ممسنی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Samei در ‏۱۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۳۴

2025-05-17T16:34:54Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۳۴
خط ۱:		خط ۱:
	[[پرونده:شهرستان ممسنی.png\|بندانگشتی\|شهرستان ممسنی، برگرفته از سایت ویکی پدیا، قابل بازیابی از [https://fa.wikipedia.org/wiki/شهرستان_ممسنی شهرستان_ممسنی/https://fa.wikipedia.org/wiki]]]		[[پرونده:شهرستان ممسنی.png\|بندانگشتی\|شهرستان ممسنی، برگرفته از سایت ویکی پدیا، قابل بازیابی از [https://fa.wikipedia.org/wiki/شهرستان_ممسنی شهرستان_ممسنی/https://fa.wikipedia.org/wiki]]]
	'''[[ممسنی]]'''/ mæmæsæni/، (← لُری) از گویش‌های لُر بزرگ. لری از زبان‌های ایرانی جنوب غربی به شمار می‌آید<ref>لکوک، پیر. «گویش‌های جنوب غربی ایران»، '''''راهنمای زبان‌های ایرانی'''''. ترجمه فارسی زیر نظر حسن رضایی باغ‌بیدی، تهران: ققنوس، 1382، ص563.</ref><ref>حبیبی فهلیانی، حسن'''''. ممسنی در گذرگاه تاریخ'''''. شیراز: انتشارات نوید شیراز، 1371، ص472.</ref><ref name=":0">Grimes, Barbara. (ed.) '''''Ethnologue''''': Languages of the world. (12th ed). Texas: Summer Institute. p. 641</ref>. ممسنی با سایر گویش‌های لری فرق چندانی ندارد<ref>مسلمی، اعظم. '''''ممسنی و بهشت گمشده'''''. مشهد: انتشارات شیرازگان، 1380، ص107.</ref>. غالب نویسندگان دوره اسلامی منشاء قبایل ساکن در [[ممسنی]] را اکرادی می‌دانند که از نواحی سوریه و شامات از طریق راه‌های غرب [[کشور ایران\|ایران]] به این مناطق رسیده و اقامت گزیده‌اند<ref>اقتداری، احمد. '''''خوزستان و کهگیلویه و ممسنی'''''. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1375، ص842.</ref>. ممسنی‌ها از 4 طایفه اصلی تشکیل می‌شوند<ref>Minorsky, v. "LUR", '''''Encyclopeadia of Islam''''', LEIDEN: E. J. BRILL. 1986, vol 5, p 823.</ref>. (← ممسنی، ایل) گویش‌های لری هر چهار طایفه از نظر ساختاری یکی است اما گاه با هم تفاوت‌های واژگانی دارند<ref name=":1">سلامی، عبدالبنی. '''''گنجینه گویش‌شناسی فارس'''''. تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، گروه نشر، 1383، ص25.</ref>. سرزمینی که امروز به نام ممسنی شناخته می‌شود تا اوایل قاجار شولستان نام داشته است<ref>سلامی، عبدالبنی. '''''گنجینه گویش‌شناسی فارس'''''. تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، گروه نشر، 1383، ص119.</ref>. مشخص نیست که این نام آیا از واژه شول /šul/ یا سول (طایفه‌ای از کردها که در ناحیه شولدز یا سولدز در سقز و بانه سکونت دارند) گرفته شده و یا از بندر شولستان (ممسنی) و یا از شول‌هائی که در لرستان و بختیاری و کهگیلویه ساکن بوده‌اند<ref>حبیبی فهلیانی، حسن'''''. ممسنی در گذرگاه تاریخ'''''. شیراز: انتشارات نوید شیراز، 1371، ص36.</ref>. شول امروز هم نام یک آبادی در این سامان است<ref>اقتداری، احمد. '''''خوزستان و کهگیلویه و ممسنی'''''. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1375، ص574.</ref>. جمعیت گویشوران ممسنی (به مرکزیت نورآباد از شهرستان‌های استان فارس)<ref name=":1" /> ~~حدود~~ 000~~/90~~ نفر تخمین زده می‌شود<ref>WINDFUHR, G. L. "The BAKTĪĀRĪ DIALECT"; '''''Encyclopeadia''''' '''''Iranica.''''' (ed): E. Yarshater. London and New york: Routledge & kegan Paul. 1989. vol III, P 559.</ref><ref name=":0" /><ref>برگرفته از https://www.joshuaproject.net</ref>. زبان لُری گذشته از آن که جزء زبان‌های ایرانی است، قرابت و هم‌ریشگی با زبان فارسی دری دارد و آکنده از لغات و ریشه‌های افعال پهلوی ساسانی است<ref>اقتداری، احمد. '''''خوزستان و کهگیلویه و ممسنی'''''. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1375، ص838.