https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D9%8F%D8%AB%D9%8F%D9%84
مُثُل - تاریخچهٔ نسخهها
2026-08-07T10:22:19Z
تاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکی
MediaWiki 1.43.1
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%8F%D8%AB%D9%8F%D9%84&diff=5377&oldid=prev
Samei در ۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۴۱
2025-05-01T15:41:19Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۴۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[مُثُل]]،''' در فلسفه و خصوصاً مربوط به «شناخت هستی» Epistemology، جمع مثال به معنی نمونه نوعی موجودات این جهان در عالم مجردات. بنا بر نظر افلاطون، هر نوعی از اشیاء این جهان مادی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>برای او واقعیت ندارد، دارای نمونه یا مثالی در عالم واقعی (= عالم مجردات) است؛ مانند انسان، اسب، مرد، زن، زیبائی و غیره. مُثُل، قائم به ذات، بینیاز، ثابت و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیحركت </del>است. جهان مادی نماد و سایه عالَمِ مُثُل، میباشد<ref>افلاطون. '''''جمهوری'''''. ترجمه فواد روحانی، تهران: 1348ش، ص380، 398، 400- 401.</ref>. انگیزه افلاطون در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اوردن </del>این نظریه ان است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>وی از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یكسو </del>جهان مادی و طبیعت را در حال گذار و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حركت </del>دائم مییافت و از سوی دیگر، به ثبات و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یكسانی </del>مفاهیم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلی </del>و تعاریف قائل بود. مثلاً خردمندان میایند و میروند اما خردمندی همواره موجود است. بنابراین برای توجیه علت وجود عالم هستی به دوگانگی عالم واقعی و عالم عقلی معتقد شد. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[مُثُل]]،''' در فلسفه و خصوصاً مربوط به «شناخت هستی» Epistemology، جمع مثال به معنی نمونه نوعی موجودات این جهان در عالم مجردات. بنا بر نظر افلاطون، هر نوعی از اشیاء این جهان مادی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>برای او واقعیت ندارد، دارای نمونه یا مثالی در عالم واقعی (= عالم مجردات) است؛ مانند انسان، اسب، مرد، زن، زیبائی و غیره. مُثُل، قائم به ذات، بینیاز، ثابت و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیحرکت </ins>است. جهان مادی نماد و سایه عالَمِ مُثُل، میباشد<ref>افلاطون. '''''جمهوری'''''. ترجمه فواد روحانی، تهران: 1348ش، ص380، 398، 400- 401.</ref>. انگیزه افلاطون در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آوردن </ins>این نظریه ان است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>وی از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکسو </ins>جهان مادی و طبیعت را در حال گذار و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حرکت </ins>دائم مییافت و از سوی دیگر، به ثبات و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکسانی </ins>مفاهیم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلی </ins>و تعاریف قائل بود. مثلاً خردمندان میایند و میروند اما خردمندی همواره موجود است. بنابراین برای توجیه علت وجود عالم هستی به دوگانگی عالم واقعی و عالم عقلی معتقد شد. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ارسطو از نظریه مثل انتقاد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد </del>و موجودات جزئی همین جهان را واقعی دانست و مثل را جز به مثابه مفاهیم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلی </del>تأئید <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نكرد</del><ref>ارسطو. '''''متافیزیك'''''. ترجمه شرفالدین خراسانی، تهران.</ref>. پس از انتقال این نظریه به عالم اسلامی، چند گونه تفسیر و تأویل از آن به عمل امد. فارابی، مثل را صور علمیه در علم واجبالوجود دانست <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>قیامشان به ذات واجب شدیدتر از قیام به ذات خودشان است<ref>سبزواری. '''''شرح''''' '''''منظومه'''''. '''''«فلسفه».''''' قم: مكتبه المصطفوی، ص202.</ref>. ابنسینا، مثل را مفاهیم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلی </del>طبیعی دانست <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>در ضمن افراد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كثیر </del>مانند اثر پدران در فرزندان ـ و نه پدر واحد در فرزندان، متفرق و منتشر است<ref>ابنسینا. '''''الشفا'''''. '''''«الهیات».''''' به كوشش ابراهیم مدكور، قاهره: 1380ق/ 1960م، ص315.