https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86 مهدی بازرگان - تاریخچهٔ نسخه‌ها 2026-06-16T09:34:14Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86&diff=5178&oldid=prev Samei در ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۲۶ 2025-05-01T08:26:14Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۲۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l31">خط ۳۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محمدمهدی موسی خان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محمدمهدی موسی خان</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:علوم سیاسی]]</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-4740:rev-5178:php=table --> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86&diff=4740&oldid=prev Samei در ‏۲۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۰۴ 2025-04-27T19:04:19Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۰۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">خط ۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;[[مهدی بازرگان|بازرگان، مهدی]]&#039;&#039;&#039; (1325ق / 1907م-1373ش). از رجال سیاسی ـ مذهبی مبارز، از مؤسسان [[نهضت آزادی ایران|نهضت آزادی]] و اولین نخست وزیر جمهوری اسلامی ایران.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;[[مهدی بازرگان|بازرگان، مهدی]]&#039;&#039;&#039; (1325ق / 1907م-1373ش). از رجال سیاسی ـ مذهبی مبارز، از مؤسسان [[نهضت آزادی ایران|نهضت آزادی]] و اولین نخست وزیر جمهوری اسلامی ایران.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در خانواده‌ای مذهبی و تاجر در تهران متولد شد. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در [[تهران مصور|تهران]] به پایان رساند. در 1307ش جزو نخستین گروه دانشجویان اعزامی به اروپا، به فرانسه رفت و پس از تحصیل در مدرسه سانترال پاریس موفق به اخذ درجه دکتری در رشته ترمودینامیک شد.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در خانواده‌ای مذهبی و تاجر در تهران متولد شد. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در [[تهران مصور|تهران]] به پایان رساند. در 1307ش جزو نخستین گروه دانشجویان اعزامی به اروپا، به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87 </ins>فرانسه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>رفت و پس از تحصیل در مدرسه سانترال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%B3 </ins>پاریس<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>موفق به اخذ درجه دکتری در رشته ترمودینامیک شد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از بازگشت به وطن در 1313ش در «شرکت ساختمان» استخدام شد و هم‌زمان در دانشگاه تهران به تدریس پرداخت. در دهه 1320ش در دو نوبت به ریاست دانشکده فنی دانشگاه تهران برگزیده شد که به اصلاح نظام ادری و آموزشی آن دانشکده پرداخت. در این هنگام شماری از دانشجویان مسلمان، به کمک او انجمن اسلامی دانشجویان را در دانشگاه تأسیس کردند.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از بازگشت به وطن در 1313ش در «شرکت ساختمان» استخدام شد و هم‌زمان در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://ut.ac.ir/fa </ins>دانشگاه تهران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>به تدریس پرداخت. در دهه 1320ش در دو نوبت به ریاست دانشکده فنی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://ut.ac.ir/fa </ins>دانشگاه تهران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>برگزیده شد که به اصلاح نظام ادری و آموزشی آن دانشکده پرداخت. در این هنگام شماری از دانشجویان مسلمان، به کمک او انجمن اسلامی دانشجویان را در دانشگاه تأسیس کردند.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در زمان نخست‌وزیری دکتر [[محمد مصدق]]،<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; </del>ابتدا به معاونت وزارت فرهنگ رسید و سپس ریاست هیئت مدیره موقت شرکت ملی نفت را بر عهده گرفت. مدتی نیز مدیر سازمان لوله‌کشی آب تهران بود. سپس با جمعی از همفکران خود به [[نهضت مقاومت ملی]] پیوست.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در زمان نخست‌وزیری دکتر [[محمد مصدق]]، ابتدا به معاونت وزارت فرهنگ رسید و سپس ریاست هیئت مدیره موقت شرکت ملی نفت را بر عهده گرفت. مدتی نیز مدیر سازمان لوله‌کشی آب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[استان </ins>تهران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|تهران]] </ins>بود. سپس با جمعی از همفکران خود به [[نهضت مقاومت ملی]] پیوست.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بازرگان در 1334ش به علت همکاری با این نهضت دستگیر و 5 ماه زندانی شد. با تشکیل «[[جبهه ملی]]&lt;nowiki/&gt;دوم» به همکاری با آن پرداخت. در اردیبهشت 1340ش به همراه یدالله سحابی و سید محمود طالقانی [[نهضت آزادی ایران|نهضت آزادی]] را تأسیس کرد.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بازرگان در 1334ش به علت همکاری با این نهضت دستگیر و 5 ماه زندانی شد. با تشکیل «[[جبهه ملی]]&lt;nowiki/&gt;دوم» به همکاری با آن پرداخت. در اردیبهشت 1340ش به همراه یدالله سحابی و سید محمود طالقانی [[نهضت آزادی ایران|نهضت آزادی]] را تأسیس کرد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در بهمن 1341ش رهبران نهضت آزادی دستگیر و هر یک به 10 سال زندان محکوم شدند، بازرگان تا زمان انقلاب به صورت نیمه آشکار به فعالیت‌های سیاسی و فکری خود ادامه داد.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در بهمن 1341ش رهبران نهضت آزادی دستگیر و هر یک به 10 سال زندان محکوم شدند، بازرگان تا زمان انقلاب به صورت نیمه آشکار به فعالیت‌های سیاسی و فکری خود ادامه داد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با ایجاد فضای باز سیاسی در 1356ش، بازرگان به اتفاق عده‌ای، کمیته ایرانی دفاع از آزادی و حقوق بشر را تأسیس کرد. هم‌زمان با اوج‌گیری [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]]، بازرگان به دیدار امام خمینی در پاریس رفت و در بازگشت از سوی او ریاست گروه ویژه نفت را برای مذاکره با کارگران و کارمندان شرکت نفت در جنوب کشور بر عهده گرفت.