https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DA%AF%DB%8C
هزارگی - تاریخچهٔ نسخهها
2026-06-17T19:36:15Z
تاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکی
MediaWiki 1.43.1
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DA%AF%DB%8C&diff=7260&oldid=prev
Samei در ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۳۳
2025-05-08T18:33:29Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۳۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''هزارگی /''' hæzare(æ)gi/ یا هزاره / hæ(e)zare / از شاخه جنوب غربی زبانهای ایرانی، از خانواده زبانهای هند و ایرانی<ref>Brown, Keith (ed). 2005. '''''The Encyclopedia of Language and Linguistics'''''. Boston, M A: Elsevier. 2<sup>nd</sup> Edition, 14 vol. 14, p. 248.</ref>، و یکی از گویشهای تاجیکی<ref>ارانسكی، یوسیف. م. (1378)، '''''زبانهای ایرانی'''''.ترجمه علی اشرف صادقی، تهران: سخن، ص116- 115.</ref>. هزارگی زبان قومی است به نام هزاره<ref>Dulling, G. K. 1973. '''''The Hazaragi Dialect of Afghan Persian'''''. London: The Central Asian Research Centre, p.12.</ref> که اصلیت مغولی دارند<ref>مصاحب، غلامحسین. 1374. '''''دایره المعارف فارسی'''''. تهران: كتابهای جیبی، ص3268.</ref> و در مناطق کوهستانی بخش مرکزی [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 افغانستان]، بین کابل و هرات (هزارهجات) و نیز در شمال [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 افغانستان]<ref>Bright, William. 1992. '''''International Encyclopedia of Linguistics'''''. Oxford: Oxford University Press. Vol. 2, P. 231.</ref> سکونت دارند. این قوم در نتیجه مهاجرت، در بخشهایی از [https://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 پاکستان]<ref name=":0">برگرفته از https://www.ethnologe.com</ref>، [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 تاجیکستان] و [[کشور ایران|ایران]]، به ویژه در استان خراسان، ساکن شدهاند<ref>ارانسكی، ای. م. 1379، '''''مقدمه فقهاللغه ایرانی'''''.ترجمه كریم كشاورز، تهران: پیام، ص293</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''هزارگی /''' hæzare(æ)gi/ یا هزاره / hæ(e)zare / از شاخه جنوب غربی زبانهای ایرانی، از خانواده زبانهای هند و ایرانی<ref>Brown, Keith (ed). 2005. '''''The Encyclopedia of Language and Linguistics'''''. Boston, M A: Elsevier. 2<sup>nd</sup> Edition, 14 vol. 14, p. 248.</ref>، و یکی از گویشهای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تاجیکی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins><ref>ارانسكی، یوسیف. م. (1378)، '''''زبانهای ایرانی'''''.ترجمه علی اشرف صادقی، تهران: سخن، ص116- 115.</ref>. هزارگی زبان قومی است به نام هزاره<ref>Dulling, G. K. 1973. '''''The Hazaragi Dialect of Afghan Persian'''''. London: The Central Asian Research Centre, p.12.</ref> که اصلیت مغولی دارند<ref>مصاحب، غلامحسین. 1374. '''''دایره المعارف فارسی'''''. تهران: كتابهای جیبی، ص3268.</ref> و در مناطق کوهستانی بخش مرکزی [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 افغانستان]، بین کابل و هرات (هزارهجات) و نیز در شمال [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 افغانستان]<ref>Bright, William. 1992. '''''International Encyclopedia of Linguistics'''''. Oxford: Oxford University Press. Vol. 2, P. 231.</ref> سکونت دارند. این قوم در نتیجه مهاجرت، در بخشهایی از [https://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 پاکستان]<ref name=":0">برگرفته از https://www.ethnologe.com</ref>، [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 تاجیکستان] و [[کشور ایران|ایران]]، به ویژه در استان خراسان، ساکن شدهاند<ref>ارانسكی، ای. م. 1379، '''''مقدمه فقهاللغه ایرانی'''''.ترجمه كریم كشاورز، تهران: پیام، ص293</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جمعیت کل گویشوران هزارگی در 1367 (1988م) 000/000<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">/</del>1 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تا 000</del>/500/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1 </del>نفر<ref>Bright, William. 1992. '''''International Encyclopedia of Linguistics'''''. Oxford: Oxford University Press. Vol. 2, P. 231.</ref> و تعداد هزارههای ساکن ایران در 1372 (1993م. ) 000<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">/283 </del>نفر گزارش شده است<ref name=":0" />. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جمعیت کل گویشوران هزارگی در 1367 (1988م) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1/</ins>000/000 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تا </ins>1/500/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">000 </ins>نفر<ref>Bright, William. 1992. '''''International Encyclopedia of Linguistics'''''. Oxford: Oxford University Press. Vol. 2, P. 231.</ref> و تعداد هزارههای ساکن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور </ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|ایران]] </ins>در 1372 (1993م. ) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">283/</ins>000 نفر گزارش شده است<ref name=":0" />. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>معنای واژه «هزاره» مبهم است، اما در بیشتر منابع، معادل فارسی واژه مغولی «مینگ» (ming) به معنای «هزار» دانسته شده که واحد اصلی تقسیمات سپاهیان [[مغول ها|مغول]] بوده است<ref>Bazmee Ansari, A. S. 1986. "Hazāra'''''", Encyclopedia of Islam''''', New edition. Leiden: E. J. Brill Vol. 3, P. 335.</ref>. ظاهراً مغولها در سدههای 7ق / 13م در پی سیاستی نظامی در منطقه هزارهجات ساکن شدهاند<ref>Dulling, G. K. 1973. '''''The Hazaragi Dialect of Afghan Persian'''''. London: The Central Asian Research Centre, p.13.