https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D9%86%D8%A8%D8%AA_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8Cمنبت کاری - تاریخچهٔ نسخهها2026-09-21T09:46:52Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%86%D8%A8%D8%AA_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C&diff=12992&oldid=prevSetayesh در ۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۳۸2026-02-08T18:38:18Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۳۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:Carving.jpg|بندانگشتی|منبت کاری ایرانی، قابل بازیابی از:https://auxwood.com/blog/the-art-of-inlaid/]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:Carving.jpg|بندانگشتی|منبت کاری ایرانی، قابل بازیابی از:https://auxwood.com/blog/the-art-of-inlaid/]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منبتکاری، هنرکندهکاری و برجسته کاری روی چوب بر اساس نقشهای دقیق است. پیشینه تاریخی این هنر به درستی مشخص نیست ولی آنچه آشکار است اینکه تاریخ این هنر از تاریخ مصرف چوب در [https://iranology-e.ir/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 ایران] جدا نیست. ما در این رشته هنرمندان و صاحب نامان بسیاری داشته و داریم. نقرشی که روی چوب حک میشود بیانگر آداب و رسوم، روحیات، خلقیات و حتی گرایشهای اعتقادی و فلسفی حکاکان آن است. بنابر نظر مورخان و باستانشناسان معروف و بر اساس اسناد تاریخی معتبر پیداست که مصرف چوب در ایران در عصر حجر نیز مرسوم بوده و به مرور این کاربرد توسعه پیداکرده و در زمینههای مختلفی از جمله ساخت خانههای مسکونی، سلاح، وسایل کشاورزی و... مورد استفاده قرار میگرفته است. از جمله این کشفیات لوحهای است متعلق به ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد در «[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D8%B4%D9%88%D8%B4 </del>شوش]» و نیز قطعه چوبی در یکی از مقبرههای متعلق به ۵۰۰۰ سال پیش در اطراف شهرستان فسا (در استان فارس). براساس این کشفیات، استفاده از چوب برای ساخت ابزار مختلف از دیر باز در ایران رواج داشته و در ادوار مختلف تاریخی نیز کاربردهای خاصی پیدا کرده است. مثلا روشها و شیوههای صنعت چوب عهد [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D8%B3%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86 </del>ساسانیان]، پس از ورود [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 </del>اسلام] به [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 </del>ایران] برای ساختن در و پنجره اماکن مذهبی و مساجد مسلمانان استفاده میشد و هنرمندان ایرانی در این زمینه نیز شاهکارهایی بی بدیل خلق کردند. از آن جمله، درها و منبر مسجدی که ابومسلم خراسانی در نیشابور ساخت و عمروبن لیث [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D8%B5%D9%81%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 </del>صفاری] آن را تکمیل کرد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منبتکاری، هنرکندهکاری و برجسته کاری روی چوب بر اساس نقشهای دقیق است. پیشینه تاریخی این هنر به درستی مشخص نیست ولی آنچه آشکار است اینکه تاریخ این هنر از تاریخ مصرف چوب در [https://iranology-e.ir/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 ایران] جدا نیست. ما در این رشته هنرمندان و صاحب نامان بسیاری داشته و داریم. نقرشی که روی چوب حک میشود بیانگر آداب و رسوم، روحیات، خلقیات و حتی گرایشهای اعتقادی و فلسفی حکاکان آن است. بنابر نظر مورخان و باستانشناسان معروف و بر اساس اسناد تاریخی معتبر پیداست که مصرف چوب در ایران در عصر حجر نیز مرسوم بوده و به مرور این کاربرد توسعه پیداکرده و در زمینههای مختلفی از جمله ساخت خانههای مسکونی، سلاح، وسایل کشاورزی و... مورد استفاده قرار میگرفته است. از جمله این کشفیات لوحهای است متعلق به ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد در «[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>شوش<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>]» و نیز قطعه چوبی در یکی از مقبرههای متعلق به ۵۰۰۰ سال پیش در اطراف شهرستان فسا (در استان فارس). براساس این کشفیات، استفاده از چوب برای ساخت ابزار مختلف از دیر باز در ایران رواج داشته و در ادوار مختلف تاریخی نیز