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با ایجاد فضای باز سیاسی در 1356ش، بازرگان به اتفاق عده‌ای، کمیته ایرانی دفاع از آزادی و حقوق بشر را تأسیس کرد. هم‌زمان با اوج‌گیری [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]]، بازرگان به دیدار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>امام خمینی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%B3 </ins>پاریس<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>رفت و در بازگشت از سوی او ریاست گروه ویژه نفت را برای مذاکره با کارگران و کارمندان شرکت نفت در جنوب کشور بر عهده گرفت.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از ورود [[امام خمینی]] به ایران، در روز 16 بهمن 1357ش، بازرگان از سوی رهبر انقلاب به عنوان نخست‌وزیر دولت موقت برگزیده شد. او پس از 9 ماه، به دلیل مشکلات موجود مانند تعدد مراکز قدرت و مداخله افراد غیرمسئول استعفا کرد. در نخستین دوره مجلس شورای اسلامی به نمایندگی مردم تهران انتخاب شد. بازرگان تا آخر عمر به فعالیت سیاسی، نوشتن مقاله و کتاب و ایراد سخنرانی ادامه داد. او در 86 سالگی به علت سکته قلبی در سوئیس درگذشت.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از ورود [[امام خمینی]] به ایران، در روز 16 بهمن 1357ش، بازرگان از سوی رهبر انقلاب به عنوان نخست‌وزیر دولت موقت برگزیده شد. او پس از 9 ماه، به دلیل مشکلات موجود مانند تعدد مراکز قدرت و مداخله افراد غیرمسئول استعفا کرد. در نخستین دوره مجلس شورای اسلامی به نمایندگی مردم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[استان </ins>تهران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|تهران]] </ins>انتخاب شد. بازرگان تا آخر عمر به فعالیت سیاسی، نوشتن مقاله و کتاب و ایراد سخنرانی ادامه داد. او در 86 سالگی به علت سکته قلبی در سوئیس درگذشت.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از بازرگان تعداد زیادی کتاب و مقاله باقی مانده است. تلاش او بر این بود تا از طریق سازگار نشان دادن دین و علم، به دفاع از اسلام بپردازد. از جمله کتاب‌های وی می‌توان به &#039;&#039;کار در اسلام&#039;&#039;، &#039;&#039;راه طی شده&#039;&#039;، &#039;&#039;علمی&#039;&#039; &#039;&#039;بودن مارکسیسم&#039;&#039;، &#039;&#039;سیر تحول قرآن&#039;&#039;، &#039;&#039;بازیابی ارزش‌ها&#039;&#039;، &#039;&#039;انقلاب ایران در دو حرکت&#039;&#039; و &#039;&#039;آخرت و خدا؛ هدف&#039;&#039; &#039;&#039;بعثت انبیاء&#039;&#039; اشاره کرد&lt;ref&gt;  تلخیص از &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دانشنامه جهان اسلام&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1375، ج 2، مدخل «بازرگان، مهدی».&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;نجاتی، غلامرضا. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ایران، از کودتا تا انقلاب&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: رسا، 1373، ج 2.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از بازرگان تعداد زیادی کتاب و مقاله باقی مانده است. تلاش او بر این بود تا از طریق سازگار نشان دادن دین و علم، به دفاع از اسلام بپردازد. از جمله کتاب‌های وی می‌توان به &#039;&#039;کار در اسلام&#039;&#039;، &#039;&#039;راه طی شده&#039;&#039;، &#039;&#039;علمی&#039;&#039; &#039;&#039;بودن مارکسیسم&#039;&#039;، &#039;&#039;سیر تحول قرآن&#039;&#039;، &#039;&#039;بازیابی ارزش‌ها&#039;&#039;، &#039;&#039;انقلاب ایران در دو حرکت&#039;&#039; و &#039;&#039;آخرت و خدا؛ هدف&#039;&#039; &#039;&#039;بعثت انبیاء&#039;&#039; اشاره کرد&lt;ref&gt;  تلخیص از &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دانشنامه جهان اسلام&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1375، ج 2، مدخل «بازرگان، مهدی».&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;نجاتی، غلامرضا. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ایران، از کودتا تا انقلاب&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: رسا، 1373، ج 2.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86&diff=4714&oldid=prev Samei در ‏۲۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۴ 2025-04-27T11:04:55Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:Biography-mehdibazargan-3204.jpg|بندانگشتی|مهدی بازرگان برگرفته از وبسایت سرپوش قابل بازیابی از&lt;nowiki/&gt;https://www.sarpoosh.com/biography/political-biography/biography-mehdibazargan-32.html]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:Biography-mehdibazargan-3204.jpg|بندانگشتی|مهدی بازرگان برگرفته از وبسایت سرپوش قابل بازیابی از&lt;nowiki/&gt;https://www.sarpoosh.com/biography/political-biography/biography-mehdibazargan-32.html]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[مهدی بازرگان|بازرگان، مهدی]]''' (1325ق / 1907م-1373ش). از رجال سیاسی ـ مذهبی مبارز، از مؤسسان نهضت آزادی<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; </del>و اولین نخست وزیر جمهوری اسلامی ایران.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[مهدی بازرگان|بازرگان، مهدی]]''' (1325ق / 1907م-1373ش). از رجال سیاسی ـ مذهبی مبارز، از مؤسسان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>نهضت آزادی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران|نهضت آزادی]] </ins>و اولین نخست وزیر جمهوری اسلامی ایران.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در خانواده‌ای مذهبی و تاجر در تهران متولد شد. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در [[تهران مصور|تهران]] به پایان رساند. در 1307ش جزو نخستین گروه دانشجویان اعزامی به اروپا، به فرانسه رفت و پس از تحصیل در مدرسه سانترال پاریس موفق به اخذ درجه دکتری در رشته ترمودینامیک شد.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در خانواده‌ای مذهبی و تاجر در تهران متولد شد. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در [[تهران مصور|تهران]] به پایان رساند. در 1307ش جزو نخستین گروه دانشجویان اعزامی به اروپا، به فرانسه رفت و پس از تحصیل در مدرسه سانترال پاریس موفق به اخذ درجه دکتری در رشته ترمودینامیک شد.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l6">خط ۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از بازگشت به وطن در 1313ش در «شرکت ساختمان» استخدام شد و هم‌زمان در دانشگاه تهران به تدریس پرداخت. در دهه 1320ش در دو نوبت به ریاست دانشکده فنی دانشگاه تهران برگزیده شد که به اصلاح نظام ادری و آموزشی آن دانشکده پرداخت. در این هنگام شماری از دانشجویان مسلمان، به کمک او انجمن اسلامی دانشجویان را در دانشگاه تأسیس کردند.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از بازگشت به وطن در 1313ش در «شرکت ساختمان» استخدام شد و هم‌زمان در دانشگاه تهران به تدریس پرداخت. در دهه 1320ش در دو نوبت به ریاست دانشکده فنی دانشگاه تهران برگزیده شد که به اصلاح نظام ادری و آموزشی آن دانشکده پرداخت. در این هنگام شماری از دانشجویان مسلمان، به کمک او انجمن اسلامی دانشجویان را در دانشگاه تأسیس کردند.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در زمان نخست‌وزیری دکتر [[محمد مصدق]]،&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; ابتدا به معاونت وزارت فرهنگ رسید و سپس ریاست هیئت مدیره موقت شرکت ملی نفت را بر عهده گرفت. مدتی نیز مدیر سازمان لوله‌کشی آب تهران بود. سپس با جمعی از همفکران خود به [[نهضت مقاومت ملی]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; </del>پیوست.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در زمان نخست‌وزیری دکتر [[محمد مصدق]]،&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; ابتدا به معاونت وزارت فرهنگ رسید و سپس ریاست هیئت مدیره موقت شرکت ملی نفت را بر عهده گرفت. مدتی نیز مدیر سازمان لوله‌کشی آب تهران بود. سپس با جمعی از همفکران خود به [[نهضت مقاومت ملی]] پیوست.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بازرگان در 1334ش به علت همکاری با این نهضت دستگیر و 5 ماه زندانی شد. با تشکیل «[[جبهه ملی]]&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup&gt;*&lt;</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; دوم» به همکاری با آن پرداخت. در اردیبهشت 1340ش به همراه یدالله سحابی و سید محمود طالقانی [[نهضت آزادی ایران|نهضت آزادی]] را تأسیس کرد.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بازرگان در 1334ش به علت همکاری با این نهضت دستگیر و 5 ماه زندانی شد. با تشکیل «[[جبهه ملی]]&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">nowiki</ins>/&gt;دوم» به همکاری با آن پرداخت. در اردیبهشت 1340ش به همراه یدالله سحابی و سید محمود طالقانی [[نهضت آزادی ایران|نهضت آزادی]] را تأسیس کرد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در بهمن 1341ش رهبران نهضت آزادی دستگیر و هر یک به 10 سال زندان محکوم شدند، بازرگان تا زمان انقلاب به صورت نیمه آشکار به فعالیت‌های سیاسی و فکری خود ادامه داد.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در بهمن 1341ش رهبران نهضت آزادی دستگیر و هر یک به 10 سال زندان محکوم شدند، بازرگان تا زمان انقلاب به صورت نیمه آشکار به فعالیت‌های سیاسی و فکری خود ادامه داد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با ایجاد فضای باز سیاسی در 1356ش، بازرگان به اتفاق عده‌ای، کمیته ایرانی دفاع از آزادی و حقوق بشر را تأسیس کرد. هم‌زمان با اوج‌گیری [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]]،<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; </del>بازرگان به دیدار امام خمینی در پاریس رفت و در بازگشت از سوی او ریاست گروه ویژه نفت را برای مذاکره با کارگران و کارمندان شرکت نفت در جنوب کشور بر عهده گرفت.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با ایجاد فضای باز سیاسی در 1356ش، بازرگان به اتفاق عده‌ای، کمیته ایرانی دفاع از آزادی و حقوق بشر را تأسیس کرد. هم‌زمان با اوج‌گیری [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]]، بازرگان به دیدار امام خمینی در پاریس رفت و در بازگشت از سوی او ریاست گروه ویژه نفت را برای مذاکره با کارگران و کارمندان شرکت نفت در جنوب کشور بر عهده گرفت.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از ورود [[امام خمینی]] به ایران، در روز 16 بهمن 1357ش، بازرگان از سوی رهبر انقلاب به عنوان نخست‌وزیر دولت موقت برگزیده شد. او پس از 9 ماه، به دلیل مشکلات موجود مانند تعدد مراکز قدرت و مداخله افراد غیرمسئول استعفا کرد. در نخستین دوره مجلس شورای اسلامی به نمایندگی مردم تهران انتخاب شد. بازرگان تا آخر عمر به فعالیت سیاسی، نوشتن مقاله و کتاب و ایراد سخنرانی ادامه داد. او در 86 سالگی به علت سکته قلبی در سوئیس درگذشت.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از ورود [[امام خمینی]] به ایران، در روز 16 بهمن 1357ش، بازرگان از سوی رهبر انقلاب به عنوان نخست‌وزیر دولت موقت برگزیده شد. او پس از 9 ماه، به دلیل مشکلات موجود مانند تعدد مراکز قدرت و مداخله افراد غیرمسئول استعفا کرد. در نخستین دوره مجلس شورای اسلامی به نمایندگی مردم تهران انتخاب شد. بازرگان تا آخر عمر به فعالیت سیاسی، نوشتن مقاله و کتاب و ایراد سخنرانی ادامه داد. او در 86 سالگی به علت سکته قلبی در سوئیس درگذشت.