https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%82%DB%8C_%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%86
موسیقی کرمانشاهان - تاریخچهٔ نسخهها
2026-06-21T07:22:38Z
تاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکی
MediaWiki 1.43.1
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%82%DB%8C_%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%86&diff=5160&oldid=prev
Samei در ۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۷
2025-05-01T07:57:33Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کرمانشاهان از جمله نواحی مهم موسیقایی ایران است. موسیقی این ناحیه را میتوان به سه بخش کلّی تقسیم کرد که شامل مقامهای حجاری (گورانی)، مقامهای مجلسی (باستانی) و مقامهای حقانی (کلام) است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کرمانشاهان از جمله نواحی مهم موسیقایی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>است. موسیقی این ناحیه را میتوان به سه بخش کلّی تقسیم کرد که شامل مقامهای حجاری (گورانی)، مقامهای مجلسی (باستانی) و مقامهای حقانی (کلام) است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== 1. مقامهای مجازی ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== 1. مقامهای مجازی ===</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به مقامهای مجازی، گورانی نیز میگویند. تصنیفها، ترانهها، آهنگهای رقص و بسیاری نمونههای دیگر در این بخش قرار میگیرند. مقامها و آهنگهای این بخش با آواز، سُرنا<sup>*</sup>، دهل<sup>*</sup>، دوزله<sup>*</sup>، نرمهنای<sup>*</sup> و تمبک<sup>*</sup>، دایره<sup>*</sup>، نی<sup>*</sup> (شمشال) و کمانچه<sup>*</sup> اجرا میشوند. این مقامها بسیار متنوعاند و اگر چه در مقایسه با دو بخش دیگر از روحانیت کمتری برخوردارند امّا خصوصیات هنری والایی دارند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به مقامهای مجازی، گورانی نیز میگویند. تصنیفها، ترانهها، آهنگهای رقص و بسیاری نمونههای دیگر در این بخش قرار میگیرند. مقامها و آهنگهای این بخش با آواز، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>سُرنا<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins><sup>*</sup>، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>دهل<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins><sup>*</sup>، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>دوزله<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins><sup>*</sup>، نرمهنای<sup>*</sup> و تمبک<sup>*</sup>، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>دایره<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins><sup>*</sup>، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>نی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(نای)|نی]]</ins><sup>*</sup> (شمشال) و کمانچه<sup>*</sup> اجرا میشوند. این مقامها بسیار متنوعاند و اگر چه در مقایسه با دو بخش دیگر از روحانیت کمتری برخوردارند امّا خصوصیات هنری والایی دارند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== 2. مقامهای مجلسی ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== 2. مقامهای مجلسی ===</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به مقامهای مجلسی، باستانی نیز میگویند. این مقامها غالباً با آواز و [[تنبور]]<sup>*</sup>، اجرا میشوند. تعدادی از این مقامها با [[سُرنا]]<sup>*</sup> و [[دهل]]<sup>*</sup>، دوزله<sup>*</sup>، نرمهنای<sup>*</sup> و تمبک<sup>*</sup> و نی<sup>*</sup> (شمشال) نیز اجرا میشوند. در میان این مقامها، چهارده مقام از بقیه مهمتر است که این تعداد گاه به بیست مقام نیز میرسد. ساروخانی، قطار، گیله و دره، جنگهرا، جلوشاهی، بایَه بایَه، خانامیری، سوار سوار، گل و خار و انواع سماع از این جمله است. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به مقامهای مجلسی، باستانی نیز میگویند. این مقامها غالباً با آواز و [[تنبور]]<sup>*</sup>، اجرا میشوند. تعدادی از این مقامها با [[سُرنا]]<sup>*</sup> و [[دهل]]<sup>*</sup>، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>دوزله<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins><sup>*</sup>، نرمهنای<sup>*</sup> و تمبک<sup>*</sup> و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>نی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(نای)|نی]]</ins><sup>*</sup> (شمشال) نیز اجرا میشوند. در میان این مقامها، چهارده مقام از بقیه مهمتر است که این تعداد گاه به بیست مقام نیز میرسد. ساروخانی، قطار، گیله و دره، جنگهرا، جلوشاهی، بایَه بایَه، خانامیری، سوار سوار، گل و خار و انواع سماع از این جمله است. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== 3. مقامهای حقانی ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== 3. مقامهای حقانی ===</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به مقامهای حقانی، کلام نیز گفته میشود. این مقامها با آواز و تنبور<sup>*</sup> اجرا میشوند. متن کلامها از گفتهها و سرودههای بزرگان یارسان (اهل حق) است که در کتابهای دینی این سلسله به ثبت رسیده است. کلامها، موسیقی مخصوص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلسلة </del>اهل حق هستند و فقط در مجالس نیاز و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حلقة </del>ذکر اجرا میشوند. تعداد تقریبی کلامها 72 کلام است که در واقع شامل حدود 72 سربند یا ترجیح ذکر است. دو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منطقة </del>گوران و صحنه، حوزههای اصلی رواج تنبور و کلامهای حقانی است. مقامهای این دو منطقه اگر چه بنیاد واحدی دارند امّا در برخی موارد نیز اختلاف دارند. انواع حراز، سَرخِیوی، بَلیها، هِی دوس، تَنَه میری، لاوهِی لاو، بابا نا اُوسی، بابا جلیلی، خاص بژنه، یاران جَم نیان، رژیان دالاهو، ایمانم یار، عالی گرزِویش، چِل تَن چِلانان، هاها، هِیگیان هیگیان، پیشروی پِردیور و ... از این جمله است<ref>کار میدانی</ref><ref>درویشی، محمدرضا، '''''دایرةالمعارف سازهای ایران'''''. جلد اول و دوم، تهران: ماهور.</ref><ref>درویشی، محمدرضا، '''''آیینه و آواز'''''. تهران: مرکز موسیقی، حوزه هنری.</ref><ref>درویشی، محمدرضا'''''، هفت اورنگ'''''. تهران: مرکز موسیقی، حوزة هنری.