</ref>. گویش‌های لری مانند ممسنی سخت متأثر از زبان فارسی بوده است<ref>بئوار، الیما. '''''وار (سرزمین اجدادی) زبان، ادبیات، تاریخ و فرهنگ قوم بختیاری'''''. تهران: بئوار الیما، 1379، ص27.</ref>~~. (ن.ک ← لری)~~.		'''[[ممسنی]]'''/ mæmæsæni/، (← [[لری\|لُری]]) از گویش‌های لُر بزرگ. [[لری]] از [[زبان های ایرانی\|زبان‌های ایرانی]] جنوب غربی به شمار می‌آید<ref>لکوک، پیر. «گویش‌های جنوب غربی ایران»، '''''راهنمای زبان‌های ایرانی'''''. ترجمه فارسی زیر نظر حسن رضایی باغ‌بیدی، تهران: ققنوس، 1382، ص563.</ref><ref>حبیبی فهلیانی، حسن'''''. ممسنی در گذرگاه تاریخ'''''. شیراز: انتشارات نوید شیراز، 1371، ص472.</ref><ref name=":0">Grimes, Barbara. (ed.) '''''Ethnologue''''': Languages of the world. (12th ed). Texas: Summer Institute. p. 641</ref>. ممسنی با سایر گویش‌های [[لری]] فرق چندانی ندارد<ref>مسلمی، اعظم. '''''ممسنی و بهشت گمشده'''''. مشهد: انتشارات شیرازگان، 1380، ص107.</ref>. غالب نویسندگان دوره اسلامی منشاء قبایل ساکن در [[ممسنی]] را اکرادی می‌دانند که از نواحی سوریه و شامات از طریق راه‌های غرب [[کشور ایران\|ایران]] به این مناطق رسیده و اقامت گزیده‌اند<ref>اقتداری، احمد. '''''خوزستان و کهگیلویه و ممسنی'''''. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1375، ص842.</ref>. ممسنی‌ها از 4 طایفه اصلی تشکیل می‌شوند<ref>Minorsky, v. "LUR", '''''Encyclopeadia of Islam''''', LEIDEN: E. J. BRILL. 1986, vol 5, p 823.</ref>. (← [[ایل ممسنی\|ممسنی، ایل]]) گویش‌های لری هر چهار طایفه از نظر ساختاری یکی است اما گاه با هم تفاوت‌های واژگانی دارند<ref name=":1">سلامی، عبدالبنی. '''''گنجینه گویش‌شناسی فارس'''''. تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، گروه نشر، 1383، ص25.</ref>. سرزمینی که امروز به نام ممسنی شناخته می‌شود تا اوایل [[قاجاریه\|قاجار]] شولستان نام داشته است<ref>سلامی، عبدالبنی. '''''گنجینه گویش‌شناسی فارس'''''. تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، گروه نشر، 1383، ص119.</ref>. مشخص نیست که این نام آیا از واژه شول /šul/ یا سول (طایفه‌ای از کردها که در ناحیه شولدز یا سولدز در سقز و بانه سکونت دارند) گرفته شده و یا از بندر شولستان (ممسنی) و یا از شول‌هائی که در [[استان لرستان\|لرستان]] و بختیاری و [[استان کهگیلویه و بویراحمد\|کهگیلویه]] ساکن بوده‌اند<ref>حبیبی فهلیانی، حسن'''''. ممسنی در گذرگاه تاریخ'''''. شیراز: انتشارات نوید شیراز، 1371، ص36.</ref>. شول امروز هم نام یک آبادی در این سامان است<ref>اقتداری، احمد. '''''خوزستان و کهگیلویه و ممسنی'''''. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1375، ص574.</ref>. جمعیت گویشوران ممسنی (به مرکزیت نورآباد از شهرستان‌های [[استان فارس]])<ref name=":1" /> حدود90/000 نفر تخمین زده می‌شود<ref>WINDFUHR, G. L. "The BAKTĪĀRĪ DIALECT"; '''''Encyclopeadia''''' '''''Iranica.''''' (ed): E. Yarshater. London and New york: Routledge & kegan Paul. 1989. vol III, P 559.</ref><ref name=":0" /><ref>برگرفته از https://www.joshuaproject.net</ref>. [[لری\|زبان لُری]] گذشته از آن که جزء زبان‌های ایرانی است، قرابت و هم‌ریشگی با زبان فارسی دری دارد و آکنده از لغات و ریشه‌های افعال پهلوی ساسانی است<ref>اقتداری، احمد. '''''خوزستان و کهگیلویه و ممسنی'''''. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1375، ص838.</ref>. گویش‌های [[لری]] مانند ممسنی سخت متأثر از [[فارسی\|زبان فارسی]] بوده است<ref>بئوار، الیما. '''''وار (سرزمین اجدادی) زبان، ادبیات، تاریخ و فرهنگ قوم بختیاری'''''. تهران: بئوار الیما، 1379، ص27.</ref>.

