https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D9%87%D8%B1 مهر - تاریخچهٔ نسخه‌ها 2026-06-21T00:02:12Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%87%D8%B1&diff=8255&oldid=prev Samei در ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۱۶ 2025-05-12T07:16:55Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۱۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:الهه مهر یا میترا.jpg|بندانگشتی|الهه مهر یا میترا، برگرفته از سایت بیتوته، قابل بازیابی از    [https://www.beytoote.com/art/negah-gozashte/goddess-love02-mitra.html https://www.beytoote.com]]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:الهه مهر یا میترا.jpg|بندانگشتی|الهه مهر یا میترا، برگرفته از سایت بیتوته، قابل بازیابی از    [https://www.beytoote.com/art/negah-gozashte/goddess-love02-mitra.html https://www.beytoote.com]]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''مهر'''، خدای برجسته آریائیان هند و ایرانی و ایزدی مهم در دین مزدایی که یک چند پرستش او تا نقاط دوردست اروپا نیز گسترش یافت.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''مهر'''، خدای برجسته آریائیان هند و ایرانی و ایزدی مهم در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مزدکی، آئین|</ins>دین مزدایی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>که یک چند پرستش او تا نقاط دوردست اروپا نیز گسترش یافت.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کلمه مهر در '''''وده‌ها''''' به صورت میتره(Mitra)و در اسناد کهن ایرانی به شکل میثره (Mithra)آمده است&lt;ref&gt;جلالی‌نائینی، محمدرضا. مقدمه بر '''''گزیده ریگ ودا'''''. تهران: نقره، 1367، ص 120.&lt;/ref&gt;. در باورهای هندی، او پسر الهه ادیتی(Aditi) بود که در بالاترین ناحیه آسمان منزل داشت&lt;ref&gt;هومباخ، هلموت. '''''میترا در هندوستان و نزد مغان هندویی شده'''''. ترجمه رقیه بهزادی، تهران: پژوهنده، 1379، ص 12.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'''''گزیده ریگ ودا'''''. به کوشش محمدرضا جلالی نائینی، تهران: نقره، 1367، ص 27-28.&lt;/ref&gt; و همراه با ورونه(Varuna) با دو خویشکاری عمده فرمانروایی و برکت بخشی، به عنوان خدای نگهدارنده زمین و آسمان پرستش می‌شد&lt;ref&gt;بهار، مهرداد. '''''ادیان آسیایی.''''' تهران: چشمه، 1375، ص 67.&lt;/ref&gt; در [[ایران]]، در '''''گاثاها'''''ی [[زرتشت]]، نام مهر تنها یک بار آمده و برخی آن را به مفهوم وظیفه مذهبی و تکلیف دینی دانسته‌اند&lt;ref&gt;'''''یسنه.''''' 5:46.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;پورداود، ابراهیم. گزارش '''''یشت‌ها'''''. بمبئی: ص 394.&lt;/ref&gt;. پس از زرتشت و اصلاحات دینی وی، او از مقام خدایی که خود داشت به جایگاه یک ایزد نزول کرد&lt;ref&gt;پورداود، ابراهیم. گزارش '''''یشت‌ها'''''. بمبئی: ص 395.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;بنونیست، امیل. '''''دین ایرانی بر پایه متن‌های مهم یونانی'''''. ترجمه بهمن سرکاراتی، ص 30. &lt;/ref&gt; و در اوستای متأخر که نشانه‌های بازگشت به آئین‌های کهن آریایی را در خود دارد، با برجسته‌ترین توصیف‌ها ستایش شده است&lt;ref&gt;پورداود، ابراهیم. گزارش '''''یشت‌ها'''''. بمبئی: ص 394.&lt;/ref&gt;. در اینجا، مهر آگاه از کلام راستین، دشمن پیمان شکنان، قانون‌گذار، یاری کننده جنگجویان، فزاینده آب‌ها و گیاهان و بخشنده اسب‌های تیزتک و گله‌ها و ثروت‌های فراوان و صاحب دشت‌های فراخ است.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کلمه مهر در '''''وده‌ها''''' به صورت میتره(Mitra) و در اسناد کهن ایرانی به شکل میثره (Mithra)آمده است&lt;ref&gt;جلالی‌نائینی، محمدرضا. مقدمه بر '''''گزیده ریگ ودا'''''. تهران: نقره، 1367، ص 120.&lt;/ref&gt;. در باورهای هندی، او پسر الهه ادیتی(Aditi) بود که در بالاترین ناحیه آسمان منزل داشت&lt;ref&gt;هومباخ، هلموت. '''''میترا در هندوستان و نزد مغان هندویی شده'''''. ترجمه رقیه بهزادی، تهران: پژوهنده، 1379، ص 12.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'''''گزیده ریگ ودا'''''. به کوشش محمدرضا جلالی نائینی، تهران: نقره، 1367، ص 27-28.&lt;/ref&gt; و همراه با ورونه(Varuna) با دو خویشکاری عمده فرمانروایی و برکت بخشی، به عنوان خدای نگهدارنده زمین و آسمان پرستش می‌شد&lt;ref&gt;بهار، مهرداد. '''''ادیان آسیایی.''''' تهران: چشمه، 1375، ص 67.&lt;/ref&gt; در [[ایران]]، در '''''گاثاها'''''ی [[زرتشت]]، نام مهر تنها یک بار آمده و برخی آن را به مفهوم وظیفه مذهبی و تکلیف دینی دانسته‌اند&lt;ref&gt;'''''یسنه.''''' 5:46.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;پورداود، ابراهیم. گزارش '''''یشت‌ها'''''. بمبئی: ص 394.&lt;/ref&gt;. پس از زرتشت و اصلاحات دینی وی، او از مقام خدایی که خود داشت به جایگاه یک ایزد نزول کرد&lt;ref&gt;پورداود، ابراهیم. گزارش '''''یشت‌ها'''''. بمبئی: ص 395.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;بنونیست، امیل. '''''دین ایرانی بر پایه متن‌های مهم یونانی'''''. ترجمه بهمن سرکاراتی، ص 30. &lt;/ref&gt; و در اوستای متأخر که نشانه‌های بازگشت به آئین‌های کهن آریایی را در خود دارد، با برجسته‌ترین توصیف‌ها ستایش شده است&lt;ref&gt;پورداود، ابراهیم. گزارش '''''یشت‌ها'''''. بمبئی: ص 394.&lt;/ref&gt;. در اینجا، مهر آگاه از کلام راستین، دشمن پیمان شکنان، قانون‌گذار، یاری کننده جنگجویان، فزاینده آب‌ها و گیاهان و بخشنده اسب‌های تیزتک و گله‌ها و ثروت‌های فراوان و صاحب دشت‌های فراخ است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>او با هزار گوش و ده‌هزار چشم پاسدار راستی و در نبردی بی‌امان با دروغ و پیمان‌شکنی است&lt;ref&gt;پورداود، ابراهیم. گزارش &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;یشت‌ها&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. بمبئی: ص 403.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;بهار، مهرداد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ادیان آسیایی.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران: چشمه، 1375، ص 68-69. &lt;/ref&gt;. در کتیبه‌های متقدم [[هخامنشیان|هخامنشی]] نشانی از مهر نیست&lt;ref&gt;بهار، مهرداد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ادیان آسیایی.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران: چشمه، 1375، ص 65-66.&lt;/ref&gt;. اما از میانه [[هخامنشیان|دوران هخامنشی]] تا پایان شاهنشاهی [[ساسانیان|ساسانی]]، مهر نه تنها محبوب جنگاوران بود، که او را بزرگترین یاریگر خود می‌دانستند،&lt;ref&gt;پورداود، ابراهیم. گزارش &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;یشت‌ها&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. بمبئی: ص 401.&lt;/ref&gt; بلکه کشاورزان و گله‌داران نیز با برپایی آتش بزرگ بُرزین مهر به تقدیس او می‌پرداختند&lt;ref&gt;بهار، مهرداد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ادیان آسیایی.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران: چشمه، 1375، ص 69.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>او با هزار گوش و ده‌هزار چشم پاسدار راستی و در نبردی بی‌امان با دروغ و پیمان‌شکنی است&lt;ref&gt;پورداود، ابراهیم. گزارش &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;یشت‌ها&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. بمبئی: ص 403.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;بهار، مهرداد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ادیان آسیایی.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران: چشمه، 1375، ص 68-69. &lt;/ref&gt;. در کتیبه‌های متقدم [[هخامنشیان|هخامنشی]] نشانی از مهر نیست&lt;ref&gt;بهار، مهرداد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ادیان آسیایی.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران: چشمه، 1375، ص 65-66.&lt;/ref&gt;. اما از میانه [[هخامنشیان|دوران هخامنشی]] تا پایان شاهنشاهی [[ساسانیان|ساسانی]]، مهر نه تنها محبوب جنگاوران بود، که او را بزرگترین یاریگر خود می‌دانستند،&lt;ref&gt;پورداود، ابراهیم. گزارش &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;یشت‌ها&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. بمبئی: ص 401.&lt;/ref&gt; بلکه کشاورزان و گله‌داران نیز با برپایی آتش بزرگ بُرزین مهر به تقدیس او می‌پرداختند&lt;ref&gt;بهار، مهرداد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ادیان آسیایی.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران: چشمه، 1375، ص 69.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%87%D8%B1&diff=7991&oldid=prev Samei در ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۰۸ 2025-05-10T18:08:11Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۰۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">خط ۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;مهر&#039;&#039;&#039;، خدای برجسته آریائیان هند و ایرانی و ایزدی مهم در دین مزدایی که یک چند پرستش او تا نقاط دوردست اروپا نیز گسترش یافت.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;مهر&#039;&#039;&#039;، خدای برجسته آریائیان هند و ایرانی و ایزدی مهم در دین مزدایی که یک چند پرستش او تا نقاط دوردست اروپا نیز گسترش یافت.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کلمه مهر در '''''وده‌ها''''' به صورت میتره(Mitra)و در اسناد کهن ایرانی به شکل میثره (Mithra)آمده است&lt;ref&gt;جلالی‌نائینی، محمدرضا. مقدمه بر '''''گزیده ریگ ودا'''''. تهران: نقره، 1367، ص 120.&lt;/ref&gt;. در باورهای هندی، او پسر الهه ادیتی(Aditi) بود که در بالاترین ناحیه آسمان منزل داشت&lt;ref&gt;هومباخ، هلموت. '''''میترا در هندوستان و نزد مغان هندویی شده'''''. ترجمه رقیه بهزادی، تهران: پژوهنده، 1379، ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">12؛ </del>'''''گزیده ریگ ودا'''''. به کوشش محمدرضا جلالی نائینی، تهران: نقره، 1367، ص 27-28.