https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D9%88%D9%82%D8%B9%DB%8C%D8%AA_%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86موقعیت جغرافیایی ایران - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-21T13:03:34Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%88%D9%82%D8%B9%DB%8C%D8%AA_%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=13098&oldid=prevMahdi در ۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۱2026-02-10T08:01:50Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">خط ۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== '''که ایران بهشت است و اقلیم عشق''' ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== '''که ایران بهشت است و اقلیم عشق''' ===</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کشور باستانی ایران، بخشی از سرزمین کوهستانی و مرتفعی است که فلات ایران نام دارد. مرزهای فلات ایران در جنوب شامل؛ [[خلیج فارس]] و دریای عمان، در غرب؛ جلگه بینالنهرین و دامنههای غربی رشته کوههای [[زاگرس]]، در شمال، بخش علیای رود جیحون و دریای مازندران، استپهای صحرای [[ترکمن]] و رود کورا(کوروش) و در شرق جلگه رود سند و کوههای پامیر میباشد. این فلات کوهستانی که در منطقه معتدل نیمکره شمالی و در جنوب غربی آسیا قرار دارد، با توجه به جهت و ارتفاع کوههای آن دارای خصوصیات جغرافیایی بارزی است. محدوده جغرافیایی ایران امروز بخشی از فلات ایران است که با وسعتی حدود ۱،۶۳۳،۱۸۹ کیلومتر مربع<ref>مرکز آمار ایران، سالنامه آماری کشور ۱۳۶۹ ص ۶.</ref>، %۸/۶۲ کل آن را شامل میشود. این محدوده بین ۳ و ۲۵ تا ۴۷ و ۳۹ عرض شمالی نسبت به مدار استوا و ۵ و ۴۴ تاَ ۱۸ و ۶۳ طول شرقی نسبت به نصفالنهار گرینویچ قرار دارد<ref>مرکز آمار ایران، نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن مهر ماه ۱۳۶۵ کل کشور، ص ۱.</ref>. مرزهای ایران امروز به [[خلیج فارس]] و دریای عمان در جنوب، کشورهای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 </del>عراق<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D9%87 </del>ترکیه<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </del>در غرب، دریای مازندران در شمال، جمهوریهای ارمنستان و جمهوری آذربایجان در شمال غرب و جمهوری ترکمنستان در شمال شرق و کشورهای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 </del>افغانستان<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 </del>پاکستان<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </del>در شرق محدود است. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کشور باستانی ایران، بخشی از سرزمین کوهستانی و مرتفعی است که فلات ایران نام دارد. مرزهای فلات ایران در جنوب شامل؛ [[خلیج فارس]] و دریای عمان، در غرب؛ جلگه بینالنهرین و دامنههای غربی رشته کوههای [[زاگرس]]، در شمال، بخش علیای رود جیحون و دریای مازندران، استپهای صحرای [[ترکمن]] و رود کورا(کوروش) و در شرق جلگه رود سند و کوههای پامیر میباشد. این فلات کوهستانی که در منطقه معتدل نیمکره شمالی و در جنوب غربی آسیا قرار دارد، با توجه به جهت و ارتفاع کوههای آن دارای خصوصیات جغرافیایی بارزی است. محدوده جغرافیایی ایران امروز بخشی از فلات ایران است که با وسعتی حدود ۱،۶۳۳،۱۸۹ کیلومتر مربع<ref>مرکز آمار ایران، سالنامه آماری کشور ۱۳۶۹ ص ۶.</ref>، %۸/۶۲ کل آن را شامل میشود. این محدوده بین ۳ و ۲۵ تا ۴۷ و ۳۹ عرض شمالی نسبت به مدار استوا و ۵ و ۴۴ تاَ ۱۸ و ۶۳ طول شرقی نسبت به نصفالنهار گرینویچ قرار دارد<ref>مرکز آمار ایران، نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن مهر ماه ۱۳۶۵ کل کشور، ص ۱.</ref>. مرزهای ایران امروز به [[خلیج فارس]] و دریای عمان در جنوب، کشورهای عراق و ترکیه در غرب، دریای مازندران در شمال، جمهوریهای ارمنستان و جمهوری آذربایجان در شمال غرب و جمهوری ترکمنستان در شمال شرق و کشورهای افغانستان و پاکستان در شرق محدود است. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== گذری بر جغرافیای ایران ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== گذری بر جغرافیای ایران ===</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l10">خط ۱۰:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۰:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># ۴۰ کیلومتر مرز با کشور ارمنستان از «علمدار» تا حوالی «اردوباد»؛</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># ۴۰ کیلومتر مرز با کشور ارمنستان از «علمدار» تا حوالی «اردوباد»؛</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># ۴۶۸ کیلومتر مرز با کشور جمهوری آذربایجان از «اردوباد» تا بندر «[[آستارا]]»؛</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># ۴۶۸ کیلومتر مرز با کشور جمهوری آذربایجان از «اردوباد» تا بندر «[[آستارا]]»؛</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># ۶۶۴ کیلو متر مرز در کرانههای [[دریاچه خزر|دریای خزر]] با جمهوری آذربایجان، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87 </del>جمهوری فدراتیو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روسیه]، [https://dmelal.ir/index.php?title=%D9%82%D8%B2%D8%A7%D9%82%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 </del>جمهوری قزاقستان<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </del>و جمهوری ترکمنستان از بندر «[[آستارا]]» تا مصب رود «اترک»؛</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># ۶۶۴ کیلو متر مرز در کرانههای [[دریاچه خزر|دریای خزر]] با جمهوری آذربایجان، جمهوری فدراتیو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روسیه، </ins>جمهوری قزاقستان و جمهوری ترکمنستان از بندر «[[آستارا]]» تا مصب رود «اترک»؛</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># ۹۶۰ کیلومتر مرز با جمهوری ترکمنستان از مصب رودخانه «اترک» تا دهانه «ذوالفقار»؛</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># ۹۶۰ کیلومتر مرز با جمهوری ترکمنستان از مصب رودخانه «اترک» تا دهانه «ذوالفقار»؛</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># ۸۶۴ کیلومتر مرز با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 </del>کشور افغانستان<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </del>از دهانه «ذوالفقار» تا «ملک سیاه کوه»؛</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># ۸۶۴ کیلومتر مرز با کشور افغانستان از دهانه «ذوالفقار» تا «ملک سیاه کوه»؛</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># ۸۵۲ کیلومتر مرز با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 </del>پاکستان<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </del>از «ملک سیاه کوه» تا بندر «گواتر»؛</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># ۸۵۲ کیلومتر مرز با پاکستان از «ملک سیاه کوه» تا بندر «گواتر»؛</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># ۲۰۲۵ کیلومتر طول کرانههای دریای عمان و [[خلیج فارس]] از بندر «گواتر» تا مصب «[[اروندرود|أروند رود]]»؛</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># ۲۰۲۵ کیلومتر طول کرانههای دریای عمان و [[خلیج فارس]] از بندر «گواتر» تا مصب «[[اروندرود|أروند رود]]»؛</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># ۱۳۳۶ کیلومتر مرز با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 </del>عراق<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </del>از دهانه «فاو» تا «دالاپرداغ»؛</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># ۱۳۳۶ کیلومتر مرز با عراق از دهانه «فاو» تا «دالاپرداغ»؛</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># ۴۸۸ کیلومتر مرز با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D9%87 </del>ترکیه<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </del>از «دالاپرداغ» تا «قره سوی سفلی» و «ارس<ref>بولتن اخبار و اطلاعات، مرکز آموزشهای دبپلماتیک وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، 1(16 و 25) بهمن 1372، ص ۴۲.