کاربردهای خاصی پیدا کرده است. مثلا روشها و شیوههای صنعت چوب عهد [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>ساسانیان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>]، پس از ورود [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>اسلام<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>] به [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>] برای ساختن در و پنجره اماکن مذهبی و مساجد مسلمانان استفاده میشد و هنرمندان ایرانی در این زمینه نیز شاهکارهایی بی بدیل خلق کردند. از آن جمله، درها و منبر مسجدی که ابومسلم خراسانی در نیشابور ساخت و عمروبن لیث [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[صفاریان|</ins>صفاری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>] آن را تکمیل کرد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منبت کاری در دوره [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D8%B3%D9%84%D8%AC%D9%88%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%86 </del>سلجوقیان] و سپس چنگیز و [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 </del>تیموریان] ادامه یافت و از این دوران آثار برجستهای در دست است. از جمله میتوان به منبر مسجد نائین (سال ۷۱۱ه. ق) که با اشکال هندسی و برگهای مدور تزئین شده، صندوق مرقد حضرت عبدالعظیم در شهر [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D8%B1%DB%8C </del>ری] و یک جفت در متعلق به نیمه دوم قرن ۱۵ میلادی (۹ هق) که در موزه متروپولیتن نگهداری میشود اشاره کرد. در دوره صفویه نیز در این صنعت نمونههای بسیار خوبی ساخته شد که هم اینک تعدادی از آنها در موزههای مختلف ایران و خارج موجود است. در دوران [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%87 </del>افشاریه]، [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DB%8C%D9%87 </del>زندیه] و [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D9%82%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%87 </del>قاجاریه] این صنعت رو به افول نهاد. در حال حاضر این هنر - صنعت در جایهای مختلف ایران از جمله مناطقی که به چوب دسترسی بیشتری دارند، مانند استانهای [https://iranology-e.ir/%D9%85%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C مازندران] و گیلان رواج دارد و علاوه بر منبت کاری، ظریف کاری روی چوب و ساخت انواع و اقسام وسایل مصرفی و تزئینی چوبی رایج است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منبت کاری در دوره [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>سلجوقیان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>] و سپس چنگیز و [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>تیموریان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>] ادامه یافت و از این دوران آثار برجستهای در دست است. از جمله میتوان به منبر مسجد نائین (سال ۷۱۱ه. ق) که با اشکال هندسی و برگهای مدور تزئین شده، صندوق مرقد حضرت عبدالعظیم در شهر [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>ری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>] و یک جفت در متعلق به نیمه دوم قرن ۱۵ میلادی (۹ هق) که در موزه متروپولیتن نگهداری میشود اشاره کرد. در دوره صفویه نیز در این صنعت نمونههای بسیار خوبی ساخته شد که هم اینک تعدادی از آنها در موزههای مختلف ایران و خارج موجود است. در دوران [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>افشاریه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>]، [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>زندیه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>] و [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>قاجاریه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>] این صنعت رو به افول نهاد. در حال حاضر این هنر - صنعت در جایهای مختلف ایران از جمله مناطقی که به چوب دسترسی بیشتری دارند، مانند استانهای [https://iranology-e.ir/%D9%85%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C مازندران] و گیلان رواج دارد و علاوه بر منبت کاری، ظریف کاری روی چوب و ساخت انواع و اقسام وسایل مصرفی و تزئینی چوبی رایج است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهمترین آثار باقیمانده از روزگار گذشته عبارتند از:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهمترین آثار باقیمانده از روزگار گذشته عبارتند از:</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># یک لنگه در چوبی متعلق به مسجد جامع عتیق [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2 </del>شیراز] مربوط به دوره «عمروبن لیث صفاری».