https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9_%D8%B7%D9%88%D8%B3%DB%8C 2026-06-21T05:39:48Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9_%D8%B7%D9%88%D8%B3%DB%8C&diff=5568&oldid=prev 2025-05-03T14:45:11Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۴۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l20">خط ۲۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حشمت الله عزیزی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حشمت الله عزیزی</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تاریخ]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تاریخ و باستان شناسی]]</ins></div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9_%D8%B7%D9%88%D8%B3%DB%8C&diff=4692&oldid=prev 2025-04-26T19:14:39Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۶ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۱۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:Nizam Al-Mulk.png|بندانگشتی|نظام الملک طوسی، قابل بازیابی از https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;[[نظام الملک طوسی|نظام‌الملک]]،&#039;&#039;&#039; ابوعلی قوام‌الدین حسن مشهور به نظام‌الملک طوسی(408-485ق / ؟ م)، وزیر الب ارسلان و اتابک و وزیر ملکشاه [[سلجوقیان|سلجوقی]] بود&lt;ref&gt;سبکی، تاج‌الدین ابن نصر عبدالوهاب، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;طبقات الشافعیه الکبری&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به کوشش عبدالفتاح محمدالحلوو محمود محمدالطناحی، بیروت، عیسیالبابیالعلبی، 1966، ص 312.&lt;/ref&gt; و نویسنده و دانشمند کتاب معروف سیاست‌نامه. تذکره نویسان تولد او را در نوغان طوس دانسته‌اند&lt;ref&gt;هندوشاه نخجوانی، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تجارب السلف&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به کوشش عباس اقبال اشتیانی، تهران: طهوری، 1357، ص 266.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;[[نظام الملک طوسی|نظام‌الملک]]،&#039;&#039;&#039; ابوعلی قوام‌الدین حسن مشهور به نظام‌الملک طوسی(408-485ق / ؟ م)، وزیر الب ارسلان و اتابک و وزیر ملکشاه [[سلجوقیان|سلجوقی]] بود&lt;ref&gt;سبکی، تاج‌الدین ابن نصر عبدالوهاب، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;طبقات الشافعیه الکبری&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به کوشش عبدالفتاح محمدالحلوو محمود محمدالطناحی، بیروت، عیسیالبابیالعلبی، 1966، ص 312.&lt;/ref&gt; و نویسنده و دانشمند کتاب معروف سیاست‌نامه. تذکره نویسان تولد او را در نوغان طوس دانسته‌اند&lt;ref&gt;هندوشاه نخجوانی، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تجارب السلف&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به کوشش عباس اقبال اشتیانی، تهران: طهوری، 1357، ص 266.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پدرش از جانب سوریبن المعتز عامل طوس بود و پسر خود را در آغاز به یادگیری قران در طوس واداشت و پس از ان ابوعلی در نیشابور و مرو فقه شافعی را اموخت. بنا به گفته ابن فندق این پسر «با صورت کودکان، سیرت پیران داشت.» &lt;ref&gt;ابن فندق، ابوالحسن علیبن مزید بیهقی. '''''تاریخ بیهق'''''. به کوشش احمد بهمنیار، تهران: فروغی، 1361، ص 79.&lt;/ref&gt;چندی بعد، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ویدر </del>بلخ به خدمت ابوعلیبن شاذان به دبیری وی و بعد از استیلای [[سلجوقیان]] بر بلخ که ابن شاذان وزارت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چغریب یک </del>داوود را یافت، نظام‌الملک را در خدمت خود باقی و به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دبیریالب </del>ارسلان گماشت&lt;ref&gt;مینوی، مجتبی. «خواجه نظام‌الملک طوسی»، '''''نقد حال'''''. تهران، خوارزمی، 1367، ص 196.&lt;/ref&gt;. با ارتقاء یافتن الب ارسلان به مقام سلطنت و خلع عمیدالملک کندری، خواجه را با لقب نظام‌الملک به وزارت ممالک سلجوقی برگزید&lt;ref&gt;حسینی، صدرالدین بن علی. '''''اخبار الدوله السلجوقی'''''. به کوشش محمد اقبال، بیروت: دارالافاق الجدیده، 1986، ص 30. &lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پدرش از جانب سوریبن المعتز عامل طوس بود و پسر خود را در آغاز به یادگیری قران در طوس واداشت و پس از ان ابوعلی در نیشابور و مرو فقه شافعی را اموخت. بنا به گفته ابن فندق این پسر «با صورت کودکان، سیرت پیران داشت.» &lt;ref&gt;ابن فندق، ابوالحسن علیبن مزید بیهقی. '''''تاریخ بیهق'''''. به کوشش احمد بهمنیار، تهران: فروغی، 1361، ص 79.