</ref>. در نظر سبزواری، مثل، نمونه هر نوع در عالم عقلانی است و چون هر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یك </del>از عقول، نشانه مافوق و مثال مادون خویش است، مثال نامیده شدهاند. وجود مثل ابداعیست و به عالم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كون </del>و فساد (طبیعت) تعلق ندارد<ref>سبزواری. '''''شرح''''' '''''منظومه'''''. '''''«فلسفه».''''' قم: مكتبه المصطفوی،. ص199- 200.</ref>. مراد از ابداع، در اصطلاح اهل فلسفه ایجاد موجودات مجرد است، به همین سبب از مجردات به مبَدعات تغیر مییابد<ref>جرجانی. '''''تعریفات'''''. مدخل «ابتداع» و «ابداع».</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ارسطو از نظریه مثل انتقاد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد </ins>و موجودات جزئی همین جهان را واقعی دانست و مثل را جز به مثابه مفاهیم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلی </ins>تأئید <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نکرد</ins><ref>ارسطو. '''''متافیزیك'''''. ترجمه شرفالدین خراسانی، تهران.</ref>. پس از انتقال این نظریه به عالم اسلامی، چند گونه تفسیر و تأویل از آن به عمل امد. فارابی، مثل را صور علمیه در علم واجبالوجود دانست <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>قیامشان به ذات واجب شدیدتر از قیام به ذات خودشان است<ref>سبزواری. '''''شرح''''' '''''منظومه'''''. '''''«فلسفه».''''' قم: مكتبه المصطفوی، ص202.</ref>. ابنسینا، مثل را مفاهیم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلی </ins>طبیعی دانست <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>در ضمن افراد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کثیر </ins>مانند اثر پدران در فرزندان ـ و نه پدر واحد در فرزندان، متفرق و منتشر است<ref>ابنسینا. '''''الشفا'''''. '''''«الهیات».''''' به كوشش ابراهیم مدكور، قاهره: 1380ق/ 1960م، ص315.</ref>. در نظر سبزواری، مثل، نمونه هر نوع در عالم عقلانی است و چون هر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یک </ins>از عقول، نشانه مافوق و مثال مادون خویش است، مثال نامیده شدهاند. وجود مثل ابداعیست و به عالم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کون </ins>و فساد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(طبیعت) تعلق ندارد<ref>سبزواری. '''''شرح''''' '''''منظومه'''''. '''''«فلسفه».''''' قم: مكتبه المصطفوی،. ص199- 200.</ref>. مراد از ابداع، در اصطلاح اهل فلسفه ایجاد موجودات مجرد است، به همین سبب از مجردات به مبَدعات تغیر مییابد<ref>جرجانی. '''''تعریفات'''''. مدخل «ابتداع» و «ابداع».</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[آفرینش(در اسلام)|آفرینش]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[آفرینش(در اسلام)|آفرینش]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[ماهیت]]<br /></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[ماهیت<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[کون و فساد</ins>]]<br /></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l15">خط ۱۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منوچهر پزشک</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منوچهر پزشک</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:عرفان، فلسفه و کلام]]</ins></div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-3533:rev-5377:php=table -->
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%8F%D8%AB%D9%8F%D9%84&diff=3533&oldid=prev
Samei در ۱۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۰۶
2025-04-18T15:06:35Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۰۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[مُثُل]]،''' در فلسفه و خصوصاً مربوط به «شناخت هستی» Epistemology، جمع مثال به معنی نمونه نوعی موجودات این جهان در عالم مجردات. بنا بر نظر افلاطون، هر نوعی از اشیاء این جهان مادی، كه برای او واقعیت ندارد، دارای نمونه یا مثالی در عالم واقعی (= عالم مجردات) است؛ مانند انسان، اسب، مرد، زن، زیبائی و غیره. مُثُل، قائم به ذات، بینیاز، ثابت و بیحركت است. جهان مادی نماد و سایه عالَمِ مُثُل، میباشد<ref>افلاطون. '''''جمهوری'''''. ترجمه فواد روحانی، تهران: 1348ش، ص380، 398، 400- 401.</ref>. انگیزه افلاطون در اوردن این نظریه ان است كه وی از یكسو جهان مادی و طبیعت را در حال گذار و حركت دائم مییافت و از سوی دیگر، به ثبات و یكسانی مفاهیم كلی و تعاریف قائل بود. مثلاً خردمندان میایند و میروند اما خردمندی همواره موجود است. بنابراین برای توجیه علت وجود عالم هستی به دوگانگی عالم واقعی و عالم عقلی معتقد شد. ارسطو از نظریه مثل انتقاد كرد و موجودات جزئی همین جهان را واقعی دانست و مثل را جز به مثابه مفاهیم كلی تأئید نكرد<ref>ارسطو. '''''متافیزیك'''''. ترجمه شرفالدین خراسانی، تهران.