</ref>».</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># ۴۸۸ کیلومتر مرز با ترکیه از «دالاپرداغ» تا «قره سوی سفلی» و «ارس<ref>بولتن اخبار و اطلاعات، مرکز آموزشهای دبپلماتیک وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، 1(16 و 25) بهمن 1372، ص ۴۲.</ref>».</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نگاهی گذرا به مرزهای سیاسی ایران نشان میدهد که بخش عمده مرزهای ایران در شمال و غرب و جنوب، مرزهای طبیعی هستند. این مرزها به هر شکل که در طول تاریخ تغییر یافته باشند، عمدتاً بر عوارض طبیعی منطبقند و به همین دلیل شکل هندسی منظمی ندارند. تنها در بخش شرقی کشور مرزها تا حدودی با خطوط مستقیم و هندسی معین شدهاند، که حاصل دخالت نیروهای استعماری در قرون اخیر است[1]. مرزهای شمالی کشور نیز با اینکه بر عوارض طبیعی منطبق هستند، لیکن تحت تأثیر فشارهای استعماری و دخالتهای توسعه طلبانه شکل گرفتهاند. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نگاهی گذرا به مرزهای سیاسی ایران نشان میدهد که بخش عمده مرزهای ایران در شمال و غرب و جنوب، مرزهای طبیعی هستند. این مرزها به هر شکل که در طول تاریخ تغییر یافته باشند، عمدتاً بر عوارض طبیعی منطبقند و به همین دلیل شکل هندسی منظمی ندارند. تنها در بخش شرقی کشور مرزها تا حدودی با خطوط مستقیم و هندسی معین شدهاند، که حاصل دخالت نیروهای استعماری در قرون اخیر است[1]. مرزهای شمالی کشور نیز با اینکه بر عوارض طبیعی منطبق هستند، لیکن تحت تأثیر فشارهای استعماری و دخالتهای توسعه طلبانه شکل گرفتهاند. </div></td></tr>
</table>Mahdihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%88%D9%82%D8%B9%DB%8C%D8%AA_%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=12927&oldid=prevSamei: /* پاورقی */2026-01-21T11:26:48Z<p><span class="autocomment">پاورقی</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۲۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">خط ۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== '''که ایران بهشت است و اقلیم عشق''' ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== '''که ایران بهشت است و اقلیم عشق''' ===</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کشور باستانی ایران، بخشی از سرزمین کوهستانی و مرتفعی است که فلات ایران نام دارد. مرزهای فلات ایران در جنوب شامل؛ [[خلیج فارس]] و دریای عمان، در غرب؛ جلگه بینالنهرین و دامنههای غربی رشته کوههای [[زاگرس]]، در شمال، بخش علیای رود جیحون و دریای مازندران، استپهای صحرای ترکمن و رود کورا(کوروش) و در شرق جلگه رود سند و کوههای پامیر میباشد. این فلات کوهستانی که در منطقه معتدل نیمکره شمالی و در جنوب غربی آسیا قرار دارد، با توجه به جهت و ارتفاع کوههای آن دارای خصوصیات جغرافیایی بارزی است. محدوده جغرافیایی ایران امروز بخشی از فلات ایران است که با وسعتی حدود ۱،۶۳۳،۱۸۹ کیلومتر مربع<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱- </del>مرکز آمار ایران، سالنامه آماری کشور ۱۳۶۹ ص ۶.</ref>، %۸/۶۲ کل آن را شامل میشود. این محدوده بین ۳ و ۲۵ تا ۴۷ و ۳۹ عرض شمالی نسبت به مدار استوا و ۵ و ۴۴ تاَ ۱۸ و ۶۳ طول شرقی نسبت به نصفالنهار گرینویچ قرار دارد<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2- </del>مرکز آمار ایران، نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن مهر ماه ۱۳۶۵ کل کشور، ص ۱.</ref>. مرزهای ایران امروز به خلیج فارس و دریای عمان در جنوب، کشورهای عراق و ترکیه در غرب، دریای مازندران در شمال، جمهوریهای ارمنستان و جمهوری آذربایجان در شمال غرب و جمهوری ترکمنستان در شمال شرق و کشورهای افغانستان و پاکستان در شرق محدود است. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کشور باستانی ایران، بخشی از سرزمین کوهستانی و مرتفعی است که فلات ایران نام دارد. مرزهای فلات ایران در جنوب شامل؛ [[خلیج فارس]] و دریای عمان، در غرب؛ جلگه بینالنهرین و دامنههای غربی رشته کوههای [[زاگرس]]، در شمال، بخش علیای رود جیحون و دریای مازندران، استپهای صحرای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ترکمن<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و رود کورا(کوروش) و در شرق جلگه رود سند و کوههای پامیر میباشد. این فلات کوهستانی که در منطقه معتدل نیمکره شمالی و در جنوب غربی آسیا قرار دارد، با توجه به جهت و ارتفاع کوههای آن دارای خصوصیات جغرافیایی بارزی است. محدوده جغرافیایی ایران امروز بخشی از فلات ایران است که با وسعتی حدود ۱،۶۳۳،۱۸۹ کیلومتر مربع<ref>مرکز آمار ایران، سالنامه آماری کشور ۱۳۶۹ ص ۶.</ref>، %۸/۶۲ کل آن را شامل میشود. این محدوده بین ۳ و ۲۵ تا ۴۷ و ۳۹ عرض شمالی نسبت به مدار استوا و ۵ و ۴۴ تاَ ۱۸ و ۶۳ طول شرقی نسبت به نصفالنهار گرینویچ قرار دارد<ref>مرکز آمار ایران، نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن مهر ماه ۱۳۶۵ کل کشور، ص ۱.</ref>. مرزهای ایران امروز به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>خلیج فارس<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و دریای عمان در جنوب، کشورهای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 </ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D9%87 </ins>ترکیه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>در غرب، دریای مازندران در شمال، جمهوریهای ارمنستان و جمهوری آذربایجان در شمال غرب و جمهوری ترکمنستان در شمال شرق و کشورهای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 </ins>افغانستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 </ins>پاکستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>در شرق محدود است. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== گذری بر جغرافیای ایران ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== گذری بر جغرافیای ایران ===</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>طول مرزهای ایران بالغ بر ۷،۸۱۷ کیلومتر مربع است که شامل:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>طول مرزهای ایران بالغ بر ۷،۸۱۷ کیلومتر مربع است که شامل:</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱-</del>حدود ۱۲۰ کیلومتر مرز با جمهوری خودمختار نخجوان از محل التقای رودخانه «قره سوی فعلی» با «ارس» تا «علمدار».</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>حدود ۱۲۰ کیلومتر مرز با جمهوری خودمختار نخجوان از محل التقای رودخانه «قره سوی فعلی» با «ارس» تا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«علمدار»؛</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># ۴۰ کیلومتر مرز با کشور ارمنستان از </ins>«علمدار» <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تا حوالی «اردوباد»؛</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># ۴۶۸ کیلومتر مرز با کشور جمهوری آذربایجان از «اردوباد» تا بندر «[[آستارا]]»؛</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># ۶۶۴ کیلو متر مرز در کرانههای [[دریاچه خزر|دریای خزر]] با جمهوری آذربایجان، [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87 جمهوری فدراتیو روسیه]، [https://dmelal.ir/index.php?title=%D9%82%D8%B2%D8%A7%D9%82%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 جمهوری قزاقستان] و جمهوری ترکمنستان از بندر «[[آستارا]]» تا مصب رود «اترک»؛</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># ۹۶۰ کیلومتر مرز با جمهوری ترکمنستان از مصب رودخانه «اترک» تا دهانه «ذوالفقار»؛</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># ۸۶۴ کیلومتر مرز با [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 کشور افغانستان] از دهانه «ذوالفقار» تا «ملک سیاه کوه»؛</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># ۸۵۲ کیلومتر مرز با [https://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 پاکستان] از «ملک سیاه کوه» تا بندر «گواتر»؛</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># ۲۰۲۵ کیلومتر طول کرانههای دریای عمان و [[خلیج فارس]] از بندر «گواتر» تا مصب «[[اروندرود|أروند رود]]»؛</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># ۱۳۳۶ کیلومتر مرز با [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق] از دهانه «فاو» تا «دالاپرداغ»؛</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># ۴۸۸ کیلومتر مرز با [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D9%87 ترکیه] از «دالاپرداغ» تا «قره سوی سفلی» و «ارس<ref>بولتن اخبار و اطلاعات، مرکز آموزشهای دبپلماتیک وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، 1(16 و 25) بهمن 1372، ص ۴۲.