&lt;/ref&gt; و همراه با ورونه(Varuna) با دو خویشکاری عمده فرمانروایی و برکت بخشی، به عنوان خدای نگهدارنده زمین و آسمان پرستش می‌شد&lt;ref&gt;بهار، مهرداد. '''''ادیان آسیایی.''''' تهران: چشمه، 1375، ص 67.&lt;/ref&gt; در [[ایران]]، در '''''گاثاها'''''ی [[زرتشت]]، نام مهر تنها یک بار آمده و برخی آن را به مفهوم وظیفه مذهبی و تکلیف دینی دانسته‌اند&lt;ref&gt;'''''یسنه.''''' 5:<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">46؛ نیز نک: </del>پورداود، ابراهیم. گزارش '''''یشت‌ها'''''. بمبئی: ص 394.&lt;/ref&gt;. پس از زرتشت و اصلاحات دینی وی، او از مقام خدایی که خود داشت به جایگاه یک ایزد نزول کرد&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پورداود</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همان</del>. ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">395؛ </del>بنونیست، امیل. '''''دین ایرانی بر پایه متن‌های مهم یونانی'''''. ترجمه بهمن سرکاراتی، ص 30. &lt;/ref&gt; و در اوستای متأخر که نشانه‌های بازگشت به آئین‌های کهن آریایی را در خود دارد، با برجسته‌ترین توصیف‌ها ستایش شده است&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پورداود</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همان</del>. ص 394.&lt;/ref&gt;. در اینجا، مهر آگاه از کلام راستین، دشمن پیمان شکنان، قانون‌گذار، یاری کننده جنگجویان، فزاینده آب‌ها و گیاهان و بخشنده اسب‌های تیزتک و گله‌ها و ثروت‌های فراوان و صاحب دشت‌های فراخ است.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کلمه مهر در '''''وده‌ها''''' به صورت میتره(Mitra)و در اسناد کهن ایرانی به شکل میثره (Mithra)آمده است&lt;ref&gt;جلالی‌نائینی، محمدرضا. مقدمه بر '''''گزیده ریگ ودا'''''. تهران: نقره، 1367، ص 120.&lt;/ref&gt;. در باورهای هندی، او پسر الهه ادیتی(Aditi) بود که در بالاترین ناحیه آسمان منزل داشت&lt;ref&gt;هومباخ، هلموت. '''''میترا در هندوستان و نزد مغان هندویی شده'''''. ترجمه رقیه بهزادی، تهران: پژوهنده، 1379، ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">12.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;</ins>'''''گزیده ریگ ودا'''''. به کوشش محمدرضا جلالی نائینی، تهران: نقره، 1367، ص 27-28.&lt;/ref&gt; و همراه با ورونه(Varuna) با دو خویشکاری عمده فرمانروایی و برکت بخشی، به عنوان خدای نگهدارنده زمین و آسمان پرستش می‌شد&lt;ref&gt;بهار، مهرداد. '''''ادیان آسیایی.''''' تهران: چشمه، 1375، ص 67.&lt;/ref&gt; در [[ایران]]، در '''''گاثاها'''''ی [[زرتشت]]، نام مهر تنها یک بار آمده و برخی آن را به مفهوم وظیفه مذهبی و تکلیف دینی دانسته‌اند&lt;ref&gt;'''''یسنه.''''' 5:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">46.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;</ins>پورداود، ابراهیم. گزارش '''''یشت‌ها'''''. بمبئی: ص 394.&lt;/ref&gt;. پس از زرتشت و اصلاحات دینی وی، او از مقام خدایی که خود داشت به جایگاه یک ایزد نزول کرد&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پورداود، ابراهیم</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گزارش '''''یشت‌ها'''''</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بمبئی: </ins>ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">395.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;</ins>بنونیست، امیل. '''''دین ایرانی بر پایه متن‌های مهم یونانی'''''. ترجمه بهمن سرکاراتی، ص 30. &lt;/ref&gt; و در اوستای متأخر که نشانه‌های بازگشت به آئین‌های کهن آریایی را در خود دارد، با برجسته‌ترین توصیف‌ها ستایش شده است&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پورداود، ابراهیم</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گزارش '''''یشت‌ها'''''</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بمبئی: </ins>ص 394.&lt;/ref&gt;. در اینجا، مهر آگاه از کلام راستین، دشمن پیمان شکنان، قانون‌گذار، یاری کننده جنگجویان، فزاینده آب‌ها و گیاهان و بخشنده اسب‌های تیزتک و گله‌ها و ثروت‌های فراوان و صاحب دشت‌های فراخ است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>او با هزار گوش و ده‌هزار چشم پاسدار راستی و در نبردی بی‌امان با دروغ و پیمان‌شکنی است&lt;ref&gt;بهار، مهرداد. '''''ادیان آسیایی.''''' تهران: چشمه، 1375، ص 68-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">69؛ پورداود. همان. ص 403</del>. &lt;/ref&gt;. در کتیبه‌های متقدم هخامنشی نشانی از مهر نیست&lt;ref&gt;بهار، مهرداد. '''''ادیان آسیایی.''''' تهران: چشمه، 1375، ص 65-66.&lt;/ref&gt;. اما از میانه دوران هخامنشی تا پایان شاهنشاهی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساسانی، </del>مهر نه تنها محبوب جنگاوران بود، که او را بزرگترین یاریگر خود می‌دانستند،&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پورداود</del>. ص 401.&lt;/ref&gt; بلکه کشاورزان و گله‌داران نیز با برپایی آتش بزرگ بُرزین مهر به تقدیس او می‌پرداختند&lt;ref&gt;بهار، مهرداد. '''''ادیان آسیایی.''''' تهران: چشمه، 1375، ص 69.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>او با هزار گوش و ده‌هزار چشم پاسدار راستی و در نبردی بی‌امان با دروغ و پیمان‌شکنی است<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;پورداود، ابراهیم. گزارش '''''یشت‌ها'''''. بمبئی: ص 403.&lt;/ref&gt;</ins>&lt;ref&gt;بهار، مهرداد. '''''ادیان آسیایی.''''' تهران: چشمه، 1375، ص 68-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">69</ins>. &lt;/ref&gt;. در کتیبه‌های متقدم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[هخامنشیان|</ins>هخامنشی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نشانی از مهر نیست&lt;ref&gt;بهار، مهرداد. '''''ادیان آسیایی.''''' تهران: چشمه، 1375، ص 65-66.&lt;/ref&gt;. اما از میانه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[هخامنشیان|</ins>دوران هخامنشی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>تا پایان شاهنشاهی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ساسانیان|ساسانی]]، </ins>مهر نه تنها محبوب جنگاوران بود، که او را بزرگترین یاریگر خود می‌دانستند،&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پورداود، ابراهیم</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گزارش '''''یشت‌ها'''''. بمبئی: </ins>ص 401.&lt;/ref&gt; بلکه کشاورزان و گله‌داران نیز با برپایی آتش بزرگ بُرزین مهر به تقدیس او می‌پرداختند&lt;ref&gt;بهار، مهرداد. '''''ادیان آسیایی.''''' تهران: چشمه، 1375، ص 69.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در آئین زُروانی ارزش او بسی بیشتر شده جایگاه میانجی بین دو نیروی مسلط بر جهان، اوهرمزد و اهریمن را کسب کرد&lt;ref&gt;جلالی‌مقدم، مسعود. '''''آئین زروانی'''''. تهران: 1372، ص 113، 116، 133 - 136 و 155.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در آئین زُروانی ارزش او بسی بیشتر شده جایگاه میانجی بین دو نیروی مسلط بر جهان، اوهرمزد و اهریمن را کسب کرد&lt;ref&gt;جلالی‌مقدم، مسعود. '''''آئین زروانی'''''. تهران: 1372، ص 113، 116، 133 - 136 و 155<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.&lt;/ref&gt;. ایرانیان شانزدهمین روز (روز مهر) از ماه هفتم (ماه مهر) را روز تولد مشی و مشیانه می‌دانستند، و آن را جشن می‌گرفتند که از بزرگ‌ترین اعیاد ایران زمین بود (جشن مهرگان)&lt;ref&gt;پورداود، ابراهیم. گزارش '''''یشت‌ها'''''. بمبئی: ص 396- 397.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;بیرونی، ابوریحان. '''''آثارالباقیه عن القرون الخالیه'''''. تهران: نشر میراث مکتوب، 1380، ص 264</ins>.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایرانیان شانزدهمین روز (روز </del>مهر<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">) </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماه هفتم (ماه مهر) را روز تولد مشی و مشیانه می‌دانستند، و </del>آن را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جشن می‌گرفتند که از بزرگ‌ترین اعیاد ایران زمین بود (جشن مهرگان)</del>&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیرونی، ابوریحان</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آثارالباقیه عن القرون الخالیه</del>'''''. تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشر میراث مکتوب، 1380، </del>ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">264؛ پورداود. همان. ص 396-397</del>.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در جهان ایرانی بعد </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اسلام]] نیز یادگارهایی از خود بر جای نهاده است، از جمله آن‌ها آئین [[شب یلدا]]، یا شب بلند انتظار خورشید است که در گذشته‌های دور </ins>آن را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شب میلاد مهر می‌انگاشتند</ins>&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فره‌وشی، بهرام</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جهان فروری</ins>'''''. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1355، </ins>ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">113 به بعد</ins>.&lt;/ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. مهر در ادبیات فارسی با مفاهیم نور و روشنایی، خورشید، پیوند و عشق و دوستی جایگاهی ویژه دارد</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهر در جهان ایرانی بعد از اسلام </del>نیز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یادگارهایی از خود بر جای نهاده است، از جمله آن‌ها آئین شب یلدا، یا شب بلند انتظار خورشید است که در گذشته‌های دور آن را شب میلاد مهر می‌انگاشتند&lt;ref&gt;فره‌وشی، بهرام. جهان فروری. تهران: 1355، ص 113 </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بعد.