</ref> و تا سدههای 10ق / 16م که گونهای از زبان فارسی به تدریج جایگزین زبانشان شد، همچنان به مغولی تکلم میکردهاند<ref>ارانسكی، ای. م. 1379'''''، مقدمه فقهاللغه ایرانی'''''.ترجمه كریم كشاورز، تهران: پیام، ص294.</ref>. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>معنای واژه «هزاره» مبهم است، اما در بیشتر منابع، معادل فارسی واژه مغولی «مینگ» (ming) به معنای «هزار» دانسته شده که واحد اصلی تقسیمات سپاهیان [[مغول ها|مغول]] بوده است<ref>Bazmee Ansari, A. S. 1986. "Hazāra'''''", Encyclopedia of Islam''''', New edition. Leiden: E. J. Brill Vol. 3, P. 335.</ref>. ظاهراً مغولها در سدههای 7ق / 13م در پی سیاستی نظامی در منطقه هزارهجات ساکن شدهاند<ref>Dulling, G. K. 1973. '''''The Hazaragi Dialect of Afghan Persian'''''. London: The Central Asian Research Centre, p.13.</ref> و تا سدههای 10ق / 16م که گونهای از زبان فارسی به تدریج جایگزین زبانشان شد، همچنان به مغولی تکلم میکردهاند<ref>ارانسكی، ای. م. 1379'''''، مقدمه فقهاللغه ایرانی'''''.ترجمه كریم كشاورز، تهران: پیام، ص294.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نظامآوایی و ویژگیهای دستوری هزارگی تا حد زیادی مشابه تاجیکی است<ref>Dulling, G. K. 1973. '''''The Hazaragi Dialect of Afghan Persian'''''. London: The Central Asian Research Centre, p. 18-36.</ref> و بخش عمده تفاوت آن با تاجیکی در واژگان نهفته است. به دلائل تاریخی و جغرافیایی، واژگان مغولی و ترکی فراوانی به این گویش راه یافته و چهره آن را دگرگون کرده است<ref>Prokhorov, A. M. (ed). 1981. '''''Great Soviet Encyclopedia.''''' New York: Macmillan, INC. vol. 28, P. 475.</ref>. از جمله تفاوتهای ساختاری هزارگی با فارسی میتوان به محل تکیه واژه اشاره کرد که بر خلاف فارسی و همانند مغولی، میتواند در هر بخش از واژه (گاه حتی به صورت غیرقابل پیشبینی) قرار بگیرد. تکیه در هزارگی معمولاً، در غیاب واکههای بلند بر روی اولین هجای واژه قرار میگیرد و چنانچه واژه یک (یا چند) واکه بلند داشته باشد، اولین هجای دارای واکه بلند تکیه بر خواهد بود<ref>Dulling, G. K. 1973. The '''''Hazaragi Dialect of Afghan Persian'''''. London: The Central Asian Research Centre, p. 37.</ref>. به دلیل مهاجرت گسترده گویشوران هزارگی از [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 افغانستان] به ایران، شمار این افراد در ایران همچنان رو به افزایش است<ref>Brown, Keith (ed). 2005. '''''The Encyclopedia of Language and Linguistics'''''. Boston, M A: Elsevier. 2<sup>nd</sup> Edition, 14 vol. 14, p. 248.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نظامآوایی و ویژگیهای دستوری هزارگی تا حد زیادی مشابه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تاجیکی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>است<ref>Dulling, G. K. 1973. '''''The Hazaragi Dialect of Afghan Persian'''''. London: The Central Asian Research Centre, p. 18-36.</ref> و بخش عمده تفاوت آن با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تاجیکی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در واژگان نهفته است. به دلائل تاریخی و جغرافیایی، واژگان مغولی و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ترکی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>فراوانی به این گویش راه یافته و چهره آن را دگرگون کرده است<ref>Prokhorov, A. M. (ed). 1981. '''''Great Soviet Encyclopedia.''''' New York: Macmillan, INC. vol. 28, P. 475.</ref>. از جمله تفاوتهای ساختاری هزارگی با فارسی میتوان به محل تکیه واژه اشاره کرد که بر خلاف فارسی و همانند مغولی، میتواند در هر بخش از واژه (گاه حتی به صورت غیرقابل پیشبینی) قرار بگیرد. تکیه در هزارگی معمولاً، در غیاب واکههای بلند بر روی اولین هجای واژه قرار میگیرد و چنانچه واژه یک (یا چند) واکه بلند داشته باشد، اولین هجای دارای واکه بلند تکیه بر خواهد بود<ref>Dulling, G. K. 1973. The '''''Hazaragi Dialect of Afghan Persian'''''. London: The Central Asian Research Centre, p. 37.</ref>. به دلیل مهاجرت گسترده گویشوران هزارگی از [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 افغانستان] به ایران، شمار این افراد در ایران همچنان رو به افزایش است<ref>Brown, Keith (ed). 2005. '''''The Encyclopedia of Language and Linguistics'''''. Boston, M A: Elsevier. 2<sup>nd</sup> Edition, 14 vol. 14, p. 248.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مآخذ </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز نگاه کنید به </ins>==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1. Brown, Keith (ed). 2005. '''''The Encyclopedia of Language and Linguistics'''''. Boston, M A: Elsevier. 2<sup>nd</sup> Edition, 14 vol. 14, p. 248.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2. ارانسكی، یوسیف. م. 1378، '''''زبانهای ایرانی'''''.ترجمه علی اشرف صادقی، تهران: سخن، ص116- 115.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[کشور ایران]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[تاجیکی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[مغول ها]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3. Dulling, G. K. 1973. '''''The Hazaragi Dialect of Afghan Persian'''''. London: The Central Asian Research Centre, p.12.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">references </ins>/></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4. مصاحب، غلامحسین. 1374. '''''دایرهالمعارف فارسی'''''. تهران: كتابهای جیبی، ص3268.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5. Bright, William. 1992. '''''International Encyclopedia of Linguistics'''''. Oxford: Oxford University Press. Vol. 2, P. 231.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6. <nowiki>https://www.ethnologe.com</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">nowiki</del>></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7. ارانسكی، ای. م. 1379، '''''مقدمه فقهاللغه ایرانی'''''.