</ref>»</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲- ۴۰ کیلومتر مرز </del>با کشور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارمنستان از «علمدار» تا حوالی «اردوباد»</del>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نگاهی گذرا به مرزهای سیاسی ایران نشان میدهد که بخش عمده مرزهای ایران در شمال و غرب و جنوب، مرزهای طبیعی هستند. این مرزها به هر شکل که در طول تاریخ تغییر یافته باشند، عمدتاً بر عوارض طبیعی منطبقند و به همین دلیل شکل هندسی منظمی ندارند. تنها در بخش شرقی کشور مرزها تا حدودی </ins>با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خطوط مستقیم و هندسی معین شدهاند، که حاصل دخالت نیروهای استعماری در قرون اخیر است[1]. مرزهای شمالی </ins>کشور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز با اینکه بر عوارض طبیعی منطبق هستند، لیکن تحت تأثیر فشارهای استعماری و دخالتهای توسعه طلبانه شکل گرفتهاند</ins>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۳- ۴۶۸ کیلومتر مرز با کشور جمهوری آذربایجان از «اردوباد» تا بندر «آستارا». </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در شکل گیری پیکره جغرافیایی ایران، علاوه بر حدود و موقع جغرافیایی، موقعیت نسبی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور </ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|ایران]] </ins>نیز نقش برجستهای دارد. ایران کشوری است که میان کانونهای تمدنهای باستانی و قدیمی بشری واقع شده است. موقعیت آن در فاصله مراکز تمدنی مهمی چون چین و جلگه رودخانه سند در شرق و بینالنهرین و نیل در غرب و ارتباطات حاصل از مناسبات این مراکز از طریق ایران، بدان جایگاهی ممتاز در طول تکوین و تحول تاریخی تمدن بشری داده است<ref>رهنمایی، محمد نفی: توانهای محیطی ایران، چاپ اول، تهران، ۱۳۷۱. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ref><ref></ins>مصاحب، غلامحسین، دایرةالمعارف فارسی، جلد اول، ص ۳۲۵.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۴- ۶۶۴ کیلو متر مرز در کرانههای دریای خزر با جمهوری آذربایجان، جمهوری فدراتیو روسیه، جمهوری قزاقستان و جمهوری ترکمنستان از بندر «آستارا» تا مصب رود «اترک». </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۵ - ۹۶۰ کیلومتر مرز با جمهوری ترکمنستان از مصب رودخانه «اترک» تا دهانه «ذوالفقار». </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۶- ۸۶۴ کیلومتر مرز با کشور افغانستان از دهانه «ذوالفقار» تا «ملک سیاه کوه». </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۷- ۸۵۲ کیلومتر مرز با پاکستان از «ملک سیاه کوه» تا بندر «گواتر». </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۸- ۲۰۲۵ کیلومتر طول کرانههای دریای عمان و خلیج فارس از بندر «گواتر» تا مصب «أروند رود». </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۹- ۱۳۳۶ کیلومتر مرز با عراق از دهانه «فاو» تا «دالاپرداغ». </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۰- ۴۸۸ کیلومتر مرز با ترکیه از «دالاپرداغ» تا «قره سوی سفلی» و «ارس<ref>3- بولتن اخبار و اطلاعات، مرکز آموزشنِای دبپلماتیک وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، سال اول، شماره ۱۶، ۲۵ بهمن 1372، ص ۴۲.</ref>». </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نگاهی گذرا به مرزهای سیاسی ایران نشان میدهد که بخش عمده مرزهای ایران در شمال و غرب و جنوب، مرزهای طبیعی هستند. این مرزها به هر شکل که در طول تاریخ تغییر یافته باشند، عمدتاً بر عوارض طبیعی منطبقند و به همین دلیل شکل هندسی منظمی ندارند. تنها در بخش شرقی کشور مرزها تا حدودی با خطوط مستقیم و هندسی معین شدهاند، که حاصل دخالت نیروهای استعماری در قرون اخیر است{1}. مرزهای شمالی کشور نیز با اینکه بر عوارض طبیعی منطبق هستند، لیکن تحت تأثیر فشارهای استعماری و دخالتهای توسعه طلبانه شکل گرفتهاند. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در شکل گیری پیکره جغرافیایی ایران، علاوه بر حدود و موقع جغرافیایی، موقعیت نسبی ایران نیز نقش برجستهای دارد. ایران کشوری است که میان کانونهای تمدنهای باستانی و قدیمی بشری واقع شده است. موقعیت آن در فاصله مراکز تمدنی مهمی چون چین و جلگه رودخانه سند در شرق و بینالنهرین و نیل در غرب و ارتباطات حاصل از مناسبات این مراکز از طریق ایران، بدان جایگاهی ممتاز در طول تکوین و تحول تاریخی تمدن بشری داده است<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5- </del>رهنمایی، محمد نفی: توانهای محیطی ایران، چاپ اول، تهران، ۱۳۷۱. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲- </del>مصاحب، غلامحسین، دایرةالمعارف فارسی، جلد اول، ص ۳۲۵.</ref>.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l38">خط ۳۸:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پاورقی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پاورقی ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{</del>1<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">}</del>. مرز های شرقی کشور به موجب عندنامه پاریس در ۱۲۷۳ ه. ق. (۱۸۵۷ م.) و همچنین حکمیت کلداسمیت ۱۲۸۸ ه . ق. (۱۸۷۲ م.) و قرارداد ۱۳۲۳ ه. ق، (۱۹۰۰ م.) با جدا شدن قسمتی از خاک ایران مشخص شدند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>1<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>. مرز های شرقی کشور به موجب عندنامه پاریس در ۱۲۷۳ ه. ق. (۱۸۵۷ م.) و همچنین حکمیت کلداسمیت ۱۲۸۸ ه . ق. (۱۸۷۲ م.) و قرارداد ۱۳۲۳ ه. ق، (۱۹۰۰ م.) با جدا شدن قسمتی از خاک ایران مشخص شدند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%88%D9%82%D8%B9%DB%8C%D8%AA_%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=12737&oldid=prevMahdi: /* که ایران بهشت است و اقلیم عشق */2026-01-01T16:53:03Z<p><span class="autocomment">که ایران بهشت است و اقلیم عشق</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۵۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درباره مقدمه موقعیت جغرافیایی ایران میتوانیم بگوییم:</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== '''که ایران بهشت است و اقلیم عشق''' ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== '''که ایران بهشت است و اقلیم عشق''' ===</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کشور باستانی ایران، بخشی از سرزمین کوهستانی و مرتفعی است که فلات ایران نام دارد. مرزهای فلات ایران در جنوب شامل؛ [[خلیج فارس]] و دریای عمان، در غرب؛ جلگه بینالنهرین و دامنههای غربی رشته کوههای [[زاگرس]]، در شمال، بخش علیای رود جیحون و دریای مازندران، استپهای صحرای ترکمن و رود کورا(کوروش) و در شرق جلگه رود سند و کوههای پامیر میباشد. این فلات کوهستانی که در منطقه معتدل نیمکره شمالی و در جنوب غربی آسیا قرار دارد، با توجه به جهت و ارتفاع کوههای آن دارای خصوصیات جغرافیایی بارزی است. محدوده جغرافیایی ایران امروز بخشی از فلات ایران است که با وسعتی حدود ۱،۶۳۳،۱۸۹ کیلومتر مربع<ref>۱- مرکز آمار ایران، سالنامه آماری کشور ۱۳۶۹ ص ۶.</ref>، %۸/۶۲ کل آن را شامل میشود. این محدوده بین ۳ و ۲۵ تا ۴۷ و ۳۹ عرض شمالی نسبت به مدار استوا و ۵ و ۴۴ تاَ ۱۸ و ۶۳ طول شرقی نسبت به نصفالنهار گرینویچ قرار دارد<ref>2- مرکز آمار ایران، نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن مهر ماه ۱۳۶۵ کل کشور، ص ۱.