	از ویژگی‌های خاص لری ممسنی به این موارد می‌توان اشاره کرد: اگر /r/ در جایگاه میان واژه قرار گیرد، در برخی کلمات تبدیل به /l/ می‌شود: (barg → balg)<ref>حبیبی فهلیانی، حسن'''''. ممسنی در گذرگاه تاریخ'''''. شیراز: انتشارات نوید شیراز، 1371، ص472.</ref> در مواردی نیز /f/ به /h/ تبدیل می‌شود: (raft → raht)<ref>مسلمی، اعظم. '''''ممسنی و بهشت گمشده'''''. مشهد: انتشارات شیرازگان، 1380، ص108.</ref>. در گویش ممسنی شمار جمع به وسیله پسوندهای –yal- gal و –al ساخته می‌شود: huna- yal «خانه‌ها». پسوند نکره‌ساز /Ī/ است که به همراه یا بدون /ya/ و /yak/ به کار برده می‌شود: mardi (ya) (yak) «(یک) مردی». نحو گویش‌های لری همانند فارسی است و الگوی غالب ترتیب کلمات sov می‌باشد<ref>لکوک، پیر. «گویش‌های جنوب غربی ایران»، '''''راهنمای زبان‌های ایرانی'''''. ترجمه فارسی زیر نظر حسن رضایی باغ‌بیدی، تهران: ققنوس، 1382، ص570- 568.</ref>. گویش‌های لری خط ندارند<ref>ارانکی، یوسیف م'''''. زبان‌های ایرانی.''''' ترجمه دکتر علی‌اشرف صادقی، تهران: 1378، سخن، ص131.</ref> و ترانه‌های محلی و اشعار حماسی سینه به سینه انتقال یافته است، بعضی از اشعار حماسی به سبک شاهنامه خوانده می‌شوند و بعضی به صورت غمگین که به اصطلاح محلی شربه /šarba/ (شروه) نامیده می‌شوند<ref>مسلمی، اعظم. '''''ممسنی و بهشت گمشده'''''. مشهد: انتشارات شیرازگان، 1380، ص123.</ref>.		از ویژگی‌های خاص [[لری]] ممسنی به این موارد می‌توان اشاره کرد: اگر /r/ در جایگاه میان واژه قرار گیرد، در برخی کلمات تبدیل به /l/ می‌شود: (barg → balg)<ref>حبیبی فهلیانی، حسن'''''. ممسنی در گذرگاه تاریخ'''''. شیراز: انتشارات نوید شیراز، 1371، ص472.</ref> در مواردی نیز /f/ به /h/ تبدیل می‌شود: (raft → raht)<ref>مسلمی، اعظم. '''''ممسنی و بهشت گمشده'''''. مشهد: انتشارات شیرازگان، 1380، ص108.</ref>. در گویش ممسنی شمار جمع به وسیله پسوندهای –yal- gal و –al ساخته می‌شود: huna- yal «خانه‌ها». پسوند نکره‌ساز /Ī/ است که به همراه یا بدون /ya/ و /yak/ به کار برده می‌شود: mardi (ya) (yak) «(یک) مردی». نحو گویش‌های [[لری]] همانند [[فارسی]] است و الگوی غالب ترتیب کلمات sov می‌باشد<ref>لکوک، پیر. «گویش‌های جنوب غربی ایران»، '''''راهنمای زبان‌های ایرانی'''''. ترجمه فارسی زیر نظر حسن رضایی باغ‌بیدی، تهران: ققنوس، 1382، ص570- 568.</ref>. گویش‌های [[لری]] خط ندارند<ref>ارانکی، یوسیف م'''''. زبان‌های ایرانی.''''' ترجمه دکتر علی‌اشرف صادقی، تهران: 1378، سخن، ص131.</ref> و ترانه‌های محلی و اشعار حماسی سینه به سینه انتقال یافته است، بعضی از اشعار حماسی به سبک شاهنامه خوانده می‌شوند و بعضی به صورت غمگین که به اصطلاح محلی شربه /šarba/ (شروه) نامیده می‌شوند<ref>مسلمی، اعظم. '''''ممسنی و بهشت گمشده'''''. مشهد: انتشارات شیرازگان، 1380، ص123.</ref>.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==

