هنر دوران هخامنشی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Samei در ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۴۹

2026-02-15T09:49:26Z

نمایش تغییرات

Samei در ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۲۵

2026-02-15T09:25:04Z

نمایش تغییرات

Samei در ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۵۶

2026-02-15T08:56:49Z

نمایش تغییرات

Mina در ‏۴ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۴۱

2026-01-04T09:41:36Z

نمایش تغییرات

Mina: ویرایش کامل متن هم معنایی و هم املایی ومطابقت دادن بامتن کتاب

2025-12-18T18:23:41Z

ویرایش کامل متن هم معنایی و هم املایی ومطابقت دادن بامتن کتاب

نمایش تغییرات

Mina: ویرایش جزیی متن

2025-12-17T14:51:14Z

ویرایش جزیی متن

نمایش تغییرات

Mina: ویرایش جزیی متن

2025-12-17T14:08:54Z

ویرایش جزیی متن

نمایش تغییرات

Mina: ویرایش جزیی متن

2025-12-15T13:24:58Z

ویرایش جزیی متن

نمایش تغییرات

Mina: اصلاح غلط املایی و معنایی

2025-12-15T12:20:37Z

اصلاح غلط املایی و معنایی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۲۰
خط ۱۸:		خط ۱۸:
	۳- پلی در باختر در،که بر روی آب‌راه بنا شده بود. سطح چوبی آن بر ۵ ردیف ۳ ستونی قرار داشته است؛		۳- پلی در باختر در،که بر روی آب‌راه بنا شده بود. سطح چوبی آن بر ۵ ردیف ۳ ستونی قرار داشته است؛

	۴-کاخ بارعام (نامی قراردادی) در ۲۰۰ متری شمال باختری دروازه در اندازه‌ی ۲۵/۳۲ * ۱۴/۲۲ متر شامل ۲ ردیف ۴ ستونی به بلندای ۴۴/۱۳ متر از سنگ آهکی سفید روی پایه‌های چهارگوش سفید و سیاه؛ سر ستون‌ها به شکل نیم تنه‌ی شیر،گربه‌سانان شاخ‌دار، گاوها و اسب‌ها؛ درهای وسط دو طرف، بزرگ‌ترین آذینی از نقش برجسته‌ای با نوشته‌ای به زبان آشوری،		۴-کاخ بارعام (نامی قراردادی) در ۲۰۰ متری شمال باختری دروازه در اندازه‌ی 32/25 * 22/14 متر شامل ۲ ردیف ۴ ستونی به بلندای 13/44 متر از سنگ آهکی سفید روی پایه‌های چهارگوش سفید و سیاه؛ سر ستون‌ها به شکل نیم تنه‌ی شیر،گربه‌سانان شاخ‌دار، گاوها و اسب‌ها؛ درهای وسط دو طرف، بزرگ‌ترین آذینی از نقش برجسته‌ای با نوشته‌ای به زبان آشوری، داشته است: در طرف خاوری یک موجود نیم ماهی و یک گاو - مرد، در طرف باختری یک مرد با دیوی با پنجه‌های پرنده. این درها بر دو رواق به بلندای 5/10 متر باز می‌شدند: رواق جنوبی را ۲ برج در دو گوشه در بر می‌گیرند که احتمالاً محل پلکان بوده‌اند. این رواق، که ۵۳ متر درازا دارد، به‌ راحتی با فضای بیرون ارتباط داشته است؛

			۵-غرفه‌ی باغ یا محل نگهبانی، یک تالار سنگ‌فرش شده در اندازه‌ی 10/15* 11/70 متر بوده است با ۲ رواق که در دو طرف آن‌ها ستونی کارگذارده شده است و یک گنجینه‌ی زر و سیم در نزدیکی آن پیدا شده است؛

			۶-کاخ مسکونی به طور عمود بر «تالار بار عام» ساخته شده که ۷۳ * ۴۲ متر سطح آن است؛ تالار مرکزی آن 23/5 * ۳۲ متر و شامل ۵ ردیف ۶ ستونی است. ستون‌های سنگی آهکی سفید بر پایه‌های چهارگوش سیاه و سفید کوتاه‌تر از ستون‌های تالار بار عام بوده‌اند. هر پهلوی بزرگ‌تر دری داشته است که در وسط قرار نداشته و با نقش برجسته‌ای از سنگ سیاه آذین شده بوده است: شاه با لباس چین‌دار، که شاهزاده‌ای پشت سرش است، داخل تالار می‌شود. روی لباسش نوشته شده بود: «کوروش شاه بزرگ هخامنشی». ممکن است این نقش‌ها در زمان داریوش اجرا شده باشند. رواق شمالی با ۲ ردیف ۱۲ ستونی به ۲ برج در ۲ زاویه متکی است. رواق جنوبی به طول ۷۳ متر و پهنای 9/35 متر، ۲ ردیف ۲۰ ستونی چوبی‌که باگچ رنگارنگ پوشیده شده بوده است دارد. یک ستون جرزی وجود دارد و روی آن کتیبه‌ای به ۳ زبان است: «من، کوروش، شاه هخامنشی هستم». این کاخ تنها بنایی است که سنگ‌هایش، محل تراش با ابزارهای دندانه‌داری، دارد که از ایونیا آورده شده بود و نشان می‌دهد که تاریخ آن از تاریخ بناهای دیگر پاسارگاد به ما نزدیک‌تر است:کاخ می‌بایستی در اواخر پادشاهی‌کوروش ساخته شده باشد؛

