https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9_%D8%A2%D8%A8 2026-09-20T22:53:42Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9_%D8%A2%D8%A8&diff=13356&oldid=prev 2026-02-11T18:28:22Z

<p></p> <a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9_%D8%A2%D8%A8&amp;diff=13356&amp;oldid=12753">نمایش تغییرات</a>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9_%D8%A2%D8%A8&diff=12753&oldid=prev 2026-01-01T17:44:09Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۴۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== '''منابع آب''' ===</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ایران، به علت قرار گرفتن در جنوب منطقه معتدله شمالی و به علت موقعیت خاص جغرافیایی و ناهمواریهای بسیار پراکنده و تأثیر دیگر عوامل (توده‌های هوایی خارج و غیره) از مناطق خشک جهان به شمار می‌رود.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ایران، به علت قرار گرفتن در جنوب منطقه معتدله شمالی و به علت موقعیت خاص جغرافیایی و ناهمواریهای بسیار پراکنده و تأثیر دیگر عوامل (توده‌های هوایی خارج و غیره) از مناطق خشک جهان به شمار می‌رود.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l12">خط ۱۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ایران آب به چهار صورت و یا از چهار منبع مورد استفاده قرار می‌گیرد که در واقع منبع اصلی و اولیه آنها بارندگی است:  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ایران آب به چهار صورت و یا از چهار منبع مورد استفاده قرار می‌گیرد که در واقع منبع اصلی و اولیه آنها بارندگی است:  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;nowiki&gt;- </del>باران (استفاده از باران).<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/nowiki&gt; </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>باران (استفاده از باران).</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>آبهای سطحی.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;nowiki&gt;- </del>آبهای سطحی.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/nowiki&gt; </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>آبهای زیرزمینی.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>آبهای نمک زدایی شده.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;nowiki&gt;- </del>آبهای زیرزمینی.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/nowiki&gt; </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;nowiki&gt;- </del>آبهای نمک زدایی شده.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/nowiki&gt; </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در مناطق شمال و شمال غربی و غرب و همچنین نواحی کوهستانی مرتفع بویژه زاگرس و البرز، بیشتر از بارندگی و آبهای سطحی استفاده می‌شود. منبع مهم و اصلی دشتهای جنوبی البرز را آبهای سطحی و زیرزمینی تشکیل می‌دهد. در مناطق مرکزی و جنوبی و شرق کشور (صرف نظر از نقاط مرتفع کوهستانی) کمتر به امید باران و آب‌های سطحی کشت و زرع می‌شود. در این مناطق که بارندگی آن کم و رود دائمی به ندرت دیده می‌شود، بیشتر، آب زیرزمینی قنات و چاه‌های موتوری عمیق و نیمه عمیق مورد استفاده قرار می‌گیرد. در منطقه جنوب شرقی کشور، سیستان و بلوچستان، بیشتر از آبهای، سطحی استفاده می‌کنند تا از آب‌های زیرزمینی&lt;ref&gt;۱- وزارت کشور، معاونت امور سازمانهای ملی و عدم تمرکز: بررسی آب منطقه ۵ (ارائه شده در اجلاس هماهنگی استانهای گروه ۵) اردیبهشت ماه ۱۳۵۶ - (به نقل از پرویز کردوانی - منابع و مسائل آب در ایران)&lt;/ref&gt; ولی در سالهای اخیر بهره‌برداری از منابع آبهای زیرزمینی با وسائل نوین، رو به افزایش است&lt;ref&gt;۲- وزارت آب و برق دبیرخانه شورای عدم تمرکز: سیمای اقتصادی و اجتماعی استانهای خراسان،کرمان، سیستان و بلوچسنان ارائه شده در اجلاس هماهنگی استانهای‌گروه ۵ اردیبهشت ۱۳۵۶. (به نقل از کردوانی، منابع اساسی آب در ایران).