&lt;/ref&gt;چندی بعد، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وی در </ins>بلخ به خدمت ابوعلیبن شاذان به دبیری وی و بعد از استیلای [[سلجوقیان]] بر بلخ که ابن شاذان وزارت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چغری بیک </ins>داوود را یافت، نظام‌الملک را در خدمت خود باقی و به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دبیری الب </ins>ارسلان گماشت&lt;ref&gt;مینوی، مجتبی. «خواجه نظام‌الملک طوسی»، '''''نقد حال'''''. تهران، خوارزمی، 1367، ص 196.&lt;/ref&gt;. با ارتقاء یافتن الب ارسلان به مقام سلطنت و خلع عمیدالملک کندری، خواجه را با لقب نظام‌الملک به وزارت ممالک <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سلجوقیان|</ins>سلجوقی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>برگزید&lt;ref&gt;حسینی، صدرالدین بن علی. '''''اخبار الدوله السلجوقی'''''. به کوشش محمد اقبال، بیروت: دارالافاق الجدیده، 1986، ص 30. &lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خواجه نزدیک به سیسال با قدرت در منصب وزارت الب ارسلان و ملکشاه باقی بود. اهمیت کار نظام‌الملک در این است که در سده 5 ق که غلامان ترک بر [[ایران]] چیرگی یافتند، به عنوان وزیر دانشمند ایرانی به سامان امور کشور پرداخت و از این رو می‌توان او را یکی از معماران وحدت ملی و از بزرگ‌ترین کارگزاران حکومتی در [[ایران]] دانست&lt;ref&gt;   نیشابوری، ظهیرالدین. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;سلجوقنامه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به کوشش محمد رمضانی، تهران: کلاله خاور، 1332، ص 24.&lt;/ref&gt;. وی فقها و متصوفه مانند امام محمد غزالی، ابوسعید ابوالخیر، امام قشیری، ابوعلی فارمدی، خواجه عبدالله انصاری و امام الحرمین جوینی را ارج نهاده و مدارس و خانقاه‌های بسیار در سراسر قلمرو [[سلجوقیان|دولت سلجوقی]] پی افکند، و مدارس بسیاری به نام نظامیه در اصفهان، بصره، بلخ، بغداد، مرو، نیشابور، هرات و آمل بنیاد نهاد و ماهانه‌ای مرتب برای طلاب و اساتید انجا مقرر کرد&lt;ref&gt;طباطبایی، جواد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;خواجه نظام‌الملک&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: طرح نو، 1357، ص 26.&lt;/ref&gt;. این اقدام در مقابل مدارس فاطمیان در مصر تاثیر بسزایی در رشد و گسترش مدارس و علوم اسلامی در سده‌ی پنجم در ممالک اسلامی گذاشت.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خواجه نزدیک به سیسال با قدرت در منصب وزارت الب ارسلان و ملکشاه باقی بود. اهمیت کار نظام‌الملک در این است که در سده 5 ق که غلامان ترک بر [[ایران]] چیرگی یافتند، به عنوان وزیر دانشمند ایرانی به سامان امور کشور پرداخت و از این رو می‌توان او را یکی از معماران وحدت ملی و از بزرگ‌ترین کارگزاران حکومتی در [[ایران]] دانست&lt;ref&gt;   نیشابوری، ظهیرالدین. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;سلجوقنامه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به کوشش محمد رمضانی، تهران: کلاله خاور، 1332، ص 24.&lt;/ref&gt;. وی فقها و متصوفه مانند امام محمد غزالی، ابوسعید ابوالخیر، امام قشیری، ابوعلی فارمدی، خواجه عبدالله انصاری و امام الحرمین جوینی را ارج نهاده و مدارس و خانقاه‌های بسیار در سراسر قلمرو [[سلجوقیان|دولت سلجوقی]] پی افکند، و مدارس بسیاری به نام نظامیه در اصفهان، بصره، بلخ، بغداد، مرو، نیشابور، هرات و آمل بنیاد نهاد و ماهانه‌ای مرتب برای طلاب و اساتید انجا مقرر کرد&lt;ref&gt;طباطبایی، جواد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;خواجه نظام‌الملک&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: طرح نو، 1357، ص 26.&lt;/ref&gt;. این اقدام در مقابل مدارس فاطمیان در مصر تاثیر بسزایی در رشد و گسترش مدارس و علوم اسلامی در سده‌ی پنجم در ممالک اسلامی گذاشت.  </div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9_%D8%B7%D9%88%D8%B3%DB%8C&diff=4690&oldid=prev 2025-04-26T19:11:09Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۶ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۱۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[نظام الملک طوسی|نظام‌الملک]]،''' ابوعلی قوام‌الدین حسن مشهور به نظام‌الملک طوسی(408-485ق / ؟ م)، وزیر الب ارسلان و اتابک و وزیر ملکشاه سلجوقی بود&lt;ref&gt;سبکی، تاج‌الدین ابن نصر عبدالوهاب، '''''طبقات الشافعیه الکبری'''''. به کوشش عبدالفتاح محمدالحلوو محمود محمدالطناحی، بیروت، عیسیالبابیالعلبی، 1966، ص 312.&lt;/ref&gt; و نویسنده و دانشمند کتاب معروف سیاست‌نامه.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[نظام الملک طوسی|نظام‌الملک]]،''' ابوعلی قوام‌الدین حسن مشهور به نظام‌الملک طوسی(408-485ق / ؟ م)، وزیر الب ارسلان و اتابک و وزیر ملکشاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سلجوقیان|</ins>سلجوقی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بود&lt;ref&gt;سبکی، تاج‌الدین ابن نصر عبدالوهاب، '''''طبقات الشافعیه الکبری'''''. به کوشش عبدالفتاح محمدالحلوو محمود محمدالطناحی، بیروت، عیسیالبابیالعلبی، 1966، ص 312.&lt;/ref&gt; و نویسنده و دانشمند کتاب معروف سیاست‌نامه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. تذکره نویسان تولد او را در نوغان طوس دانسته‌اند&lt;ref&gt;هندوشاه نخجوانی، '''''تجارب السلف'''''. به کوشش عباس اقبال اشتیانی، تهران: طهوری، 1357، ص 266.&lt;/ref&gt;</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تذکره نویسان تولد او </del>را در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوغان </del>طوس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانسته‌اند</del>&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هندوشاه نخجوانی، </del>'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تجارب السلف</del>'''''. به کوشش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عباس اقبال اشتیانی، </del>تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طهوری، 1357، </del>ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">266</del>.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پدرش از جانب سوریبن المعتز عامل طوس بود و پسر خود </ins>را در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آغاز به یادگیری قران در </ins>طوس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واداشت و پس از ان ابوعلی در نیشابور و مرو فقه شافعی را اموخت. بنا به گفته ابن فندق این پسر «با صورت کودکان، سیرت پیران داشت.» </ins>&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابن فندق، ابوالحسن علیبن مزید بیهقی. </ins>'''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ بیهق</ins>'''''. به کوشش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">احمد بهمنیار، </ins>تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فروغی، 1361، ص 79.&lt;/ref&gt;چندی بعد، ویدر بلخ به خدمت ابوعلیبن شاذان به دبیری وی و بعد از استیلای [[سلجوقیان]] بر بلخ که ابن شاذان وزارت چغریب یک داوود را یافت، نظام‌الملک را در خدمت خود باقی و به دبیریالب ارسلان گماشت&lt;ref&gt;مینوی، مجتبی. «خواجه نظام‌الملک طوسی»، '''''نقد حال'''''. تهران، خوارزمی، 1367، ص 196.&lt;/ref&gt;. با ارتقاء یافتن الب ارسلان به مقام سلطنت و خلع عمیدالملک کندری، خواجه را با لقب نظام‌الملک به وزارت ممالک سلجوقی برگزید&lt;ref&gt;حسینی، صدرالدین بن علی. '''''اخبار الدوله السلجوقی'''''. به کوشش محمد اقبال، بیروت: دارالافاق الجدیده، 1986، </ins>ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">30</ins>. &lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پدرش از جانب سوریبن المعتز عامل طوس </del>بود و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پسر خود </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در اغاز به یادگیری قران در طوس واداشت </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پس </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان ابوعلی </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیشابور و مرو فقه شافعی را اموخت. بنا به گفته ابن فندق این پسر «با صورت کودکان، سیرت پیران داشت.» </del>&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابن فندق، ابوالحسن علیبن مزید بیهقی</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ بیهق</del>'''''. به کوشش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">احمد بهمنیار، </del>تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فروغی، 1361، </del>ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">79</del>.