&lt;/ref&gt;. </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </ins>نیز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نگاه کنید </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهر در ادبیات فارسی با مفاهیم نور و روشنایی، خورشید، پیوند و عشق و دوستی جایگاهی ویژه دارد. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>[[مهر پرستی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[مهر پرستی]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[هخامنشیان]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[ساسانیان</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039; ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039; ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l23">خط ۲۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نامعلوم</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ادیان و مذاهب]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ادیان و مذاهب]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ادیان]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ادیان]]</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-7400:rev-7991:php=table --> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%87%D8%B1&diff=7400&oldid=prev Karimian در ‏۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۴۴ 2025-05-09T10:44:57Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۴۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l15">خط ۱۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزدکی، آئین]]</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهر پرستی</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مزدک</del>]]</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039; ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039; ==</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-7399:rev-7400:php=table --> </table> Karimian https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%87%D8%B1&diff=7399&oldid=prev Karimian در ‏۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۴۳ 2025-05-09T10:43:24Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۴۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:الهه مهر یا میترا.jpg|بندانگشتی|الهه مهر یا میترا، برگرفته از سایت بیتوته، قابل بازیابی از    [https://www.beytoote.com/art/negah-gozashte/goddess-love02-mitra.html https://www.beytoote.com]]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;مهر&#039;&#039;&#039;، خدای برجسته آریائیان هند و ایرانی و ایزدی مهم در دین مزدایی که یک چند پرستش او تا نقاط دوردست اروپا نیز گسترش یافت.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;مهر&#039;&#039;&#039;، خدای برجسته آریائیان هند و ایرانی و ایزدی مهم در دین مزدایی که یک چند پرستش او تا نقاط دوردست اروپا نیز گسترش یافت.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l14">خط ۱۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مزدکی، آئین]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مزدک]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039; ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039; ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادیان و مذاهب]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادیان]]</ins></div></td></tr> </table> Karimian https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%87%D8%B1&diff=7394&oldid=prev Karimian در ‏۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۸ 2025-05-09T10:28:29Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;مهر&#039;&#039;&#039;، خدای برجسته آریائیان هند و ایرانی و ایزدی مهم در دین مزدایی که یک چند پرستش او تا نقاط دوردست اروپا نیز گسترش یافت.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;مهر&#039;&#039;&#039;، خدای برجسته آریائیان هند و ایرانی و ایزدی مهم در دین مزدایی که یک چند پرستش او تا نقاط دوردست اروپا نیز گسترش یافت.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کلمه مهر در '''''وده‌ها''''' به صورت میتره <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[1]</del>و در اسناد کهن ایرانی به شکل میثره <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[2]</del>آمده است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; در باورهای هندی، او پسر الهه ادیتی<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[3] </del>بود که در بالاترین ناحیه آسمان منزل داشت&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; و همراه با ورونه<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[4] </del>با دو خویشکاری عمده فرمانروایی و برکت بخشی، به عنوان خدای نگهدارنده زمین و آسمان پرستش می‌شد&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; در [[ایران]]، در '''''گاثاها'''''ی [[زرتشت]]، نام مهر تنها یک بار آمده و برخی آن را به مفهوم وظیفه مذهبی و تکلیف دینی دانسته‌اند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; پس از زرتشت و اصلاحات دینی وی، او از مقام خدایی که خود داشت به جایگاه یک ایزد نزول کرد&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; و در اوستای متأخر که نشانه‌های بازگشت به آئین‌های کهن آریایی را در خود دارد، با برجسته‌ترین توصیف‌ها ستایش شده است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; در اینجا، مهر آگاه از کلام راستین، دشمن پیمان شکنان، قانون‌گذار، یاری کننده جنگجویان، فزاینده آب‌ها و گیاهان و بخشنده اسب‌های تیزتک و گله‌ها و ثروت‌های فراوان و صاحب دشت‌های فراخ است.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کلمه مهر در '''''وده‌ها''''' به صورت میتره<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(Mitra)</ins>و در اسناد کهن ایرانی به شکل میثره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(Mithra)</ins>آمده است&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جلالی‌نائینی، محمدرضا. مقدمه بر '''''گزیده ریگ ودا'''''. تهران: نقره، 1367، ص 120.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>در باورهای هندی، او پسر الهه ادیتی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(Aditi) </ins>بود که در بالاترین ناحیه آسمان منزل داشت&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هومباخ، هلموت. '''''میترا در هندوستان و نزد مغان هندویی شده'''''. ترجمه رقیه بهزادی، تهران: پژوهنده، 1379، ص 12؛ '''''گزیده ریگ ودا'''''. به کوشش محمدرضا جلالی نائینی، تهران: نقره، 1367، ص 27-28.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt; و همراه با ورونه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(Varuna) </ins>با دو خویشکاری عمده فرمانروایی و برکت بخشی، به عنوان خدای نگهدارنده زمین و آسمان پرستش می‌شد&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهار، مهرداد. '''''ادیان آسیایی.''''' تهران: چشمه، 1375، ص 67.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt; در [[ایران]]، در '''''گاثاها'''''ی [[زرتشت]]، نام مهر تنها یک بار آمده و برخی آن را به مفهوم وظیفه مذهبی و تکلیف دینی دانسته‌اند&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''یسنه.''''' 5:46؛ نیز نک: پورداود، ابراهیم. گزارش '''''یشت‌ها'''''. بمبئی: ص 394.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>پس از زرتشت و اصلاحات دینی وی، او از مقام خدایی که خود داشت به جایگاه یک ایزد نزول کرد&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پورداود. همان. ص 395؛ بنونیست، امیل. '''''دین ایرانی بر پایه متن‌های مهم یونانی'''''. ترجمه بهمن سرکاراتی، ص 30. </ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt; و در اوستای متأخر که نشانه‌های بازگشت به آئین‌های کهن آریایی را در خود دارد، با برجسته‌ترین توصیف‌ها ستایش شده است&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پورداود. همان. ص 394.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>در اینجا، مهر آگاه از کلام راستین، دشمن پیمان شکنان، قانون‌گذار، یاری کننده جنگجویان، فزاینده آب‌ها و گیاهان و بخشنده اسب‌های تیزتک و گله‌ها و ثروت‌های فراوان و صاحب دشت‌های فراخ است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>او با هزار گوش و ده‌هزار چشم پاسدار راستی و در نبردی بی‌امان با دروغ و پیمان‌شکنی است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; در کتیبه‌های متقدم هخامنشی نشانی از مهر نیست<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; اما از میانه دوران هخامنشی تا پایان شاهنشاهی ساسانی، مهر نه تنها محبوب جنگاوران بود، که او را بزرگترین یاریگر خود می‌دانستند،&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">9</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; بلکه کشاورزان و گله‌داران نیز با برپایی آتش بزرگ بُرزین مهر به تقدیس او می‌پرداختند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">10</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>او با هزار گوش و ده‌هزار چشم پاسدار راستی و در نبردی بی‌امان با دروغ و پیمان‌شکنی است&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهار، مهرداد. '''''ادیان آسیایی.''''' تهران: چشمه، 1375، ص 68-69؛ پورداود. همان. ص 403. </ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>در کتیبه‌های متقدم هخامنشی نشانی از مهر نیست&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهار، مهرداد. '''''ادیان آسیایی.''''' تهران: چشمه، 1375، ص 65-66.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>اما از میانه دوران هخامنشی تا پایان شاهنشاهی ساسانی، مهر نه تنها محبوب جنگاوران بود، که او را بزرگترین یاریگر خود می‌دانستند،&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پورداود. ص 401.