ترجمه كریم كشاورز، تهران: پیام، ص293</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8. Bright, William. 1992. '''''International Encyclopedia of Linguistics'''''. Oxford: Oxford University Press. Vol. 2, P. 231.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">9. On web: www.ethnologe.com</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">10. Bazmee Ansari, A. S. 1986. "Hazāra'''''", Encyclopedia of Islam''''', New edition. Leiden: E. J. Brill Vol. 3, P. 335.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">11. Dulling, G. K. 1973. '''''The Hazaragi Dialect of Afghan Persian'''''. London: The Central Asian Research Centre, p.13.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">12. ارانسكی، ای. م. 1379'''''، مقدمه فقهاللغه ایرانی'''''.ترجمه كریم كشاورز، تهران: پیام، ص294.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">13. Dulling, G. K. 1973. '''''The Hazaragi Dialect of Afghan Persian'''''. London: The Central Asian Research Centre, p. 18-36.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">14. Prokhorov, A. M. (ed). 1981. '''''Great Soviet Encyclopedia.''''' New York: Macmillan, INC. vol. 28, P. 475.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">15. Dulling, G. K. 1973. The '''''Hazaragi Dialect of Afghan Persian'''''. London: The Central Asian Research Centre, p. 37.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">16</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> Brown, Keith </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ed</del>). <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2005</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''The Encyclopedia of Language and Linguistics'''''. Boston, M A</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Elsevier</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2<sup>nd<</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup> Edition, 14 vol. 14, p. 248.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1398</ins>). <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشنامه ایران</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران: [https</ins>:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">//alhoda</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ir</ins>/ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فریار اخلاقی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فریار اخلاقی</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:زبان شناسی]]</ins></div></td></tr>
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DA%AF%DB%8C&diff=7259&oldid=prev
Samei در ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۱۱
2025-05-08T18:11:08Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۱۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''هزارگی /''' hæzare(æ)gi/ یا هزاره / hæ(e)zare / از شاخه جنوب غربی زبانهای ایرانی، از خانواده زبانهای هند و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایرانی،</del><sup><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del></sup> و یکی از گویشهای تاجیکی<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> هزارگی زبان قومی است به نام هزاره<<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> که اصلیت مغولی دارند<<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> و در مناطق کوهستانی بخش مرکزی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افغانستان، </del>بین کابل و هرات (هزارهجات) و نیز در شمال افغانستان<<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> سکونت دارند. این قوم در نتیجه مهاجرت، در بخشهایی از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پاکستان،</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> تاجیکستان و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران، </del>به ویژه در استان خراسان، ساکن شدهاند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''هزارگی /''' hæzare(æ)gi/ یا هزاره / hæ(e)zare / از شاخه جنوب غربی زبانهای ایرانی، از خانواده زبانهای هند و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایرانی<ref>Brown, Keith (ed). 2005. '''''The Encyclopedia of Language and Linguistics'''''. Boston, M A: Elsevier. 2</ins><sup><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">nd</ins></sup> <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Edition, 14 vol. 14, p. 248.</ref>، </ins>و یکی از گویشهای تاجیکی<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارانسكی، یوسیف. م. (1378)، '''''زبانهای ایرانی'''''.ترجمه علی اشرف صادقی، تهران: سخن، ص116- 115.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>هزارگی زبان قومی است به نام هزاره<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Dulling, G. K. 1973. '''''The Hazaragi Dialect of Afghan Persian'''''. London: The Central Asian Research Centre, p.12.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>> که اصلیت مغولی دارند<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مصاحب، غلامحسین. 1374. '''''دایره المعارف فارسی'''''. تهران: كتابهای جیبی، ص3268.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>> و در مناطق کوهستانی بخش مرکزی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 افغانستان]، </ins>بین کابل و هرات (هزارهجات) و نیز در شمال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 </ins>افغانستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins><<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Bright, William. 