&lt;/ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چندی بعد، ویدر بلخ به خدمت ابوعلیبن شاذان به دبیری ویو بعد از استیلای سلجوقیان بر بلخ که ابن شاذان وزارت چغریب یک داوود را یافت، نظام‌الملک </del>را در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خدمت خود باقی </del>و به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دبیریالب ارسلان گماشت</del>&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مینوی، مجتبی</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«خواجه نظام‌الملک طوسی»، </del>'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نقد حال</del>'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران، خوارزمی، 1367، </del>ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">196</del>.&lt;/ref&gt;. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با ارتقاء یافتن الب ارسلان به مقام سلطنت </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خلع عمیدالملک کندری، خواجه را با لقب نظام‌الملک به وزارت </del>ممالک <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلجوقی برگزید&lt;ref&gt;حسینی، صدرالدین بن علی. '''''اخبار الدوله السلجوقی'''''. به کوشش محمد اقبال، بیروت: دارالافاق الجدیده، 1986، ص 30. &lt;/ref&gt;</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خواجه نزدیک به سیسال با قدرت در منصب وزارت الب ارسلان و ملکشاه باقی </ins>بود<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. اهمیت کار نظام‌الملک در این است که در سده 5 ق که غلامان ترک بر [[ایران]] چیرگی یافتند، به عنوان وزیر دانشمند ایرانی به سامان امور کشور پرداخت </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از این رو می‌توان او </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکی از معماران وحدت ملی </ins>و از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بزرگ‌ترین کارگزاران حکومتی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ایران]] دانست</ins>&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">   نیشابوری، ظهیرالدین</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلجوقنامه</ins>'''''. به کوشش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمد رمضانی، </ins>تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلاله خاور، 1332، </ins>ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">24</ins>.&lt;/ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. وی فقها و متصوفه مانند امام محمد غزالی، ابوسعید ابوالخیر، امام قشیری، ابوعلی فارمدی، خواجه عبدالله انصاری و امام الحرمین جوینی </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارج نهاده و مدارس و خانقاه‌های بسیار </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سراسر قلمرو [[سلجوقیان|دولت سلجوقی]] پی افکند، </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدارس بسیاری </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نام نظامیه در اصفهان، بصره، بلخ، بغداد، مرو، نیشابور، هرات و آمل بنیاد نهاد و ماهانه‌ای مرتب برای طلاب و اساتید انجا مقرر کرد</ins>&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طباطبایی، جواد</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خواجه نظام‌الملک</ins>'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران: طرح نو، 1357، </ins>ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">26</ins>.&lt;/ref&gt;. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این اقدام در مقابل مدارس فاطمیان در مصر تاثیر بسزایی در رشد و گسترش مدارس </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علوم اسلامی در سده‌ی پنجم در </ins>ممالک <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی گذاشت</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خواجه نزدیک </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیسال با قدرت </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منصب </del>وزارت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الب ارسلان </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملکشاه باقی بود</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اهمیت کار </del>نظام‌الملک <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در این است </del>که در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سده 5 ق که غلامان ترک بر </del>ایران <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چیرگی یافتند، </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عنوان وزیر دانشمند ایرانی به سامان </del>امور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کشور پرداخت </del>و از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این رو می‌توان </del>او <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را یکیاز معماران وحدت ملیو </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بزرگ‌ترین کارگزاران حکومتی در ایران دانست</del>&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">   نیشابوری، ظهیرالدین</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلجوقنامه</del>'''''. به کوشش محمد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رمضانی، </del>تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلاله خاور، 1332، </del>ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">24</del>.&lt;/ref&gt;. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ویفقها و متصوفه مانند امام محمد غزالی، ابوسعید ابوالخیر، امام قشیری، ابوعلی فارمدی، </del>خواجه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عبدالله انصاری و امام الحرمین جوینیرا ارج نهاده و مدارس و خانقاه‌های بسیار </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سراسر قلمرو دولت سلجوقی پی افکند، و مدارس بسیاری </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نام نظامیه در اصفهان، بصره، بلخ، بغداد، مرو، نیشابور، هرات و امل بنیاد نهاد و ماهانه‌ای مرتب برای طلاب و اساتید انجا مقرر کرد</del>&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طباطبایی، جواد</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خواجه نظام‌الملک</del>'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران: طرح نو، 1357، </del>ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">26</del>.&lt;/ref&gt;. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این اقدام در مقابل مدارس فاطمیان در مصر تاثیر بسزایی در رشد </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گسترش مدارس </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علوم اسلامی در سده‌ی پنجم در ممالک اسلامی گذاشت</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''سیاست نامه'' یا ''سیرالملوک'' یا ''پنجاه فصل'' به نثر فارسی سلیس در موضوعات گوناگون علم‌الاجتماع و سیاست مدن از آثار قلمی اوست که به اشارت و برای ملکشاه سلجوقی نگارش یافته است. ''دستورالوزاره'' یا وصایای نظام‌الملک، که خطاب </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرزند خویش نظام‌الدین ابوالفتح فخرالملک </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ذکر شرایط </ins>وزارت و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امور سیاست نوشته، از دیگر تألیفات وی می‌باشد&lt;ref&gt;لمبتون، ا.ک.س. «ساختار درونیامپراطوریسلجوقی»، '''''تاریخ ایران کمبریج'''''. ترجمه حسن انوشه، تهران: امیرکبیر، 1366، ص 274.&lt;/ref&gt;</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خواجه </ins>نظام‌الملک <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با تحریر ''سیاست‌نامه'' بر پایه تجربه نزدیک به سی سال وزارت خود و دریافتی از سنت اندیشه ایرانشهری، نظریه سلطنت مطلقه و نظام سیاسی متمرکزی را تدوین کرد </ins>که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نزدیک به هزار سال یعنی تا فراهم آمدن مقدمات [[نهضت مشروطه|جنبش مشروطه‌خواهی]]، شالوده هرگونه نظریه حکومت </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ایران|</ins>ایران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمین]] </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شمار می‌امد&lt;ref&gt;  صفا، ذبیح‌الله. '''''تاریخ ادبیات در ایران.''''' تهران، ابن سینا، چاپ چهاردهم، 1347، ج 2، ص 904.