</ref><ref>درویشی، محمدرضا، بروشور، C.Dهای علی گویم و طرز. تهران: ماهور. </ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به مقامهای حقانی، کلام نیز گفته میشود. این مقامها با آواز و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تنبور<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins><sup>*</sup> اجرا میشوند. متن کلامها از گفتهها و سرودههای بزرگان یارسان (اهل حق) است که در کتابهای دینی این سلسله به ثبت رسیده است. کلامها، موسیقی مخصوص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلسله </ins>اهل حق هستند و فقط در مجالس نیاز و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حلقه </ins>ذکر اجرا میشوند. تعداد تقریبی کلامها 72 کلام است که در واقع شامل حدود 72 سربند یا ترجیح ذکر است. دو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منطقه </ins>گوران و صحنه، حوزههای اصلی رواج تنبور و کلامهای حقانی است. مقامهای این دو منطقه اگر چه بنیاد واحدی دارند امّا در برخی موارد نیز اختلاف دارند. انواع حراز، سَرخِیوی، بَلیها، هِی دوس، تَنَه میری، لاوهِی لاو، بابا نا اُوسی، بابا جلیلی، خاص بژنه، یاران جَم نیان، رژیان دالاهو، ایمانم یار، عالی گرزِویش، چِل تَن چِلانان، هاها، هِیگیان هیگیان، پیشروی پِردیور و ... از این جمله است<ref>کار میدانی</ref><ref>درویشی، محمدرضا، '''''دایرةالمعارف سازهای ایران'''''. جلد اول و دوم، تهران: ماهور.</ref><ref>درویشی، محمدرضا، '''''آیینه و آواز'''''. تهران: مرکز موسیقی، حوزه هنری.</ref><ref>درویشی، محمدرضا'''''، هفت اورنگ'''''. تهران: مرکز موسیقی، حوزة هنری.</ref><ref>درویشی، محمدرضا، بروشور، C.Dهای علی گویم و طرز. تهران: ماهور. </ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l20">خط ۲۰:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۰:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><references /></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><references /></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دانشنامه ایران</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). </ins>دانشنامه ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محمدرضا درویشی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محمدرضا درویشی</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:هنر]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:موسیقی]]</ins></div></td></tr>
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%82%DB%8C_%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%86&diff=2183&oldid=prev
Samei: /* نیز نگاه کنید به */
2024-12-17T19:12:35Z
<p><span class="autocomment">نیز نگاه کنید به</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۷ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۱۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l16">خط ۱۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[دایره]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[دایره]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[نی(نای)|نی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[نی(نای)|نی]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[تنبور]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشنامه ایران</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمدرضا درویشی</ins></div></td></tr>
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%82%DB%8C_%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%86&diff=2182&oldid=prev
Samei در ۱۷ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۱۱
2024-12-17T19:11:44Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۷ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۱۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرمانشاهان </del>از جمله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نواحي </del>مهم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موسيقايي ايران </del>است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موسيقي اين ناحيه </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميتوان </del>به سه بخش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلّي تقسيم كرد كه </del>شامل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقامهاي حجاري </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گوراني</del>)، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقامهاي مجلسي </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">باستاني</del>) و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقامهاي حقاني </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلام</del>) است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرمانشاهان </ins>از جمله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نواحی </ins>مهم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موسیقایی ایران </ins>است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موسیقی این ناحیه </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میتوان </ins>به سه بخش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلّی تقسیم کرد که </ins>شامل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقامهای حجاری </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گورانی</ins>)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقامهای مجلسی </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">باستانی</ins>) و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقامهای حقانی </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلام</ins>) است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>1. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقامهاي مجازي'''''.'' </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقامهاي مجازي، گوراني نيز ميگويند</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصنيفها، </del>ترانهها، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آهنگهاي </del>رقص و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسياري نمونههاي ديگر </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>بخش قرار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميگيرند</del>. مقامها و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آهنگهاي اين </del>بخش با آواز، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرنا</del><sup>*</sup>، دهل<sup>*</sup>، دوزله<sup>*</sup>، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نرمهناي</del><sup>*</sup> و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تمبك</del><sup>*</sup>، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دايره</del><sup>*</sup>، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ني</del><sup>*</sup> (شمشال) و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كمانچه</del><sup>*</sup> اجرا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميشوند</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>مقامها <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسيار </del>متنوعاند و اگر چه در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقايسه </del>با دو بخش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديگر </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روحانيت كمتري </del>برخوردارند امّا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خصوصيات هنري والايي </del>دارند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== </ins>1. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقامهای مجازی ===</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقامهای مجازی، گورانی نیز میگویند</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصنیفها، </ins>ترانهها، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آهنگهای </ins>رقص و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسیاری نمونههای دیگر </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>بخش قرار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میگیرند</ins>. مقامها و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آهنگهای این </ins>بخش با آواز، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سُرنا</ins><sup>*</sup>، دهل<sup>*</sup>، دوزله<sup>*</sup>، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نرمهنای</ins><sup>*</sup> و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تمبک</ins><sup>*</sup>، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایره</ins><sup>*</sup>، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نی</ins><sup>*</sup> (شمشال) و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کمانچه</ins><sup>*</sup> اجرا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میشوند</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>مقامها <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسیار </ins>متنوعاند و اگر چه در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقایسه </ins>با دو بخش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیگر </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روحانیت کمتری </ins>برخوردارند امّا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خصوصیات هنری والایی </ins>دارند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>2. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقامهاي مجلسي'''''.'' </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقامهاي مجلسي، باستاني نيز ميگويند</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>مقامها غالباً با آواز و تنبور<sup>*</sup>، اجرا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميشوند</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تعدادي </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>مقامها با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرنا</del><sup>*</sup> و دهل<sup>*</sup>، دوزله<sup>*</sup>، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نرمهناي</del><sup>*</sup> و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تمبك</del><sup>*</sup> و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ني</del><sup>*</sup> (شمشال) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز </del>اجرا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميشوند</del>. در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميان اين </del>مقامها، چهارده مقام از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بقيه </del>مهمتر است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه اين </del>تعداد گاه به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بيست </del>مقام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز ميرسد</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساروخاني، </del>قطار، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گيله </del>و دره، جنگهرا، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جلوشاهي، بايَه بايَه، خاناميري، </del>سوار سوار، گل و خار و انواع سماع از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>جمله است. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== </ins>2. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقامهای مجلسی ===</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقامهای مجلسی، باستانی نیز میگویند</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>مقامها غالباً با آواز و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تنبور<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins><sup>*</sup>، اجرا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میشوند</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تعدادی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>مقامها با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سُرنا]]</ins><sup>*</sup> و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>دهل<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins><sup>*</sup>، دوزله<sup>*</sup>، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نرمهنای</ins><sup>*</sup> و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تمبک</ins><sup>*</sup> و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نی</ins><sup>*</sup> (شمشال) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز </ins>اجرا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میشوند</ins>. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میان این </ins>مقامها، چهارده مقام از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بقیه </ins>مهمتر است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که این </ins>تعداد گاه به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیست </ins>مقام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز میرسد</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساروخانی، </ins>قطار، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گیله </ins>و دره، جنگهرا، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جلوشاهی، بایَه بایَه، خانامیری، </ins>سوار سوار، گل و خار و انواع سماع از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>جمله است. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>3. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقامهاي حقاني'''''.'' </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقامهاي حقاني، كلام نيز </del>گفته <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميشود</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>مقامها با آواز و تنبور<sup>*</sup> اجرا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميشوند</del>. متن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلامها </del>از گفتهها و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرودههاي </del>بزرگان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يارسان </del>(اهل حق) است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتابهاي ديني اين </del>سلسله به ثبت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسيده </del>است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلامها، موسيقي </del>مخصوص سلسلة اهل حق هستند و فقط در مجالس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نياز </del>و حلقة <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ذكر </del>اجرا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميشوند</del>. تعداد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تقريبي كلامها </del>72 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلام </del>است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>در واقع شامل حدود 72 سربند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يا ترجيح ذكر </del>است. دو منطقة گوران و صحنه، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حوزههاي اصلي </del>رواج تنبور و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلامهاي حقاني </del>است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقامهاي اين </del>دو منطقه اگر چه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنياد واحدي </del>دارند امّا در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخي </del>موارد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز </del>اختلاف دارند. انواع حراز، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سَرخِيوي، بَليها، هِي </del>دوس، تَنَه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميري، لاوهِي </del>لاو، بابا نا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اُوسي، </del>بابا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جليلي، </del>خاص بژنه، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ياران </del>جَم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيان، رژيان </del>دالاهو، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايمانم يار، عالي گرزِويش، </del>چِل تَن چِلانان، هاها، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هِيگيان هيگيان، پيشروي پِرديور </del>و ... از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>جمله است. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== </ins>3. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقامهای حقانی ===</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقامهای حقانی، کلام نیز </ins>گفته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میشود</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>مقامها با آواز و تنبور<sup>*</sup> اجرا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میشوند</ins>. متن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلامها </ins>از گفتهها و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرودههای </ins>بزرگان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یارسان </ins>(اهل حق) است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتابهای دینی این </ins>سلسله به ثبت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسیده </ins>است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلامها، موسیقی </ins>مخصوص سلسلة اهل حق هستند و فقط در مجالس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیاز </ins>و حلقة <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ذکر </ins>اجرا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میشوند</ins>. تعداد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تقریبی کلامها </ins>72 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلام </ins>است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>در واقع شامل حدود 72 سربند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یا ترجیح ذکر </ins>است. دو منطقة گوران و صحنه، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حوزههای اصلی </ins>رواج تنبور و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلامهای حقانی </ins>است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقامهای این </ins>دو منطقه اگر چه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنیاد واحدی </ins>دارند امّا