1992. '''''International Encyclopedia of Linguistics'''''. Oxford: Oxford University Press. Vol. 2, P. 231.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>> سکونت دارند. این قوم در نتیجه مهاجرت، در بخشهایی از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 پاکستان]</ins><<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref name=":0"</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برگرفته از https://www.ethnologe.com</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 </ins>تاجیکستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور ایران|ایران]]، </ins>به ویژه در استان خراسان، ساکن شدهاند<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارانسكی، ای. م. 1379، '''''مقدمه فقهاللغه ایرانی'''''.ترجمه كریم كشاورز، تهران: پیام، ص293</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جمعیت کل گویشوران هزارگی در 1367 (1988م) 000/000/1 تا 000/500/1 نفر<<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> و تعداد هزارههای ساکن ایران در 1372 (1993م. ) 000/283 نفر گزارش شده است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.<sup>9</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جمعیت کل گویشوران هزارگی در 1367 (1988م) 000/000/1 تا 000/500/1 نفر<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Bright, William. 1992. '''''International Encyclopedia of Linguistics'''''. Oxford: Oxford University Press. Vol. 2, P. 231.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>> و تعداد هزارههای ساکن ایران در 1372 (1993م. ) 000/283 نفر گزارش شده است<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref name=":0" </ins>/><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>معنای واژه «هزاره» مبهم است، اما در بیشتر منابع، معادل فارسی واژه مغولی «مینگ» (ming) به معنای «هزار» دانسته شده که واحد اصلی تقسیمات سپاهیان [[مغول ها|مغول]] بوده است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">10</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> ظاهراً مغولها در سدههای 7ق / 13م در پی سیاستی نظامی در منطقه هزارهجات ساکن شدهاند<<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">11</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> و تا سدههای 10ق / 16م که گونهای از زبان فارسی به تدریج جایگزین زبانشان شد، همچنان به مغولی تکلم میکردهاند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">12</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>معنای واژه «هزاره» مبهم است، اما در بیشتر منابع، معادل فارسی واژه مغولی «مینگ» (ming) به معنای «هزار» دانسته شده که واحد اصلی تقسیمات سپاهیان [[مغول ها|مغول]] بوده است<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Bazmee Ansari, A. S. 1986. "Hazāra'''''", Encyclopedia of Islam''''', New edition. Leiden: E. J. Brill Vol. 3, P. 335.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>ظاهراً مغولها در سدههای 7ق / 13م در پی سیاستی نظامی در منطقه هزارهجات ساکن شدهاند<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Dulling, G. K. 1973. '''''The Hazaragi Dialect of Afghan Persian'''''. London: The Central Asian Research Centre, p.13.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>> و تا سدههای 10ق / 16م که گونهای از زبان فارسی به تدریج جایگزین زبانشان شد، همچنان به مغولی تکلم میکردهاند<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارانسكی، ای. م. 1379'''''، مقدمه فقهاللغه ایرانی'''''.ترجمه كریم كشاورز، تهران: پیام، ص294.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نظامآوایی و ویژگیهای دستوری هزارگی تا حد زیادی مشابه تاجیکی است<<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">13</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> و بخش عمده تفاوت آن با تاجیکی در واژگان نهفته است. به دلائل تاریخی و جغرافیایی، واژگان مغولی و ترکی فراوانی به این گویش راه یافته و چهره آن را دگرگون کرده است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">14</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> از جمله تفاوتهای ساختاری هزارگی با فارسی میتوان به محل تکیه واژه اشاره کرد که بر خلاف فارسی و همانند مغولی، میتواند در هر بخش از واژه (گاه حتی به صورت غیرقابل پیشبینی) قرار بگیرد. تکیه در هزارگی معمولاً، در غیاب واکههای بلند بر روی اولین هجای واژه قرار میگیرد و چنانچه واژه یک (یا چند) واکه بلند داشته باشد، اولین هجای دارای واکه بلند تکیه بر خواهد بود<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">15</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نظامآوایی و ویژگیهای دستوری هزارگی تا حد زیادی مشابه تاجیکی است<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Dulling, G. K. 1973. '''''The Hazaragi Dialect of Afghan Persian'''''. London: The Central Asian Research Centre, p. 18-36.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>> و بخش عمده تفاوت آن با تاجیکی در واژگان نهفته است. به دلائل تاریخی و جغرافیایی، واژگان مغولی و ترکی فراوانی به این گویش راه یافته و چهره آن را دگرگون کرده است<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Prokhorov, A. M. (ed). 1981. '''''Great Soviet Encyclopedia.''''' New York: Macmillan, INC. vol. 28, P. 475.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>از جمله تفاوتهای ساختاری هزارگی با فارسی میتوان به محل تکیه واژه اشاره کرد که بر خلاف فارسی و همانند مغولی، میتواند در هر بخش از واژه (گاه حتی به صورت غیرقابل پیشبینی) قرار بگیرد. تکیه در هزارگی معمولاً، در غیاب واکههای بلند بر روی اولین هجای واژه قرار میگیرد و چنانچه واژه یک (یا چند) واکه بلند داشته باشد، اولین هجای دارای واکه بلند تکیه بر خواهد بود<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Dulling, G. K. 1973. The '''''Hazaragi Dialect of Afghan Persian'''''. London: The Central Asian Research Centre, p. 37.