&lt;/ref&gt;.  همچنین بسیاری از فتوحات [[سلجوقیان]] و پیشرفت‌های سریع انان در </ins>امور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">داخلی مملکت مدیون لیاقت </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کیاست او بود و به همین سبب با مرگ او شیرازه کار سلاجقه </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هم گسیخته شد و کاریکه </ins>او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به نظام اورده بود </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظم و نسق افتاد</ins>&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">راوندی، محمد بن محمد بن سلیمان</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">راحه الصدور و ایه السرور</ins>'''''. به کوشش محمد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اقبال و با حواشی مجتبی مینوی، </ins>تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امیرکبیر، 1364، </ins>ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">126</ins>.&lt;/ref&gt;. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> وی سرانجام بر اثر سعایت مخالفان از وزارت معزول شد. </ins>خواجه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اندکی بعد از عزل از مقام وزارت </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سفری به نهاوند به ضرب کارد بوطاهر ارّانیی کیاز فدائیان [[اسماعیلیه|اسماعیلی]] </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قتل رسید</ins>&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابن اثیر</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الکامل فی التاریخ</ins>'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به کوشش کارترنبرگ، لیون، بریل، 1864، ج 10، </ins>ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">204</ins>.&lt;/ref&gt;. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> از خواجه فرزندان و نوادگان زیادی به جای ماند که بیشتر آنها سالیان دراز شغل وزارت </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقامات عالی دستگاه [[سلجوقیان]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خلفای عباسی را عهده دار شدند</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''سیاست نامه'' یا ''سیرالملوک'' یا ''پنجاه فصل'' </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نثر فارسی سلیس در موضوعات گوناگون علم‌الاجتماع و سیاست مدن از اثار قلمی اوست که به اشارت و برای ملکشاه سلجوقی نگارش یافته است. ''دستورالوزاره'' یا وصایای نظام‌الملک، که خطاب به فرزند خویش نظام‌الدین ابوالفتح فخرالملک در ذکر شرایط وزارت و امور سیاست نوشته، از دیگر تألیفات ویمی‌باشد&lt;ref&gt;لمبتون، ا.ک.س. «ساختار درونیامپراطوریسلجوقی»، '''''تاریخ ایران کمبریج'''''. ترجمه حسن انوشه، تهران: امیرکبیر، 1366، ص 274.&lt;/ref&gt;. خواجه نظام‌الملک با تحریر ''سیاست‌نامه'' بر پایه تجربه نزدیک به سی سال وزارت خود و دریافتیاز سنت اندیشه ایرانشهری، نظریه سلطنت مطلقه و نظام سیاسی متمرکزی را تدوین کرد که نزدیک به هزار سال یعنی تا فراهم امدن مقدمات جنبش مشروطه‌خواهی، شالوده هرگونه نظریه حکومت در ایران زمین به شمار می‌امد&lt;ref&gt;  صفا، ذبیح‌الله. '''''تاریخ ادبیات در ایران.''''' تهران، ابن سینا، چاپ چهاردهم، 1347، ج 2، ص 904.&lt;/ref&gt;.  همچنین بسیاری از فتوحات سلجوقیان و پیشرفت‌های سریع انان در امور داخلی مملکت مدیون لیاقت و کیاست او بود و به همین سبب با مرگ او شیرازه کار سلاجقه از هم گسیخته شد و کاریکه او به نظام اورده بود از نظم و نسق افتاد&lt;ref&gt;راوندی، محمد بن محمد بن سلیمان. '''''راحه الصدور و ایه السرور'''''. به کوشش محمد اقبال و با حواشی مجتبی مینوی، تهران: امیرکبیر، 1364، ص 126.&lt;/ref&gt;.  وی سرانجام بر اثر سعایت مخالفان از وزارت معزول شد. خواجه اندکی بعد از عزل از مقام وزارت در سفری به نهاوند به ضرب کارد بوطاهر ارّانیی کیاز فدائیان اسماعیلی به قتل رسید&lt;ref&gt;ابن اثیر. '''''الکامل فی التاریخ'''''. به کوشش کارترنبرگ، لیون، بریل، 1864، ج 10، ص 204.