	* ~~'''~~[[کردی]]~~'''~~		* [[زبان های ایرانی]]
			* [[کردی]]

	* ~~'''~~[[سنندجی]]~~'''~~		* [[سنندجی]]

	* ~~'''~~[[مهابادی]]~~'''~~		* [[مهابادی]]

	* ~~'''~~[[کرمانشاهی]]~~'''~~		* [[کرمانشاهی]]

	* ~~'''~~[[~~هورامی~~]]~~'''~~		* [[لری]]

	* ~~'''[[گیلکی]]'''~~		* [[لکی]]
			* [[بختیاری]]
	* '''[[لری]]'''		* [[ایل ممسنی]]

	* '''[[لکی]]~~'''~~

	* ~~'''~~[[~~مازندرانی~~]]~~'''~~
	* ~~'''~~[[~~بختیاری~~]]~~'''~~

	== '''مآخذ''' ==		== '''مآخذ''' ==

Karimian در ‏۱۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۶

2025-05-17T07:56:37Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۶
خط ۱:		خط ۱:
			[[پرونده:شهرستان ممسنی.png\|بندانگشتی\|شهرستان ممسنی، برگرفته از سایت ویکی پدیا، قابل بازیابی از [https://fa.wikipedia.org/wiki/شهرستان_ممسنی شهرستان_ممسنی/https://fa.wikipedia.org/wiki]]]
	'''[[ممسنی]]'''/ mæmæsæni/، (← لُری) از گویش‌های لُر بزرگ. لری از زبان‌های ایرانی جنوب غربی به شمار می‌آید<ref>لکوک، پیر. «گویش‌های جنوب غربی ایران»، '''''راهنمای زبان‌های ایرانی'''''. ترجمه فارسی زیر نظر حسن رضایی باغ‌بیدی، تهران: ققنوس، 1382، ص563.</ref><ref>حبیبی فهلیانی، حسن'''''. ممسنی در گذرگاه تاریخ'''''. شیراز: انتشارات نوید شیراز، 1371، ص472.</ref><ref name=":0">Grimes, Barbara. (ed.) '''''Ethnologue''''': Languages of the world. (12th ed). Texas: Summer Institute. p. 641</ref>. ممسنی با سایر گویش‌های لری فرق چندانی ندارد<ref>مسلمی، اعظم. '''''ممسنی و بهشت گمشده'''''. مشهد: انتشارات شیرازگان، 1380، ص107.</ref>. غالب نویسندگان دوره اسلامی منشاء قبایل ساکن در [[ممسنی]] را اکرادی می‌دانند که از نواحی سوریه و شامات از طریق راه‌های غرب [[کشور ایران\|ایران]] به این مناطق رسیده و اقامت گزیده‌اند<ref>اقتداری، احمد. '''''خوزستان و کهگیلویه و ممسنی'''''. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1375، ص842.</ref>. ممسنی‌ها از 4 طایفه اصلی تشکیل می‌شوند<ref>Minorsky, v. "LUR", '''''Encyclopeadia of Islam''''', LEIDEN: E. J. BRILL. 1986, vol 5, p 823.</ref>. (← ممسنی، ایل) گویش‌های لری هر چهار طایفه از نظر ساختاری یکی است اما گاه با هم تفاوت‌های واژگانی دارند<ref name=":1">سلامی، عبدالبنی. '''''گنجینه گویش‌شناسی فارس'''''. تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، گروه نشر، 1383، ص25.