</ref>. پس از انتقال این نظریه به عالم اسلامی، چند گونه تفسیر و تأویل از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </del>به عمل امد. فارابی، مثل را صور علمیه در علم واجبالوجود دانست كه قیامشان به ذات واجب شدیدتر از قیام به ذات خودشان است<ref>سبزواری. '''''شرح''''' '''''منظومه'''''. '''''«فلسفه».''''' قم: مكتبه المصطفوی، ص202.</ref>. ابنسینا، مثل را مفاهیم كلی طبیعی دانست كه در ضمن افراد كثیر مانند اثر پدران در فرزندان ـ و نه پدر واحد در فرزندان، متفرق و منتشر است<ref>ابنسینا. '''''الشفا'''''. '''''«الهیات».''''' به كوشش ابراهیم مدكور، قاهره: 1380ق/ 1960م، ص315.</ref>. در نظر سبزواری، مثل، نمونه هر نوع در عالم عقلانی است و چون هر یك از عقول، نشانه مافوق و مثال مادون خویش است، مثال نامیده شدهاند. وجود مثل ابداعیست و به عالم كون و فساد (طبیعت) تعلق ندارد<ref>سبزواری. '''''شرح''''' '''''منظومه'''''. '''''«فلسفه».''''' قم: مكتبه المصطفوی،. ص199- 200.</ref>. مراد از ابداع، در اصطلاح اهل فلسفه ایجاد موجودات مجرد است، به همین سبب از مجردات به مبَدعات تغیر مییابد<ref>جرجانی. '''''تعریفات'''''. مدخل «ابتداع» و «ابداع».</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[مُثُل]]،''' در فلسفه و خصوصاً مربوط به «شناخت هستی» Epistemology، جمع مثال به معنی نمونه نوعی موجودات این جهان در عالم مجردات. بنا بر نظر افلاطون، هر نوعی از اشیاء این جهان مادی، كه برای او واقعیت ندارد، دارای نمونه یا مثالی در عالم واقعی (= عالم مجردات) است؛ مانند انسان، اسب، مرد، زن، زیبائی و غیره. مُثُل، قائم به ذات، بینیاز، ثابت و بیحركت است. جهان مادی نماد و سایه عالَمِ مُثُل، میباشد<ref>افلاطون. '''''جمهوری'''''. ترجمه فواد روحانی، تهران: 1348ش، ص380، 398، 400- 401.</ref>. انگیزه افلاطون در اوردن این نظریه ان است كه وی از یكسو جهان مادی و طبیعت را در حال گذار و حركت دائم مییافت و از سوی دیگر، به ثبات و یكسانی مفاهیم كلی و تعاریف قائل بود. مثلاً خردمندان میایند و میروند اما خردمندی همواره موجود است. بنابراین برای توجیه علت وجود عالم هستی به دوگانگی عالم واقعی و عالم عقلی معتقد شد. </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ارسطو از نظریه مثل انتقاد كرد و موجودات جزئی همین جهان را واقعی دانست و مثل را جز به مثابه مفاهیم كلی تأئید نكرد<ref>ارسطو. '''''متافیزیك'''''. ترجمه شرفالدین خراسانی، تهران.</ref>. پس از انتقال این نظریه به عالم اسلامی، چند گونه تفسیر و تأویل از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </ins>به عمل امد. فارابی، مثل را صور علمیه در علم واجبالوجود دانست كه قیامشان به ذات واجب شدیدتر از قیام به ذات خودشان است<ref>سبزواری. '''''شرح''''' '''''منظومه'''''. '''''«فلسفه».''''' قم: مكتبه المصطفوی، ص202.</ref>. ابنسینا، مثل را مفاهیم كلی طبیعی دانست كه در ضمن افراد كثیر مانند اثر پدران در فرزندان ـ و نه پدر واحد در فرزندان، متفرق و منتشر است<ref>ابنسینا. '''''الشفا'''''. '''''«الهیات».''''' به كوشش ابراهیم مدكور، قاهره: 1380ق/ 1960م، ص315.</ref>. در نظر سبزواری، مثل، نمونه هر نوع در عالم عقلانی است و چون هر یك از عقول، نشانه مافوق و مثال مادون خویش است، مثال نامیده شدهاند. وجود مثل ابداعیست و به عالم كون و فساد (طبیعت) تعلق ندارد<ref>سبزواری. '''''شرح''''' '''''منظومه'''''. '''''«فلسفه».''''' قم: مكتبه المصطفوی،. ص199- 200.</ref>. مراد از ابداع، در اصطلاح اهل فلسفه ایجاد موجودات مجرد است، به همین سبب از مجردات به مبَدعات تغیر مییابد<ref>جرجانی. '''''تعریفات'''''. مدخل «ابتداع» و «ابداع».</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[آفرینش(در اسلام)|آفرینش]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[ماهیت]]<br /></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مآخذ </ins>==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماخذ </del>==</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><references /></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><references /></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهدی،</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ </ins>سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>(1398). دانشنامه ایران. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://alhoda.ir/ </ins>موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهدی]،</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منوچهر پزشک</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منوچهر پزشک</div></td></tr>