</ref>. مرزهای ایران امروز به خلیج فارس و دریای عمان در جنوب، کشورهای عراق و ترکیه در غرب، دریای مازندران در شمال، جمهوریهای ارمنستان و جمهوری آذربایجان در شمال غرب و جمهوری ترکمنستان در شمال شرق و کشورهای افغانستان و پاکستان در شرق محدود است. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کشور باستانی ایران، بخشی از سرزمین کوهستانی و مرتفعی است که فلات ایران نام دارد. مرزهای فلات ایران در جنوب شامل؛ [[خلیج فارس]] و دریای عمان، در غرب؛ جلگه بینالنهرین و دامنههای غربی رشته کوههای [[زاگرس]]، در شمال، بخش علیای رود جیحون و دریای مازندران، استپهای صحرای ترکمن و رود کورا(کوروش) و در شرق جلگه رود سند و کوههای پامیر میباشد. این فلات کوهستانی که در منطقه معتدل نیمکره شمالی و در جنوب غربی آسیا قرار دارد، با توجه به جهت و ارتفاع کوههای آن دارای خصوصیات جغرافیایی بارزی است. محدوده جغرافیایی ایران امروز بخشی از فلات ایران است که با وسعتی حدود ۱،۶۳۳،۱۸۹ کیلومتر مربع<ref>۱- مرکز آمار ایران، سالنامه آماری کشور ۱۳۶۹ ص ۶.</ref>، %۸/۶۲ کل آن را شامل میشود. این محدوده بین ۳ و ۲۵ تا ۴۷ و ۳۹ عرض شمالی نسبت به مدار استوا و ۵ و ۴۴ تاَ ۱۸ و ۶۳ طول شرقی نسبت به نصفالنهار گرینویچ قرار دارد<ref>2- مرکز آمار ایران، نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن مهر ماه ۱۳۶۵ کل کشور، ص ۱.</ref>. مرزهای ایران امروز به خلیج فارس و دریای عمان در جنوب، کشورهای عراق و ترکیه در غرب، دریای مازندران در شمال، جمهوریهای ارمنستان و جمهوری آذربایجان در شمال غرب و جمهوری ترکمنستان در شمال شرق و کشورهای افغانستان و پاکستان در شرق محدود است. </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25">خط ۲۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۱۰- ۴۸۸ کیلومتر مرز با ترکیه از «دالاپرداغ» تا «قره سوی سفلی» و «ارس<ref>3- بولتن اخبار و اطلاعات، مرکز آموزشنِای دبپلماتیک وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، سال اول، شماره ۱۶، ۲۵ بهمن 1372، ص ۴۲.</ref>». </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۱۰- ۴۸۸ کیلومتر مرز با ترکیه از «دالاپرداغ» تا «قره سوی سفلی» و «ارس<ref>3- بولتن اخبار و اطلاعات، مرکز آموزشنِای دبپلماتیک وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، سال اول، شماره ۱۶، ۲۵ بهمن 1372، ص ۴۲.</ref>». </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نگاهی گذرا به مرزهای سیاسی ایران نشان میدهد که بخش عمده مرزهای ایران در شمال و غرب و جنوب، مرزهای طبیعی هستند. این مرزها به هر شکل که در طول تاریخ تغییر یافته باشند، عمدتاً بر عوارض طبیعی منطبقند و به همین دلیل شکل هندسی منظمی ندارند. تنها در بخش شرقی کشور مرزها تا حدودی با خطوط مستقیم و هندسی معین شدهاند، که حاصل دخالت نیروهای استعماری در قرون اخیر است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><ref>4- مرز های شرقی کشور به موجب عندنامه پاریس در ۱۲۷۳ ه. ق. (۱۸۵۷ م.) و همچنین حکمیت کلداسمیت ۱۲۸۸ ه . ق. (۱۸۷۲ م.) و قرارداد ۱۳۲۳ ه. ق، (۱۹۰۰ م.) با جدا شدن قسمتی از خاک ایران مشخص شدند.</ref></del>. مرزهای شمالی کشور نیز با اینکه بر عوارض طبیعی منطبق هستند، لیکن تحت تأثیر فشارهای استعماری و دخالتهای توسعه طلبانه شکل گرفتهاند. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نگاهی گذرا به مرزهای سیاسی ایران نشان میدهد که بخش عمده مرزهای ایران در شمال و غرب و جنوب، مرزهای طبیعی هستند. این مرزها به هر شکل که در طول تاریخ تغییر یافته باشند، عمدتاً بر عوارض طبیعی منطبقند و به همین دلیل شکل هندسی منظمی ندارند. تنها در بخش شرقی کشور مرزها تا حدودی با خطوط مستقیم و هندسی معین شدهاند، که حاصل دخالت نیروهای استعماری در قرون اخیر است<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{1}</ins>. مرزهای شمالی کشور نیز با اینکه بر عوارض طبیعی منطبق هستند، لیکن تحت تأثیر فشارهای استعماری و دخالتهای توسعه طلبانه شکل گرفتهاند. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در شکل گیری پیکره جغرافیایی ایران، علاوه بر حدود و موقع جغرافیایی، موقعیت نسبی ایران نیز نقش برجستهای دارد. ایران کشوری است که میان کانونهای تمدنهای باستانی و قدیمی بشری واقع شده است. موقعیت آن در فاصله مراکز تمدنی مهمی چون چین و جلگه رودخانه سند در شرق و بینالنهرین و نیل در غرب و ارتباطات حاصل از مناسبات این مراکز از طریق ایران، بدان جایگاهی ممتاز در طول تکوین و تحول تاریخی تمدن بشری داده است<ref>5- رهنمایی، محمد نفی: توانهای محیطی ایران، چاپ اول، تهران، ۱۳۷۱. ۲- مصاحب، غلامحسین، دایرةالمعارف فارسی، جلد اول، ص ۳۲۵.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در شکل گیری پیکره جغرافیایی ایران، علاوه بر حدود و موقع جغرافیایی، موقعیت نسبی ایران نیز نقش برجستهای دارد. ایران کشوری است که میان کانونهای تمدنهای باستانی و قدیمی بشری واقع شده است. موقعیت آن در فاصله مراکز تمدنی مهمی چون چین و جلگه رودخانه سند در شرق و بینالنهرین و نیل در غرب و ارتباطات حاصل از مناسبات این مراکز از طریق ایران، بدان جایگاهی ممتاز در طول تکوین و تحول تاریخی تمدن بشری داده است<ref>5- رهنمایی، محمد نفی: توانهای محیطی ایران، چاپ اول، تهران، ۱۳۷۱. ۲- مصاحب، غلامحسین، دایرةالمعارف فارسی، جلد اول، ص ۳۲۵.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l34">خط ۳۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[ایران در خاورمیانه]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[ایران در خاورمیانه]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[زمین شناسی و معادن ایران]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[زمین شناسی و معادن ایران]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== پاورقی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{1}. مرز های شرقی کشور به موجب عندنامه پاریس در ۱۲۷۳ ه. ق. (۱۸۵۷ م.) و همچنین حکمیت کلداسمیت ۱۲۸۸ ه . ق. (۱۸۷۲ م.) و قرارداد ۱۳۲۳ ه. ق، (۱۹۰۰ م.) با جدا شدن قسمتی از خاک ایران مشخص شدند.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr>
</table>Mahdihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%88%D9%82%D8%B9%DB%8C%D8%AA_%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=11575&oldid=prevMahdi در ۱۳ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۳۳2025-11-13T10:33:31Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۳ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۳۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l43">خط ۴۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۳:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کیانوش کیانی هفت لنگ</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کیانوش کیانی هفت لنگ</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:جغرافیا]]</ins></div></td></tr>
</table>Mahdihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%88%D9%82%D8%B9%DB%8C%D8%AA_%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=11460&oldid=prevMahdi در ۱۰ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۰۱2025-11-10T05:01:34Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۰ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۰۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l27">خط ۲۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نگاهی گذرا به مرزهای سیاسی ایران نشان میدهد که بخش عمده مرزهای ایران در شمال و غرب و جنوب، مرزهای طبیعی هستند. این مرزها به هر شکل که در طول تاریخ تغییر یافته باشند، عمدتاً بر عوارض طبیعی منطبقند و به همین دلیل شکل هندسی منظمی ندارند. تنها در بخش شرقی کشور مرزها تا حدودی با خطوط مستقیم و هندسی معین شدهاند، که حاصل دخالت نیروهای استعماری در قرون اخیر است<ref>4- مرز های شرقی کشور به موجب عندنامه پاریس در ۱۲۷۳ ه. ق. (۱۸۵۷ م.) و همچنین حکمیت کلداسمیت ۱۲۸۸ ه . ق. (۱۸۷۲ م.) و قرارداد ۱۳۲۳ ه. ق، (۱۹۰۰ م.) با جدا شدن قسمتی از خاک ایران مشخص شدند.</ref>. مرزهای شمالی کشور نیز با اینکه بر عوارض طبیعی منطبق هستند، لیکن تحت تأثیر فشارهای استعماری و دخالتهای توسعه طلبانه شکل گرفتهاند. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نگاهی گذرا به مرزهای سیاسی ایران نشان میدهد که بخش عمده مرزهای ایران در شمال و غرب و جنوب، مرزهای طبیعی هستند. این مرزها به هر شکل که در طول تاریخ تغییر یافته باشند، عمدتاً بر عوارض طبیعی منطبقند و به همین دلیل شکل هندسی منظمی ندارند. تنها در بخش شرقی کشور مرزها تا حدودی با خطوط مستقیم و هندسی معین شدهاند، که حاصل دخالت نیروهای استعماری در قرون اخیر است<ref>4- مرز های شرقی کشور به موجب عندنامه پاریس در ۱۲۷۳ ه. ق. (۱۸۵۷ م.) و همچنین حکمیت کلداسمیت ۱۲۸۸ ه . ق. (۱۸۷۲ م.) و قرارداد ۱۳۲۳ ه. ق، (۱۹۰۰ م.) با جدا شدن قسمتی از خاک ایران مشخص شدند.</ref>. مرزهای شمالی کشور نیز با اینکه بر عوارض طبیعی منطبق هستند، لیکن تحت تأثیر فشارهای استعماری و دخالتهای توسعه طلبانه شکل گرفتهاند. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در شکل گیری پیکره جغرافیایی ایران، علاوه بر حدود و موقع جغرافیایی، موقعیت نسبی ایران نیز نقش برجستهای دارد. ایران کشوری است که میان کانونهای تمدنهای باستانی و قدیمی بشری واقع شده است. موقعیت آن در فاصله مراکز تمدنی مهمی چون چین و جلگه رودخانه سند در شرق و بینالنهرین و نیل در غرب و ارتباطات حاصل از مناسبات این مراکز از طریق ایران، بدان جایگاهی ممتاز در طول تکوین و تحول تاریخی تمدن بشری داده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در شکل گیری پیکره جغرافیایی ایران، علاوه بر حدود و موقع جغرافیایی، موقعیت نسبی ایران نیز نقش برجستهای دارد. ایران کشوری است که میان کانونهای تمدنهای باستانی و قدیمی بشری واقع شده است. موقعیت آن در فاصله مراکز تمدنی مهمی چون چین و جلگه رودخانه سند در شرق و بینالنهرین و نیل در غرب و ارتباطات حاصل از مناسبات این مراکز از طریق ایران، بدان جایگاهی ممتاز در طول تکوین و تحول تاریخی تمدن بشری داده است<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><ref>5- رهنمایی، محمد نفی: توانهای محیطی ایران، چاپ اول، تهران، ۱۳۷۱. ۲- مصاحب، غلامحسین، دایرةالمعارف فارسی، جلد اول، ص ۳۲۵.</ref></ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
</table>Mahdihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%88%D9%82%D8%B9%DB%8C%D8%AA_%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=11459&oldid=prevMahdi در ۱۰ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۵۷2025-11-10T04:57:25Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۰ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۵۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(</del>که ایران بهشت است و اقلیم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عشق»</del>''' </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== </ins>'''که ایران بهشت است و اقلیم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عشق</ins>''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">===</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کشور باستانی ایران، بخشی از سرزمین کوهستانی و مرتفعی است که فلات ایران نام دارد. مرزهای فلات ایران در جنوب شامل؛ [[خلیج فارس]] و دریای عمان، در غرب؛ جلگه بینالنهرین و دامنههای غربی رشته کوههای [[زاگرس]]، در شمال، بخش علیای رود جیحون و دریای مازندران، استپهای صحرای ترکمن و رود کورا(کوروش) و در شرق جلگه رود سند و کوههای پامیر میباشد. این فلات کوهستانی که در منطقه معتدل نیمکره شمالی و در جنوب غربی آسیا قرار دارد، با توجه به جهت و ارتفاع کوههای آن دارای خصوصیات جغرافیایی بارزی است. محدوده جغرافیایی ایران امروز بخشی از فلات ایران است که با وسعتی حدود ۱،۶۳۳،۱۸۹ کیلومتر مربع<ref>۱- مرکز آمار ایران، سالنامه آماری کشور ۱۳۶۹ ص ۶.</ref>، %۸/۶۲ کل آن را شامل میشود. این محدوده بین ۳ و ۲۵ تا ۴۷ و ۳۹ عرض شمالی نسبت به مدار استوا و ۵ و ۴۴ تاَ ۱۸ و ۶۳ طول شرقی نسبت به نصفالنهار گرینویچ قرار دارد<ref>2- مرکز آمار ایران، نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن مهر ماه ۱۳۶۵ کل کشور، ص ۱.</ref>. مرزهای ایران امروز به خلیج فارس و دریای عمان در جنوب، کشورهای عراق و ترکیه در غرب، دریای مازندران در شمال، جمهوریهای ارمنستان و جمهوری آذربایجان در شمال غرب و جمهوری ترکمنستان در شمال شرق و کشورهای افغانستان و پاکستان در شرق محدود است. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کشور باستانی ایران، بخشی از سرزمین کوهستانی و مرتفعی است که فلات ایران نام دارد. مرزهای فلات ایران در جنوب شامل؛ [[خلیج فارس]] و دریای عمان، در غرب؛ جلگه بینالنهرین و دامنههای غربی رشته کوههای [[زاگرس]]، در شمال، بخش علیای رود جیحون و دریای مازندران، استپهای صحرای ترکمن و رود کورا(کوروش) و در شرق جلگه رود سند و کوههای پامیر میباشد. این فلات کوهستانی که در منطقه معتدل نیمکره شمالی و در جنوب غربی آسیا قرار دارد، با توجه به جهت و ارتفاع کوههای آن دارای خصوصیات جغرافیایی بارزی است. محدوده جغرافیایی ایران امروز بخشی از فلات ایران است که با وسعتی حدود ۱،۶۳۳،۱۸۹ کیلومتر مربع<ref>۱- مرکز آمار ایران، سالنامه آماری کشور ۱۳۶۹ ص ۶.</ref>، %۸/۶۲ کل آن را شامل میشود. این محدوده بین ۳ و ۲۵ تا ۴۷ و ۳۹ عرض شمالی نسبت به مدار استوا و ۵ و ۴۴ تاَ ۱۸ و ۶۳ طول شرقی نسبت به نصفالنهار گرینویچ قرار دارد<ref>2- مرکز آمار ایران، نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن مهر ماه ۱۳۶۵ کل کشور، ص ۱.</ref>. مرزهای ایران امروز به خلیج فارس و دریای عمان در جنوب، کشورهای عراق و ترکیه در غرب، دریای مازندران در شمال، جمهوریهای ارمنستان و جمهوری آذربایجان در شمال غرب و جمهوری ترکمنستان در شمال شرق و کشورهای افغانستان و پاکستان در شرق محدود است. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l29">خط ۲۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۸:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در شکل گیری پیکره جغرافیایی ایران، علاوه بر حدود و موقع جغرافیایی، موقعیت نسبی ایران نیز نقش برجستهای دارد. ایران کشوری است که میان کانونهای تمدنهای باستانی و قدیمی بشری واقع شده است. موقعیت آن در فاصله مراکز تمدنی مهمی چون چین و جلگه رودخانه سند در شرق و بینالنهرین و نیل در غرب و ارتباطات حاصل از مناسبات این مراکز از طریق ایران، بدان جایگاهی ممتاز در طول تکوین و تحول تاریخی تمدن بشری داده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در شکل گیری پیکره جغرافیایی ایران، علاوه بر حدود و موقع جغرافیایی، موقعیت نسبی ایران نیز نقش برجستهای دارد. ایران کشوری است که میان کانونهای تمدنهای باستانی و قدیمی بشری واقع شده است. موقعیت آن در فاصله مراکز تمدنی مهمی چون چین و جلگه رودخانه سند در شرق و بینالنهرین و نیل در غرب و ارتباطات حاصل از مناسبات این مراکز از طریق ایران، بدان جایگاهی ممتاز در طول تکوین و تحول تاریخی تمدن بشری داده است.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[سابقه تاریخی نام ایران]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[ایران در خاورمیانه]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[زمین شناسی و معادن ایران]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کیانی هفت لنگ، کیانوش (1379). کتاب ایران: گذری بر جغرافیای ایران. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کیانوش کیانی هفت لنگ</ins></div></td></tr>