&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در مناطق شمال و شمال غربی و غرب و همچنین نواحی کوهستانی مرتفع بویژه زاگرس و البرز، بیشتر از بارندگی و آبهای سطحی استفاده می‌شود. منبع مهم و اصلی دشتهای جنوبی البرز را آبهای سطحی و زیرزمینی تشکیل می‌دهد. در مناطق مرکزی و جنوبی و شرق کشور (صرف نظر از نقاط مرتفع کوهستانی) کمتر به امید باران و آب‌های سطحی کشت و زرع می‌شود. در این مناطق که بارندگی آن کم و رود دائمی به ندرت دیده می‌شود، بیشتر، آب زیرزمینی قنات و چاه‌های موتوری عمیق و نیمه عمیق مورد استفاده قرار می‌گیرد. در منطقه جنوب شرقی کشور، سیستان و بلوچستان، بیشتر از آبهای، سطحی استفاده می‌کنند تا از آب‌های زیرزمینی&lt;ref&gt;۱- وزارت کشور، معاونت امور سازمانهای ملی و عدم تمرکز: بررسی آب منطقه ۵ (ارائه شده در اجلاس هماهنگی استانهای گروه ۵) اردیبهشت ماه ۱۳۵۶ - (به نقل از پرویز کردوانی - منابع و مسائل آب در ایران)&lt;/ref&gt; ولی در سالهای اخیر بهره‌برداری از منابع آبهای زیرزمینی با وسائل نوین، رو به افزایش است&lt;ref&gt;۲- وزارت آب و برق دبیرخانه شورای عدم تمرکز: سیمای اقتصادی و اجتماعی استانهای خراسان،کرمان، سیستان و بلوچسنان ارائه شده در اجلاس هماهنگی استانهای‌گروه ۵ اردیبهشت ۱۳۵۶. (به نقل از کردوانی، منابع اساسی آب در ایران).&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-11783:rev-12753:php=table --> </table>

Mahdi https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9_%D8%A2%D8%A8&diff=11783&oldid=prev 2025-11-22T05:46:31Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۲ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۴۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l46">خط ۴۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این اختراع که امروزه شهرت جهانی پیدا کرده است، بعدها از ایران به بسیاری از کشورهای جهان انتقال یافته و مورد استفاده مردم دیگر نقاط جهان نیز قرار گرفته است&lt;ref&gt;2- وزارت آب و برق، آب و فن آبیاری در ایران باستان، ۱۳۵۶.&lt;/ref&gt;. ابتکار قنات علاوه بر رفع مشکل کم آبی در قشربندی اجتماعی و اوضاع اقتصادی کشور، تأثیر بسزایی برجای گذاشته است. هم اینک نیز در برخی از نقاط کشور، از آب قنوات هم به منظور شرب و هم به منظور کشاورزی استفاده‌های لازم به عمل می‌آید.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این اختراع که امروزه شهرت جهانی پیدا کرده است، بعدها از ایران به بسیاری از کشورهای جهان انتقال یافته و مورد استفاده مردم دیگر نقاط جهان نیز قرار گرفته است&lt;ref&gt;2- وزارت آب و برق، آب و فن آبیاری در ایران باستان، ۱۳۵۶.&lt;/ref&gt;. ابتکار قنات علاوه بر رفع مشکل کم آبی در قشربندی اجتماعی و اوضاع اقتصادی کشور، تأثیر بسزایی برجای گذاشته است. هم اینک نیز در برخی از نقاط کشور، از آب قنوات هم به منظور شرب و هم به منظور کشاورزی استفاده‌های لازم به عمل می‌آید.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[اشکال ناهمواری های ایران]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[دماوند، سمبل پایداری ایران]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[سهند]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[کوه سبلان]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[کوه تفتان]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کیانی هفت لنگ، کیانوش (1379). کتاب ایران: گذری بر جغرافیای ایران. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://alhoda.ir کیانوش کیانی هفت لنگ]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:جغرافیا]]</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-11781:rev-11783:php=table --> </table>