&lt;/ref&gt;.  از خواجه فرزندان و نوادگان زیادی به جای ماند که بیشتر انها سالیان دراز شغل وزارت و مقامات عالی دستگاه سلجوقیان و خلفای عباسی را عهده دار شدند. </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[سلجوقیان]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلجوقیان، ملکشاه، ''سیاست‌نامه''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[نهضت مشروطه]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دانشنامه ایران  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). </ins>دانشنامه ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حشمت الله عزیزی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حشمت الله عزیزی</div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9_%D8%B7%D9%88%D8%B3%DB%8C&diff=2686&oldid=prev 2025-02-05T16:46:12Z

<p></p> <a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9_%D8%B7%D9%88%D8%B3%DB%8C&amp;diff=2686&amp;oldid=876">نمایش تغییرات</a>

Nazli https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9_%D8%B7%D9%88%D8%B3%DB%8C&diff=876&oldid=prev 2024-08-14T03:58:10Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;نظام‌الملك،&#039;&#039;&#039; ابوعلي قوام‌الدين حسن مشهور به نظام‌الملك طوسي (408-485ق / ؟ م)، وزير آلب ارسلان و اتابك و وزير ملكشاه سلجوقي بود&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; و نويسنده و دانشمند كتاب معروف سياست‌نامه. تذكره نويسان تولد او را در نوغان طوس دانسته‌اند.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; پدرش از...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;نظام‌الملك،&#039;&#039;&#039; ابوعلي قوام‌الدين حسن مشهور به نظام‌الملك طوسي (408-485ق / ؟ م)، وزير آلب ارسلان و اتابك و وزير ملكشاه سلجوقي بود&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; و نويسنده و دانشمند كتاب معروف سياست‌نامه. <br /> <br /> تذكره نويسان تولد او را در نوغان طوس دانسته‌اند.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; <br /> <br /> پدرش از جانب سوري بن المعتز عامل طوس بود و پسر خود را در آغاز به يادگيري قرآن در طوس واداشت و پس از آن ابوعلي در نيشابور و مرو فقه شافعي را آموخت. بنا به گفتة ابن فندق اين پسر «با صورت كودكان، سيرت پيران داشت.»&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; چندي بعد، وي در بلخ به خدمت ابوعلي بن شاذان به دبيري وي و بعد از استيلاي سلجوقيان بر بلخ كه ابن شاذان وزارت چغري بيك داوود را يافت، نظام‌الملك را در خدمت خود باقي و به دبيري آلب ارسلان گماشت.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; با ارتقاء يافتن آلب ارسلان به مقام سلطنت و خلع عميدالملك كندري، خواجه را با لقب نظام‌الملك به وزارت ممالك سلجوقي برگزيد.&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt;<br /> <br /> خواجه نزديك به سي سال با قدرت در منصب وزارت آلب ارسلان و ملكشاه باقي بود. اهميت كار نظام‌الملك در اين است كه در سدة 5 ق كه غلامان ترك بر ايران چيرگي يافتند، به عنوان وزير دانشمند ايراني به سامان امور كشور پرداخت و از اين رو مي‌توان او را يكي از معماران وحدت ملي و از بزرگ‌ترين كارگزاران حكومتي در ايران دانست.&lt;sup&gt;(6)&lt;/sup&gt; وي فقها و متصوفه مانند امام محمد غزالي، ابوسعيد ابوالخير، امام قشيري، ابوعلي فارمدي، خواجه عبدالله انصاري و امام الحرمين جويني را ارج نهاده و مدارس و خانقاه‌هاي بسيار در سراسر قلمرو دولت سلجوقي پي افكند، و مدارس بسياري به نام نظاميه در اصفهان، بصره، بلخ، بغداد، مرو، نيشابور، هرات و آمل بنياد نهاد و ماهانه‌اي مرتب براي طلاب و اساتيد آنجا مقرر كرد.&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; اين اقدام در مقابل مدارس فاطميان در مصر تاثير بسزايي در رشد و گسترش مدارس و علوم اسلامي در سده‌ي پنجم در ممالك اسلامي گذاشت. <br /> <br /> &#039;&#039;سياست نامه&#039;&#039; يا &#039;&#039;سيرالملوك&#039;&#039; يا &#039;&#039;پنجاه فصل&#039;&#039; به نثر فارسي سليس در موضوعات گوناگون علم‌الاجتماع و سياست مدن از آثار قلمي اوست كه به اشارت و براي ملكشاه سلجوقي نگارش يافته است. &#039;&#039;دستورالوزاره&#039;&#039; يا وصاياي نظام‌الملك، كه خطاب به فرزند خويش نظام‌الدين ابوالفتح فخرالملك در ذكر شرايط وزارت و امور سياست نوشته، از ديگر تأليفات وي مي‌باشد.