</table>Mahdihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%88%D9%82%D8%B9%DB%8C%D8%AA_%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=11458&oldid=prevMahdi در ۱۰ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۴۹2025-11-10T04:49:02Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۰ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۴۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''(که ایران بهشت است و اقلیم عشق»''' </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''(که ایران بهشت است و اقلیم عشق»''' </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کشور باستانی ایران، بخشی از سرزمین کوهستانی و مرتفعی است که فلات ایران نام دارد. مرزهای فلات ایران در جنوب شامل؛ [[خلیج فارس]] و دریای عمان، در غرب؛ جلگه بینالنهرین و دامنههای غربی رشته کوههای [[زاگرس]]، در شمال، بخش علیای رود جیحون و دریای مازندران، استپهای صحرای ترکمن و رود کورا(کوروش) و در شرق جلگه رود سند و کوههای پامیر میباشد. این فلات کوهستانی که در منطقه معتدل نیمکره شمالی و در جنوب غربی آسیا قرار دارد، با توجه به جهت و ارتفاع کوههای آن دارای خصوصیات جغرافیایی بارزی است. محدوده جغرافیایی ایران امروز بخشی از فلات ایران است که با وسعتی حدود ۱،۶۳۳،۱۸۹ کیلومتر مربع<ref>۱- مرکز آمار ایران، سالنامه آماری کشور ۱۳۶۹ ص ۶.</ref>، %۸/۶۲ کل آن را شامل میشود. این محدوده بین ۳ و ۲۵ تا ۴۷ و ۳۹ عرض شمالی نسبت به مدار استوا و ۵ و ۴۴ تاَ ۱۸ و ۶۳ طول شرقی نسبت به نصفالنهار گرینویچ قرار دارد<ref>2- مرکز آمار ایران، نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن مهر ماه ۱۳۶۵ کل کشور، ص ۱.</ref>. مرزهای ایران امروز به خلیج فارس و دریای عمان در جنوب، کشورهای عراق و ترکیه در غرب، دریای مازندران در شمال، جمهوریهای ارمنستان و جمهوری آذربایجان در شمال غرب و جمهوری ترکمنستان در شمال شرق و کشورهای افغانستان و پاکستان در شرق محدود است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طول مرزهای ایران بالغ بر ۷،۸۱۷ کیلومتر مربع است که شامل: ۱-حدود ۱۲۰ کیلومتر مرز با جمهوری خودمختار نخجوان از محل التقای رودخانه «قره سوی فعلی» با «ارس» تا «علمدار». </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کشور باستانی ایران، بخشی از سرزمین کوهستانی و مرتفعی است که فلات ایران نام دارد. مرزهای فلات ایران در جنوب شامل؛ [[خلیج فارس]] و دریای عمان، در غرب؛ جلگه بینالنهرین و دامنههای غربی رشته کوههای [[زاگرس]]، در شمال، بخش علیای رود جیحون و دریای مازندران، استپهای صحرای ترکمن و رود کورا(کوروش) و در شرق جلگه رود سند و کوههای پامیر میباشد. این فلات کوهستانی که در منطقه معتدل نیمکره شمالی و در جنوب غربی آسیا قرار دارد، با توجه به جهت و ارتفاع کوههای آن دارای خصوصیات جغرافیایی بارزی است. محدوده جغرافیایی ایران امروز بخشی از فلات ایران است که با وسعتی حدود ۱،۶۳۳،۱۸۹ کیلومتر مربع<ref>۱- مرکز آمار ایران، سالنامه آماری کشور ۱۳۶۹ ص ۶.</ref>، %۸/۶۲ کل آن را شامل میشود. این محدوده بین ۳ و ۲۵ تا ۴۷ و ۳۹ عرض شمالی نسبت به مدار استوا و ۵ و ۴۴ تاَ ۱۸ و ۶۳ طول شرقی نسبت به نصفالنهار گرینویچ قرار دارد<ref>2- مرکز آمار ایران، نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن مهر ماه ۱۳۶۵ کل کشور، ص ۱.</ref>. مرزهای ایران امروز به خلیج فارس و دریای عمان در جنوب، کشورهای عراق و ترکیه در غرب، دریای مازندران در شمال، جمهوریهای ارمنستان و جمهوری آذربایجان در شمال غرب و جمهوری ترکمنستان در شمال شرق و کشورهای افغانستان و پاکستان در شرق محدود است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== گذری بر جغرافیای ایران ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== گذری بر جغرافیای ایران ===</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طول مرزهای ایران بالغ بر ۷،۸۱۷ کیلومتر مربع است که شامل:</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱-حدود ۱۲۰ کیلومتر مرز با جمهوری خودمختار نخجوان از محل التقای رودخانه «قره سوی فعلی» با «ارس» تا «علمدار».</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۲- ۴۰ کیلومتر مرز با کشور ارمنستان از «علمدار» تا حوالی «اردوباد». </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۲- ۴۰ کیلومتر مرز با کشور ارمنستان از «علمدار» تا حوالی «اردوباد». </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۳- ۴۶۸ کیلومتر مرز با کشور جمهوری آذربایجان از «اردوباد» تا بندر «آستارا». </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۳- ۴۶۸ کیلومتر مرز با کشور جمهوری آذربایجان از «اردوباد» تا بندر «آستارا». </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۴- ۶۶۴ کیلو متر مرز در کرانههای دریای خزر با جمهوری آذربایجان، جمهوری فدراتیو روسیه، جمهوری قزاقستان و جمهوری ترکمنستان از بندر «آستارا» تا مصب رود «اترک». ۵ - ۹۶۰ کیلومتر مرز با جمهوری ترکمنستان از مصب رودخانه «اترک» تا دهانه «ذوالفقار». </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۴- ۶۶۴ کیلو متر مرز در کرانههای دریای خزر با جمهوری آذربایجان، جمهوری فدراتیو روسیه، جمهوری قزاقستان و جمهوری ترکمنستان از بندر «آستارا» تا مصب رود «اترک». </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۵ - ۹۶۰ کیلومتر مرز با جمهوری ترکمنستان از مصب رودخانه «اترک» تا دهانه «ذوالفقار». </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۶- ۸۶۴ کیلومتر مرز با کشور افغانستان از دهانه «ذوالفقار» تا «ملک سیاه کوه». ۷- ۸۵۲ کیلومتر مرز با پاکستان از «ملک سیاه کوه» تا بندر «گواتر». </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۶- ۸۶۴ کیلومتر مرز با کشور افغانستان از دهانه «ذوالفقار» تا «ملک سیاه کوه». <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۷- ۸۵۲ کیلومتر مرز با پاکستان از «ملک سیاه کوه» تا بندر «گواتر». </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۸- ۲۰۲۵ کیلومتر طول کرانههای دریای عمان و خلیج فارس از بندر «گواتر» تا مصب «أروند رود». </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۸- ۲۰۲۵ کیلومتر طول کرانههای دریای عمان و خلیج فارس از بندر «گواتر» تا مصب «أروند رود». </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l16">خط ۱۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۹- ۱۳۳۶ کیلومتر مرز با عراق از دهانه «فاو» تا «دالاپرداغ». </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۹- ۱۳۳۶ کیلومتر مرز با عراق از دهانه «فاو» تا «دالاپرداغ». </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۱۰- ۴۸۸ کیلومتر مرز با ترکیه از «دالاپرداغ» تا «قره سوی سفلی» و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«ارس». </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۱۰- ۴۸۸ کیلومتر مرز با ترکیه از «دالاپرداغ» تا «قره سوی سفلی» و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«ارس<ref>3- </ins>بولتن اخبار و اطلاعات، مرکز آموزشنِای دبپلماتیک وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، سال اول، شماره ۱۶، ۲۵ بهمن 1372، ص ۴۲.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ref>»</ins>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نگاهی گذرا به مرزهای سیاسی ایران نشان میدهد که بخش عمده مرزهای ایران در شمال و غرب و جنوب، مرزهای طبیعی هستند. این مرزها به هر شکل که در طول تاریخ تغییر یافته باشند، عمدتاً بر عوارض طبیعی منطبقند و به همین دلیل شکل هندسی منظمی ندارند. تنها در بخش شرقی کشور مرزها تا حدودی با خطوط مستقیم و هندسی معین شدهاند، که حاصل دخالت نیروهای استعماری در قرون اخیر است^{۲}. مرزهای شمالی کشور نیز با اینکه بر </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1 </del>بولتن اخبار و اطلاعات، مرکز آموزشنِای دبپلماتیک وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، سال اول، شماره ۱۶، ۲۵ بهمن 1372، ص ۴۲. </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲. مررهای شرقی کشور به موجب عندنامه پاریس در ۱۲۷۳ ه. ق. (۱۸۵۷ م.) و همچنین حکمیت کلداسمیت ۱۲۸۸ ه . ق. (۱۸۷۲ م.) و قرارداد ۱۳۲۳ ه. ق، (۱۹۰۰ م.) با جدا شدن قسمتی از خاک ایران مشخص شدند</del>. </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۳</del>. عوارض طبیعی منطبق هستند، لیکن تحت تأثیر فشارهای استعماری و دخالتهای توسعه طلبانه شکل گرفتهاند. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نگاهی گذرا به مرزهای سیاسی ایران نشان میدهد که بخش عمده مرزهای ایران در شمال و غرب و جنوب، مرزهای طبیعی هستند</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این مرزها به هر شکل که در طول تاریخ تغییر یافته باشند، عمدتاً بر عوارض طبیعی منطبقند و به همین دلیل شکل هندسی منظمی ندارند. تنها در بخش شرقی کشور مرزها تا حدودی با خطوط مستقیم و هندسی معین شدهاند، که حاصل دخالت نیروهای استعماری در قرون اخیر است<ref>4- مرز های شرقی کشور به موجب عندنامه پاریس در ۱۲۷۳ ه. ق. (۱۸۵۷ م.) و همچنین حکمیت کلداسمیت ۱۲۸۸ ه . ق. (۱۸۷۲ م.) و قرارداد ۱۳۲۳ ه. ق، (۱۹۰۰ م.) با جدا شدن قسمتی از خاک ایران مشخص شدند.