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>به دلیل مهاجرت گسترده گویشوران هزارگی از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 </ins>افغانستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>به ایران، شمار این افراد در ایران همچنان رو به افزایش است<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><ref>Brown, Keith (ed). 2005</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''The Encyclopedia of Language and Linguistics'''''. Boston, M A: Elsevier. 2</ins><sup><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">nd</ins></sup> <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Edition, 14 vol. 14, p. 248.</ref>.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به دلیل مهاجرت گسترده گویشوران هزارگی از افغانستان به ایران، شمار این افراد در ایران همچنان رو به افزایش است.<sup><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">16</del></sup> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مآخذ:'''</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1. Brown, Keith (ed). 2005. '''''The Encyclopedia of Language and Linguistics'''''. Boston, M A: Elsevier. 2<sup>nd</sup> Edition, 14 vol. 14, p. 248.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1. Brown, Keith (ed). 2005. '''''The Encyclopedia of Language and Linguistics'''''. Boston, M A: Elsevier. 2<sup>nd</sup> Edition, 14 vol. 14, p. 248.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>2. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارانسكي، يوسيف</del>. م. 1378، '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زبانهاي ايراني</del>'''''.ترجمه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علي </del>اشرف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صادقي، </del>تهران: سخن، ص116- 115.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>2. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارانسكی، یوسیف</ins>. م. 1378، '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زبانهای ایرانی</ins>'''''.ترجمه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علی </ins>اشرف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صادقی، </ins>تهران: سخن، ص116- 115.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>3. Dulling, G. K. 1973. '''''The Hazaragi Dialect of Afghan Persian'''''. London: The Central Asian Research Centre, p.12.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>3. Dulling, G. K. 1973. '''''The Hazaragi Dialect of Afghan Persian'''''. London: The Central Asian Research Centre, p.12.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>4. مصاحب، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غلامحسين</del>. 1374. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دايرهالمعارف فارسي</del>'''''. تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتابهاي جيبي، </del>ص3268.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>4. مصاحب، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غلامحسین</ins>. 1374. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرهالمعارف فارسی</ins>'''''. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتابهای جیبی، </ins>ص3268.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>5. Bright, William. 1992. '''''International Encyclopedia of Linguistics'''''. Oxford: Oxford University Press. Vol. 2, P. 231.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>5. Bright, William. 1992. '''''International Encyclopedia of Linguistics'''''. Oxford: Oxford University Press. Vol. 2, P. 231.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>6. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> On web</del>: www.ethnologe.com</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>6. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> <nowiki>https</ins>:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">//</ins>www.ethnologe.com<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></nowiki></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>7. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارانسكي، اي</del>. م. 1379، '''''مقدمه فقهاللغه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايراني</del>'''''.ترجمه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كريم </del>كشاورز، تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيام، </del>ص293</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>7. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارانسكی، ای</ins>. م. 1379، '''''مقدمه فقهاللغه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایرانی</ins>'''''.ترجمه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كریم </ins>كشاورز، تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیام، </ins>ص293</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>8. Bright, William. 1992. '''''International Encyclopedia of Linguistics'''''. Oxford: Oxford University Press. Vol. 2, P. 231.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>8. Bright, William. 1992. '''''International Encyclopedia of Linguistics'''''. Oxford: Oxford University Press. Vol. 2, P. 231.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l34">خط ۳۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۰:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>11. Dulling, G. K. 1973. '''''The Hazaragi Dialect of Afghan Persian'''''. London: The Central Asian Research Centre, p.13.