</ref>. سرزمینی که امروز به نام ممسنی شناخته می‌شود تا اوایل قاجار شولستان نام داشته است<ref>سلامی، عبدالبنی. '''''گنجینه گویش‌شناسی فارس'''''. تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، گروه نشر، 1383، ص119.</ref>. مشخص نیست که این نام آیا از واژه شول /šul/ یا سول (طایفه‌ای از کردها که در ناحیه شولدز یا سولدز در سقز و بانه سکونت دارند) گرفته شده و یا از بندر شولستان (ممسنی) و یا از شول‌هائی که در لرستان و بختیاری و کهگیلویه ساکن بوده‌اند<ref>حبیبی فهلیانی، حسن'''''. ممسنی در گذرگاه تاریخ'''''. شیراز: انتشارات نوید شیراز، 1371، ص36.</ref>. شول امروز هم نام یک آبادی در این سامان است<ref>اقتداری، احمد. '''''خوزستان و کهگیلویه و ممسنی'''''. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1375، ص574.</ref>. جمعیت گویشوران ممسنی (به مرکزیت نورآباد از شهرستان‌های استان فارس)<ref name=":1" /> حدود 000/90 نفر تخمین زده می‌شود<ref>WINDFUHR, G. L. "The BAKTĪĀRĪ DIALECT"; '''''Encyclopeadia''''' '''''Iranica.''''' (ed): E. Yarshater. London and New york: Routledge & kegan Paul. 1989. vol III, P 559.</ref><ref name=":0" /><ref>برگرفته از https://www.joshuaproject.net</ref>. زبان لُری گذشته از آن که جزء زبان‌های ایرانی است، قرابت و هم‌ریشگی با زبان فارسی دری دارد و آکنده از لغات و ریشه‌های افعال پهلوی ساسانی است<ref>اقتداری، احمد. '''''خوزستان و کهگیلویه و ممسنی'''''. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1375، ص838.</ref>. گویش‌های لری مانند ممسنی سخت متأثر از زبان فارسی بوده است<ref>بئوار، الیما. '''''وار (سرزمین اجدادی) زبان، ادبیات، تاریخ و فرهنگ قوم بختیاری'''''. تهران: بئوار الیما، 1379، ص27.</ref>. (ن.ک ← لری).		'''[[ممسنی]]'''/ mæmæsæni/، (← لُری) از گویش‌های لُر بزرگ. لری از زبان‌های ایرانی جنوب غربی به شمار می‌آید<ref>لکوک، پیر. «گویش‌های جنوب غربی ایران»، '''''راهنمای زبان‌های ایرانی'''''. ترجمه فارسی زیر نظر حسن رضایی باغ‌بیدی، تهران: ققنوس، 1382، ص563.</ref><ref>حبیبی فهلیانی، حسن'''''. ممسنی در گذرگاه تاریخ'''''. شیراز: انتشارات نوید شیراز، 1371، ص472.</ref><ref name=":0">Grimes, Barbara. (ed.) '''''Ethnologue''''': Languages of the world. (12th ed). Texas: Summer Institute. p. 641</ref>. ممسنی با سایر گویش‌های لری فرق چندانی ندارد<ref>مسلمی، اعظم. '''''ممسنی و بهشت گمشده'''''. مشهد: انتشارات شیرازگان، 1380، ص107.