد و عناصر، بر مبنای نظر خود که وحی و برهان و تهذیب نفس را سه راه رسیدن به حقیقت می‌دانست، از دین و قران و کلام نیز استفاده کرد و نوعی مکتب التقاطی خاص، امّا با برایند (= سن‌تز) تازه به وجود اورد که در ان همه این عناصر با هم پیوند و اتحاد یافتند. نیز از تمام اثار او رایحه عرفان به مشام می‌رسد&lt;ref&gt;نصر، حسین. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;«صدرالدین شیرازی».&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; ترجمه کامران فانی، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;در تاریخ فلسفه در اسلام&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به کوشش م.م. شریف، تهران: 1365ش، 2/477- 480.&lt;/ref&gt;. در این مکتب التقاطی هر یک از مکاتب پیشین حد و جایگاه خود را از دست می‌دهند و به حکم واحدی در می‌ایند. گذشته از دستاورد بالا، دو وجه بسیار برجسته نیز در اندیشه ملاصدرا به چشم می‌خورد: نظریه اصالت وجود و نظریه حرکت جوهری. وی با اصل قرار دادن و گسترش منطقی و برهانی این دو نظریه در اندیشه خود بسیاری از مشکلات فلسفه و کلام و عرفان مانند ربط حادث به قدیم و ارتباط خالق و مخلوق و موضوع معاد و وحدت وجود را گشود. اثار ملاصدرا جمله مهم و قابل توجه و بیشتر شامل فلسفه و تفسیر است و تقریباً همگی به چاپ رسیده‌اند. &#039;&#039;الاسفار الاربعه او ثالث الشفا و الفتوحات المکیه&#039;&#039; است. &#039;&#039;الشواهد الربوبیه و المشاعر&#039;&#039; همراه &#039;&#039;اسفار&#039;&#039; از مهم‌ترین نوشته‌های اویند. &#039;&#039;اسفار&#039;&#039; کتاب عظیم و پرحجمی است که تمام اندیشه‌های ملاصدرا را شامل می‌شود: شواهد بسیار کم حجم‌تر و چکیده اندیشه‌های اوست. &#039;&#039;مشاعر&#039;&#039; نیز کم حجم اما بسیار پر مغز و یکسره در اصالت وجود می‌باشد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;[[ملاصدرا]]،&#039;&#039;&#039; صدرالدین محمد قوامی شیرازی، (د. 1050ق/ 1640م)، فیلسوف ایرانی مبدع مکتب اصالت وجود. ملاصدرا در شیراز به دنیا امد و برای تکمیل معلومات به اصفهان رفت و درس بزرگانی چون میرداماد&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; و شیخ بهائی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; را دریافت. پس از ان‌که در فلسفه مشهور شد از سوی علمای با نفوذ اصفهان، به اتهام وجود برخی تعبیرهای مخالف با شرع در سخنانش، تکفیر و مجبور به ترک پایتخت صفوی گردید. مدتی در کاشان و بخشی از عمر خود را در روستائی نزدیک قم گذراند. ملاصدرا حدود سال‌های 1020ق تا 1022ق/م به زادگاه خود شیراز بازگشت و در مدرسه خان به تدریس پرداخت و بدین ترتیب دومین مکتب فلسفی شیراز ـ که باید ان را مکتب صدرایی نامید ـ تشکیل شد. وی در سفر حج در بصره وفات یافت و همانجا هم به خاک سپرده شد&lt;ref&gt;خوانساری، محمدباقر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;روضات&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;الجنات&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. قم: 1391ق، 4/120- 121؛ نیزنک: نصر، حسین. «&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;فلسفه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;». ذیل مقاله «ایران»، دایرهالمعارف بزرگ اسلامی، 10/611؛ دادبه، اصغر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;«کلام&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;و&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;فرق».&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; ذیل مقاله «ایران»، دایرهالمعارف بزرگ ا10/618.سلامی، &lt;/ref&gt;. ملاصدرا که بیشترین تأثیر را به لحاظ روش و اسلوب فکری از استادش میرداماد گرفته است به حق از او جلو افتاد و به یکی از بزرگ‌ترین فیلسوفان جهان اسلام در حد فارابی و ابن‌سینا و شیخ اشراق مبدل شد. در مقام مقایسه به لحاظ وسعت اندیشه و عمق نظر و کثرت اثار ملاصدرا با فیلسوفان بزرگ جهان چون کانت و هگل برابری می‌کند. شدت تأثیر اندیشه ملاصدرا ان‌چنان بوده است که پس از چهارصد سال هنوز گریبان اندیشمندان ـ دستکم ایرانی از افکار او رها نشده است. ملاصدرا، در حکمت نظری سومین مکتب اصلی فلسفه اسلامی را بنیان نهاد و ان را حکمت متعالیه نامید. پیش از او حکمت مشاء و حکمت اشراق وجود داشتند. ملاصدرا با اخذ برخی مواد از هر دو مکتب، مثل ماده و صورت از مشائیان و مفهوم تشکیک در وجود از حکمت اشراقی و همچنین نظریه خلق مدام و وحدت وجود از عرفان ابن عربی، حکمت متعالیه خود را بنیان نهاد. وی در ترکیب این مواد و عناصر، بر مبنای نظر خود که وحی و برهان و تهذیب نفس را سه راه رسیدن به حقیقت می‌دانست، از دین و قران و کلام نیز استفاده کرد و نوعی مکتب التقاطی خاص، امّا با برایند (= سن‌تز) تازه به وجود اورد که در ان همه این عناصر با هم پیوند و اتحاد یافتند. نیز از تمام اثار او رایحه عرفان به مشام می‌رسد&lt;ref&gt;نصر، حسین. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;«صدرالدین شیرازی».&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; ترجمه کامران فانی، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;در تاریخ فلسفه در اسلام&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به کوشش م.م. شریف، تهران: 1365ش، 2/477- 480.&lt;/ref&gt;. در این مکتب التقاطی هر یک از مکاتب پیشین حد و جایگاه خود را از دست می‌دهند و به حکم واحدی در می‌ایند. گذشته از دستاورد بالا، دو وجه بسیار برجسته نیز در اندیشه ملاصدرا به چشم می‌خورد: نظریه اصالت وجود و نظریه حرکت جوهری. وی با اصل قرار دادن و گسترش منطقی و برهانی این دو نظریه در اندیشه خود بسیاری از مشکلات فلسفه و کلام و عرفان مانند ربط حادث به قدیم و ارتباط خالق و مخلوق و موضوع معاد و وحدت وجود را گشود. اثار ملاصدرا جمله مهم و قابل توجه و بیشتر شامل فلسفه و تفسیر است و تقریباً همگی به چاپ رسیده‌اند. &#039;&#039;الاسفار الاربعه او ثالث الشفا و الفتوحات المکیه&#039;&#039; است. &#039;&#039;الشواهد الربوبیه و المشاعر&#039;&#039; همراه &#039;&#039;اسفار&#039;&#039; از مهم‌ترین نوشته‌های اویند. &#039;&#039;اسفار&#039;&#039; کتاب عظیم و پرحجمی است که تمام اندیشه‌های ملاصدرا را شامل می‌شود: شواهد بسیار کم حجم‌تر و چکیده اندیشه‌های اوست. &#039;&#039;مشاعر&#039;&#039; نیز کم حجم اما بسیار پر مغز و یکسره در اصالت وجود می‌باشد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==  '''ماخذ:''' ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== ماخذ ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). </ins>دانشنامه ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دانشنامه ایران</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منوچهر پزشک</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منوچهر پزشک</div></td></tr> </table>