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از بازرگان تعداد زیادی کتاب و مقاله باقی مانده است. تلاش او بر این بود تا از طریق سازگار نشان دادن دین و علم، به دفاع از اسلام بپردازد. از جمله کتاب‌های وی می‌توان به ''کار در اسلام''، ''راه طی شده''، ''علمی'' ''بودن مارکسیسم''، ''سیر تحول قرآن''، ''بازیابی ارزش‌ها''، ''انقلاب ایران در دو حرکت'' و ''آخرت و خدا؛ هدف'' ''بعثت انبیاء'' اشاره کرد&lt;ref&gt;  تلخیص از '''''دانشنامه جهان اسلام'''''. تهران: 1375، ج 2، مدخل «بازرگان، مهدی» <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و </del>نجاتی، غلامرضا. '''''تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله''''' '''''ایران، از کودتا تا انقلاب'''''. تهران: رسا، 1373، ج 2.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از بازرگان تعداد زیادی کتاب و مقاله باقی مانده است. تلاش او بر این بود تا از طریق سازگار نشان دادن دین و علم، به دفاع از اسلام بپردازد. از جمله کتاب‌های وی می‌توان به ''کار در اسلام''، ''راه طی شده''، ''علمی'' ''بودن مارکسیسم''، ''سیر تحول قرآن''، ''بازیابی ارزش‌ها''، ''انقلاب ایران در دو حرکت'' و ''آخرت و خدا؛ هدف'' ''بعثت انبیاء'' اشاره کرد&lt;ref&gt;  تلخیص از '''''دانشنامه جهان اسلام'''''. تهران: 1375، ج 2، مدخل «بازرگان، مهدی»<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;</ins>نجاتی، غلامرضا. '''''تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله''''' '''''ایران، از کودتا تا انقلاب'''''. تهران: رسا، 1373، ج 2.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86&diff=4034&oldid=prev Karimian در ‏۲۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۶ 2025-04-23T11:16:51Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:Biography-mehdibazargan-3204.jpg|بندانگشتی|مهدی بازرگان برگرفته از وبسایت سرپوش قابل بازیابی از&lt;nowiki/&gt;https://www.sarpoosh.com/biography/political-biography/biography-mehdibazargan-32.html]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;[[مهدی بازرگان|بازرگان، مهدی]]&#039;&#039;&#039; (1325ق / 1907م-1373ش). از رجال سیاسی ـ مذهبی مبارز، از مؤسسان نهضت آزادی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; و اولین نخست وزیر جمهوری اسلامی ایران.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;[[مهدی بازرگان|بازرگان، مهدی]]&#039;&#039;&#039; (1325ق / 1907م-1373ش). از رجال سیاسی ـ مذهبی مبارز، از مؤسسان نهضت آزادی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; و اولین نخست وزیر جمهوری اسلامی ایران.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table> Karimian https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86&diff=4032&oldid=prev Karimian در ‏۲۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۴ 2025-04-23T11:14:14Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l24">خط ۲۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</div></td></tr> </table> Karimian https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86&diff=4031&oldid=prev Karimian در ‏۲۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۳ 2025-04-23T11:13:43Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''بازرگان، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهدي</del>''' (1325ق / 1907م-1373ش). از رجال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سياسي </del>ـ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مذهبي </del>مبارز، از مؤسسان نهضت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آزادي</del>&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اولين </del>نخست <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وزير جمهوري اسلامي ايران</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مهدی بازرگان|</ins>بازرگان، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهدی]]</ins>''' (1325ق / 1907م-1373ش). از رجال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیاسی </ins>ـ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مذهبی </ins>مبارز، از مؤسسان نهضت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آزادی</ins>&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اولین </ins>نخست <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وزیر جمهوری اسلامی ایران</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خانواده‌اي مذهبي </del>و تاجر در تهران متولد شد. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحصيلات ابتدايي </del>و متوسطه را در تهران به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پايان </del>رساند. در 1307ش جزو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخستين </del>گروه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشجويان اعزامي </del>به اروپا، به فرانسه رفت و پس از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحصيل </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدرسة </del>سانترال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پاريس </del>موفق به اخذ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درجة دكتري </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رشتة ترموديناميك </del>شد.