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%8F%D8%AB%D9%8F%D9%84&diff=3187&oldid=prev
Maedeh در ۱۴ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۲۵
2025-04-14T17:25:32Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۴ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۲۵</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[مُثُل]]،''' در فلسفه و خصوصاً مربوط به «شناخت هستی» Epistemology، جمع مثال به معنی نمونه نوعی موجودات این جهان در عالم مجردات. بنا بر نظر افلاطون، هر نوعی از اشیاء این جهان مادی، كه برای او واقعیت ندارد، دارای نمونه یا مثالی در عالم واقعی (= عالم مجردات) است؛ مانند انسان، اسب، مرد، زن، زیبائی و غیره. مُثُل، قائم به ذات، بینیاز، ثابت و بیحركت است. جهان مادی نماد و سایه عالَمِ مُثُل، میباشد<ref>افلاطون. '''''جمهوری'''''. ترجمه فواد روحانی، تهران: 1348ش، ص380، 398، 400- 401.</ref>. انگیزه افلاطون در اوردن این نظریه ان است كه وی از یكسو جهان مادی و طبیعت را در حال گذار و حركت دائم مییافت و از سوی دیگر، به ثبات و یكسانی مفاهیم كلی و تعاریف قائل بود. مثلاً خردمندان میایند و میروند اما خردمندی همواره موجود است. بنابراین برای توجیه علت وجود عالم هستی به دوگانگی عالم واقعی و عالم عقلی معتقد شد. ارسطو از نظریه مثل انتقاد كرد و موجودات جزئی همین جهان را واقعی دانست و مثل را جز به مثابه مفاهیم كلی تأئید نكرد<ref>ارسطو. '''''متافیزیك'''''. ترجمه شرفالدین خراسانی، تهران.</ref>. پس از انتقال این نظریه به عالم اسلامی، چند گونه تفسیر و تأویل از ان به عمل امد. فارابی، مثل را صور علمیه در علم واجبالوجود دانست كه قیامشان به ذات واجب شدیدتر از قیام به ذات خودشان است<ref>سبزواری. '''''شرح''''' '''''منظومه'''''. '''''«فلسفه».''''' قم: مكتبه المصطفوی، ص202.</ref>. ابنسینا، مثل را مفاهیم كلی طبیعی دانست كه در ضمن افراد كثیر مانند اثر پدران در فرزندان ـ و نه پدر واحد در فرزندان، متفرق و منتشر است<ref>ابنسینا. '''''الشفا'''''. '''''«الهیات».''''' به كوشش ابراهیم مدكور، قاهره: 1380ق/ 1960م، ص315.</ref>. در نظر سبزواری، مثل، نمونه هر نوع در عالم عقلانی است و چون هر یك از عقول، نشانه مافوق و مثال مادون خویش است، مثال نامیده شدهاند. وجود مثل ابداعیست و به عالم كون و فساد (طبیعت) تعلق ندارد<ref>سبزواری. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همان</del>'''''. ص199- 200.</ref>. مراد از ابداع، در اصطلاح اهل فلسفه ایجاد موجودات مجرد است، به همین سبب از مجردات به مبَدعات تغیر مییابد<ref>جرجانی. '''''تعریفات'''''. مدخل «ابتداع» و «ابداع».</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[مُثُل]]،''' در فلسفه و خصوصاً مربوط به «شناخت هستی» Epistemology، جمع مثال به معنی نمونه نوعی موجودات این جهان در عالم مجردات. بنا بر نظر افلاطون، هر نوعی از اشیاء این جهان مادی، كه برای او واقعیت ندارد، دارای نمونه یا مثالی در عالم واقعی (= عالم مجردات) است؛ مانند انسان، اسب، مرد، زن، زیبائی و غیره. مُثُل، قائم به ذات، بینیاز، ثابت و بیحركت است. جهان مادی نماد و سایه عالَمِ مُثُل، میباشد<ref>افلاطون. '''''جمهوری'''''. ترجمه فواد روحانی، تهران: 1348ش، ص380، 398، 400- 401.</ref>. انگیزه افلاطون در اوردن این نظریه ان است كه وی از یكسو جهان مادی و طبیعت را در حال گذار و حركت دائم مییافت و از سوی دیگر، به ثبات و یكسانی مفاهیم كلی و تعاریف قائل بود. مثلاً خردمندان میایند و میروند اما خردمندی همواره موجود است. بنابراین برای توجیه علت وجود عالم هستی به دوگانگی عالم واقعی و عالم عقلی معتقد شد. ارسطو از نظریه مثل انتقاد كرد و موجودات جزئی همین جهان را واقعی دانست و مثل را جز به مثابه مفاهیم كلی تأئید نكرد<ref>ارسطو. '''''متافیزیك'''''. ترجمه شرفالدین خراسانی، تهران.</ref>. پس از انتقال این نظریه به عالم اسلامی، چند گونه تفسیر و تأویل از ان به عمل امد. فارابی، مثل را صور علمیه در علم واجبالوجود دانست كه قیامشان به ذات واجب شدیدتر از قیام به ذات خودشان است<ref>سبزواری. '''''شرح''''' '''''منظومه'''''. '''''«فلسفه».''''' قم: مكتبه المصطفوی، ص202.</ref>. ابنسینا، مثل را مفاهیم كلی طبیعی دانست كه در ضمن افراد كثیر مانند اثر پدران در فرزندان ـ و نه پدر واحد در فرزندان، متفرق و منتشر است<ref>ابنسینا. '''''الشفا'''''. '''''«الهیات».''''' به كوشش ابراهیم مدكور، قاهره: 1380ق/ 1960م، ص315.</ref>. در نظر سبزواری، مثل، نمونه هر نوع در عالم عقلانی است و چون هر یك از عقول، نشانه مافوق و مثال مادون خویش است، مثال نامیده شدهاند. وجود مثل ابداعیست و به عالم كون و فساد (طبیعت) تعلق ندارد<ref>سبزواری. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شرح</ins>''''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''منظومه'''''. '''''«فلسفه».''''' قم: مكتبه المصطفوی،</ins>. ص199- 200.</ref>. مراد از ابداع، در اصطلاح اهل فلسفه ایجاد موجودات مجرد است، به همین سبب از مجردات به مبَدعات تغیر مییابد<ref>جرجانی. '''''تعریفات'''''. مدخل «ابتداع» و «ابداع».</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> '''ماخذ:''' </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز نگاه کنید به </ins>==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== ماخذ ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دانشنامه ایران</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). </ins>دانشنامه ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منوچهر پزشک</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منوچهر پزشک</div></td></tr>
</table>
Maedeh
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%8F%D8%AB%D9%8F%D9%84&diff=2784&oldid=prev
Maedeh در ۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۴۵
2025-04-01T12:45:35Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۴۵</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مُثُل،</del>''' در فلسفه و خصوصاً مربوط به «شناخت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هستي» </del>Epistemology، جمع مثال به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معني نمونة نوعي </del>موجودات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>جهان در عالم مجردات. بنا بر نظر افلاطون، هر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوعي </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشياء اين </del>جهان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مادي، </del>كه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براي </del>او <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واقعيت </del>ندارد، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">داراي </del>نمونه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يا مثالي </del>در عالم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واقعي </del>(= عالم مجردات) است؛ مانند انسان، اسب، مرد، زن، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زيبائي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غيره</del>. مُثُل، قائم به ذات، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بينياز، </del>ثابت و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بيحركت </del>است. جهان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مادي </del>نماد و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساية </del>عالَمِ مُثُل، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميباشد.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انگيزة </del>افلاطون در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آوردن اين نظريه آن </del>است كه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وي </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يكسو </del>جهان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مادي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبيعت </del>را در حال گذار و حركت دائم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مييافت </del>و از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سوي ديگر، </del>به ثبات و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يكساني مفاهيم كلي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تعاريف </del>قائل بود. مثلاً خردمندان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميآيند </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميروند </del>اما <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خردمندي </del>همواره موجود است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنابراين براي توجيه </del>علت وجود عالم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هستي </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوگانگي </del>عالم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واقعي </del>و عالم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عقلي </del>معتقد شد. ارسطو از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظرية </del>مثل انتقاد كرد و موجودات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جزئي همين </del>جهان را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واقعي </del>دانست و مثل را جز به مثابه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مفاهيم كلي تأئيد </del>نكرد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> پس از انتقال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين نظريه </del>به عالم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامي، </del>چند گونه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تفسير </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأويل </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </del>به عمل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آمد</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارابي، </del>مثل را صور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علميه </del>در علم واجبالوجود دانست كه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قيامشان </del>به ذات واجب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شديدتر </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قيام </del>به ذات خودشان است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابنسينا، </del>مثل را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مفاهيم كلي طبيعي </del>دانست كه در ضمن افراد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كثير </del>مانند اثر پدران در فرزندان ـ و نه پدر واحد در فرزندان، متفرق و منتشر است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> در نظر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سبزواري، </del>مثل، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمونة </del>هر نوع در عالم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عقلاني </del>است و چون هر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يك </del>از عقول، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشانة </del>مافوق و مثال مادون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خويش </del>است، مثال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ناميده </del>شدهاند. وجود مثل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابداعيست </del>و به عالم كون و فساد (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبيعت</del>) تعلق ندارد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> مراد از ابداع، در اصطلاح اهل فلسفه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايجاد </del>موجودات مجرد است، به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همين </del>سبب از مجردات به مبَدعات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تغير مييابد.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مُثُل]]،</ins>''' در فلسفه و خصوصاً مربوط به «شناخت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هستی» </ins>Epistemology، جمع مثال به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معنی نمونه نوعی </ins>موجودات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>جهان در عالم مجردات. بنا بر نظر افلاطون، هر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوعی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشیاء این </ins>جهان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مادی، </ins>كه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برای </ins>او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واقعیت </ins>ندارد، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دارای </ins>نمونه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یا مثالی </ins>در عالم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واقعی </ins>(= عالم مجردات) است؛ مانند انسان، اسب، مرد، زن، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زیبائی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غیره</ins>. مُثُل، قائم به ذات، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بینیاز، </ins>ثابت و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیحركت </ins>است. جهان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مادی </ins>نماد و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سایه </ins>عالَمِ مُثُل، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میباشد</ins><<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افلاطون. '''''جمهوری'''''. ترجمه فواد روحانی، تهران: 1348ش، ص380، 398، 400- 401.