</ref>. غالب نویسندگان دوره اسلامی منشاء قبایل ساکن در [[ممسنی]] را اکرادی می‌دانند که از نواحی سوریه و شامات از طریق راه‌های غرب [[کشور ایران\|ایران]] به این مناطق رسیده و اقامت گزیده‌اند<ref>اقتداری، احمد. '''''خوزستان و کهگیلویه و ممسنی'''''. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1375، ص842.</ref>. ممسنی‌ها از 4 طایفه اصلی تشکیل می‌شوند<ref>Minorsky, v. "LUR", '''''Encyclopeadia of Islam''''', LEIDEN: E. J. BRILL. 1986, vol 5, p 823.</ref>. (← ممسنی، ایل) گویش‌های لری هر چهار طایفه از نظر ساختاری یکی است اما گاه با هم تفاوت‌های واژگانی دارند<ref name=":1">سلامی، عبدالبنی. '''''گنجینه گویش‌شناسی فارس'''''. تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، گروه نشر، 1383، ص25.</ref>. سرزمینی که امروز به نام ممسنی شناخته می‌شود تا اوایل قاجار شولستان نام داشته است<ref>سلامی، عبدالبنی. '''''گنجینه گویش‌شناسی فارس'''''. تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، گروه نشر، 1383، ص119.</ref>. مشخص نیست که این نام آیا از واژه شول /šul/ یا سول (طایفه‌ای از کردها که در ناحیه شولدز یا سولدز در سقز و بانه سکونت دارند) گرفته شده و یا از بندر شولستان (ممسنی) و یا از شول‌هائی که در لرستان و بختیاری و کهگیلویه ساکن بوده‌اند<ref>حبیبی فهلیانی، حسن'''''. ممسنی در گذرگاه تاریخ'''''. شیراز: انتشارات نوید شیراز، 1371، ص36.</ref>. شول امروز هم نام یک آبادی در این سامان است<ref>اقتداری، احمد. '''''خوزستان و کهگیلویه و ممسنی'''''. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1375، ص574.</ref>. جمعیت گویشوران ممسنی (به مرکزیت نورآباد از شهرستان‌های استان فارس)<ref name=":1" /> حدود 000/90 نفر تخمین زده می‌شود<ref>WINDFUHR, G. L. "The BAKTĪĀRĪ DIALECT"; '''''Encyclopeadia''''' '''''Iranica.''''' (ed): E. Yarshater. London and New york: Routledge & kegan Paul. 1989. vol III, P 559.</ref><ref name=":0" /><ref>برگرفته از https://www.joshuaproject.net</ref>. زبان لُری گذشته از آن که جزء زبان‌های ایرانی است، قرابت و هم‌ریشگی با زبان فارسی دری دارد و آکنده از لغات و ریشه‌های افعال پهلوی ساسانی است<ref>اقتداری، احمد. '''''خوزستان و کهگیلویه و ممسنی'''''. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1375، ص838.</ref>. گویش‌های لری مانند ممسنی سخت متأثر از زبان فارسی بوده است<ref>بئوار، الیما. '''''وار (سرزمین اجدادی) زبان، ادبیات، تاریخ و فرهنگ قوم بختیاری'''''. تهران: بئوار الیما، 1379، ص27.</ref>. (ن.ک ← لری).