Mahdi https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9_%D8%A2%D8%A8&diff=11781&oldid=prev 2025-11-22T05:41:34Z

<p></p> <a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9_%D8%A2%D8%A8&amp;diff=11781&amp;oldid=11203">نمایش تغییرات</a>

Mahdi https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9_%D8%A2%D8%A8&diff=11203&oldid=prev 2025-09-05T10:04:48Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۵ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l89">خط ۸۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۴۱  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۴۱  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بند سازی یا سدسازی  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== </ins>بند سازی یا سدسازی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">===</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصطلاح فارسی سد «بند» است. در ایران باستان انواع سد را بند می‌نامیدند؛ چه آنهایی، که به منظور بالا آوردن سطح آب رودخانه و سوار شدن آن به سواحل رودخانه ساخته می‌شده و چه آنهایی که به منظور ذخیره آب زیاد، احداث می‌گردیده است. سد از جریان بیهوده آب جلوگیری می‌کند و امکان بهره‌برداری صحیح از آن را فراهم می‌سازد. از لحاظ قدمت تاریخ سدسازی، ایران را می‌توان در ردیف اول کشورهای سدساز قدیم بشمار آورد. بندهای کوچک و سدهای بزرگ در نقاط مناسب در درون دره‌ها به منظور ذخیره کردن آب، از دیگر نشانه‌های، تمدن ایران باستان است. از قدیمی‌ترین و جالب‌ترین بندها یا سدها، نمونه‌های ذیل را می‌توان نام برد.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصطلاح فارسی سد «بند» است. در ایران باستان انواع سد را بند می‌نامیدند؛ چه آنهایی، که به منظور بالا آوردن سطح آب رودخانه و سوار شدن آن به سواحل رودخانه ساخته می‌شده و چه آنهایی که به منظور ذخیره آب زیاد، احداث می‌گردیده است. سد از جریان بیهوده آب جلوگیری می‌کند و امکان بهره‌برداری صحیح از آن را فراهم می‌سازد. از لحاظ قدمت تاریخ سدسازی، ایران را می‌توان در ردیف اول کشورهای سدساز قدیم بشمار آورد. بندهای کوچک و سدهای بزرگ در نقاط مناسب در درون دره‌ها به منظور ذخیره کردن آب، از دیگر نشانه‌های، تمدن ایران باستان است. از قدیمی‌ترین و جالب‌ترین بندها یا سدها، نمونه‌های ذیل را می‌توان نام برد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l138">خط ۱۳۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۳۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گذری بر جغرافیای ایران  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گذری بر جغرافیای ایران  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قنات </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سد ساوه </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سد ساوه </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== قنات === </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ایرانیان برای اینکه بتوانند بر کم آبی و خشکی سرزمین خود