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>11. Dulling, G. K. 1973. '''''The Hazaragi Dialect of Afghan Persian'''''. London: The Central Asian Research Centre, p.13.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>12. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارانسكي، اي</del>. م. 1379'''''، مقدمه فقهاللغه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايراني</del>'''''.ترجمه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كريم </del>كشاورز، تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيام، </del>ص294.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>12. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارانسكی، ای</ins>. م. 1379'''''، مقدمه فقهاللغه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایرانی</ins>'''''.ترجمه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كریم </ins>كشاورز، تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیام، </ins>ص294.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>13. Dulling, G. K. 1973. '''''The Hazaragi Dialect of Afghan Persian'''''. London: The Central Asian Research Centre, p. 18-36.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>13. Dulling, G. K. 1973. '''''The Hazaragi Dialect of Afghan Persian'''''. London: The Central Asian Research Centre, p. 18-36.</div></td></tr>
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DA%AF%DB%8C&diff=7224&oldid=prev
Samei در ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۵۴
2025-05-08T16:54:48Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۵۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''هزارگی /''' hæzare(æ)gi/ یا هزاره / hæ(e)zare / از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاخة </del>جنوب غربی زبانهای ایرانی، از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خانوادة </del>زبانهای هند و ایرانی،<sup>1</sup> و یکی از گویشهای تاجیکی.<sup>2</sup> هزارگی زبان قومی است به نام هزاره<sup>3</sup> که اصلیت مغولی دارند<sup>4</sup> و در مناطق کوهستانی بخش مرکزی افغانستان، بین کابل و هرات (هزارهجات) و نیز در شمال افغانستان<sup>5</sup> سکونت دارند. این قوم در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نتیجة </del>مهاجرت، در بخشهایی از پاکستان،<sup>6</sup> تاجیکستان و ایران، به ویژه در استان خراسان، ساکن شدهاند.<sup>7</sup></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''هزارگی /''' hæzare(æ)gi/ یا هزاره / hæ(e)zare / از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاخه </ins>جنوب غربی زبانهای ایرانی، از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خانواده </ins>زبانهای هند و ایرانی،<sup>1</sup> و یکی از گویشهای تاجیکی.<sup>2</sup> هزارگی زبان قومی است به نام هزاره<sup>3</sup> که اصلیت مغولی دارند<sup>4</sup> و در مناطق کوهستانی بخش مرکزی افغانستان، بین کابل و هرات (هزارهجات) و نیز در شمال افغانستان<sup>5</sup> سکونت دارند. این قوم در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نتیجه </ins>مهاجرت، در بخشهایی از پاکستان،<sup>6</sup> تاجیکستان و ایران، به ویژه در استان خراسان، ساکن شدهاند.<sup>7</sup></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جمعیت کل گویشوران هزارگی در 1367 (1988م) 000/000/1 تا 000/500/1 نفر<sup>8</sup> و تعداد هزارههای ساکن ایران در 1372 (1993م. ) 000/283 نفر گزارش شده است.<sup>9</sup> </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جمعیت کل گویشوران هزارگی در 1367 (1988م) 000/000/1 تا 000/500/1 نفر<sup>8</sup> و تعداد هزارههای ساکن ایران در 1372 (1993م. ) 000/283 نفر گزارش شده است.<sup>9</sup> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>معنای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واژة </del>«هزاره» مبهم است، اما در بیشتر منابع، معادل فارسی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واژة </del>مغولی «مینگ» (ming) به معنای «هزار» دانسته شده که واحد اصلی تقسیمات سپاهیان مغول بوده است.<sup>10</sup> ظاهراً مغولها در سدههای 7ق / 13م در پی سیاستی نظامی در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منطقة </del>هزارهجات ساکن شدهاند<sup>11</sup> و تا سدههای 10ق / 16م که گونهای از زبان فارسی به تدریج جایگزین زبانشان شد، همچنان به مغولی تکلم میکردهاند.<sup>12</sup> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>معنای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واژه </ins>«هزاره» مبهم است، اما در بیشتر منابع، معادل فارسی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واژه </ins>مغولی «مینگ» (ming) به معنای «هزار» دانسته شده که واحد اصلی تقسیمات سپاهیان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مغول <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ها|مغول]] </ins>بوده است.<sup>10</sup> ظاهراً مغولها در سدههای 7ق / 13م در پی سیاستی نظامی در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منطقه </ins>هزارهجات ساکن شدهاند<sup>11</sup> و تا سدههای 10ق / 16م که گونهای از زبان فارسی به تدریج جایگزین زبانشان شد، همچنان به مغولی تکلم میکردهاند.<sup>12</sup> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نظامآوایی و ویژگیهای دستوری هزارگی تا حد زیادی مشابه تاجیکی است<sup>13</sup> و بخش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عمدة </del>تفاوت آن با تاجیکی در واژگان نهفته است. به دلائل تاریخی و جغرافیایی، واژگان مغولی و ترکی فراوانی به این گویش راه یافته و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چهرة </del>آن را دگرگون کرده است.