Karimian در ‏۱۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۳

2025-05-17T07:53:07Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۳
خط ۲۵:		خط ۲۵:
	* '''[[بختیاری]]'''		* '''[[بختیاری]]'''

	== '''مآخذ''' ==		== '''مآخذ''' ==
			<references />

			== منبع اصلی ==
			[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

			== نویسنده مقاله ==
	آتوسا رستم بیک تفرشی		آتوسا رستم بیک تفرشی
			[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]
			[[رده:زبان شناسی]]

Karimian در ‏۱۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۰

2025-05-17T07:50:43Z

نمایش تغییرات

Samei در ‏۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۴۴

2025-05-08T16:44:31Z

نمایش تغییرات

Samei: صفحه‌ای تازه حاوی « '''ممسني'''/ mæmæsæni/، (← لُري) از گويش‌هاي لُر بزرگ. لري از زبان‌هاي ايراني جنوب غربي به شمار مي‌آيد.¹ ممسني با ساير گويش‌هاي لري فرق چنداني ندارد.² غالب نويسندگان دورة اسلامي منشاء قبايل ساكن در ممسني را اكرادي مي‌دانند كه از نواحي...» ایجاد کرد

2024-08-12T14:20:24Z

صفحه‌ای تازه حاوی « '''ممسني'''/ mæmæsæni/، (← لُري) از گويش‌هاي لُر بزرگ. لري از زبان‌هاي ايراني جنوب غربي به شمار مي‌آيد.1 ممسني با ساير گويش‌هاي لري فرق چنداني ندارد.2 غالب نويسندگان دورة اسلامي منشاء قبايل ساكن در ممسني را اكرادي مي‌دانند كه از نواحي...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''ممسني'''/ mæmæsæni/، (← لُري) از گويش‌هاي لُر بزرگ. لري از زبان‌هاي ايراني جنوب غربي به شمار مي‌آيد.1 ممسني با ساير گويش‌هاي لري فرق چنداني ندارد.2 غالب نويسندگان دورة اسلامي منشاء قبايل ساكن در ممسني را اكرادي مي‌دانند كه از نواحي سوريه و شامات از طريق راه‌هاي غرب ايران به اين مناطق رسيده و اقامت گزيده‌اند.3 ممسني‌ها از 4 طايفة اصلي تشكيل مي‌شوند.4 (← ممسني، ايل) گويش‌هاي لري هر چهار طايفه از نظر ساختاري يكي است اما گاه با هم تفاوت‌هاي واژگاني دارند.5 سرزميني كه امروز به نام ممسني شناخته مي‌شود تا اوايل قاجار شولستان نام داشته است.6 مشخص نيست كه اين نام آيا از واژة شول /šul/ يا سول (طايفه‌اي از كردها كه در ناحية شولدز يا سولدز در سقز و بانه سكونت دارند) گرفته شده و يا از بندر شولستان (ممسني) و يا از شول‌هائي كه در لرستان و بختياري و كهگيلويه ساكن بوده‌اند.7 شول امروز هم نام يك آبادي در اين سامان است.8 جمعيت گويشوران ممسني (به مركزيت نورآباد از شهرستان‌هاي استان فارس)9 حدود 000/90 نفر تخمين زده مي‌شود.10 زبان لُري گذشته از آن كه جزء زبان‌هاي ايراني است، قرابت و هم‌ريشگي با زبان فارسي دري دارد و آكنده از لغات و ريشه‌هاي افعال پهلوي ساساني است.11 گويش‌هاي لري مانند ممسني سخت متأثر از زبان فارسي بوده است.12 (ن.ك ← لري).