غلبه کنند و به امید باران‌های اتفاقی و یا آبهای جاری موقتی و کشت بندساری و یا بیرون کشیدن آب از چاه‌ها نباشند و زندگی پرمشقت و کشاورزی و دامداری‌کاملاً محدود و کم درآمدی نداشته باشند و با زیر کشت بردن سطح وسیعی از زمینهای حاصلخیز در دشتها که به علت فقدان آب بی‌بهره مانده بود، احتیاجات روزافزون خود را تأمین کنند، چند هزار سال پیش&#039;، دست به اختراع و ابتکاری بسیار جالب زده و آن را «قنات» یا «کهریز» نام نهادند. با این اختراع که در نوع خود در جهان تاکنون بی‌نظیر است، می‌توان مقدار قابل توجهی از آبهای زیرزمین را جمع‌آوری‌کرد و به سطح زمین رساند، که همانند چشمه‌های طبیعی، آب در تمام طول سال بدون هیچ کمکی از درون زمین به سطح آن جاری می‌گردد.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ایرانیان برای اینکه بتوانند بر کم آبی و خشکی سرزمین خود غلبه کنند و به امید باران‌های اتفاقی و یا آبهای جاری موقتی و کشت بندساری و یا بیرون کشیدن آب از چاه‌ها نباشند و زندگی پرمشقت و کشاورزی و دامداری‌کاملاً محدود و کم درآمدی نداشته باشند و با زیر کشت بردن سطح وسیعی از زمینهای حاصلخیز در دشتها که به علت فقدان آب بی‌بهره مانده بود، احتیاجات روزافزون خود را تأمین کنند، چند هزار سال پیش&#039;، دست به اختراع و ابتکاری بسیار جالب زده و آن را «قنات» یا «کهریز» نام نهادند. با این اختراع که در نوع خود در جهان تاکنون بی‌نظیر است، می‌توان مقدار قابل توجهی از آبهای زیرزمین را جمع‌آوری‌کرد و به سطح زمین رساند، که همانند چشمه‌های طبیعی، آب در تمام طول سال بدون هیچ کمکی از درون زمین به سطح آن جاری می‌گردد.  </div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9_%D8%A2%D8%A8&diff=11199&oldid=prev 2025-09-05T10:01:10Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;منابع آب&#039;&#039;&#039; . ایران، به علت قرار گرفتن در جنوب منطقه معتدله شمالی و به علت موقعیت خاص جغرافیایی و ناهمواریهای بسیار پراکنده و تأثیر دیگر عوامل (توده‌های هوایی خارج و غیره) از مناطق خشک جهان به شمار می‌رود. میزان متوسط بارندگی سالانه ایران...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;منابع آب&#039;&#039;&#039; <br /> <br /> . <br /> <br /> ایران، به علت قرار گرفتن در جنوب منطقه معتدله شمالی و به علت موقعیت خاص جغرافیایی و ناهمواریهای بسیار پراکنده و تأثیر دیگر عوامل (توده‌های هوایی خارج و غیره) از مناطق خشک جهان به شمار می‌رود. <br /> <br /> میزان متوسط بارندگی سالانه ایران کمتر از یک سوم حد متوسط باران سالانه کره زمین یعنی ۸۶۰ میلیمتر می‌باشد. <br /> <br /> به لحاظ کم بودن میزان بارندگی که در بسیاری از نقاط، سالانه از یکصد میلیمتر تجاوز نمی‌کند، بجز در شمال و غرب کشور، تعداد رودهای دائمی و پرآب بسیار کم است. <br /> <br /> کمبود آب در کشور ما از زمانهای کهن مشهود بوده است. به همین دلیل نیاکان ما برای غلبه بر خشکی و کم آبی، بندهای متعددی احداث می‌کردند؛ نظیر بند امیر در فارس، بند شاه عباس در ساوه و ده‌ها بند دیگر در مناطق مختلف کشور. آنها همچنین برای استفاده بیشتر از آبهای سطحی، با ابداع و حفر هزاران رشته قنات سعی در حل مشکل کم آبی داشتند. <br /> <br /> در ایران میزان بارندگی و توزیع مکانی و زمانی و میزان آب حاصل از آن متفاوت است. بر سطح بعضی از دشتها آنقدر باران می‌بارد که امکان جاری شدن آب در سطح دشت حتی به صورت سیلاب وجود دارد. اما بر سطح بسیاری از دشتها آنقدر باران کم می‌بارد که قبل <br /> <br /> ۱- وزارت نیرو - اداره کل آبهای سطحی:گزارش بارندگی ابران همراه با نقشه همباران، سال ۱۳۵۶. <br /> <br /> <br /> <br /> . <br /> <br /> ۳۸ <br /> <br /> گذری