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt; بلکه کشاورزان و گله‌داران نیز با برپایی آتش بزرگ بُرزین مهر به تقدیس او می‌پرداختند&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهار، مهرداد. '''''ادیان آسیایی.''''' تهران: چشمه، 1375، ص 69.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در آئین زُروانی ارزش او بسی بیشتر شده جایگاه میانجی بین دو نیروی مسلط بر جهان، اوهرمزد و اهریمن را کسب کرد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">11</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در آئین زُروانی ارزش او بسی بیشتر شده جایگاه میانجی بین دو نیروی مسلط بر جهان، اوهرمزد و اهریمن را کسب کرد&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جلالی‌مقدم، مسعود. '''''آئین زروانی'''''. تهران: 1372، ص 113، 116، 133 - 136 و 155.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ایرانیان شانزدهمین روز (روز مهر) از ماه هفتم (ماه مهر) را روز تولد مشی و مشیانه می‌دانستند، و آن را جشن می‌گرفتند که از بزرگ‌ترین اعیاد ایران زمین بود (جشن مهرگان)<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">12</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ایرانیان شانزدهمین روز (روز مهر) از ماه هفتم (ماه مهر) را روز تولد مشی و مشیانه می‌دانستند، و آن را جشن می‌گرفتند که از بزرگ‌ترین اعیاد ایران زمین بود (جشن مهرگان)&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیرونی، ابوریحان. '''''آثارالباقیه عن القرون الخالیه'''''. تهران: نشر میراث مکتوب، 1380، ص 264؛ پورداود. همان. ص 396-397.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهر در جهان ایرانی بعد از اسلام نیز یادگارهایی از خود بر جای نهاده است، از جمله آن‌ها آئین شب یلدا، یا شب بلند انتظار خورشید است که در گذشته‌های دور آن را شب میلاد مهر می‌انگاشتند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">13</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهر در جهان ایرانی بعد از اسلام نیز یادگارهایی از خود بر جای نهاده است، از جمله آن‌ها آئین شب یلدا، یا شب بلند انتظار خورشید است که در گذشته‌های دور آن را شب میلاد مهر می‌انگاشتند&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فره‌وشی، بهرام. جهان فروری. تهران: 1355، ص 113 به بعد.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهر در ادبیات فارسی با مفاهیم نور و روشنایی، خورشید، پیوند و عشق و دوستی جایگاهی ویژه دارد.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهر در ادبیات فارسی با مفاهیم نور و روشنایی، خورشید، پیوند و عشق و دوستی جایگاهی ویژه دارد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مآخذ:''' </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1-    جلالی‌نائینی، محمدرضا. مقدمه بر '''''گزیده ریگ ودا'''''. تهران: نقره، 1367، ص 120.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </ins>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مآخذ</ins>''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2-    هومباخ، هلموت. '''''میترا در هندوستان و نزد مغان هندویی شده'''''. ترجمه رقیه بهزادی، تهران: پژوهنده، 1379، ص 12؛ '''''گزیده ریگ ودا'''''. به کوشش محمدرضا جلالی نائینی، تهران: نقره، 1367، ص 27-28.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3-    بهار، مهرداد. '''''ادیان آسیایی.''''' تهران: چشمه، 1375، ص 67.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4-    '''''یسنه.''''' 5:46؛ نیز نک: پورداود، ابراهیم. گزارش '''''یشت‌ها'''''. بمبئی: ص 394.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5-    پورداود. همان. ص 395؛ بنونیست، امیل. ''''</del>'<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دین ایرانی بر پایه متن‌های مهم یونانی</del>'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. ترجمه بهمن سرکاراتی، ص 30. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6-    پورداود. همان. ص 394.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7-    بهار. همان. ص 68-69؛ پورداود. همان. ص 403. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8-    بهار. همان. ص 65-66.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">9-    پورداود. ص 401.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">10-  بهار. همان. ص 69.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">11-</del>  <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جلالی‌مقدم، مسعود. '''''آئین زروانی'''''. تهران: 1372، ص 113، 116، 133 - 136 و 155.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">12-  بیرونی، ابوریحان. '''''آثارالباقیه عن القرون الخالیه'''''. تهران: نشر میراث مکتوب، 1380، ص 264؛ پورداود. همان. ص 396-397.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فره‌وشی، بهرام. جهان فروری. تهران: 1355، ص 113 به بعد</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">----[1]. Mitra </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[2]. Mithra </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[3]. Aditi </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[4]. Varuna</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-6459:rev-7394:php=table --> </table> Karimian https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%87%D8%B1&diff=6459&oldid=prev Samei در ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۵۷ 2025-05-05T18:57:44Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۵۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''مهر'''، خدای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برجستة </del>آریائیان هند و ایرانی و ایزدی مهم در دین مزدایی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه یك </del>چند پرستش او تا نقاط دوردست اروپا نیز گسترش یافت.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''مهر'''، خدای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برجسته </ins>آریائیان هند و ایرانی و ایزدی مهم در دین مزدایی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که یک </ins>چند پرستش او تا نقاط دوردست اروپا نیز گسترش یافت.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلمة </del>مهر در '''''وده‌ها''''' به صورت میتره [1]و در اسناد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كهن </del>ایرانی به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شكل </del>میثره [2]آمده است.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; در باورهای هندی، او پسر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهة </del>ادیتی[3] بود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>در بالاترین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ناحیة </del>آسمان منزل داشت&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; و همراه با ورونه[4] با دو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خویشكاری عمدة </del>فرمانروایی و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بركت </del>بخشی، به عنوان خدای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نگهدارندة </del>زمین و آسمان پرستش می‌شد&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; در [[ایران]]، در '''''گاثاها'''''ی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زرتشت، </del>نام مهر تنها <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یك </del>بار آمده و برخی آن را به مفهوم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وظیفة </del>مذهبی و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تكلیف </del>دینی دانسته‌اند.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; پس از زرتشت و اصلاحات دینی وی، او از مقام خدایی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>خود داشت به جایگاه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یك </del>ایزد نزول <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد</del>&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; و در اوستای متأخر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>نشانه‌های بازگشت به آئین‌های <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كهن </del>آریایی را در خود دارد، با برجسته‌ترین توصیف‌ها ستایش شده است.&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; در اینجا، مهر آگاه از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلام </del>راستین، دشمن پیمان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شكنان، </del>قانون‌گذار، یاری <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كنندة </del>جنگجویان، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فزایندة </del>آب‌ها و گیاهان و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بخشندة </del>اسب‌های <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تیزتك </del>و گله‌ها و ثروت‌های فراوان و صاحب دشت‌های فراخ است.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلمه </ins>مهر در '''''وده‌ها''''' به صورت میتره [1]و در اسناد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کهن </ins>ایرانی به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شکل </ins>میثره [2]آمده است.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; در باورهای هندی، او پسر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهه </ins>ادیتی[3] بود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>در بالاترین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ناحیه </ins>آسمان منزل داشت&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; و همراه با ورونه[4] با دو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خویشکاری عمده </ins>فرمانروایی و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برکت </ins>بخشی، به عنوان خدای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نگهدارنده </ins>زمین و آسمان پرستش می‌شد&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; در [[ایران]]، در '''''گاثاها'''''ی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زرتشت]]، </ins>نام مهر تنها <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یک </ins>بار آمده و برخی آن را به مفهوم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وظیفه </ins>مذهبی و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تکلیف </ins>دینی دانسته‌اند.