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خانواده‌ای مذهبی </ins>و تاجر در تهران متولد شد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحصیلات ابتدایی </ins>و متوسطه را در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تهران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مصور|تهران]] </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پایان </ins>رساند. در 1307ش جزو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخستین </ins>گروه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشجویان اعزامی </ins>به اروپا، به فرانسه رفت و پس از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحصیل </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدرسه </ins>سانترال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پاریس </ins>موفق به اخذ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درجه دکتری </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رشته ترمودینامیک </ins>شد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از بازگشت به وطن در 1313ش در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«شركت </del>ساختمان» استخدام شد و هم‌زمان در دانشگاه تهران به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تدريس </del>پرداخت. در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دهة </del>1320ش در دو نوبت به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رياست دانشكدة فني </del>دانشگاه تهران <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برگزيده </del>شد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>به اصلاح نظام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادري </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آموزشي </del>آن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشكده </del>پرداخت. در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>هنگام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شماري </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشجويان </del>مسلمان، به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كمك </del>او انجمن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامي دانشجويان </del>را در دانشگاه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأسيس كردند</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از بازگشت به وطن در 1313ش در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«شرکت </ins>ساختمان» استخدام شد و هم‌زمان در دانشگاه تهران به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تدریس </ins>پرداخت. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دهه </ins>1320ش در دو نوبت به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ریاست دانشکده فنی </ins>دانشگاه تهران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برگزیده </ins>شد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>به اصلاح نظام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادری </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آموزشی </ins>آن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشکده </ins>پرداخت. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>هنگام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شماری </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشجویان </ins>مسلمان، به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کمک </ins>او انجمن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی دانشجویان </ins>را در دانشگاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأسیس کردند</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در زمان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخست‌وزيري دكتر </del>محمد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مصدق،</del>&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; ابتدا به معاونت وزارت فرهنگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسيد </del>و سپس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رياست هيئت مديرة </del>موقت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شركت ملي </del>نفت را بر عهده گرفت. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدتي نيز مدير </del>سازمان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لوله‌كشي </del>آب تهران بود. سپس با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جمعي </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همفكران </del>خود به نهضت مقاومت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملي</del>&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيوست</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در زمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخست‌وزیری دکتر [[</ins>محمد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مصدق]]،</ins>&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; ابتدا به معاونت وزارت فرهنگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسید </ins>و سپس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ریاست هیئت مدیره </ins>موقت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شرکت ملی </ins>نفت را بر عهده گرفت. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدتی نیز مدیر </ins>سازمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لوله‌کشی </ins>آب تهران بود. سپس با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جمعی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همفکران </ins>خود به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>نهضت مقاومت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملی]]</ins>&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیوست</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بازرگان در 1334ش به علت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همكاري </del>با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>نهضت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دستگير </del>و 5 ماه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زنداني </del>شد. با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشكيل «جبهة ملي</del>&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; دوم» به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همكاري </del>با آن پرداخت. در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارديبهشت </del>1340ش به همراه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يدالله سحابي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سيد </del>محمود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طالقاني </del>نهضت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آزادي </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأسيس كرد</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بازرگان در 1334ش به علت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همکاری </ins>با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>نهضت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دستگیر </ins>و 5 ماه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زندانی </ins>شد. با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشکیل «[[جبهه ملی]]</ins>&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; دوم» به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همکاری </ins>با آن پرداخت. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اردیبهشت </ins>1340ش به همراه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یدالله سحابی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سید </ins>محمود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طالقانی [[</ins>نهضت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آزادی ایران|نهضت آزادی]] </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأسیس کرد</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در بهمن 1341ش رهبران نهضت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آزادي دستگير </del>و هر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يك </del>به 10 سال زندان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محكوم </del>شدند، بازرگان تا زمان انقلاب به صورت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيمه آشكار </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فعاليت‌هاي سياسي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فكري </del>خود ادامه داد.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در بهمن 1341ش رهبران نهضت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آزادی دستگیر </ins>و هر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یک </ins>به 10 سال زندان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محکوم </ins>شدند، بازرگان تا زمان انقلاب به صورت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیمه آشکار </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فعالیت‌های سیاسی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فکری </ins>خود ادامه داد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايجاد فضاي </del>باز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سياسي </del>در 1356ش، بازرگان به اتفاق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عده‌اي، كميتة ايراني </del>دفاع از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آزادي </del>و حقوق بشر را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأسيس كرد</del>. هم‌زمان با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اوج‌گيري </del>انقلاب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامي،</del>&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; بازرگان به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديدار </del>امام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خميني </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پاريس </del>رفت و در بازگشت از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سوي </del>او <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رياست </del>گروه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ويژة </del>نفت را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براي مذاكره </del>با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كارگران </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كارمندان شركت </del>نفت در جنوب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كشور </del>بر عهده گرفت.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایجاد فضای </ins>باز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیاسی </ins>در 1356ش، بازرگان به اتفاق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عده‌ای، کمیته ایرانی </ins>دفاع از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آزادی </ins>و حقوق بشر را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأسیس کرد</ins>. هم‌زمان با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اوج‌گیری [[</ins>انقلاب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]]،</ins>&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; بازرگان به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیدار </ins>امام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خمینی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پاریس </ins>رفت و در بازگشت از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سوی </ins>او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ریاست </ins>گروه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ویژه </ins>نفت را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برای مذاکره </ins>با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کارگران </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کارمندان شرکت </ins>نفت در جنوب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کشور </ins>بر عهده گرفت.