بر جغرافیای ایران <br /> <br /> از آنکه در سطح زمین جاری شود تبخیر می‌گردد. <br /> <br /> همچنین در ایران نقاطی وجود دارد (مانند قسمتهایی از کویر لوت)که اغلب باران قبل از اینکه به زمین برسد، در هوا تبخیر می‌شود. بنابراین اینگونه دشتها یا نواحی خشک فاقد آب جاری حاصل از بارندگی است، در نتیجه منابع آبی این سرزمینها را معمولاً آبهای زیرزمینی تشکیل می‌دهد. <br /> <br /> بزرگترین هسته‌های پرباران کشور، در حوضه آبریز دریای خزر قرار گرفته است. با آنکه این حوضه ۱۱ درصد مساحت کشور را تشکیل می‌دهد؛ ولی وضع جغرافیایی و آب و هوایی آن طوری است که حدود ۲۲ درصد ازکل بارندگی کشور در این منطقه نازل می‌شود. بخش اعظم بارندگی کشور در منطقه رشته کوه‌های البرز و زاگرس فرومی‌ریزد. از این رو آب اغلب رودهای، ایران، از باران یا برف ذوب شده در ارتفاعات کوه‌های مذکور که منبع آبهای سطحی کشور محسوب می‌شود، تأمین می‌گردد. در مقابل این مناطق پرباران و پرآب، سطح وسیعی از مملکتِ (حدود ۵۷ درصد از سطح کشور) دارای متوسط بارندگی کمتر از ۱۴۰ میلیمتر است و به همین جهت جزء مناطق خشک محسوب می‌شود.۲ <br /> <br /> پرآب‌ترین مناطق ایران، سواحل دریای خزر یا مازندران است که حداکثر میزان بارندگی در این نواحی حتماً به ۲۰۰۰ میلیمتر در سال می‌رسد. حداکثر میزان بارندگی سالانه در ایستگاه کوهرنگ ۱۴۰۰ میلیمتر و در بروجرد ۱۲۰۰ میلیمتر و کوه‌های سهند و سبلان به ۵۰۰ میلیمتر بالغ می‌شود. از شمال غربی به جنوب شرقی کشور به مرور از مقدار بارندگی سالانه کاسته می‌شود و خشکی نیز افزایش می‌یابد. بنابراین به غیر از شمال و غرب کشور، مقدار رودهای، دائمی و پرآب در نقاط دیگر مملکت بسیار کم و اغلب در فصل خشکی، بویژه تابستان کاملاً خشک و بدون آب است.3 <br /> <br /> در ایران آب به چهار صورت و یا از چهار منبع مورد استفاده قرار می‌گیرد که در واقع منبع اصلی و اولیه آنها بارندگی است: <br /> <br /> ۱- همان منبع پیشین. <br /> <br /> ۲. وزارت نیرو - اداره کل آبهای سطحی،گزارش بارندگی ایران سال ۱۳۵۶. <br /> <br /> 3. عطرچین، محمد، تفسیر سیاست آبی دولت و اولویتهای موجود، سمینار آب کشور، وزارت نیرو ۲۴.۲۰ دی ماه ۱۳۵۹. . <br /> <br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |.<br /> |<br /> |-<br /> |۳۹<br /> |منابع آب<br /> |-<br /> |&lt;nowiki&gt;- باران (استفاده از باران).&lt;/nowiki&gt;<br /> |<br /> |-<br /> |&lt;nowiki&gt;- آبهای سطحی.&lt;/nowiki&gt;<br /> |<br /> |-<br /> |<br /> |&lt;nowiki&gt;- آبهای زیرزمینی.&lt;/nowiki&gt;<br /> |-<br /> |&lt;nowiki&gt;- آبهای نمک زدایی شده.&lt;/nowiki&gt;<br /> |<br /> |-<br /> |جنوبی البرز را آبهای سطحی و زیرزمینی تشکیل می‌دهد.<br /> |<br /> |}<br /> . <br /> <br /> در مناطق شمال و شمال غربی و غرب و همچنین نواحی کوهستانی مرتفع بویژه زاگرس و البرز، بیشتر از بارندگی و آبهای سطحی استفاده می‌شود. منبع مهم و اصلی دشتهای در مناطق مرکزی و جنوبی و شرق کشور (صرف نظر از نقاط مرتفع کوهستانی) کمتر به امید باران و آب‌های سطحی کشت و زرع می‌شود. در این مناطق که بارندگی آن کم و رود دائمی به ندرت دیده می‌شود، بیشتر، آب زیرزمینی قنات و چاه‌های موتوری عمیق و نیمه عمیق مورد استفاده قرار می‌گیرد. در منطقه جنوب شرقی کشور، سیستان و بلوچستان، بیشتر از آبهای، سطحی استفاده می‌کنند تا از آب‌های زیرزمینی^{۱} ولی در سالهای اخیر بهره‌برداری از منابع آبهای زیرزمینی با وسائل نوین، رو به افزایش است.^{۲} <br /> <br /> از آب‌های نمک‌زدایی شده، اغلب در بنادر و جزایر جنوبی کشور، آن هم برای شرب استفاده می‌شود.