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; پس از زرتشت و اصلاحات دینی وی، او از مقام خدایی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>خود داشت به جایگاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یک </ins>ایزد نزول <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد</ins>&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; و در اوستای متأخر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>نشانه‌های بازگشت به آئین‌های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کهن </ins>آریایی را در خود دارد، با برجسته‌ترین توصیف‌ها ستایش شده است.&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; در اینجا، مهر آگاه از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلام </ins>راستین، دشمن پیمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شکنان، </ins>قانون‌گذار، یاری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کننده </ins>جنگجویان، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فزاینده </ins>آب‌ها و گیاهان و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بخشنده </ins>اسب‌های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تیزتک </ins>و گله‌ها و ثروت‌های فراوان و صاحب دشت‌های فراخ است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>او با هزار گوش و ده‌هزار چشم پاسدار راستی و در نبردی بی‌امان با دروغ و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیمان‌شكنی </del>است.&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتیبه‌های </del>متقدم هخامنشی نشانی از مهر نیست.&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; اما از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میانة </del>دوران هخامنشی تا پایان شاهنشاهی ساسانی، مهر نه تنها محبوب جنگاوران بود، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>او را بزرگترین یاریگر خود می‌دانستند،&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بلكه كشاورزان </del>و گله‌داران نیز با برپایی آتش بزرگ بُرزین مهر به تقدیس او می‌پرداختند.&lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>او با هزار گوش و ده‌هزار چشم پاسدار راستی و در نبردی بی‌امان با دروغ و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیمان‌شکنی </ins>است.&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتیبه‌های </ins>متقدم هخامنشی نشانی از مهر نیست.&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; اما از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میانه </ins>دوران هخامنشی تا پایان شاهنشاهی ساسانی، مهر نه تنها محبوب جنگاوران بود، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>او را بزرگترین یاریگر خود می‌دانستند،&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بلکه کشاورزان </ins>و گله‌داران نیز با برپایی آتش بزرگ بُرزین مهر به تقدیس او می‌پرداختند.&lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در آئین زُروانی ارزش او بسی بیشتر شده جایگاه میانجی بین دو نیروی مسلط بر جهان، اوهرمزد و اهریمن را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كسب كرد</del>.&lt;sup&gt;11&lt;/sup&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در آئین زُروانی ارزش او بسی بیشتر شده جایگاه میانجی بین دو نیروی مسلط بر جهان، اوهرمزد و اهریمن را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کسب کرد</ins>.&lt;sup&gt;11&lt;/sup&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ایرانیان شانزدهمین روز (روز مهر) از ماه هفتم (ماه مهر) را روز تولد مشی و مشیانه می‌دانستند، و آن را جشن می‌گرفتند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>از بزرگ‌ترین اعیاد ایران زمین بود (جشن مهرگان).&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ایرانیان شانزدهمین روز (روز مهر) از ماه هفتم (ماه مهر) را روز تولد مشی و مشیانه می‌دانستند، و آن را جشن می‌گرفتند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>از بزرگ‌ترین اعیاد ایران زمین بود (جشن مهرگان).&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهر در جهان ایرانی بعد از اسلام نیز یادگارهایی از خود بر جای نهاده است، از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جملة </del>آن‌ها آئین شب یلدا، یا شب بلند انتظار خورشید است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>در گذشته‌های دور آن را شب میلاد مهر می‌انگاشتند.&lt;sup&gt;13&lt;/sup&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهر در جهان ایرانی بعد از اسلام نیز یادگارهایی از خود بر جای نهاده است، از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جمله </ins>آن‌ها آئین شب یلدا، یا شب بلند انتظار خورشید است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>در گذشته‌های دور آن را شب میلاد مهر می‌انگاشتند.&lt;sup&gt;13&lt;/sup&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهر در ادبیات فارسی با مفاهیم نور و روشنایی، خورشید، پیوند و عشق و دوستی جایگاهی ویژه دارد.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهر در ادبیات فارسی با مفاهیم نور و روشنایی، خورشید، پیوند و عشق و دوستی جایگاهی ویژه دارد.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l15">خط ۱۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1-    جلالی‌نائینی، محمدرضا. مقدمه بر '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گزیدة </del>ریگ ودا'''''. تهران: نقره، 1367، ص 120.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1-    جلالی‌نائینی، محمدرضا. مقدمه بر '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گزیده </ins>ریگ ودا'''''. تهران: نقره، 1367، ص 120.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>2-    هومباخ، هلموت. '''''میترا در هندوستان و نزد مغان هندویی شده'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمة </del>رقیه بهزادی، تهران: پژوهنده، 1379، ص 12؛ '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گزیدة </del>ریگ ودا'''''. به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوشش </del>محمدرضا جلالی نائینی، تهران: نقره، 1367، ص 27-28.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>2-    هومباخ، هلموت. '''''میترا در هندوستان و نزد مغان هندویی شده'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمه </ins>رقیه بهزادی، تهران: پژوهنده، 1379، ص 12؛ '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گزیده </ins>ریگ ودا'''''. به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوشش </ins>محمدرضا جلالی نائینی، تهران: نقره، 1367، ص 27-28.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>3-    بهار، مهرداد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ادیان آسیایی.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران: چشمه، 1375، ص 67.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>3-    بهار، مهرداد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ادیان آسیایی.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران: چشمه، 1375، ص 67.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>4-    '''''یسنه.''''' 5:46؛ نیز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نك</del>: پورداود، ابراهیم. گزارش '''''یشت‌ها'''''. بمبئی: ص 394.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>4-    '''''یسنه.''''' 5:46؛ نیز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نک</ins>: پورداود، ابراهیم. گزارش '''''یشت‌ها'''''. بمبئی: ص 394.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>5-    پورداود. همان. ص 395؛ بنونیست، امیل. '''''دین ایرانی بر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پایة </del>متن‌های مهم یونانی'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمة </del>بهمن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سركاراتی، </del>ص 30.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>5-    پورداود. همان. ص 395؛ بنونیست، امیل. '''''دین ایرانی بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پایه </ins>متن‌های مهم یونانی'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمه </ins>بهمن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرکاراتی، </ins>ص 30.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>6-    پورداود. همان. ص 394.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>6-    پورداود. همان. ص 394.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l37">خط ۳۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>11-  جلالی‌مقدم، مسعود. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;آئین زروانی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1372، ص 113، 116، 133 - 136 و 155.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>11-  جلالی‌مقدم، مسعود. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;آئین زروانی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1372، ص 113، 116، 133 - 136 و 155.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>12-  بیرونی، ابوریحان. '''''آثارالباقیه عن القرون الخالیه'''''. تهران: نشر میراث <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مكتوب، </del>1380، ص 264؛ پورداود. همان. ص 396-397.