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از ورود امام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خميني </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران، </del>در روز 16 بهمن 1357ش، بازرگان از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سوي </del>رهبر انقلاب به عنوان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخست‌وزير </del>دولت موقت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برگزيده </del>شد. او پس از 9 ماه، به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دليل مشكلات </del>موجود مانند تعدد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مراكز </del>قدرت و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مداخلة </del>افراد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غيرمسئول </del>استعفا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد</del>. در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخستين دورة </del>مجلس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شوراي اسلامي </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمايندگي </del>مردم تهران انتخاب شد. بازرگان تا آخر عمر به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فعاليت سياسي، </del>نوشتن مقاله و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتاب </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايراد سخنراني </del>ادامه داد. او در 86 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سالگي </del>به علت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سكتة قلبي </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سوئيس </del>درگذشت.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از ورود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>امام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خمینی]] </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران، </ins>در روز 16 بهمن 1357ش، بازرگان از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سوی </ins>رهبر انقلاب به عنوان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخست‌وزیر </ins>دولت موقت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برگزیده </ins>شد. او پس از 9 ماه، به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دلیل مشکلات </ins>موجود مانند تعدد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مراکز </ins>قدرت و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مداخله </ins>افراد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غیرمسئول </ins>استعفا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد</ins>. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخستین دوره </ins>مجلس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شورای اسلامی </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمایندگی </ins>مردم تهران انتخاب شد. بازرگان تا آخر عمر به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فعالیت سیاسی، </ins>نوشتن مقاله و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایراد سخنرانی </ins>ادامه داد. او در 86 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سالگی </ins>به علت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سکته قلبی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سوئیس </ins>درگذشت.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از بازرگان تعداد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زيادي كتاب </del>و مقاله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">باقي </del>مانده است. تلاش او بر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>بود تا از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طريق </del>سازگار نشان دادن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دين </del>و علم، به دفاع از اسلام بپردازد. از جمله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتاب‌هاي وي مي‌توان </del>به ''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كار </del>در اسلام''، ''راه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طي </del>شده''، ''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علمي</del>'' ''بودن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماركسيسم</del>''، ''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سير </del>تحول قرآن''، ''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بازيابي </del>ارزش‌ها''، ''انقلاب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران </del>در دو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حركت</del>'' و ''آخرت و خدا؛ هدف'' ''بعثت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انبياء</del>'' اشاره <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از بازرگان تعداد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زیادی کتاب </ins>و مقاله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">باقی </ins>مانده است. تلاش او بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>بود تا از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طریق </ins>سازگار نشان دادن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دین </ins>و علم، به دفاع از اسلام بپردازد. از جمله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب‌های وی می‌توان </ins>به ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کار </ins>در اسلام''، ''راه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طی </ins>شده''، ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علمی</ins>'' ''بودن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مارکسیسم</ins>''، ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیر </ins>تحول قرآن''، ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بازیابی </ins>ارزش‌ها''، ''انقلاب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران </ins>در دو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حرکت</ins>'' و ''آخرت و خدا؛ هدف'' ''بعثت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انبیاء</ins>'' اشاره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد&lt;ref&gt;  تلخیص از '''''دانشنامه جهان اسلام'''''. تهران: 1375، ج 2، مدخل «بازرگان، مهدی» و نجاتی، غلامرضا. '''''تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله''''' '''''ایران، از کودتا تا انقلاب'''''. تهران: رسا، 1373، ج 2.