^{۳} <br /> <br /> ۱- وزارت کشور، معاونت امور سازمانهای ملی و عدم تمرکز: بررسی آب منطقه ۵ (ارائه شده در اجلاس هماهنگی استانهای گروه ۵) اردیبهشت ماه ۱۳۵۶ - (به نقل از پرویز کردوانی - منابع و مسائل آب در ایران) <br /> <br /> ۲- وزارت آب و برق دبیرخانه شورای عدم تمرکز: سیمای اقتصادی و اجتماعی استانهای خراسان،کرمان، سیستان و بلوچسنان ارائه شده در اجلاس هماهنگی استانهای‌گروه ۵ اردیبهشت ۱۳۵۶. (به نقل از کردوانی، منابع اساسی آب در ایران). ۳.کردوانی، پرویز، منابع و مسائل آب در ایران، انتشارات آگاه، تهران، ۱۳۶۳. <br /> <br /> . <br /> <br /> <br /> <br /> &quot;. <br /> <br /> ۴۰ <br /> <br /> گذری بر جغرافیای ایران <br /> <br /> <br /> <br /> منابع آب <br /> <br /> <br /> ۴۱ <br /> <br /> بند سازی یا سدسازی <br /> <br /> اصطلاح فارسی سد «بند» است. در ایران باستان انواع سد را بند می‌نامیدند؛ چه آنهایی، که به منظور بالا آوردن سطح آب رودخانه و سوار شدن آن به سواحل رودخانه ساخته می‌شده و چه آنهایی که به منظور ذخیره آب زیاد، احداث می‌گردیده است. سد از جریان بیهوده آب جلوگیری می‌کند و امکان بهره‌برداری صحیح از آن را فراهم می‌سازد. از لحاظ قدمت تاریخ سدسازی، ایران را می‌توان در ردیف اول کشورهای سدساز قدیم بشمار آورد. بندهای کوچک و سدهای بزرگ در نقاط مناسب در درون دره‌ها به منظور ذخیره کردن آب، از دیگر نشانه‌های، تمدن ایران باستان است. از قدیمی‌ترین و جالب‌ترین بندها یا سدها، نمونه‌های ذیل را می‌توان نام برد. <br /> <br /> 1. Viets. G.increasing water use efficiency by soil management in plant environment and effect<br /> <br /> <br /> ۴۲ <br /> <br /> گذری بر جغرافیای ایران <br /> <br /> بند بهمن (جنوب شیراز) که به احتمال قوی در دوره هخامنشی بنا شده و حدود ۲۰۰۰ سال عمر آن است. <br /> <br /> بند امیر که حدود ۱۰۰۰ سال پیش در.زمان عضدالدوله دیلمی تقریباً در ۳۵ کیلومتری شمال شرق شیراز بر روی رودخانه کر احداث شده است این بند در وضعیت فعلی پابرجاست. سد ساوه، این سد که تقریباً در ۳۷ کیلومتری ساوه ساخته شده، بنای آن را به روایتی به دوره ایلخانیان (حدود ۷۰۰ سال پیش) نسبت می‌دهند: مردم ساوه به آن بند عباس می‌گویند: از آنجایی که زیر پی این سد سوراخ شده و از آنجا آب بیرون می‌رود آب در سد بند نمی‌شود، لذا سد بلا استفاده افتاده است. <br /> <br /> تحول عظیم در فن سد سازی، پس از اختراع سیمان در قرن نوزده و پیشرفت علوم مکانیک سیالات، مکانیک خاک، صورت گرفته است. از آن تاریخ به بعد سدهای مرتفعی در نقاط مختلف احداث شده است.۱ <br /> <br /> در دو دهه اخیر با توجه به تغییر استراتژی اقتصادی کشور و توجه به منابع غیر نفتی، مهار آبهای جاری به عنوان یک سیاست استراتژیک اعلام و سدهای زیادی بر روی رودخانه‌های ایران بسته شد. سدسازی در کشور با توجه به افزایش روزافزون جمعیت و نیاز به ذخیره سازی و مهار آب و همچنین تأمین آب مورد نیاز کشاورزی و صنعت از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. به همین علت طی سالهای اخیر دولت به امر سدسازی و سرمایه‌گذاری در این بخش توجه خاصی مبذول داشته است؛ به طوری که همزمان ۴۹ سد در دست احداث و ۷۰ سد در دست مطالعه برای احداث بوده است. تاکنون درحدود ۲۰ سد از سدهای در دست اجرا به بهره‌برداری، رسیده که از جمله آنها سد عظیم کرخه با ۵/۵ میلیارد متر مکعب، سد مارون با ۲/۱ میلیارد متر مکعب و سد تجن با ۵/۰ میلیارد متر مکعب حجم آب تنظیم شده‌اند. در حالی که در سال ۱۳۷۵ نیز بخش عمده عملیات طرحهای ۶ سد دیگر به پایان رسیده است و سدهای مذکور به <br /> <br /> ،لق، حفص ی‌قرواپه مادا..., <br /> <br /> water use American Society of agronommy and soil science Madison, wisconsin 1966.