</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># یک لنگه در چوبی متعلق به مسجد جامع عتیق [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>شیراز<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>] مربوط به دوره «عمروبن لیث صفاری».</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># یک سردر از چوب کاج ساخت قرن چهارم هجری که با خط کوفی کندهکاری شده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># یک سردر از چوب کاج ساخت قرن چهارم هجری که با خط کوفی کندهکاری شده است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># دو لنگه در از چوب چنار به ابعاد ۱۳۰ * ۲۵۰ سانتیمتر دارای کتیبههای ظریف منبت متعلق به قرن ۴ هجری قمری.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># دو لنگه در از چوب چنار به ابعاد ۱۳۰ * ۲۵۰ سانتیمتر دارای کتیبههای ظریف منبت متعلق به قرن ۴ هجری قمری.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># درِ مقبره امامزاده سید سلطان نائین از چوبگردو.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># درِ مقبره امامزاده سید سلطان نائین از چوبگردو.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># منبر چوبی مسجد سوریان لوانات (در شهرستان آباده) ساخته شده به سال ۷۷۱ ه. ق ده پله با چوب گردو به ابعاد تقریبی ۶*۶ سانتیمتر که در موزه ایران باستان نگهداری میشود.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># منبر چوبی مسجد سوریان لوانات (در شهرستان آباده) ساخته شده به سال ۷۷۱ ه. ق ده پله با چوب گردو به ابعاد تقریبی ۶*۶ سانتیمتر که در موزه ایران باستان نگهداری میشود.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># نخل سوگواری، ساخته شده در دوره <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://iranology-e.ir/%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86 </del>صفویه<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </del>به طول هشت متر با پایههایی از چوب صنوبرکه در یزد نگهداری میشود. از جمله دیگر هنرهای ظریف در صنعت چوب معرق سازی، نازک کاری روی چوب و سبد و حصیر بافی هستند که در مناطق مختلف ایران رواج دارند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># نخل سوگواری، ساخته شده در دوره صفویه به طول هشت متر با پایههایی از چوب صنوبرکه در یزد نگهداری میشود. از جمله دیگر هنرهای ظریف در صنعت چوب معرق سازی، نازک کاری روی چوب و سبد و حصیر بافی هستند که در مناطق مختلف ایران رواج دارند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%DA%AF%D9%84%DB%8C%D9%85_%D8%A8%D8%A7%D9%81%DB%8C </del>گلیم بافی]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>گلیم بافی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D8%B5%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%B9_%D9%81%D9%84%D8%B2%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DB%8C </del>صنایع فلزکاری دستی]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>صنایع فلزکاری دستی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%85_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C </del>خاتم کاری]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>خاتم کاری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[صنایع مستظرفه دستی ایران]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[صنایع مستظرفه دستی ایران]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D8%B3%D9%81%D8%A7%D9%84%DA%AF%D8%B1%DB%8C </del>سفالگری]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>سفالگری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C_%D8%A8%D8%A7%D9%81%DB%8C </del>قالی بافی]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>قالی بافی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-11561:rev-12992:php=table -->