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. انگیزه </ins>افلاطون در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اوردن این نظریه ان </ins>است كه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یكسو </ins>جهان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مادی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبیعت </ins>را در حال گذار و حركت دائم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مییافت </ins>و از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سوی دیگر، </ins>به ثبات و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یكسانی مفاهیم كلی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تعاریف </ins>قائل بود. مثلاً خردمندان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میایند </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میروند </ins>اما <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خردمندی </ins>همواره موجود است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنابراین برای توجیه </ins>علت وجود عالم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هستی </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوگانگی </ins>عالم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واقعی </ins>و عالم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عقلی </ins>معتقد شد. ارسطو از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظریه </ins>مثل انتقاد كرد و موجودات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جزئی همین </ins>جهان را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واقعی </ins>دانست و مثل را جز به مثابه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مفاهیم كلی تأئید </ins>نكرد<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارسطو. '''''متافیزیك'''''. ترجمه شرفالدین خراسانی، تهران.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>پس از انتقال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این نظریه </ins>به عالم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی، </ins>چند گونه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تفسیر </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأویل </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </ins>به عمل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امد</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارابی، </ins>مثل را صور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علمیه </ins>در علم واجبالوجود دانست كه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قیامشان </ins>به ذات واجب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شدیدتر </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قیام </ins>به ذات خودشان است<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سبزواری. '''''شرح''''' '''''منظومه'''''. '''''«فلسفه».''''' قم: مكتبه المصطفوی، ص202.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. ابنسینا، </ins>مثل را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مفاهیم كلی طبیعی </ins>دانست كه در ضمن افراد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كثیر </ins>مانند اثر پدران در فرزندان ـ و نه پدر واحد در فرزندان، متفرق و منتشر است<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابنسینا. '''''الشفا'''''. '''''«الهیات».''''' به كوشش ابراهیم مدكور، قاهره: 1380ق/ 1960م، ص315.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>در نظر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سبزواری، </ins>مثل، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمونه </ins>هر نوع در عالم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عقلانی </ins>است و چون هر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یك </ins>از عقول، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشانه </ins>مافوق و مثال مادون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خویش </ins>است، مثال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نامیده </ins>شدهاند. وجود مثل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابداعیست </ins>و به عالم كون و فساد (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبیعت</ins>) تعلق ندارد<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سبزواری. '''''همان'''''. ص199- 200.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>مراد از ابداع، در اصطلاح اهل فلسفه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایجاد </ins>موجودات مجرد است، به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همین </ins>سبب از مجردات به مبَدعات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تغیر مییابد</ins><<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جرجانی. '''''تعریفات'''''. مدخل «ابتداع» و «ابداع».