از ويژگي‌هاي خاص لري ممسني به اين موارد مي‌توان اشاره كرد: اگر /r/ در جايگاه ميان واژه قرار گيرد، در برخي كلمات تبديل به /l/ مي‌شود: (barg → balg)13 در مواردي نيز /f/ به /h/ تبديل مي‌شود: (raft → raht).14 در گويش ممسني شمار جمع به وسيلة پسوندهاي –yal- gal و –al ساخته مي‌شود: huna- yal «خانه‌ها». پسوند نكره‌ساز /Ī/ است كه به همراه يا بدون /ya/ و /yak/ به كار برده مي‌شود: mardi (ya) (yak) «(يك) مردي». نحو گويش‌هاي لري همانند فارسي است و الگوي غالب ترتيب كلمات sov مي‌باشد.15 گويش‌هاي لري خط ندارند16 و ترانه‌هاي محلي و اشعار حماسي سينه به سينه انتقال يافته است، بعضي از اشعار حماسي به سبك شاهنامه خوانده مي‌شوند و بعضي به صورت غمگين كه به اصطلاح محلي شربه /šarba/ (شروه) ناميده مي‌شوند.17

'''مآخذ:'''

1. لكوك، پير. «گويش‌هاي جنوب غربي ايران»، '''''راهنماي زبان‌هاي ايراني'''''. ترجمة فارسي زير نظر حسن رضايي باغ‌بيدي، تهران: ققنوس، 1382، ص563؛ و نك. حبيبي فهلياني، حسن'''''. ممسني در گذرگاه تاريخ'''''. شيراز: انتشارات نويد شيراز، 1371، ص472.

- Grimes, Barbara. (ed.) '''''Ethnologue''''': Languages of the world. (12th ed). Texas: Summer Institute. p. 641.

2. مسلمي، اعظم. '''''ممسني و بهشت گمشده'''''. مشهد: انتشارات شيرازگان، 1380، ص107.

3. اقتداري، احمد. '''''خوزستان و كهگيلويه و ممسني'''''. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگي، 1375، ص842.

4. Minorsky, v. "LUR", '''''Encyclopeadia of Islam''''', LEIDEN: E. J. BRILL. 1986, vol 5, p 823.

5. سلامي، عبدالبني. '''''گنجينة گويش‌شناسي فارس'''''. تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسي، گروه نشر، 1383، ص25.

6. همان، ص119.

7. حبيبي فهلياني، حسن'''''. ممسني در گذرگاه تاريخ'''''. شيراز: انتشارات نويد شيراز، 1371، ص36.

8. اقتداري، احمد. '''''خوزستان و كهگيلويه و ممسني'''''. ص574.

9. سلامي، عبدالبني. '''''گنجينة گويش‌شناسي فارسي'''''. ص25.

10. WINDFUHR, G. L. "The BAKTĪĀRĪ DIALECT"; '''''Encyclopeadia''''' '''''Iranica.''''' (ed): E. Yarshater. London and New york: Routledge & kegan Paul. 1989. vol III, P 559.

- Grimes, Barbara. (ed). '''''Ethnologue.''''' P. 641.و نك.

- www. Joshua project. Net/ Countries. Php? Rog3= IR

11. اقتداري، احمد. '''''خوزستان و كهگيلويه و ممسني'''''. ص838.

12. بئوار، اليما. '''''وار'''''. ص27.

13. حبيبي فهلياني، حسن. '''''ممسني درگذرگاه تاريخ'''''. ص472.

14. مسلمي، اعظم. '''''ممسني و بهشت گمشده'''''. ص108.

15. لكوك، پير. '''''راهنماي زبان‌هاي ايراني'''''. ص570- 568.

16. ارانكي، يوسيف م'''''. زبان‌هاي ايراني.''''' ترجمة دكتر علي‌اشرف صادقي، تهران: 1378، سخن، ص131.

17. مسلمي، اعظم. '''''ممسني و بهشت گمشده'''''. ص123.

آتوسا رستم بیک تفرشی