در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی </ins>موارد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز </ins>اختلاف دارند. انواع حراز، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سَرخِیوی، بَلیها، هِی </ins>دوس، تَنَه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میری، لاوهِی </ins>لاو، بابا نا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اُوسی، </ins>بابا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جلیلی، </ins>خاص بژنه، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یاران </ins>جَم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیان، رژیان </ins>دالاهو، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایمانم یار، عالی گرزِویش، </ins>چِل تَن چِلانان، هاها، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هِیگیان هیگیان، پیشروی پِردیور </ins>و ... از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>جمله است<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><ref>کار میدانی</ref><ref>درویشی، محمدرضا، '''''دایرةالمعارف سازهای ایران'''''. جلد اول و دوم، تهران: ماهور.</ref><ref>درویشی، محمدرضا، '''''آیینه و آواز'''''. تهران: مرکز موسیقی، حوزه هنری.</ref><ref>درویشی، محمدرضا'''''، هفت اورنگ'''''. تهران: مرکز موسیقی، حوزة هنری.</ref><ref>درویشی، محمدرضا، بروشور، C.Dهای علی گویم و طرز. تهران: ماهور. </ref></ins>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مآخذ:'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اطلاعات اين مدخل از طريق منابع زير تأمين شده است:</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[سُرنا]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[دهل]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[دایره]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[نی(نای)|نی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- كار ميداني</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- '''''دايرةالمعارف سازهاي ايران'''''. جلد اول و دوم، محمدرضا درويشي. ماهور.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ـ '''''آيينه و آواز'''''. محمدرضا درويشي. مركز موسيقي، حوزه هنري.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ـ '''''هفت اورنگ'''''. محمدرضا درويشي. مركز موسيقي، حوزة هنري.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- برشور، C.Dهاي علي گويم و طرز. محمدرضا درويشي. ماهور.<sup> </sup></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><sup>محمدرضا درویشی</sup></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%82%DB%8C_%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%86&diff=1562&oldid=prev
Samei: صفحهای تازه حاوی «كرمانشاهان از جمله نواحي مهم موسيقايي ايران است. موسيقي اين ناحيه را ميتوان به سه بخش كلّي تقسيم كرد كه شامل مقامهاي حجاري (گوراني)، مقامهاي مجلسي (باستاني) و مقامهاي حقاني (كلام) است. '''1. مقامهاي مجازي'''''.'' به مقامهاي مجازي، گوراني ني...» ایجاد کرد
2024-08-22T02:16:32Z
<p>صفحهای تازه حاوی «كرمانشاهان از جمله نواحي مهم موسيقايي ايران است. موسيقي اين ناحيه را ميتوان به سه بخش كلّي تقسيم كرد كه شامل مقامهاي حجاري (گوراني)، مقامهاي مجلسي (باستاني) و مقامهاي حقاني (كلام) است. '''1. مقامهاي مجازي'''''.'' به مقامهاي مجازي، گوراني ني...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>كرمانشاهان از جمله نواحي مهم موسيقايي ايران است. موسيقي اين ناحيه را ميتوان به سه بخش كلّي تقسيم كرد كه شامل مقامهاي حجاري (گوراني)، مقامهاي مجلسي (باستاني) و مقامهاي حقاني (كلام) است.<br />
<br />
'''1. مقامهاي مجازي'''''.'' به مقامهاي مجازي، گوراني نيز ميگويند. تصنيفها، ترانهها، آهنگهاي رقص و بسياري نمونههاي ديگر در اين بخش قرار ميگيرند. مقامها و آهنگهاي اين بخش با آواز، سرنا<sup>*</sup>، دهل<sup>*</sup>، دوزله<sup>*</sup>، نرمهناي<sup>*</sup> و تمبك<sup>*</sup>، دايره<sup>*</sup>، ني<sup>*</sup> (شمشال) و كمانچه<sup>*</sup> اجرا ميشوند. اين مقامها بسيار متنوعاند و اگر چه در مقايسه با دو بخش ديگر از روحانيت كمتري برخوردارند امّا خصوصيات هنري والايي دارند.<br />
<br />
'''2. مقامهاي مجلسي'''''.'' به مقامهاي مجلسي، باستاني نيز ميگويند. اين مقامها غالباً با آواز و تنبور<sup>*</sup>، اجرا ميشوند. تعدادي از اين مقامها با سرنا<sup>*</sup> و دهل<sup>*</sup>، دوزله<sup>*</sup>، نرمهناي<sup>*</sup> و تمبك<sup>*</sup> و ني<sup>*</sup> (شمشال) نيز اجرا ميشوند. در ميان اين مقامها، چهارده مقام از بقيه مهمتر است كه اين تعداد گاه به بيست مقام نيز ميرسد. ساروخاني، قطار، گيله و دره، جنگهرا، جلوشاهي، بايَه بايَه، خاناميري، سوار سوار، گل و خار و انواع سماع از اين جمله است. <br />
<br />
'''3. مقامهاي حقاني'''''.'' به مقامهاي حقاني، كلام نيز گفته ميشود. اين مقامها با آواز و تنبور<sup>*</sup> اجرا ميشوند. متن كلامها از گفتهها و سرودههاي بزرگان يارسان (اهل حق) است كه در كتابهاي ديني اين سلسله به ثبت رسيده است. كلامها، موسيقي مخصوص سلسلة اهل حق هستند و فقط در مجالس نياز و حلقة ذكر اجرا ميشوند. تعداد تقريبي كلامها 72 كلام است كه در واقع شامل حدود 72 سربند يا ترجيح ذكر است. دو منطقة گوران و صحنه، حوزههاي اصلي رواج تنبور و كلامهاي حقاني است. مقامهاي اين دو منطقه اگر چه بنياد واحدي دارند امّا در برخي موارد نيز اختلاف دارند. انواع حراز، سَرخِيوي، بَليها، هِي دوس، تَنَه ميري، لاوهِي لاو، بابا نا اُوسي، بابا جليلي، خاص بژنه، ياران جَم نيان، رژيان دالاهو، ايمانم يار، عالي گرزِويش، چِل تَن چِلانان، هاها، هِيگيان هيگيان، پيشروي پِرديور و ... از اين جمله است. <br />
<br />
'''مآخذ:'''<br />
<br />
اطلاعات اين مدخل از طريق منابع زير تأمين شده است:<br />
<br />
- كار ميداني<br />
<br />
- '''''دايرةالمعارف سازهاي ايران'''''. جلد اول و دوم، محمدرضا درويشي. ماهور.<br />
<br />
ـ '''''آيينه و آواز'''''. محمدرضا درويشي. مركز موسيقي، حوزه هنري.<br />
<br />
ـ '''''هفت اورنگ'''''. محمدرضا درويشي. مركز موسيقي، حوزة هنري.<br />
<br />
- برشور، C.Dهاي علي گويم و طرز. محمدرضا درويشي. ماهور.<sup> </sup><br />
<br />
<sup>محمدرضا درویشی</sup></div>
Samei