</table>Setayeshhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%86%D8%A8%D8%AA_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C&diff=11561&oldid=prevSetayesh در ۱۳ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۱۱2025-11-13T06:11:32Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۳ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۱۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:Carving.jpg|بندانگشتی|منبت کاری ایرانی، قابل بازیابی از:https://auxwood.com/blog/the-art-of-inlaid/]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منبتکاری، هنرکندهکاری و برجسته کاری روی چوب بر اساس نقشهای دقیق است. پیشینه تاریخی این هنر به درستی مشخص نیست ولی آنچه آشکار است اینکه تاریخ این هنر از تاریخ مصرف چوب در [https://iranology-e.ir/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 ایران] جدا نیست. ما در این رشته هنرمندان و صاحب نامان بسیاری داشته و داریم. نقرشی که روی چوب حک میشود بیانگر آداب و رسوم، روحیات، خلقیات و حتی گرایشهای اعتقادی و فلسفی حکاکان آن است. بنابر نظر مورخان و باستانشناسان معروف و بر اساس اسناد تاریخی معتبر پیداست که مصرف چوب در ایران در عصر حجر نیز مرسوم بوده و به مرور این کاربرد توسعه پیداکرده و در زمینههای مختلفی از جمله ساخت خانههای مسکونی، سلاح، وسایل کشاورزی و... مورد استفاده قرار میگرفته است. از جمله این کشفیات لوحهای است متعلق به ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد در «[https://iranology-e.ir/%D8%B4%D9%88%D8%B4 شوش]» و نیز قطعه چوبی در یکی از مقبرههای متعلق به ۵۰۰۰ سال پیش در اطراف شهرستان فسا (در استان فارس). براساس این کشفیات، استفاده از چوب برای ساخت ابزار مختلف از دیر باز در ایران رواج داشته و در ادوار مختلف تاریخی نیز کاربردهای خاصی پیدا کرده است. مثلا روشها و شیوههای صنعت چوب عهد [https://iranology-e.ir/%D8%B3%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86 ساسانیان]، پس از ورود [https://iranology-e.ir/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 اسلام] به [https://iranology-e.ir/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 ایران] برای ساختن در و پنجره اماکن مذهبی و مساجد مسلمانان استفاده میشد و هنرمندان ایرانی در این زمینه نیز شاهکارهایی بی بدیل خلق کردند. از آن جمله، درها و منبر مسجدی که ابومسلم خراسانی در نیشابور ساخت و عمروبن لیث [https://iranology-e.ir/%D8%B5%D9%81%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 صفاری] آن را تکمیل کرد.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== </del>منبت کاری <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">===</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منبت کاری در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوره [https://iranology-e</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ir/%D8%B3%D9%84%D8%AC%D9%88%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%86 </ins>سلجوقیان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>و سپس چنگیز و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://iranology-e.ir/%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 </ins>تیموریان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>ادامه یافت و از این دوران آثار برجستهای در دست است. از جمله میتوان به منبر مسجد نائین (سال ۷۱۱ه. ق) که با اشکال هندسی و برگهای مدور تزئین شده، صندوق مرقد حضرت عبدالعظیم در شهر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://iranology-e.ir/%D8%B1%DB%8C </ins>ری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>و یک جفت در متعلق به نیمه دوم قرن ۱۵ میلادی (۹ هق) که در موزه متروپولیتن نگهداری میشود اشاره کرد. در دوره صفویه نیز در این صنعت نمونههای بسیار خوبی ساخته شد که هم اینک تعدادی از آنها در موزههای مختلف ایران و خارج موجود است. در دوران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://iranology-e.ir/%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%87 افشاریه]، [https://iranology-e.ir/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DB%8C%D9%87 </ins>زندیه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://iranology-e.ir/%D9%82%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%87 </ins>قاجاریه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>این صنعت رو به افول نهاد. در حال حاضر این هنر - صنعت در جایهای مختلف ایران از جمله مناطقی که به چوب دسترسی بیشتری دارند، مانند استانهای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://iranology-e.ir/%D9%85%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C </ins>مازندران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>و گیلان رواج دارد و علاوه بر منبت کاری، ظریف کاری روی چوب و ساخت انواع و اقسام وسایل مصرفی و تزئینی چوبی رایج است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منبتکاری، هنرکندهکاری و برجسته کاری روی چوب بر اساس نقشهای دقیق است. پیشینه تاریخی این هنر به درستی مشخص نیست ولی آنچه آشکار است اینکه تاریخ این هنر از تاریخ مصرف چوب </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران جدا نیست. ما در این رشته هنرمندان و صاحب نامان بسیاری داشته و داریم. نقرشی که روی چوب حک میشود بیانگر آداب و رسوم، روحیات، خلقیات و حتی گرایشهای اعتقادی و فلسفی حکاکان آن است. بنابر نظر مورخان و باستانشناسان معروف و بر اساس اسناد تاریخی معتبر پیداست که مصرف چوب در ایران در عصر حجر نیز مرسوم بوده و به مرور این کاربرد توسعه پیداکرده و در زمینههای مختلفی از جمله ساخت خانههای مسکونی، سلاح، وسایل کشاورزی و</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.. مورد استفاده قرار میگرفته است. از جمله این کشفیات لوحهای است متعلق به ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد در «شوش» و نیز قطعه چوبی در یکی از مقبرههای متعلق به ۵۰۰۰ سال پیش در اطراف شهرستان فسا (در استان فارس). براساس این کشفیات، استفاده از چوب برای ساخت ابزار مختلف از دیر باز در ایران رواج داشته و در ادوار مختلف تاریخی نیز کاربردهای خاصی پیدا کرده است. مثلاً روشها و شیوههای صنعت چوب عهد ساسانیان، پس از ورود اسلام به ایران برای ساختن در و پنجره اماکن مذهبی و مساجد مسلمانان استفاده میشد و هنرمندان ایرانی در این زمینه نیز شاهکارهایی بی بدیل خلق کردند. از آن</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صنعت</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۷۵</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جمله، درها و منبر مسجدی که ابومسلم خراسانی در نیشابور ساخت و عمروبن لیث صفاری آن را تکمیل کرد.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منبت کاری در دوره </del>سلجوقیان و سپس چنگیز و تیموریان ادامه یافت و از این دوران آثار برجستهای در دست است. از جمله میتوان به منبر مسجد نائین (سال ۷۱۱ه. ق) که با اشکال هندسی و برگهای مدور تزئین شده، صندوق مرقد حضرت عبدالعظیم در شهر ری و یک جفت در متعلق به نیمه دوم قرن ۱۵ میلادی (۹ هق) که در موزه متروپولیتن نگهداری میشود اشاره کرد. در دوره صفویه نیز در این صنعت نمونههای بسیار خوبی ساخته شد که هم اینک تعدادی از آنها در موزههای مختلف ایران و خارج موجود است. در دوران <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افشاریه، </del>زندیه و قاجاریه این صنعت رو به افول نهاد. در حال حاضر این هنر - صنعت در جایهای مختلف ایران از جمله مناطقی که به چوب دسترسی بیشتری دارند، مانند استانهای مازندران و گیلان رواج دارد و علاوه بر منبت کاری، ظریف کاری روی چوب و ساخت انواع و اقسام وسایل مصرفی و تزئینی چوبی رایج است.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهمترین آثار باقیمانده از روزگار گذشته عبارتند از:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهمترین آثار باقیمانده از روزگار گذشته عبارتند از:</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱. </del>یک لنگه در چوبی متعلق به مسجد جامع عتیق شیراز مربوط به دوره «عمروبن لیث صفاری».</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>یک لنگه در چوبی متعلق به مسجد جامع عتیق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://iranology-e.ir/%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2 </ins>شیراز<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>مربوط به دوره «عمروبن لیث صفاری».