&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; خواجه نظام‌الملك با تحرير &#039;&#039;سياست‌نامه&#039;&#039; بر پاية تجربة نزديك به سي سال وزارت خود و دريافتي از سنت انديشة ايرانشهري، نظرية سلطنت مطلقه و نظام سياسي متمركزي را تدوين كرد كه نزديك به هزار سال يعني تا فراهم آمدن مقدمات جنبش مشروطه‌خواهي، شالودة هرگونه نظرية حكومت در ايران زمين به شمار مي‌آمد.&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt; همچنين بسياري از فتوحات سلجوقيان و پيشرفت‌هاي سريع آنان در امور داخلي مملكت مديون لياقت و كياست او بود و به همين سبب با مرگ او شيرازة كار سلاجقه از هم گسيخته شد و كاري كه او به نظام آورده بود از نظم و نسق افتاد.&lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt; وي سرانجام بر اثر سعايت مخالفان از وزارت معزول شد. خواجه اندكي بعد از عزل از مقام وزارت در سفري به نهاوند به ضرب كارد بوطاهر ارّاني يكي از فدائيان اسماعيلي به قتل رسيد.&lt;sup&gt;11&lt;/sup&gt; از خواجه فرزندان و نوادگان زيادي به جاي ماند كه بيشتر آنها ساليان دراز شغل وزارت و مقامات عالي دستگاه سلجوقيان و خلفاي عباسي را عهده دار شدند. <br /> <br /> نيزنك: سلجوقيان، ملكشاه، &#039;&#039;سياست‌نامه&#039;&#039;<br /> <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039; <br /> <br /> 1-    سبكي، تاج‌الدين ابن نصر عبدالوهاب، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;طبقات الشافعية الكبري&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش عبدالفتاح محمدالحلوو محمود محمدالطناحي، بيروت، عيسي البابي العلبي، 1966، ص 312.<br /> <br /> 2-    هندوشاه نخجواني، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تجارب السلف&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش عباس اقبال آشتياني، تهران: طهوري، 1357، ص 266.<br /> <br /> 3-    ابن فندق، ابوالحسن علي بن مزيد بيهقي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ بيهق&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش احمد بهمنيار، تهران: فروغي، 1361، ص 79.<br /> <br /> 4-    مينوي، مجتبي. «خواجه نظام‌الملك طوسي»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;نقد حال&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران، خوارزمي، 1367، ص 196.<br /> <br /> 5-    حسيني، صدرالدين بن علي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;اخبار الدولة السلجوقي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش محمد اقبال، بيروت: دارالآفاق الجديدة، 1986، ص 30. <br /> <br /> 6-    نيشابوري، ظهيرالدين. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;سلجوقنامه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش محمد رمضاني، تهران: كلالة خاور، 1332، ص 24.<br /> <br /> 7-    طباطبايي، جواد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;خواجه نظام‌الملك&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: طرح نو، 1357، ص 26.<br /> <br /> 8-    لمبتون، ا.ك.س. «ساختار دروني امپراطوري سلجوقي»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ ايران كمبريج&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة حسن انوشه، تهران: اميركبير، 1366، ص 274.<br /> <br /> 9-    صفا، ذبيح‌الله. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ ادبيات در ايران.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران، ابن سينا، چاپ چهاردهم، 1347، ج 2، ص 904.<br /> <br /> 10-  راوندي، محمد بن محمد بن سليمان. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;راحة الصدور و آية السرور&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش محمد اقبال و با حواشي مجتبي مينوي، تهران: اميركبير، 1364، ص 126.<br /> <br /> 11-  ابن اثير. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;الكامل في التاريخ&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش كارترنبرگ، ليون، بريل، 1864، ج 10، ص 204.<br /> <br /> <br /> حشمت الله عزیزی</div>

Samei