	~~هنر ایران پیش~~ از ~~اسلام~~		۷- برجی که به زندان سلیمان مشهور است در ۲۵۰ متری‌کاخ مسکونی در یک حصاری از آجرهای خام ساخته شده است. از این برج فقط یک دیوار آن‌که شبیه دیوار برج نقش رستم است باقی مانده است. بلندای آن 14/15 متر بوده است و بخش پایینی آن تو پر بوده و تنها یک اتاق به ارتفاع 7/76 متر داشته است‌که با یک پلکان ۲۹ پله‌ای عمود بر نمای برج، داخل آن می‌شدند. این بنا به نظر نمی‌آید که مقبره یا معبد بوده باشد؛ زیرا راهی به سقف آن، که معمولاً ستایش آتش در آنجا بوده است، ندارد. مگر اینکه بپذیریم که ستایش آتش در داخل اتاق انجام داده می‌شده است؛

	۸۱		۸. مقبره‌ی کوروش، در جنوب کاخ، جدا افتاده است و شامل یک سکو به بلندای 5/50 متر و ۶ طبقه است و یک اتاق 6/40 * 5/35 متر با همان ارتفاع سکو دارد. درون اتاقک مقبره‌ای، ۲ * ۳ متر است؛ سقف دو شیبه‌ی آن به گلویی‌های ایونیایی شبیه است. پایه‌ی بیرونی آن با گلچه‌های ۲۴ پر آذین شده و زیر سقف دو اتاقک کوچک غیرقابل دسترسی تعبیه شده است. اَنچه که به طور مختصر از پاسارگاد گفته شد، مسلماً همه‌ی آن چیزی نیست که قبلاً وجود داشته است. ایرانیان عموماً به گذشته کم توجه بوده‌اند و احتمال دارد که در دوران بعدی، بو یژه در سده‌ی اسلامی، روستاییان برای ساختمان‌های خود از سنگ‌های این ویرانه‌ها استفاده کرده باشند. از سوی دیگر، کوروش بزرگ این مجموعه را برای سکونت دائم و به نام پایتخت همیشگی انتخاب نکرده بود؛ زیرا هم او بوده است که سکوی عظیم سنگی تخت‌جمشید که متکی به کوه رحمت است را بنیان‌گذارده است. به دلایلی که آندره گدار آورده، ممکن نیست این سکوی عظیم و کاخ آپادانا و تچاریه، که کاخ خصوصی داریوش بوده است، با همه‌ی اشتغالات سیاسی، نظامی و کشوری داریوش در چند دهه ساخته شده باشد. بنابراین سکو در زمان کوروش ساخته شده و در زمان داریوش به پایان رسیده است. این سکو ۴۵۵ متر ضلع باختری، ۳۰۰ متر ضلع خاوری، و ۲۹۰ متر ضلع جنوبی دارد و ارتفاع ضلع جنوبی در وسط آن ۱۸ متر است. هرتسفلر در برجی در شمال تخت‌جمشید ۳۰۰۰۰ لوحه که بر آنها به زبان ایلامی کنده‌کاری شده بود و اسناد سازماندهی پادشاهی داریوش بود پیداکردکه متأسفانه معلوم نیست که این الواح به چه سرنوشتی گرفتار شده‌اند.

	داشته است: در طرف خاوری یک موجود نیم ماهی و یک گاو - مرد، در طرف باختری یک مرد با دیوی با پنجه‌های پرنده. این درها بر دو رواق به بلندای ۱۰/۵ متر باز می‌شدند: رواق جنوبی را ۲ برج در دو گوشه در بر می‌گیرند که احتمالاً محل پلکان بوده‌اند. این رواق، که ۵۳ متر درازا دارد، براحتی با فضای بیرون ارتباط داشته است؛

	۵-غرفه‌ی باغ یا محل نگهبانی، یک تالار سنگ‌فرش شده در اندازه‌ی ۱۵/۱۰ * ۷۰/۱۱ متر بوده است با ۲ رواق که در دو طرف آنها ستونی کارگذارده شده است و یک گنجینه‌ی زر و سیم در نزدیکی آن پیدا شده است؛