</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>یک سردر از چوب کاج ساخت قرن چهارم هجری که با خط کوفی کندهکاری شده است<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲. </del>یک سردر از چوب کاج ساخت قرن چهارم هجری که با خط کوفی کندهکاری شده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># دو لنگه در از چوب چنار به ابعاد ۱۳۰ * ۲۵۰ سانتیمتر دارای کتیبههای ظریف منبت متعلق به قرن ۴ هجری قمری.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># درِ مقبره امامزاده سید سلطان نائین از چوبگردو.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># منبر چوبی مسجد سوریان لوانات (در شهرستان آباده) ساخته شده به سال ۷۷۱ ه. ق ده پله با چوب گردو به ابعاد تقریبی ۶*۶ سانتیمتر که در موزه ایران باستان نگهداری میشود.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># نخل سوگواری، ساخته شده در دوره [https://iranology-e.ir/%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86 صفویه] به طول هشت متر با پایههایی از چوب صنوبرکه در یزد نگهداری میشود. از جمله دیگر هنرهای ظریف در صنعت چوب معرق سازی، نازک کاری روی چوب و سبد و حصیر بافی هستند که در مناطق مختلف ایران رواج دارند</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۳. دو لنگه در از چوب چنار </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابعاد ۱۳۰ * ۲۵۰ سانتیمتر دارای کتیبههای ظریف منبت متعلق به قرن ۴ هجری قمری.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۴</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درِ مقبره امامزاده سید سلطان نائین از چوبگردو</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [https://iranology-e</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ir/%DA%AF%D9%84%DB%8C%D9%85_%D8%A8%D8%A7%D9%81%DB%8C گلیم بافی]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [https://iranology-e</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ir/%D8%B5%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%B9_%D9%81%D9%84%D8%B2%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DB%8C صنایع فلزکاری دستی]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [https://iranology-e.ir/%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%85_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C خاتم کاری]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[صنایع مستظرفه دستی ایران]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [https://iranology-e.ir/%D8%B3%D9%81%D8%A7%D9%84%DA%AF%D8%B1%DB%8C سفالگری]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [https://iranology-e.ir/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C_%D8%A8%D8%A7%D9%81%DB%8C قالی بافی]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۵. منبر چوبی مسجد سوریان لوانات </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در شهرستان آباده</del>) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساخته شده به سال ۷۷۱ ه</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ق ده پله با چوب گردو به ابعاد تقریبی ۶*۶ سانتیمتر که در موزه </del>ایران <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">باستان نگهداری میشود</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مریدی، سیاوش </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1380</ins>). <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب </ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">: اقتصاد. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی]</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۶. نخل سوگواری، ساخته شده در دوره صفویه به طول هشت متر با پایههایی از چوب صنوبرکه در یزد نگهداری میشود. از جمله دیگر هنرهای ظریف در صنعت چوب معرق سازی، نازک کاری روی چوب و سبد و حصیر بافی هستند که در مناطق مختلف ایران رواج دارند</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://ensani</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ir/fa/article/author/29650 سیاوش مریدی]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:هنر]]</ins></div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-10800:rev-11561:php=table -->