</ref>. مرزهای شمالی کشور نیز با اینکه بر </ins>عوارض طبیعی منطبق هستند، لیکن تحت تأثیر فشارهای استعماری و دخالتهای توسعه طلبانه شکل گرفتهاند. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در شکل گیری پیکره جغرافیایی ایران، علاوه بر حدود و موقع جغرافیایی، موقعیت نسبی ایران نیز نقش برجستهای دارد. ایران کشوری است که میان کانونهای تمدنهای باستانی و قدیمی بشری واقع شده است. موقعیت آن در فاصله مراکز تمدنی مهمی چون چین و جلگه رودخانه سند در شرق و بینالنهرین و نیل در غرب و ارتباطات حاصل از مناسبات این مراکز از طریق ایران، بدان جایگاهی ممتاز در طول تکوین و تحول تاریخی تمدن بشری داده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در شکل گیری پیکره جغرافیایی ایران، علاوه بر حدود و موقع جغرافیایی، موقعیت نسبی ایران نیز نقش برجستهای دارد. ایران کشوری است که میان کانونهای تمدنهای باستانی و قدیمی بشری واقع شده است. موقعیت آن در فاصله مراکز تمدنی مهمی چون چین و جلگه رودخانه سند در شرق و بینالنهرین و نیل در غرب و ارتباطات حاصل از مناسبات این مراکز از طریق ایران، بدان جایگاهی ممتاز در طول تکوین و تحول تاریخی تمدن بشری داده است.</div></td></tr>
</table>Mahdihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%88%D9%82%D8%B9%DB%8C%D8%AA_%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=11457&oldid=prevMahdi در ۱۰ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۴۴2025-11-10T04:44:45Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۰ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۴۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''(که ایران بهشت است و اقلیم عشق»''' </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''(که ایران بهشت است و اقلیم عشق»''' </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کشور باستانی ایران، بخشی از سرزمین کوهستانی و مرتفعی است که فلات ایران نام دارد. مرزهای فلات ایران در جنوب شامل؛ خلیج فارس و دریای عمان، در غرب؛ جلگه بینالنهرین و دامنههای غربی رشته کوههای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زاگرس، </del>در شمال، بخش علیای رود جیحون و دریای مازندران، استپهای صحرای ترکمن و رود کورا(کوروش) و در شرق جلگه رود سند و کوههای پامیر میباشد. این فلات کوهستانی که در منطقه معتدل نیمکره شمالی و در جنوب غربی آسیا قرار دارد، با توجه به جهت و ارتفاع کوههای آن دارای خصوصیات جغرافیایی بارزی است. محدوده جغرافیایی ایران امروز بخشی از فلات ایران است که با وسعتی حدود ۱،۶۳۳،۱۸۹ کیلومتر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مربع، </del>%۸/۶۲ کل آن را شامل میشود. این محدوده بین ۳ و ۲۵ تا ۴۷ و ۳۹ عرض شمالی نسبت به مدار استوا و ۵ و ۴۴ تاَ ۱۸ و ۶۳ طول شرقی نسبت به نصفالنهار گرینویچ قرار دارد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">^{۲}</del>. مرزهای ایران امروز به خلیج فارس و دریای عمان در جنوب، کشورهای عراق و ترکیه در غرب، دریای مازندران در شمال، جمهوریهای ارمنستان و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جمهوری، </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کشور باستانی ایران، بخشی از سرزمین کوهستانی و مرتفعی است که فلات ایران نام دارد. مرزهای فلات ایران در جنوب شامل؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>خلیج فارس<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و دریای عمان، در غرب؛ جلگه بینالنهرین و دامنههای غربی رشته کوههای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زاگرس]]، </ins>در شمال، بخش علیای رود جیحون و دریای مازندران، استپهای صحرای ترکمن و رود کورا(کوروش) و در شرق جلگه رود سند و کوههای پامیر میباشد. این فلات کوهستانی که در منطقه معتدل نیمکره شمالی و در جنوب غربی آسیا قرار دارد، با توجه به جهت و ارتفاع کوههای آن دارای خصوصیات جغرافیایی بارزی است. محدوده جغرافیایی ایران امروز بخشی از فلات ایران است که با وسعتی حدود ۱،۶۳۳،۱۸۹ کیلومتر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مربع<ref>۱- مرکز آمار ایران، سالنامه آماری کشور ۱۳۶۹ ص ۶.</ref>، </ins>%۸/۶۲ کل آن را شامل میشود. این محدوده بین ۳ و ۲۵ تا ۴۷ و ۳۹ عرض شمالی نسبت به مدار استوا و ۵ و ۴۴ تاَ ۱۸ و ۶۳ طول شرقی نسبت به نصفالنهار گرینویچ قرار دارد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><ref>2- مرکز آمار ایران، نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن مهر ماه ۱۳۶۵ کل کشور، ص ۱.</ref></ins>. مرزهای ایران امروز به خلیج فارس و دریای عمان در جنوب، کشورهای عراق و ترکیه در غرب، دریای مازندران در شمال، جمهوریهای ارمنستان و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جمهوری آذربایجان در شمال غرب و جمهوری ترکمنستان در شمال شرق و کشورهای افغانستان و پاکستان در شرق محدود است. طول مرزهای ایران بالغ بر ۷،۸۱۷ کیلومتر مربع است که شامل: </ins>۱-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حدود ۱۲۰ کیلومتر مرز با جمهوری خودمختار نخجوان از محل التقای رودخانه «قره سوی فعلی» با «ارس» تا «علمدار»</ins>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۱- <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرکز آمار ایران، سالنامه آماری کشور ۱۳۶۹ ص ۶. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2- مرکز آمار ایران، نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن مهر ماه ۱۳۶۵ کل کشور، ص ۱</del>. </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== گذری بر جغرافیای ایران ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== گذری بر جغرافیای ایران ===</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آذربایجان در شمال غرب و جمهوری ترکمنستان در شمال شرق و کشورهای افغانستان و پاکستان در شرق محدود است. طول مرزهای ایران بالغ بر ۷،۸۱۷ کیلومتر مربع است که شامل: ۱-حدود ۱۲۰ کیلومتر مرز با جمهوری خودمختار نخجوان از محل التقای رودخانه «قره سوی فعلی» با «ارس» تا «علمدار». </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۲- ۴۰ کیلومتر مرز با کشور ارمنستان از «علمدار» تا حوالی «اردوباد». </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۲- ۴۰ کیلومتر مرز با کشور ارمنستان از «علمدار» تا حوالی «اردوباد». </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
</table>Mahdihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%88%D9%82%D8%B9%DB%8C%D8%AA_%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=11429&oldid=prevMahdi در ۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۳۷2025-11-08T10:37:15Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۳۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقدمه </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''(که ایران بهشت است و اقلیم عشق»''' </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''(که ایران بهشت است و اقلیم عشق»''' </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9">خط ۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>2- مرکز آمار ایران، نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن مهر ماه ۱۳۶۵ کل کشور، ص ۱. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>2- مرکز آمار ایران، نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن مهر ماه ۱۳۶۵ کل کشور، ص ۱. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== </ins>گذری بر جغرافیای ایران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">===</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲ </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گذری بر جغرافیای ایران </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آذربایجان در شمال غرب و جمهوری ترکمنستان در شمال شرق و کشورهای افغانستان و پاکستان در شرق محدود است. طول مرزهای ایران بالغ بر ۷،۸۱۷ کیلومتر مربع است که شامل: ۱-حدود ۱۲۰ کیلومتر مرز با جمهوری خودمختار نخجوان از محل التقای رودخانه «قره سوی فعلی» با «ارس» تا «علمدار». </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آذربایجان در شمال غرب و جمهوری ترکمنستان در شمال شرق و کشورهای افغانستان و پاکستان در شرق محدود است. طول مرزهای ایران بالغ بر ۷،۸۱۷ کیلومتر مربع است که شامل: ۱-حدود ۱۲۰ کیلومتر مرز با جمهوری خودمختار نخجوان از محل التقای رودخانه «قره سوی فعلی» با «ارس» تا «علمدار». </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l37">خط ۳۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۰:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۲. مررهای شرقی کشور به موجب عندنامه پاریس در ۱۲۷۳ ه. ق. (۱۸۵۷ م.) و همچنین حکمیت کلداسمیت ۱۲۸۸ ه . ق. (۱۸۷۲ م.) و قرارداد ۱۳۲۳ ه. ق، (۱۹۰۰ م.) با جدا شدن قسمتی از خاک ایران مشخص شدند. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۲. مررهای شرقی کشور به موجب عندنامه پاریس در ۱۲۷۳ ه. ق. (۱۸۵۷ م.) و همچنین حکمیت کلداسمیت ۱۲۸۸ ه . ق. (۱۸۷۲ م.) و قرارداد ۱۳۲۳ ه. ق، (۱۹۰۰ م.) با جدا شدن قسمتی از خاک ایران مشخص شدند. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۳<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>عوارض طبیعی منطبق هستند، لیکن تحت تأثیر فشارهای استعماری و دخالتهای توسعه طلبانه شکل گرفتهاند. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقدمه </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۳ </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عوارض طبیعی منطبق هستند، لیکن تحت تأثیر فشارهای استعماری و دخالتهای توسعه طلبانه شکل گرفتهاند. </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در شکل گیری پیکره جغرافیایی ایران، علاوه بر حدود و موقع جغرافیایی، موقعیت نسبی ایران نیز نقش برجستهای دارد. ایران کشوری است که میان کانونهای تمدنهای باستانی و قدیمی بشری واقع شده است. موقعیت آن در فاصله مراکز تمدنی مهمی چون چین و جلگه رودخانه سند در شرق و بینالنهرین و نیل در غرب و ارتباطات حاصل از مناسبات این مراکز از طریق ایران، بدان جایگاهی ممتاز در طول تکوین و تحول تاریخی تمدن بشری داده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در شکل گیری پیکره جغرافیایی ایران، علاوه بر حدود و موقع جغرافیایی، موقعیت نسبی ایران نیز نقش برجستهای دارد. ایران کشوری است که میان کانونهای تمدنهای باستانی و قدیمی بشری واقع شده است. موقعیت آن در فاصله مراکز تمدنی مهمی چون چین و جلگه رودخانه سند در شرق و بینالنهرین و نیل در غرب و ارتباطات حاصل از مناسبات این مراکز از طریق ایران، بدان جایگاهی ممتاز در طول تکوین و تحول تاریخی تمدن بشری داده است.</div></td></tr>
</table>Mahdihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%88%D9%82%D8%B9%DB%8C%D8%AA_%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=11179&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی «مقدمه '''(که ایران بهشت است و اقلیم عشق»''' کشور باستانی ایران، بخشی از سرزمین کوهستانی و مرتفعی است که فلات ایران نام دارد. مرزهای فلات ایران در جنوب شامل؛ خلیج فارس و دریای عمان، در غرب؛ جلگه بینالنهرین و دامنههای غربی رشته کوههای زاگرس...» ایجاد کرد2025-09-05T09:23:19Z<p>صفحهای تازه حاوی «مقدمه '''(که ایران بهشت است و اقلیم عشق»''' کشور باستانی ایران، بخشی از سرزمین کوهستانی و مرتفعی است که فلات ایران نام دارد. مرزهای فلات ایران در جنوب شامل؛ خلیج فارس و دریای عمان، در غرب؛ جلگه بینالنهرین و دامنههای غربی رشته کوههای زاگرس...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>مقدمه <br />
<br />
'''(که ایران بهشت است و اقلیم عشق»''' <br />
<br />
کشور باستانی ایران، بخشی از سرزمین کوهستانی و مرتفعی است که فلات ایران نام دارد. مرزهای فلات ایران در جنوب شامل؛ خلیج فارس و دریای عمان، در غرب؛ جلگه بینالنهرین و دامنههای غربی رشته کوههای زاگرس، در شمال، بخش علیای رود جیحون و دریای مازندران، استپهای صحرای ترکمن و رود کورا(کوروش) و در شرق جلگه رود سند و کوههای پامیر میباشد. این فلات کوهستانی که در منطقه معتدل نیمکره شمالی و در جنوب غربی آسیا قرار دارد، با توجه به جهت و ارتفاع کوههای آن دارای خصوصیات جغرافیایی بارزی است. محدوده جغرافیایی ایران امروز بخشی از فلات ایران است که با وسعتی حدود ۱،۶۳۳،۱۸۹ کیلومتر مربع، %۸/۶۲ کل آن را شامل میشود. این محدوده بین ۳ و ۲۵ تا ۴۷ و ۳۹ عرض شمالی نسبت به مدار استوا و ۵ و ۴۴ تاَ ۱۸ و ۶۳ طول شرقی نسبت به نصفالنهار گرینویچ قرار دارد^{۲}. مرزهای ایران امروز به خلیج فارس و دریای عمان در جنوب، کشورهای عراق و ترکیه در غرب، دریای مازندران در شمال، جمهوریهای ارمنستان و جمهوری، <br />
<br />
۱- مرکز آمار ایران، سالنامه آماری کشور ۱۳۶۹ ص ۶. <br />
<br />
2- مرکز آمار ایران، نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن مهر ماه ۱۳۶۵ کل کشور، ص ۱. <br />
<br />
<br />
<br />
۲ <br />
<br />
گذری بر جغرافیای ایران <br />
<br />
آذربایجان در شمال غرب و جمهوری ترکمنستان در شمال شرق و کشورهای افغانستان و پاکستان در شرق محدود است. طول مرزهای ایران بالغ بر ۷،۸۱۷ کیلومتر مربع است که شامل: ۱-حدود ۱۲۰ کیلومتر مرز با جمهوری خودمختار نخجوان از محل التقای رودخانه «قره سوی فعلی» با «ارس» تا «علمدار». <br />
<br />
۲- ۴۰ کیلومتر مرز با کشور ارمنستان از «علمدار» تا حوالی «اردوباد». <br />
<br />
۳- ۴۶۸ کیلومتر مرز با کشور جمهوری آذربایجان از «اردوباد» تا بندر «آستارا». <br />
<br />
۴- ۶۶۴ کیلو متر مرز در کرانههای دریای خزر با جمهوری آذربایجان، جمهوری فدراتیو روسیه، جمهوری قزاقستان و جمهوری ترکمنستان از بندر «آستارا» تا مصب رود «اترک». ۵ - ۹۶۰ کیلومتر مرز با جمهوری ترکمنستان از مصب رودخانه «اترک» تا دهانه «ذوالفقار». <br />
<br />
۶- ۸۶۴ کیلومتر مرز با کشور افغانستان از دهانه «ذوالفقار» تا «ملک سیاه کوه». ۷- ۸۵۲ کیلومتر مرز با پاکستان از «ملک سیاه کوه» تا بندر «گواتر». <br />
<br />
۸- ۲۰۲۵ کیلومتر طول کرانههای دریای عمان و خلیج فارس از بندر «گواتر» تا مصب «أروند رود». <br />
<br />
۹- ۱۳۳۶ کیلومتر مرز با عراق از دهانه «فاو» تا «دالاپرداغ». <br />
<br />
۱۰- ۴۸۸ کیلومتر مرز با ترکیه از «دالاپرداغ» تا «قره سوی سفلی» و «ارس». <br />
<br />
نگاهی گذرا به مرزهای سیاسی ایران نشان میدهد که بخش عمده مرزهای ایران در شمال و غرب و جنوب، مرزهای طبیعی هستند. این مرزها به هر شکل که در طول تاریخ تغییر یافته باشند، عمدتاً بر عوارض طبیعی منطبقند و به همین دلیل شکل هندسی منظمی ندارند. تنها در بخش شرقی کشور مرزها تا حدودی با خطوط مستقیم و هندسی معین شدهاند، که حاصل دخالت نیروهای استعماری در قرون اخیر است^{۲}. مرزهای شمالی کشور نیز با اینکه بر <br />
<br />
1 بولتن اخبار و اطلاعات، مرکز آموزشنِای دبپلماتیک وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، سال اول، شماره ۱۶، ۲۵ بهمن 1372، ص ۴۲. <br />
<br />
۲. مررهای شرقی کشور به موجب عندنامه پاریس در ۱۲۷۳ ه. ق. (۱۸۵۷ م.) و همچنین حکمیت کلداسمیت ۱۲۸۸ ه . ق. (۱۸۷۲ م.) و قرارداد ۱۳۲۳ ه. ق، (۱۹۰۰ م.) با جدا شدن قسمتی از خاک ایران مشخص شدند. <br />
<br />
<br />
<br />
مقدمه <br />
<br />
۳ <br />
<br />
عوارض طبیعی منطبق هستند، لیکن تحت تأثیر فشارهای استعماری و دخالتهای توسعه طلبانه شکل گرفتهاند. <br />
<br />
در شکل گیری پیکره جغرافیایی ایران، علاوه بر حدود و موقع جغرافیایی، موقعیت نسبی ایران نیز نقش برجستهای دارد. ایران کشوری است که میان کانونهای تمدنهای باستانی و قدیمی بشری واقع شده است. موقعیت آن در فاصله مراکز تمدنی مهمی چون چین و جلگه رودخانه سند در شرق و بینالنهرین و نیل در غرب و ارتباطات حاصل از مناسبات این مراکز از طریق ایران، بدان جایگاهی ممتاز در طول تکوین و تحول تاریخی تمدن بشری داده است.</div>Samei