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>12-  بیرونی، ابوریحان. '''''آثارالباقیه عن القرون الخالیه'''''. تهران: نشر میراث <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مکتوب، </ins>1380، ص 264؛ پورداود. همان. ص 396-397.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فره‌وشی، بهرام. جهان فروری. تهران: 1355، ص 113 به بعد</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فره‌وشی، بهرام. جهان فروری. تهران: 1355، ص 113 به بعد</div></td></tr> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%87%D8%B1&diff=6058&oldid=prev Samei در ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۸ 2025-05-05T08:08:07Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''مهر'''، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خداي </del>برجستة <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آريائيان </del>هند و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايراني </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايزدي </del>مهم در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دين مزدايي </del>كه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يك </del>چند پرستش او تا نقاط دوردست اروپا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز </del>گسترش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يافت</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''مهر'''، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خدای </ins>برجستة <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آریائیان </ins>هند و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایرانی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایزدی </ins>مهم در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دین مزدایی </ins>كه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یك </ins>چند پرستش او تا نقاط دوردست اروپا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز </ins>گسترش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یافت</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كلمة مهر در '''''وده‌ها''''' به صورت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميتره </del>[1]و در اسناد كهن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايراني </del>به شكل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميثره </del>[2]آمده است.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">باورهاي هندي، </del>او پسر الهة <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اديتي</del>[3] بود كه در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بالاترين ناحية </del>آسمان منزل داشت&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; و همراه با ورونه[4] با دو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خويشكاري </del>عمدة <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرمانروايي </del>و بركت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بخشي، </del>به عنوان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خداي </del>نگهدارندة <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمين </del>و آسمان پرستش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌شد</del>&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران، </del>در '''''گاثاها'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ي </del>زرتشت، نام مهر تنها <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يك </del>بار آمده و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخي </del>آن را به مفهوم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وظيفة مذهبي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تكليف ديني </del>دانسته‌اند.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; پس از زرتشت و اصلاحات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديني وي، </del>او از مقام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خدايي </del>كه خود داشت به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جايگاه يك ايزد </del>نزول كرد&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; و در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اوستاي </del>متأخر كه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشانه‌هاي </del>بازگشت به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آئين‌هاي </del>كهن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آريايي </del>را در خود دارد، با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برجسته‌ترين توصيف‌ها ستايش </del>شده است.&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اينجا، </del>مهر آگاه از كلام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">راستين، </del>دشمن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيمان </del>شكنان، قانون‌گذار، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ياري </del>كنندة <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنگجويان، فزايندة </del>آب‌ها و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گياهان </del>و بخشندة <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسب‌هاي تيزتك </del>و گله‌ها و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ثروت‌هاي </del>فراوان و صاحب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دشت‌هاي </del>فراخ است.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كلمة مهر در '''''وده‌ها''''' به صورت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میتره </ins>[1]و در اسناد كهن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایرانی </ins>به شكل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میثره </ins>[2]آمده است.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">باورهای هندی، </ins>او پسر الهة <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادیتی</ins>[3] بود كه در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بالاترین ناحیة </ins>آسمان منزل داشت&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; و همراه با ورونه[4] با دو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خویشكاری </ins>عمدة <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرمانروایی </ins>و بركت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بخشی، </ins>به عنوان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خدای </ins>نگهدارندة <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمین </ins>و آسمان پرستش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌شد</ins>&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ایران]]، </ins>در '''''گاثاها'''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ی </ins>زرتشت، نام مهر تنها <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یك </ins>بار آمده و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی </ins>آن را به مفهوم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وظیفة مذهبی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تكلیف دینی </ins>دانسته‌اند.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; پس از زرتشت و اصلاحات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دینی وی، </ins>او از مقام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خدایی </ins>كه خود داشت به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جایگاه یك ایزد </ins>نزول كرد&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; و در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اوستای </ins>متأخر كه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشانه‌های </ins>بازگشت به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آئین‌های </ins>كهن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آریایی </ins>را در خود دارد، با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برجسته‌ترین توصیف‌ها ستایش </ins>شده است.&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اینجا، </ins>مهر آگاه از كلام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">راستین، </ins>دشمن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیمان </ins>شكنان، قانون‌گذار، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یاری </ins>كنندة <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنگجویان، فزایندة </ins>آب‌ها و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گیاهان </ins>و بخشندة <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسب‌های تیزتك </ins>و گله‌ها و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ثروت‌های </ins>فراوان و صاحب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دشت‌های </ins>فراخ است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>او با هزار گوش و ده‌هزار چشم پاسدار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">راستي </del>و در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نبردي بي‌امان </del>با دروغ و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيمان‌شكني </del>است.&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتيبه‌هاي </del>متقدم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هخامنشي نشاني </del>از مهر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيست</del>.