<sup>14</sup> از جمله تفاوتهای ساختاری هزارگی با فارسی میتوان به محل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تکیة </del>واژه اشاره کرد که بر خلاف فارسی و همانند مغولی، میتواند در هر بخش از واژه (گاه حتی به صورت غیرقابل پیشبینی) قرار بگیرد. تکیه در هزارگی معمولاً، در غیاب واکههای بلند بر روی اولین هجای واژه قرار میگیرد و چنانچه واژه یک (یا چند) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واکة </del>بلند داشته باشد، اولین هجای دارای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واکة </del>بلند تکیه بر خواهد بود.<sup>15</sup> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نظامآوایی و ویژگیهای دستوری هزارگی تا حد زیادی مشابه تاجیکی است<sup>13</sup> و بخش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عمده </ins>تفاوت آن با تاجیکی در واژگان نهفته است. به دلائل تاریخی و جغرافیایی، واژگان مغولی و ترکی فراوانی به این گویش راه یافته و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چهره </ins>آن را دگرگون کرده است.<sup>14</sup> از جمله تفاوتهای ساختاری هزارگی با فارسی میتوان به محل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تکیه </ins>واژه اشاره کرد که بر خلاف فارسی و همانند مغولی، میتواند در هر بخش از واژه (گاه حتی به صورت غیرقابل پیشبینی) قرار بگیرد. تکیه در هزارگی معمولاً، در غیاب واکههای بلند بر روی اولین هجای واژه قرار میگیرد و چنانچه واژه یک (یا چند) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واکه </ins>بلند داشته باشد، اولین هجای دارای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واکه </ins>بلند تکیه بر خواهد بود.<sup>15</sup> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به دلیل مهاجرت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گستردة </del>گویشوران هزارگی از افغانستان به ایران، شمار این افراد در ایران همچنان رو به افزایش است.<sup>16</sup> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به دلیل مهاجرت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گسترده </ins>گویشوران هزارگی از افغانستان به ایران، شمار این افراد در ایران همچنان رو به افزایش است.<sup>16</sup> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l14">خط ۱۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1. Brown, Keith (ed). 2005. '''''The Encyclopedia of Language and Linguistics'''''. Boston, M A: Elsevier. 2<sup>nd</sup> Edition, 14 vol. 14, p. 248.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1. Brown, Keith (ed). 2005. '''''The Encyclopedia of Language and Linguistics'''''. Boston, M A: Elsevier. 2<sup>nd</sup> Edition, 14 vol. 14, p. 248.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>2. ارانسكي، يوسيف. م. 1378، '''''زبانهاي ايراني'''''.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمة </del>علي اشرف صادقي، تهران: سخن، ص116- 115.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>2. ارانسكي، يوسيف. م. 1378، '''''زبانهاي ايراني'''''.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمه </ins>علي اشرف صادقي، تهران: سخن، ص116- 115.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>3. Dulling, G. K. 1973. '''''The Hazaragi Dialect of Afghan Persian'''''. London: The Central Asian Research Centre, p.12.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>3. Dulling, G. K. 1973. '''''The Hazaragi Dialect of Afghan Persian'''''. London: The Central Asian Research Centre, p.12.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>4. مصاحب، غلامحسين. 1374. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دايرةالمعارف </del>فارسي'''''. تهران: كتابهاي جيبي، ص3268.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>4. مصاحب، غلامحسين. 1374. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دايرهالمعارف </ins>فارسي'''''. تهران: كتابهاي جيبي، ص3268.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>5. Bright, William. 1992. '''''International Encyclopedia of Linguistics'''''. Oxford: Oxford University Press. Vol. 2, P. 231.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>5. Bright, William. 1992. '''''International Encyclopedia of Linguistics'''''. Oxford: Oxford University Press. Vol. 2, P. 231.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l24">خط ۲۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>6. On web: www.ethnologe.com</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>6. On web: www.ethnologe.com</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>7. ارانسكي، اي. م. 1379، '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقدمة فقهاللغة </del>ايراني'''''.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمة </del>كريم كشاورز، تهران: پيام، ص293</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>7. ارانسكي، اي. م. 1379، '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقدمه فقهاللغه </ins>ايراني'''''.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمه </ins>كريم كشاورز، تهران: پيام، ص293</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>8. Bright, William. 1992. '''''International Encyclopedia of Linguistics'''''. Oxford: Oxford University Press. Vol. 2, P. 231.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>8. Bright, William. 1992. '''''International Encyclopedia of Linguistics'''''. Oxford: Oxford University Press. Vol. 2, P. 231.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l34">خط ۳۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>11. Dulling, G. K. 1973. '''''The Hazaragi Dialect of Afghan Persian'''''. London: The Central Asian Research Centre, p.13.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>11. Dulling, G. K. 1973. '''''The Hazaragi Dialect of Afghan Persian'''''. London: The Central Asian Research Centre, p.13.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>12. ارانسكي، اي. م. 1379'''''، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقدمة فقهاللغة </del>ايراني'''''.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمة </del>كريم كشاورز، تهران: پيام، ص294.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>12. ارانسكي، اي. م. 1379'''''، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقدمه فقهاللغه </ins>ايراني'''''.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمه </ins>كريم كشاورز، تهران: پيام، ص294.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>13. Dulling, G. K. 1973. '''''The Hazaragi Dialect of Afghan Persian'''''. London: The Central Asian Research Centre, p. 18-36.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>13. Dulling, G. K. 1973. '''''The Hazaragi Dialect of Afghan Persian'''''. London: The Central Asian Research Centre, p. 18-36.</div></td></tr>