Maedeh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%B5%D8%AF%D8%B1%D8%A7&diff=2777&oldid=prev 2025-04-01T11:50:12Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۵۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملاصدرا،</del>''' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صدرالدين </del>محمد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قوامي شيرازي، </del>(د. 1050ق/ 1640م)، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فيلسوف ايراني </del>مبدع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مكتب </del>اصالت وجود. ملاصدرا در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شيراز </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دنيا آمد </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براي تكميل </del>معلومات به اصفهان رفت و درس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بزرگاني </del>چون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميرداماد</del>&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شيخ بهائي</del>&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دريافت</del>. پس از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن‌كه </del>در فلسفه مشهور شد از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سوي علماي </del>با نفوذ اصفهان، به اتهام وجود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخي تعبيرهاي </del>مخالف با شرع در سخنانش، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تكفير </del>و مجبور به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترك پايتخت صفوي گرديد</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدتي </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاشان </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بخشي </del>از عمر خود را در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روستائي نزديك </del>قم گذراند. ملاصدرا حدود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سال‌هاي </del>1020ق تا 1022ق/م به زادگاه خود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شيراز </del>بازگشت و در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدرسة </del>خان به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تدريس </del>پرداخت و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بدين ترتيب دومين مكتب فلسفي شيراز </del>ـ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه بايد آن </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مكتب صدرايي ناميد </del>ـ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشكيل </del>شد. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وي </del>در سفر حج در بصره وفات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يافت </del>و همانجا هم به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خاك </del>سپرده شد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; ملاصدرا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه بيشترين تأثير </del>را به لحاظ روش و اسلوب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فكري </del>از استادش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميرداماد </del>گرفته است به حق از او جلو افتاد و به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يكي </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بزرگ‌ترين فيلسوفان </del>جهان اسلام در حد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارابي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابن‌سينا </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شيخ </del>اشراق مبدل شد. در مقام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقايسه </del>به لحاظ وسعت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انديشه </del>و عمق نظر و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كثرت آثار </del>ملاصدرا با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فيلسوفان </del>بزرگ جهان چون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كانت </del>و هگل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برابري مي‌كند</del>. شدت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأثير انديشة </del>ملاصدرا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن‌چنان </del>بوده است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>پس از چهارصد سال هنوز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گريبان انديشمندان </del>ـ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دستكم ايراني </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افكار </del>او رها نشده است. ملاصدرا، در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حكمت نظري سومين مكتب اصلي فلسفة اسلامي </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنيان </del>نهاد و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حكمت متعاليه ناميد</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيش </del>از او <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حكمت </del>مشاء و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حكمت </del>اشراق وجود داشتند. ملاصدرا با اخذ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخي </del>مواد از هر دو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مكتب، </del>مثل ماده و صورت از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشائيان </del>و مفهوم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشكيك </del>در وجود از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حكمت اشراقي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همچنين نظرية </del>خلق مدام و وحدت وجود از عرفان ابن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عربي، حكمت متعالية </del>خود را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنيان </del>نهاد. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وي </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تركيب اين </del>مواد و عناصر، بر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مبناي </del>نظر خود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه وحي </del>و برهان و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهذيب </del>نفس را سه راه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسيدن </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حقيقت مي‌دانست، </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دين </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قرآن </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلام نيز </del>استفاده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوعي مكتب التقاطي </del>خاص، امّا با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برآيند </del>(= سن‌تز) تازه به وجود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آورد كه </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن همة اين </del>عناصر با هم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيوند </del>و اتحاد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يافتند</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز </del>از تمام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آثار </del>او <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رايحة </del>عرفان به مشام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌رسد.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;2&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين مكتب التقاطي </del>هر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يك </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مكاتب پيشين </del>حد و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جايگاه </del>خود را از دست <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌دهند </del>و به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حكم واحدي </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌آيند</del>. گذشته از دستاورد بالا، دو وجه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسيار </del>برجسته <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انديشة </del>ملاصدرا به چشم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌خورد</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظرية </del>اصالت وجود و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظرية حركت جوهري</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وي </del>با اصل قرار دادن و گسترش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منطقي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برهاني اين </del>دو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظريه </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انديشة </del>خود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسياري </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشكلات </del>فلسفه و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلام </del>و عرفان مانند ربط حادث به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قديم </del>و ارتباط خالق و مخلوق و موضوع معاد و وحدت وجود را گشود. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آثار </del>ملاصدرا جمله مهم و قابل توجه و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بيشتر </del>شامل فلسفه و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تفسير </del>است و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تقريباً همگي </del>به چاپ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسيده‌اند</del>. ''الاسفار الاربعه او ثالث الشفا و الفتوحات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">المكيه</del>'' است. ''الشواهد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الربوبيه </del>و المشاعر'' همراه ''اسفار'' از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهم‌ترين نوشته‌هاي اويند</del>. ''اسفار'' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتاب عظيم </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پرحجمي </del>است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>تمام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انديشه‌هاي </del>ملاصدرا را شامل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌شود</del>: شواهد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسيار كم </del>حجم‌تر و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چكيدة انديشه‌هاي </del>اوست. ''مشاعر'' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز كم </del>حجم اما <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسيار </del>پر مغز و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يكسره </del>در اصالت وجود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌باشد</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ملاصدرا]]،</ins>''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صدرالدین </ins>محمد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قوامی شیرازی، </ins>(د. 1050ق/ 1640م)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فیلسوف ایرانی </ins>مبدع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مکتب </ins>اصالت وجود. ملاصدرا در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیراز </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دنیا امد </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برای تکمیل </ins>معلومات به اصفهان رفت و درس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بزرگانی </ins>چون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میرداماد</ins>&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیخ بهائی</ins>&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دریافت</ins>. پس از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان‌که </ins>در فلسفه مشهور شد از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سوی علمای </ins>با نفوذ اصفهان، به اتهام وجود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی تعبیرهای </ins>مخالف با شرع در سخنانش، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تکفیر </ins>و مجبور به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترک پایتخت صفوی گردید</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدتی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کاشان </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بخشی </ins>از عمر خود را در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روستائی نزدیک </ins>قم گذراند. ملاصدرا حدود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سال‌های </ins>1020ق تا 1022ق/م به زادگاه خود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیراز </ins>بازگشت و در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدرسه </ins>خان به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تدریس </ins>پرداخت و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بدین ترتیب دومین مکتب فلسفی شیراز </ins>ـ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که باید ان </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مکتب صدرایی نامید </ins>ـ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشکیل </ins>شد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وی </ins>در سفر حج در بصره وفات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یافت </ins>و همانجا هم به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خاک </ins>سپرده شد&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خوانساری، محمدباقر. '''''روضات''''' '''''الجنات'''''. قم: 1391ق، 4/120- 121؛ نیزنک: نصر، حسین. «'''''فلسفه'''''». ذیل مقاله «ایران»، دایرهالمعارف بزرگ اسلامی، 10/611؛ دادبه، اصغر. '''''«کلام''''' '''''و''''' '''''فرق».''''' ذیل مقاله «ایران»، دایرهالمعارف بزرگ ا10/618.سلامی، </ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>ملاصدرا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که بیشترین تأثیر </ins>را به لحاظ روش و اسلوب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فکری </ins>از استادش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میرداماد </ins>گرفته است به حق از او جلو افتاد و به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بزرگ‌ترین فیلسوفان </ins>جهان اسلام در حد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارابی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابن‌سینا </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیخ </ins>اشراق مبدل شد. در مقام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقایسه </ins>به لحاظ وسعت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اندیشه </ins>و عمق نظر و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کثرت اثار </ins>ملاصدرا با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فیلسوفان </ins>بزرگ جهان چون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کانت </ins>و هگل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برابری می‌کند</ins>. شدت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأثیر اندیشه </ins>ملاصدرا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان‌چنان </ins>بوده است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>پس از چهارصد سال هنوز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گریبان اندیشمندان </ins>ـ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دستکم ایرانی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افکار </ins>او رها نشده است. ملاصدرا، در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکمت نظری سومین مکتب اصلی فلسفه اسلامی </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنیان </ins>نهاد و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکمت متعالیه نامید</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیش </ins>از او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکمت </ins>مشاء و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکمت </ins>اشراق وجود داشتند. ملاصدرا با اخذ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی </ins>مواد از هر دو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مکتب، </ins>مثل ماده و صورت از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشائیان </ins>و مفهوم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشکیک </ins>در وجود