&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; اما از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميانة </del>دوران <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هخامنشي </del>تا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پايان شاهنشاهي ساساني، </del>مهر نه تنها محبوب جنگاوران بود، كه او را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بزرگترين ياريگر </del>خود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌دانستند،</del>&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt; بلكه كشاورزان و گله‌داران <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز </del>با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برپايي </del>آتش بزرگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بُرزين </del>مهر به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تقديس </del>او <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌پرداختند</del>.&lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>او با هزار گوش و ده‌هزار چشم پاسدار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">راستی </ins>و در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نبردی بی‌امان </ins>با دروغ و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیمان‌شكنی </ins>است.&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتیبه‌های </ins>متقدم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هخامنشی نشانی </ins>از مهر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیست</ins>.&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; اما از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میانة </ins>دوران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هخامنشی </ins>تا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پایان شاهنشاهی ساسانی، </ins>مهر نه تنها محبوب جنگاوران بود، كه او را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بزرگترین یاریگر </ins>خود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌دانستند،</ins>&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt; بلكه كشاورزان و گله‌داران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز </ins>با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برپایی </ins>آتش بزرگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بُرزین </ins>مهر به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تقدیس </ins>او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌پرداختند</ins>.&lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آئين زُرواني </del>ارزش او <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسي بيشتر </del>شده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جايگاه ميانجي بين </del>دو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيروي </del>مسلط بر جهان، اوهرمزد و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اهريمن </del>را كسب كرد.&lt;sup&gt;11&lt;/sup&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آئین زُروانی </ins>ارزش او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسی بیشتر </ins>شده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جایگاه میانجی بین </ins>دو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیروی </ins>مسلط بر جهان، اوهرمزد و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اهریمن </ins>را كسب كرد.&lt;sup&gt;11&lt;/sup&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايرانيان شانزدهمين </del>روز (روز مهر) از ماه هفتم (ماه مهر) را روز تولد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشيانه مي‌دانستند، </del>و آن را جشن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌گرفتند </del>كه از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بزرگ‌ترين اعياد ايران زمين </del>بود (جشن مهرگان).&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایرانیان شانزدهمین </ins>روز (روز مهر) از ماه هفتم (ماه مهر) را روز تولد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشیانه می‌دانستند، </ins>و آن را جشن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌گرفتند </ins>كه از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بزرگ‌ترین اعیاد ایران زمین </ins>بود (جشن مهرگان).&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهر در جهان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايراني </del>بعد از اسلام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز يادگارهايي </del>از خود بر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جاي </del>نهاده است، از جملة آن‌ها <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آئين </del>شب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يلدا، يا </del>شب بلند انتظار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خورشيد </del>است كه در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گذشته‌هاي </del>دور آن را شب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميلاد </del>مهر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌انگاشتند</del>.&lt;sup&gt;13&lt;/sup&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهر در جهان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایرانی </ins>بعد از اسلام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز یادگارهایی </ins>از خود بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جای </ins>نهاده است، از جملة آن‌ها <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آئین </ins>شب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یلدا، یا </ins>شب بلند انتظار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خورشید </ins>است كه در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گذشته‌های </ins>دور آن را شب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میلاد </ins>مهر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌انگاشتند</ins>.&lt;sup&gt;13&lt;/sup&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهر در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادبيات فارسي </del>با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مفاهيم </del>نور و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روشنايي، خورشيد، پيوند </del>و عشق و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوستي جايگاهي ويژه </del>دارد.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهر در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادبیات فارسی </ins>با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مفاهیم </ins>نور و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روشنایی، خورشید، پیوند </ins>و عشق و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوستی جایگاهی ویژه </ins>دارد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1-   <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> جلالي‌نائيني، </del>محمدرضا. مقدمه بر '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گزيدة ريگ </del>ودا'''''. تهران: نقره، 1367، ص 120.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1-   <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> جلالی‌نائینی، </ins>محمدرضا. مقدمه بر '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گزیدة ریگ </ins>ودا'''''. تهران: نقره، 1367، ص 120.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>2-    هومباخ، هلموت. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميترا </del>در هندوستان و نزد مغان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هندويي </del>شده'''''. ترجمة <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رقيه بهزادي، </del>تهران: پژوهنده، 1379، ص 12؛ '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گزيدة ريگ </del>ودا'''''. به كوشش محمدرضا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جلالي نائيني، </del>تهران: نقره، 1367، ص 27-28.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>2-    هومباخ، هلموت. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میترا </ins>در هندوستان و نزد مغان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هندویی </ins>شده'''''. ترجمة <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رقیه بهزادی، </ins>تهران: پژوهنده، 1379، ص 12؛ '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گزیدة ریگ </ins>ودا'''''. به كوشش محمدرضا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جلالی نائینی، </ins>تهران: نقره، 1367، ص 27-28.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>3-    بهار، مهرداد. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اديان آسيايي</del>.''''' تهران: چشمه، 1375، ص 67.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>3-    بهار، مهرداد. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادیان آسیایی</ins>.''''' تهران: چشمه، 1375، ص 67.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>4-    '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يسنه</del>.''''' 5:46؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز </del>نك: پورداود، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابراهيم</del>. گزارش '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يشت‌ها</del>'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بمبئي</del>: ص 394.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>4-    '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یسنه</ins>.''''' 5:46؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز </ins>نك: پورداود، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابراهیم</ins>. گزارش '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یشت‌ها</ins>'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بمبئی</ins>: ص 394.