<br /> <br /> (به نقل از کردوانی، منابع و مسائل آب در ایران.) <br /> <br /> ۱- عطرچین، محمد، تفسیر سیاست آبی دولت و اولویت‌های موجود سمینار آب کشور، وزارت نیرو ۲۴.۲۰ دی ماه ۱۳۵۹. <br /> <br /> <br /> <br /> منابع آب <br /> <br /> ۴۳۰ <br /> <br /> بهره‌برداری رسیده‌اند. در سال ۱۳۷۶ عملیات اجرایی طرحهای ۷ سد زیر اجرا شد: ساختمان سد اهرچای، سد حسنلو در آذربایجان غربی، سد گرکز (گلستان یک) در گنبد، سد شیاده در مازندران، سد فریمان در خراسان و سد چم گردلان در ایلام. <br /> <br /> در ایران رودهای پرآبی نظیر سفید رود، کارون، زاینده رود و کرخه، وجود دارند که هر کدام نقشی مؤثر در کشاورزی و آبیاری مزارع اطراف ایفاء می‌کنند. علاوه بر آن کارون قابل کشتی‌رانی نیز می‌باشد. همچنین دریای مازندران در شمال و خلیج فارس و دریای عمان در جنوب ایران قرار دارند و از منابع آبی آنها برای کشاورزی استفاده نمی‌شود ولی در ارزشهای اقتصادی دیگر نظیر کشتیرانی، صید ماهی و... از آنها استفاده شایانی به عمل می‌آید. <br /> <br /> دریاچه‌های ارومیه، بختگان، نیریز، مهارلو، حوض سلطان دارای آب شور و دریاچه‌های گهر، نئور، اوان، زره‌وار (زروار)، تار و موج، سما، سهند، قوری‌گل، ولشت، فامور، کلاتی، هامون و هیرمند با آب شیرین، دیگر منابع آبی کشور را تشکیل می‌دهند. <br /> <br /> سد کرج <br /> <br /> ۱- ایران آباد، ۸ سال تلاش مقدس، روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان برنامه و بودجه. <br /> <br /> <br /> <br /> ۴۴ <br /> <br /> گذری بر جغرافیای ایران <br /> <br /> قنات <br /> <br /> سد ساوه <br /> <br /> ایرانیان برای اینکه بتوانند بر کم آبی و خشکی سرزمین خود غلبه کنند و به امید باران‌های اتفاقی و یا آبهای جاری موقتی و کشت بندساری و یا بیرون کشیدن آب از چاه‌ها نباشند و زندگی پرمشقت و کشاورزی و دامداری‌کاملاً محدود و کم درآمدی نداشته باشند و با زیر کشت بردن سطح وسیعی از زمینهای حاصلخیز در دشتها که به علت فقدان آب بی‌بهره مانده بود، احتیاجات روزافزون خود را تأمین کنند، چند هزار سال پیش&#039;، دست به اختراع و ابتکاری بسیار جالب زده و آن را «قنات» یا «کهریز» نام نهادند. با این اختراع که در نوع خود در جهان تاکنون بی‌نظیر است، می‌توان مقدار قابل توجهی از آبهای زیرزمین را جمع‌آوری‌کرد و به سطح زمین رساند، که همانند چشمه‌های طبیعی، آب در تمام طول سال بدون هیچ کمکی از درون زمین به سطح آن جاری می‌گردد. <br /> <br /> ۱- ساعدلو، هوشنگ: مسائل کشاورزی ابران، چاپ دوم، انتشارات روان، ۱۳۵۷. <br /> <br /> <br /> <br /> منابع آب <br /> <br /> ۴۵ <br /> <br /> پیدایش و رواج تکنولوژی قنات که قدمت بسیاری از آنها، از پنج تا شش هزار سال متجاوز است^{۱} و عمری برابر با تاریخ کهن ایران دارد باعث شد که آبادیهای متعددی در سراسر فلات ایران، به خصوص در نقاط خشک تر کشور، گسترش یابد و بخش‌های جدیدی را در کشاورزی و دامداری مورد بهره‌برداری قرار دهد. <br /> <br /> این اختراع که امروزه شهرت جهانی پیدا کرده است، بعدها از ایران به بسیاری از کشورهای جهان انتقال یافته و مورد استفاده مردم دیگر نقاط جهان نیز قرار گرفته است.^{۲} ابتکار قنات علاوه بر رفع مشکل کم آبی در قشربندی اجتماعی و اوضاع اقتصادی کشور، تأثیر بسزایی برجای گذاشته است. هم اینک نیز در برخی از نقاط کشور، از آب قنوات هم به منظور شرب و <br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |هم به منظور کشاورزی استفاده‌های لازم به عمل می‌آید.<br /> |-<br /> |<br /> |-<br /> |.<br /> |}<br /> ۱- باستانی پاریزی، محمد ابراهیم، مجلات یغما، شماره سوم خرداد ماه ۱۳۵۰ و شماره ۲ سال ۲۸، اردیبهشت ۱۳۵۴. 2- وزارت آب و برق، آب و فن آبیاری در ایران باستان، ۱۳۵۶.</div>

Samei