از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکمت اشراقی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همچنین نظریه </ins>خلق مدام و وحدت وجود از عرفان ابن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عربی، حکمت متعالیه </ins>خود را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنیان </ins>نهاد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترکیب این </ins>مواد و عناصر، بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مبنای </ins>نظر خود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که وحی </ins>و برهان و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهذیب </ins>نفس را سه راه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسیدن </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حقیقت می‌دانست، </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دین </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قران </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلام نیز </ins>استفاده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوعی مکتب التقاطی </ins>خاص، امّا با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برایند </ins>(= سن‌تز) تازه به وجود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اورد که </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان همه این </ins>عناصر با هم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیوند </ins>و اتحاد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یافتند</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز </ins>از تمام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اثار </ins>او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رایحه </ins>عرفان به مشام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌رسد</ins>&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نصر، حسین. '''''«صدرالدین شیرازی».''''' ترجمه کامران فانی، '''''در تاریخ فلسفه در اسلام'''''. به کوشش م.م. شریف، تهران: 1365ش، </ins>2<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">/477- 480.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این مکتب التقاطی </ins>هر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یک </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مکاتب پیشین </ins>حد و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جایگاه </ins>خود را از دست <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌دهند </ins>و به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکم واحدی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌ایند</ins>. گذشته از دستاورد بالا، دو وجه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسیار </ins>برجسته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اندیشه </ins>ملاصدرا به چشم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌خورد</ins>: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظریه </ins>اصالت وجود و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظریه حرکت جوهری</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وی </ins>با اصل قرار دادن و گسترش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منطقی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برهانی این </ins>دو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظریه </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اندیشه </ins>خود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسیاری </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشکلات </ins>فلسفه و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلام </ins>و عرفان مانند ربط حادث به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قدیم </ins>و ارتباط خالق و مخلوق و موضوع معاد و وحدت وجود را گشود. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اثار </ins>ملاصدرا جمله مهم و قابل توجه و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیشتر </ins>شامل فلسفه و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تفسیر </ins>است و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تقریباً همگی </ins>به چاپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسیده‌اند</ins>. ''الاسفار الاربعه او ثالث الشفا و الفتوحات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">المکیه</ins>'' است. ''الشواهد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الربوبیه </ins>و المشاعر'' همراه ''اسفار'' از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهم‌ترین نوشته‌های اویند</ins>. ''اسفار'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب عظیم </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پرحجمی </ins>است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>تمام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اندیشه‌های </ins>ملاصدرا را شامل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌شود</ins>: شواهد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسیار کم </ins>حجم‌تر و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چکیده اندیشه‌های </ins>اوست. ''مشاعر'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز کم </ins>حجم اما <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسیار </ins>پر مغز و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکسره </ins>در اصالت وجود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌باشد</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==  '''ماخذ:''' ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مآخذ:'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1. خوانساري، محمدباقر. '''''روضات''''' '''''الجنات'''''. قم: 1391ق، 4/120- 121؛ نيزنك: نصر، حسين. «'''''فلسفه'''''». ذيل مقالة «ايران»، دايرةالمعارف بزرگ اسلامي، 10/611؛ دادبه، اصغر. '''''«كلام''''' '''''و''''' '''''فرق».''''' ذيل مقالة «ايران»، دايرةالمعارف بزرگ اسلامي، 10/618.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2. نصر، حسين. '''''«صدرالدين شيرازي».''''' ترجمة كامران فاني، '''''در تاريخ فلسفه در اسلام'''''. به كوشش م.م. شريف، تهران: 1365ش، 2/477- 480.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشنامه ایران</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منوچهر پزشک</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منوچهر پزشک</div></td></tr> </table>