</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== '''ماخذ:''' ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مآخذ:'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1. افلاطون. '''''جمهوري'''''. ترجمة فواد روحاني، تهران: 1348ش، ص380، 398، 400- 401.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2. ارسطو. '''''متافيزيك'''''. ترجمة شرفالدين خراساني، تهران.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشنامه ایران</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3. سبزواري. '''''شرح''''' '''''منظومه'''''. '''''«فلسفه».''''' قم: مكتبه المصطفوي، ص202.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4. ابنسينا. '''''الشفا'''''. '''''«الهيات».''''' به كوشش ابراهيم مدكور، قاهره: 1380ق/ 1960م، ص315.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5. سبزواري. '''''همان'''''. ص199- 200.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6. جرجاني. '''''تعريفات'''''. مدخل «ابتداع» و «ابداع».</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منوچهر پزشک</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منوچهر پزشک</div></td></tr>
</table>
Maedeh
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D9%8F%D8%AB%D9%8F%D9%84&diff=554&oldid=prev
Samei: صفحهای تازه حاوی «'''مُثُل،''' در فلسفه و خصوصاً مربوط به «شناخت هستي» Epistemology، جمع مثال به معني نمونة نوعي موجودات اين جهان در عالم مجردات. بنا بر نظر افلاطون، هر نوعي از اشياء اين جهان مادي، كه براي او واقعيت ندارد، داراي نمونه يا مثالي در عالم واقعي (= عالم مجردا...» ایجاد کرد
2024-08-13T00:09:44Z
<p>صفحهای تازه حاوی «'''مُثُل،''' در فلسفه و خصوصاً مربوط به «شناخت هستي» Epistemology، جمع مثال به معني نمونة نوعي موجودات اين جهان در عالم مجردات. بنا بر نظر افلاطون، هر نوعي از اشياء اين جهان مادي، كه براي او واقعيت ندارد، داراي نمونه يا مثالي در عالم واقعي (= عالم مجردا...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''مُثُل،''' در فلسفه و خصوصاً مربوط به «شناخت هستي» Epistemology، جمع مثال به معني نمونة نوعي موجودات اين جهان در عالم مجردات. بنا بر نظر افلاطون، هر نوعي از اشياء اين جهان مادي، كه براي او واقعيت ندارد، داراي نمونه يا مثالي در عالم واقعي (= عالم مجردات) است؛ مانند انسان، اسب، مرد، زن، زيبائي و غيره. مُثُل، قائم به ذات، بينياز، ثابت و بيحركت است. جهان مادي نماد و ساية عالَمِ مُثُل، ميباشد.<sup>1</sup> انگيزة افلاطون در آوردن اين نظريه آن است كه وي از يكسو جهان مادي و طبيعت را در حال گذار و حركت دائم مييافت و از سوي ديگر، به ثبات و يكساني مفاهيم كلي و تعاريف قائل بود. مثلاً خردمندان ميآيند و ميروند اما خردمندي همواره موجود است. بنابراين براي توجيه علت وجود عالم هستي به دوگانگي عالم واقعي و عالم عقلي معتقد شد. ارسطو از نظرية مثل انتقاد كرد و موجودات جزئي همين جهان را واقعي دانست و مثل را جز به مثابه مفاهيم كلي تأئيد نكرد.<sup>2</sup> پس از انتقال اين نظريه به عالم اسلامي، چند گونه تفسير و تأويل از آن به عمل آمد. فارابي، مثل را صور علميه در علم واجبالوجود دانست كه قيامشان به ذات واجب شديدتر از قيام به ذات خودشان است.<sup>3</sup> ابنسينا، مثل را مفاهيم كلي طبيعي دانست كه در ضمن افراد كثير مانند اثر پدران در فرزندان ـ و نه پدر واحد در فرزندان، متفرق و منتشر است.<sup>4</sup> در نظر سبزواري، مثل، نمونة هر نوع در عالم عقلاني است و چون هر يك از عقول، نشانة مافوق و مثال مادون خويش است، مثال ناميده شدهاند. وجود مثل ابداعيست و به عالم كون و فساد (طبيعت) تعلق ندارد.<sup>5</sup> مراد از ابداع، در اصطلاح اهل فلسفه ايجاد موجودات مجرد است، به همين سبب از مجردات به مبَدعات تغير مييابد.<sup>6</sup> <br />
<br />
<br />
'''مآخذ:'''<br />
<br />
1. افلاطون. '''''جمهوري'''''. ترجمة فواد روحاني، تهران: 1348ش، ص380، 398، 400- 401.<br />
<br />
2. ارسطو. '''''متافيزيك'''''. ترجمة شرفالدين خراساني، تهران.<br />
<br />
3. سبزواري. '''''شرح''''' '''''منظومه'''''. '''''«فلسفه».''''' قم: مكتبه المصطفوي، ص202.<br />
<br />
4. ابنسينا. '''''الشفا'''''. '''''«الهيات».''''' به كوشش ابراهيم مدكور، قاهره: 1380ق/ 1960م، ص315.<br />
<br />
5. سبزواري. '''''همان'''''. ص199- 200.<br />
<br />
6. جرجاني. '''''تعريفات'''''. مدخل «ابتداع» و «ابداع».<br />
<br />
منوچهر پزشک</div>
Samei