</table>Setayeshhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%86%D8%A8%D8%AA_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C&diff=10800&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی « === منبت کاری === منبتکاری، هنرکندهکاری و برجسته کاری روی چوب بر اساس نقشهای دقیق است. پیشینه تاریخی این هنر به درستی مشخص نیست ولی آنچه آشکار است اینکه تاریخ این هنر از تاریخ مصرف چوب در ایران جدا نیست. ما در این رشته هنرمندان و صاحب نامان ب...» ایجاد کرد2025-08-23T18:02:43Z<p>صفحهای تازه حاوی « === منبت کاری === منبتکاری، هنرکندهکاری و برجسته کاری روی چوب بر اساس نقشهای دقیق است. پیشینه تاریخی این هنر به درستی مشخص نیست ولی آنچه آشکار است اینکه تاریخ این هنر از تاریخ مصرف چوب در ایران جدا نیست. ما در این رشته هنرمندان و صاحب نامان ب...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br />
=== منبت کاری ===<br />
منبتکاری، هنرکندهکاری و برجسته کاری روی چوب بر اساس نقشهای دقیق است. پیشینه تاریخی این هنر به درستی مشخص نیست ولی آنچه آشکار است اینکه تاریخ این هنر از تاریخ مصرف چوب در ایران جدا نیست. ما در این رشته هنرمندان و صاحب نامان بسیاری داشته و داریم. نقرشی که روی چوب حک میشود بیانگر آداب و رسوم، روحیات، خلقیات و حتی گرایشهای اعتقادی و فلسفی حکاکان آن است. بنابر نظر مورخان و باستانشناسان معروف و بر اساس اسناد تاریخی معتبر پیداست که مصرف چوب در ایران در عصر حجر نیز مرسوم بوده و به مرور این کاربرد توسعه پیداکرده و در زمینههای مختلفی از جمله ساخت خانههای مسکونی، سلاح، وسایل کشاورزی و... مورد استفاده قرار میگرفته است. از جمله این کشفیات لوحهای است متعلق به ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد در «شوش» و نیز قطعه چوبی در یکی از مقبرههای متعلق به ۵۰۰۰ سال پیش در اطراف شهرستان فسا (در استان فارس). براساس این کشفیات، استفاده از چوب برای ساخت ابزار مختلف از دیر باز در ایران رواج داشته و در ادوار مختلف تاریخی نیز کاربردهای خاصی پیدا کرده است. مثلاً روشها و شیوههای صنعت چوب عهد ساسانیان، پس از ورود اسلام به ایران برای ساختن در و پنجره اماکن مذهبی و مساجد مسلمانان استفاده میشد و هنرمندان ایرانی در این زمینه نیز شاهکارهایی بی بدیل خلق کردند. از آن<br />
<br />
<br />
صنعت<br />
<br />
۷۵<br />
<br />
جمله، درها و منبر مسجدی که ابومسلم خراسانی در نیشابور ساخت و عمروبن لیث صفاری آن را تکمیل کرد.<br />
<br />
منبت کاری در دوره سلجوقیان و سپس چنگیز و تیموریان ادامه یافت و از این دوران آثار برجستهای در دست است. از جمله میتوان به منبر مسجد نائین (سال ۷۱۱ه. ق) که با اشکال هندسی و برگهای مدور تزئین شده، صندوق مرقد حضرت عبدالعظیم در شهر ری و یک جفت در متعلق به نیمه دوم قرن ۱۵ میلادی (۹ هق) که در موزه متروپولیتن نگهداری میشود اشاره کرد. در دوره صفویه نیز در این صنعت نمونههای بسیار خوبی ساخته شد که هم اینک تعدادی از آنها در موزههای مختلف ایران و خارج موجود است. در دوران افشاریه، زندیه و قاجاریه این صنعت رو به افول نهاد. در حال حاضر این هنر - صنعت در جایهای مختلف ایران از جمله مناطقی که به چوب دسترسی بیشتری دارند، مانند استانهای مازندران و گیلان رواج دارد و علاوه بر منبت کاری، ظریف کاری روی چوب و ساخت انواع و اقسام وسایل مصرفی و تزئینی چوبی رایج است.<br />
<br />
مهمترین آثار باقیمانده از روزگار گذشته عبارتند از:<br />
<br />
۱. یک لنگه در چوبی متعلق به مسجد جامع عتیق شیراز مربوط به دوره «عمروبن لیث صفاری».<br />
<br />
۲. یک سردر از چوب کاج ساخت قرن چهارم هجری که با خط کوفی کندهکاری شده است.<br />
<br />
۳. دو لنگه در از چوب چنار به ابعاد ۱۳۰ * ۲۵۰ سانتیمتر دارای کتیبههای ظریف منبت متعلق به قرن ۴ هجری قمری.<br />
<br />
۴. درِ مقبره امامزاده سید سلطان نائین از چوبگردو.<br />
<br />
۵. منبر چوبی مسجد سوریان لوانات (در شهرستان آباده) ساخته شده به سال ۷۷۱ ه. ق ده پله با چوب گردو به ابعاد تقریبی ۶*۶ سانتیمتر که در موزه ایران باستان نگهداری میشود.<br />
<br />
۶. نخل سوگواری، ساخته شده در دوره صفویه به طول هشت متر با پایههایی از چوب صنوبرکه در یزد نگهداری میشود. از جمله دیگر هنرهای ظریف در صنعت چوب معرق سازی، نازک کاری روی چوب و سبد و حصیر بافی هستند که در مناطق مختلف ایران رواج دارند.</div>Samei