Maedeh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%B5%D8%AF%D8%B1%D8%A7&diff=561&oldid=prev 2024-08-13T00:16:58Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;ملاصدرا،&#039;&#039;&#039; صدرالدين محمد قوامي شيرازي، (د. 1050ق/ 1640م)، فيلسوف ايراني مبدع مكتب اصالت وجود. ملاصدرا در شيراز به دنيا آمد و براي تكميل معلومات به اصفهان رفت و درس بزرگاني چون ميرداماد&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; و شيخ بهائي&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; را دريافت. پس از آن‌كه در فلسفه مشهور...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;ملاصدرا،&#039;&#039;&#039; صدرالدين محمد قوامي شيرازي، (د. 1050ق/ 1640م)، فيلسوف ايراني مبدع مكتب اصالت وجود. ملاصدرا در شيراز به دنيا آمد و براي تكميل معلومات به اصفهان رفت و درس بزرگاني چون ميرداماد&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; و شيخ بهائي&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; را دريافت. پس از آن‌كه در فلسفه مشهور شد از سوي علماي با نفوذ اصفهان، به اتهام وجود برخي تعبيرهاي مخالف با شرع در سخنانش، تكفير و مجبور به ترك پايتخت صفوي گرديد. مدتي در كاشان و بخشي از عمر خود را در روستائي نزديك قم گذراند. ملاصدرا حدود سال‌هاي 1020ق تا 1022ق/م به زادگاه خود شيراز بازگشت و در مدرسة خان به تدريس پرداخت و بدين ترتيب دومين مكتب فلسفي شيراز ـ كه بايد آن را مكتب صدرايي ناميد ـ تشكيل شد. وي در سفر حج در بصره وفات يافت و همانجا هم به خاك سپرده شد.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; ملاصدرا كه بيشترين تأثير را به لحاظ روش و اسلوب فكري از استادش ميرداماد گرفته است به حق از او جلو افتاد و به يكي از بزرگ‌ترين فيلسوفان جهان اسلام در حد فارابي و ابن‌سينا و شيخ اشراق مبدل شد. در مقام مقايسه به لحاظ وسعت انديشه و عمق نظر و كثرت آثار ملاصدرا با فيلسوفان بزرگ جهان چون كانت و هگل برابري مي‌كند. شدت تأثير انديشة ملاصدرا آن‌چنان بوده است كه پس از چهارصد سال هنوز گريبان انديشمندان ـ دستكم ايراني از افكار او رها نشده است. ملاصدرا، در حكمت نظري سومين مكتب اصلي فلسفة اسلامي را بنيان نهاد و آن را حكمت متعاليه ناميد. پيش از او حكمت مشاء و حكمت اشراق وجود داشتند. ملاصدرا با اخذ برخي مواد از هر دو مكتب، مثل ماده و صورت از مشائيان و مفهوم تشكيك در وجود از حكمت اشراقي و همچنين نظرية خلق مدام و وحدت وجود از عرفان ابن عربي، حكمت متعالية خود را بنيان نهاد. وي در تركيب اين مواد و عناصر، بر مبناي نظر خود كه وحي و برهان و تهذيب نفس را سه راه رسيدن به حقيقت مي‌دانست، از دين و قرآن و كلام نيز استفاده كرد و نوعي مكتب التقاطي خاص، امّا با برآيند (= سن‌تز) تازه به وجود آورد كه در آن همة اين عناصر با هم پيوند و اتحاد يافتند. نيز از تمام آثار او رايحة عرفان به مشام مي‌رسد.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; در اين مكتب التقاطي هر يك از مكاتب پيشين حد و جايگاه خود را از دست مي‌دهند و به حكم واحدي در مي‌آيند. گذشته از دستاورد بالا، دو وجه بسيار برجسته نيز در انديشة ملاصدرا به چشم مي‌خورد: نظرية اصالت وجود و نظرية حركت جوهري. وي با اصل قرار دادن و گسترش منطقي و برهاني اين دو نظريه در انديشة خود بسياري از مشكلات فلسفه و كلام و عرفان مانند ربط حادث به قديم و ارتباط خالق و مخلوق و موضوع معاد و وحدت وجود را گشود. آثار ملاصدرا جمله مهم و قابل توجه و بيشتر شامل فلسفه و تفسير است و تقريباً همگي به چاپ رسيده‌اند. &#039;&#039;الاسفار الاربعه او ثالث الشفا و الفتوحات المكيه&#039;&#039; است. &#039;&#039;الشواهد الربوبيه و المشاعر&#039;&#039; همراه &#039;&#039;اسفار&#039;&#039; از مهم‌ترين نوشته‌هاي اويند. &#039;&#039;اسفار&#039;&#039; كتاب عظيم و پرحجمي است كه تمام انديشه‌هاي ملاصدرا را شامل مي‌شود: شواهد بسيار كم حجم‌تر و چكيدة انديشه‌هاي اوست. &#039;&#039;مشاعر&#039;&#039; نيز كم حجم اما بسيار پر مغز و يكسره در اصالت وجود مي‌باشد.<br /> <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> 1. خوانساري، محمدباقر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;روضات&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;الجنات&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. قم: 1391ق، 4/120- 121؛ نيزنك: نصر، حسين. «&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;فلسفه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;». ذيل مقالة «ايران»، دايرةالمعارف بزرگ اسلامي، 10/611؛ دادبه، اصغر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;«كلام&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;و&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;فرق».&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; ذيل مقالة «ايران»، دايرةالمعارف بزرگ اسلامي، 10/618.<br /> <br /> 2. نصر، حسين. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;«صدرالدين شيرازي».&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; ترجمة كامران فاني، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;در تاريخ فلسفه در اسلام&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش م.م. شريف، تهران: 1365ش، 2/477- 480.<br /> <br /> منوچهر پزشک</div>

Samei