&lt;/ref&gt;</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مآخذ:''' </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[محمد مصدق]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[جبهه ملی]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[نهضت مقاومت ملی]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1-    تلخيص از '''''دانشنامة جهان اسلام'''''. تهران: 1375، ج 2، مدخل «بازرگان، مهدي» و نجاتي، غلامرضا. '''''تاريخ سياسي بيست و پنج سالة''''' '''''ايران، از كودتا تا انقلاب'''''. تهران: رسا، 1373، ج 2.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محمدمهدی موسی خان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محمدمهدی موسی خان</div></td></tr> </table> Karimian https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86&diff=1067&oldid=prev Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''بازرگان، مهدي''' (1325ق / 1907م-1373ش). از رجال سياسي ـ مذهبي مبارز، از مؤسسان نهضت آزادي<sup>*</sup> و اولين نخست وزير جمهوري اسلامي ايران. در خانواده‌اي مذهبي و تاجر در تهران متولد شد. تحصيلات ابتدايي و متوسطه را در تهران به پايان رساند. در 1307ش جزو نخستي...» ایجاد کرد 2024-08-14T21:39:02Z <p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;بازرگان، مهدي&#039;&#039;&#039; (1325ق / 1907م-1373ش). از رجال سياسي ـ مذهبي مبارز، از مؤسسان نهضت آزادي&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; و اولين نخست وزير جمهوري اسلامي ايران. در خانواده‌اي مذهبي و تاجر در تهران متولد شد. تحصيلات ابتدايي و متوسطه را در تهران به پايان رساند. در 1307ش جزو نخستي...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;بازرگان، مهدي&#039;&#039;&#039; (1325ق / 1907م-1373ش). از رجال سياسي ـ مذهبي مبارز، از مؤسسان نهضت آزادي&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; و اولين نخست وزير جمهوري اسلامي ايران. <br /> <br /> در خانواده‌اي مذهبي و تاجر در تهران متولد شد. تحصيلات ابتدايي و متوسطه را در تهران به پايان رساند. در 1307ش جزو نخستين گروه دانشجويان اعزامي به اروپا، به فرانسه رفت و پس از تحصيل در مدرسة سانترال پاريس موفق به اخذ درجة دكتري در رشتة ترموديناميك شد. <br /> <br /> پس از بازگشت به وطن در 1313ش در «شركت ساختمان» استخدام شد و هم‌زمان در دانشگاه تهران به تدريس پرداخت. در دهة 1320ش در دو نوبت به رياست دانشكدة فني دانشگاه تهران برگزيده شد كه به اصلاح نظام ادري و آموزشي آن دانشكده پرداخت. در اين هنگام شماري از دانشجويان مسلمان، به كمك او انجمن اسلامي دانشجويان را در دانشگاه تأسيس كردند. <br /> <br /> در زمان نخست‌وزيري دكتر محمد مصدق،&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; ابتدا به معاونت وزارت فرهنگ رسيد و سپس رياست هيئت مديرة موقت شركت ملي نفت را بر عهده گرفت. مدتي نيز مدير سازمان لوله‌كشي آب تهران بود. سپس با جمعي از همفكران خود به نهضت مقاومت ملي&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; پيوست.<br /> <br /> بازرگان در 1334ش به علت همكاري با اين نهضت دستگير و 5 ماه زنداني شد. با تشكيل «جبهة ملي&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; دوم» به همكاري با آن پرداخت. در ارديبهشت 1340ش به همراه يدالله سحابي و سيد محمود طالقاني نهضت آزادي را تأسيس كرد. <br /> <br /> در بهمن 1341ش رهبران نهضت آزادي دستگير و هر يك به 10 سال زندان محكوم شدند، بازرگان تا زمان انقلاب به صورت نيمه آشكار به فعاليت‌هاي سياسي و فكري خود ادامه داد. <br /> <br /> با ايجاد فضاي باز سياسي در 1356ش، بازرگان به اتفاق عده‌اي، كميتة ايراني دفاع از آزادي و حقوق بشر را تأسيس كرد. هم‌زمان با اوج‌گيري انقلاب اسلامي،&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; بازرگان به ديدار امام خميني در پاريس رفت و در بازگشت از سوي او رياست گروه ويژة نفت را براي مذاكره با كارگران و كارمندان شركت نفت در جنوب كشور بر عهده گرفت.<br /> <br /> پس از ورود امام خميني به ايران، در روز 16 بهمن 1357ش، بازرگان از سوي رهبر انقلاب به عنوان نخست‌وزير دولت موقت برگزيده شد. او پس از 9 ماه، به دليل مشكلات موجود مانند تعدد مراكز قدرت و مداخلة افراد غيرمسئول استعفا كرد. در نخستين دورة مجلس شوراي اسلامي به نمايندگي مردم تهران انتخاب شد. بازرگان تا آخر عمر به فعاليت سياسي، نوشتن مقاله و كتاب و ايراد سخنراني ادامه داد. او در 86 سالگي به علت سكتة قلبي در سوئيس درگذشت. <br /> <br /> از بازرگان تعداد زيادي كتاب و مقاله باقي مانده است. تلاش او بر اين بود تا از طريق سازگار نشان دادن دين و علم، به دفاع از اسلام بپردازد. از جمله كتاب‌هاي وي مي‌توان به &#039;&#039;كار در اسلام&#039;&#039;، &#039;&#039;راه طي شده&#039;&#039;، &#039;&#039;علمي&#039;&#039; &#039;&#039;بودن ماركسيسم&#039;&#039;، &#039;&#039;سير تحول قرآن&#039;&#039;، &#039;&#039;بازيابي ارزش‌ها&#039;&#039;، &#039;&#039;انقلاب ايران در دو حركت&#039;&#039; و &#039;&#039;آخرت و خدا؛ هدف&#039;&#039; &#039;&#039;بعثت انبياء&#039;&#039; اشاره كرد. <br /> <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039; <br /> <br /> 1-    تلخيص از &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دانشنامة جهان اسلام&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1375، ج 2، مدخل «بازرگان، مهدي» و نجاتي، غلامرضا. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ سياسي بيست و پنج سالة&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ايران، از كودتا تا انقلاب&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: رسا، 1373، ج 2.<br /> <br /> محمدمهدی موسی خان</div> Samei