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DA%AF%DB%8C&diff=375&oldid=prev
Samei: صفحهای تازه حاوی «'''هزارگی /''' hæzare(æ)gi/ یا هزاره / hæ(e)zare / از شاخة جنوب غربی زبانهای ایرانی، از خانوادة زبانهای هند و ایرانی،<sup>1</sup> و یکی از گویشهای تاجیکی.<sup>2</sup> هزارگی زبان قومی است به نام هزاره<sup>3</sup> که اصلیت مغولی دارند<sup>4</sup> و در مناطق کوهستانی بخش مرک...» ایجاد کرد
2024-08-12T14:24:01Z
<p>صفحهای تازه حاوی «'''هزارگی /''' hæzare(æ)gi/ یا هزاره / hæ(e)zare / از شاخة جنوب غربی زبانهای ایرانی، از خانوادة زبانهای هند و ایرانی،<sup>1</sup> و یکی از گویشهای تاجیکی.<sup>2</sup> هزارگی زبان قومی است به نام هزاره<sup>3</sup> که اصلیت مغولی دارند<sup>4</sup> و در مناطق کوهستانی بخش مرک...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''هزارگی /''' hæzare(æ)gi/ یا هزاره / hæ(e)zare / از شاخة جنوب غربی زبانهای ایرانی، از خانوادة زبانهای هند و ایرانی،<sup>1</sup> و یکی از گویشهای تاجیکی.<sup>2</sup> هزارگی زبان قومی است به نام هزاره<sup>3</sup> که اصلیت مغولی دارند<sup>4</sup> و در مناطق کوهستانی بخش مرکزی افغانستان، بین کابل و هرات (هزارهجات) و نیز در شمال افغانستان<sup>5</sup> سکونت دارند. این قوم در نتیجة مهاجرت، در بخشهایی از پاکستان،<sup>6</sup> تاجیکستان و ایران، به ویژه در استان خراسان، ساکن شدهاند.<sup>7</sup><br />
<br />
جمعیت کل گویشوران هزارگی در 1367 (1988م) 000/000/1 تا 000/500/1 نفر<sup>8</sup> و تعداد هزارههای ساکن ایران در 1372 (1993م. ) 000/283 نفر گزارش شده است.<sup>9</sup> <br />
<br />
معنای واژة «هزاره» مبهم است، اما در بیشتر منابع، معادل فارسی واژة مغولی «مینگ» (ming) به معنای «هزار» دانسته شده که واحد اصلی تقسیمات سپاهیان مغول بوده است.<sup>10</sup> ظاهراً مغولها در سدههای 7ق / 13م در پی سیاستی نظامی در منطقة هزارهجات ساکن شدهاند<sup>11</sup> و تا سدههای 10ق / 16م که گونهای از زبان فارسی به تدریج جایگزین زبانشان شد، همچنان به مغولی تکلم میکردهاند.<sup>12</sup> <br />
<br />
نظامآوایی و ویژگیهای دستوری هزارگی تا حد زیادی مشابه تاجیکی است<sup>13</sup> و بخش عمدة تفاوت آن با تاجیکی در واژگان نهفته است. به دلائل تاریخی و جغرافیایی، واژگان مغولی و ترکی فراوانی به این گویش راه یافته و چهرة آن را دگرگون کرده است.<sup>14</sup> از جمله تفاوتهای ساختاری هزارگی با فارسی میتوان به محل تکیة واژه اشاره کرد که بر خلاف فارسی و همانند مغولی، میتواند در هر بخش از واژه (گاه حتی به صورت غیرقابل پیشبینی) قرار بگیرد. تکیه در هزارگی معمولاً، در غیاب واکههای بلند بر روی اولین هجای واژه قرار میگیرد و چنانچه واژه یک (یا چند) واکة بلند داشته باشد، اولین هجای دارای واکة بلند تکیه بر خواهد بود.<sup>15</sup> <br />
<br />
به دلیل مهاجرت گستردة گویشوران هزارگی از افغانستان به ایران، شمار این افراد در ایران همچنان رو به افزایش است.<sup>16</sup> <br />
<br />
<br />
'''مآخذ:'''<br />
<br />
1. Brown, Keith (ed). 2005. '''''The Encyclopedia of Language and Linguistics'''''. Boston, M A: Elsevier. 2<sup>nd</sup> Edition, 14 vol. 14, p. 248.<br />
<br />
2. ارانسكي، يوسيف. م. 1378، '''''زبانهاي ايراني'''''.ترجمة علي اشرف صادقي، تهران: سخن، ص116- 115.<br />
<br />
3. Dulling, G. K. 1973. '''''The Hazaragi Dialect of Afghan Persian'''''. London: The Central Asian Research Centre, p.12.<br />
<br />
4. مصاحب، غلامحسين. 1374. '''''دايرةالمعارف فارسي'''''. تهران: كتابهاي جيبي، ص3268.<br />
<br />
5. Bright, William. 1992. '''''International Encyclopedia of Linguistics'''''. Oxford: Oxford University Press. Vol. 2, P. 231.<br />
<br />
6. On web: www.ethnologe.com<br />
<br />
7. ارانسكي، اي. م. 1379، '''''مقدمة فقهاللغة ايراني'''''.ترجمة كريم كشاورز، تهران: پيام، ص293<br />
<br />
8. Bright, William. 1992. '''''International Encyclopedia of Linguistics'''''. Oxford: Oxford University Press. Vol. 2, P. 231.<br />
<br />
9. On web: www.ethnologe.com<br />
<br />
10. Bazmee Ansari, A. S. 1986. "Hazāra'''''", Encyclopedia of Islam''''', New edition. Leiden: E. J. Brill Vol. 3, P. 335.<br />
<br />
11. Dulling, G. K. 1973. '''''The Hazaragi Dialect of Afghan Persian'''''. London: The Central Asian Research Centre, p.13.<br />
<br />
12. ارانسكي، اي. م. 1379'''''، مقدمة فقهاللغة ايراني'''''.ترجمة كريم كشاورز، تهران: پيام، ص294.<br />
<br />
13. Dulling, G. K. 1973. '''''The Hazaragi Dialect of Afghan Persian'''''. London: The Central Asian Research Centre, p. 18-36.<br />
<br />
14. Prokhorov, A. M. (ed). 1981. '''''Great Soviet Encyclopedia.''''' New York: Macmillan, INC. vol. 28, P. 475.<br />
<br />
15. Dulling, G. K. 1973. The '''''Hazaragi Dialect of Afghan Persian'''''. London: The Central Asian Research Centre, p. 37.<br />
<br />
16. Brown, Keith (ed). 2005. '''''The Encyclopedia of Language and Linguistics'''''. Boston, M A: Elsevier. 2<sup>nd</sup> Edition, 14 vol. 14, p. 248.<br />
<br />
فریار اخلاقی</div>
Samei