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>5-    پورداود. همان. ص 395؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنونيست، اميل</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دين ايراني </del>بر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پاية متن‌هاي </del>مهم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يوناني</del>'''''. ترجمة بهمن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سركاراتي، </del>ص 30.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>5-    پورداود. همان. ص 395؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنونیست، امیل</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دین ایرانی </ins>بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پایة متن‌های </ins>مهم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یونانی</ins>'''''. ترجمة بهمن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سركاراتی، </ins>ص 30.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>6-    پورداود. همان. ص 394.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>6-    پورداود. همان. ص 394.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l35">خط ۳۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>10-  بهار. همان. ص 69.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>10-  بهار. همان. ص 69.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>11-  <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جلالي‌مقدم، </del>مسعود. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آئين زرواني</del>'''''. تهران: 1372، ص 113، 116، 133 - 136 و 155.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>11-  <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جلالی‌مقدم، </ins>مسعود. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آئین زروانی</ins>'''''. تهران: 1372، ص 113، 116، 133 - 136 و 155.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>12-  <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بيروني، ابوريحان</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آثارالباقيه </del>عن القرون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الخاليه</del>'''''. تهران: نشر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميراث </del>مكتوب، 1380، ص 264؛ پورداود. همان. ص 396-397.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>12-  <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیرونی، ابوریحان</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آثارالباقیه </ins>عن القرون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الخالیه</ins>'''''. تهران: نشر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میراث </ins>مكتوب، 1380، ص 264؛ پورداود. همان. ص 396-397.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فره‌وشي، </del>بهرام. جهان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فروري</del>. تهران: 1355، ص 113 به بعد</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فره‌وشی، </ins>بهرام. جهان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فروری</ins>. تهران: 1355، ص 113 به بعد</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>----[1]. Mitra  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>----[1]. Mitra  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%87%D8%B1&diff=193&oldid=prev Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''مهر'''، خداي برجستة آريائيان هند و ايراني و ايزدي مهم در دين مزدايي كه يك چند پرستش او تا نقاط دوردست اروپا نيز گسترش يافت. كلمة مهر در '''''وده‌ها''''' به صورت ميتره [1]و در اسناد كهن ايراني به شكل ميثره [2]آمده است.<sup>1</sup> در باورهاي هندي، او پسر ال...» ایجاد کرد 2024-08-11T01:17:29Z <p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;مهر&#039;&#039;&#039;، خداي برجستة آريائيان هند و ايراني و ايزدي مهم در دين مزدايي كه يك چند پرستش او تا نقاط دوردست اروپا نيز گسترش يافت. كلمة مهر در &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;وده‌ها&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; به صورت ميتره [1]و در اسناد كهن ايراني به شكل ميثره [2]آمده است.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; در باورهاي هندي، او پسر ال...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;مهر&#039;&#039;&#039;، خداي برجستة آريائيان هند و ايراني و ايزدي مهم در دين مزدايي كه يك چند پرستش او تا نقاط دوردست اروپا نيز گسترش يافت. <br /> <br /> كلمة مهر در &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;وده‌ها&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; به صورت ميتره [1]و در اسناد كهن ايراني به شكل ميثره [2]آمده است.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; در باورهاي هندي، او پسر الهة اديتي[3] بود كه در بالاترين ناحية آسمان منزل داشت&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; و همراه با ورونه[4] با دو خويشكاري عمدة فرمانروايي و بركت بخشي، به عنوان خداي نگهدارندة زمين و آسمان پرستش مي‌شد&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; در ايران، در &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;گاثاها&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ي زرتشت، نام مهر تنها يك بار آمده و برخي آن را به مفهوم وظيفة مذهبي و تكليف ديني دانسته‌اند.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; پس از زرتشت و اصلاحات ديني وي، او از مقام خدايي كه خود داشت به جايگاه يك ايزد نزول كرد&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; و در اوستاي متأخر كه نشانه‌هاي بازگشت به آئين‌هاي كهن آريايي را در خود دارد، با برجسته‌ترين توصيف‌ها ستايش شده است.&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; در اينجا، مهر آگاه از كلام راستين، دشمن پيمان شكنان، قانون‌گذار، ياري كنندة جنگجويان، فزايندة آب‌ها و گياهان و بخشندة اسب‌هاي تيزتك و گله‌ها و ثروت‌هاي فراوان و صاحب دشت‌هاي فراخ است. <br /> <br /> او با هزار گوش و ده‌هزار چشم پاسدار راستي و در نبردي بي‌امان با دروغ و پيمان‌شكني است.&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; در كتيبه‌هاي متقدم هخامنشي نشاني از مهر نيست.&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; اما از ميانة دوران هخامنشي تا پايان شاهنشاهي ساساني، مهر نه تنها محبوب جنگاوران بود، كه او را بزرگترين ياريگر خود مي‌دانستند،&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt; بلكه كشاورزان و گله‌داران نيز با برپايي آتش بزرگ بُرزين مهر به تقديس او مي‌پرداختند.&lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt; <br /> <br /> در آئين زُرواني ارزش او بسي بيشتر شده جايگاه ميانجي بين دو نيروي مسلط بر جهان، اوهرمزد و اهريمن را كسب كرد.&lt;sup&gt;11&lt;/sup&gt;<br /> <br /> ايرانيان شانزدهمين روز (روز مهر) از ماه هفتم (ماه مهر) را روز تولد مشي و مشيانه مي‌دانستند، و آن را جشن مي‌گرفتند كه از بزرگ‌ترين اعياد ايران زمين بود (جشن مهرگان).&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt; <br /> <br /> مهر در جهان ايراني بعد از اسلام نيز يادگارهايي از خود بر جاي نهاده است، از جملة آن‌ها آئين شب يلدا، يا شب بلند انتظار خورشيد است كه در گذشته‌هاي دور آن را شب ميلاد مهر مي‌انگاشتند.&lt;sup&gt;13&lt;/sup&gt; <br /> <br /> مهر در ادبيات فارسي با مفاهيم نور و روشنايي، خورشيد، پيوند و عشق و دوستي جايگاهي ويژه دارد. <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039; <br /> <br /> 1-    جلالي‌نائيني، محمدرضا. مقدمه بر &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;گزيدة ريگ ودا&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: نقره، 1367، ص 120.<br /> <br /> 2-    هومباخ، هلموت. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ميترا در هندوستان و نزد مغان هندويي شده&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة رقيه بهزادي، تهران: پژوهنده، 1379، ص 12؛ &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;گزيدة ريگ ودا&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش محمدرضا جلالي نائيني، تهران: نقره، 1367، ص 27-28.<br /> <br /> 3-    بهار، مهرداد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;اديان آسيايي.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران: چشمه، 1375، ص 67.<br /> <br /> 4-    &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;يسنه.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; 5:46؛ نيز نك: پورداود، ابراهيم. گزارش &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;يشت‌ها&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. بمبئي: ص 394.<br /> <br /> 5-    پورداود. همان. ص 395؛ بنونيست، اميل. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دين ايراني بر پاية متن‌هاي مهم يوناني&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة بهمن سركاراتي، ص 30. <br /> <br /> 6-    پورداود. همان. ص 394.<br /> <br /> 7-    بهار. همان. ص 68-69؛ پورداود. همان. ص 403. <br /> <br /> 8-    بهار. همان. ص 65-66.<br /> <br /> 9-    پورداود. ص 401.<br /> <br /> 10-  بهار. همان. ص 69.<br /> <br /> 11-  جلالي‌مقدم، مسعود. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;آئين زرواني&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1372، ص 113، 116، 133 - 136 و 155.<br /> <br /> 12-  بيروني، ابوريحان. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;آثارالباقيه عن القرون الخاليه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: نشر ميراث مكتوب، 1380، ص 264؛ پورداود. همان. ص 396-397.<br /> <br /> فره‌وشي، بهرام. جهان فروري. تهران: 1355، ص 113 به بعد<br /> ----[1]. Mitra <br /> <br /> [2]. Mithra <br /> <br /> [3]. Aditi <br /> <br /> [4]. Varuna</div> Samei