	۶-کاخ مسکونی به طور عمود بر «تالار بار عام» ساخته شده که ۷۳ * ۴۲ متر سطح آن است؛ تالار مرکزی آن ۵/۲۳ * ۳۲ متر و شامل ۵ ردیف ۶ ستونی است. ستون‌های سنگی آهکی سفید بر پایه‌های چهارگوش سیاه و سفید کوتاه‌تر از ستون‌های تالار بار عام بوده‌اند. هر پهلوی بزرگ‌تر دری داشته است که در وسط قرار نداشته و با نقش برجسته‌ای از سنگ سیاه آذین شده بوده است: شاه با لباس چین‌دار، که شاهزاده‌ای پشت سرش است، داخل تالار می‌شود. روی لباسش نوشته شده بود: «کوروش شاه بزرگ هخامنشی». ممکن است این نقش‌ها در زمان داریوش اجرا شده باشند. رواق شمالی با ۲ ردیف ۱۲ ستونی به ۲ برج در ۲ زاویه متکی است. رواق جنوبی به طول ۷۳ متر و پهنای ۳۵/۹ متر، ۲ ردیف ۲۰ ستونی چوبی‌که باگچ رنگارنگ پوشیده شده بوده است دارد. یک ستون جرزی وجود دارد و روی آن کتیبه‌ای به ۳ زبان است: «من، کوروش، شاه هخامنشی هستم». این کاخ تنها بنایی است که سنگ‌هایش، محل تراش با ابزارهای دندانه‌داری، دارد که از ایونیا آورده شده بود و نشان می‌دهد که تاریخ آن از تاریخ بناهای دیگر پاسارگاد به ما نزدیک‌تر است:کاخ می‌بایستی در اواخر پادشاهی‌کوروش ساخته شده باشد؛

	۷- برجی که به زندان سلیمان مشهور است در ۲۵۰ متری‌کاخ مسکونی در یک حصاری از آجرهای خام ساخته شده است. از این برج فقط یک دیوار آن‌که شبیه دیوار برج نقش رستم است باقی مانده است. بلندای آن ۱۵/۱۴ متر بوده است و بخش پایینی آن تو پر بوده و تنها یک اتاق به ارتفاع ۷۶/۷ متر داشته است‌که با یک پلکان ۲۹ پله‌ای عمود بر نمای برج، داخل آن می‌شدند. این بنا به نظر نمی‌آید که مقبره یا معبد بوده باشد؛ زیرا راهی به سقف آن، که معمولاً ستایش آتش در آنجا بوده است، ندارد. مگراینکه بپذیریم که ستایش آتش در داخل اتاق انجام داده می‌شده است؛



	۸۲

	~~تاریخ هنر~~

	۸. مقبره‌ی کوروش، در جنوب کاخ، جدا افتاده است و شامل یک سکو به بلندای ۵۰/۵ متر و ۶ طبقه است و یک اتاق ۴۰/۶ * ۳۵/۵ متر با همان ارتفاع سکو دارد. درون اتاقک مقبره‌ای، ۲ * ۳ متر است؛ سقف دو شیبه‌ی آن به گلویی‌های ایونیایی شبیه است. پایه‌ی بیرونی آن با گلچه‌های ۲۴ پر آذین شده و زیر سقف دو اتاقک کوچک غیرقابل دسترسی تعبیه شده است. اَنچه که به طور مختصر از پاسارگاد گفته شد، مسلماً همه‌ی آن چیزی نیست که قبلاً وجود داشته است. ایرانیان عموماً به گذشته کم توجه بوده‌اند و احتمال دارد که در دوران بعدی، بو یژه در سده‌ی اسلامی، روستاییان برای ساختمان‌های خود از سنگ‌های این ویرانه‌ها استفاده کرده باشند. از سوی دیگر، کوروش بزرگ این مجموعه را برای سکونت ~~دایم~~ و به نام پایتخت همیشگی انتخاب نکرده بود؛ زیرا هم او بوده است که سکوی عظیم سنگی تخت‌جمشید که متکی به کوه رحمت است را بنیان‌گذارده است. به دلایلی که آندره گدار آورده، ممکن نیست این سکوی عظیم و کاخ آپادانا و ~~تچاریه،که~~ کاخ خصوصی داریوش بوده است، با همه‌ی اشتغالات سیاسی، نظامی و کشوری داریوش در چند دهه ساخته شده باشد. بنابراین سکو در زمان کوروش ساخته شده و در زمان داریوش به پایان رسیده است. این سکو ۴۵۵ متر ضلع باختری، ۳۰۰ متر ضلع خاوری، و ۲۹۰ متر ضلع جنوبی دارد و ارتفاع ضلع جنوبی در وسط آن ۱۸ متر است. هرتسفلر در برجی در شمال تخت‌جمشید ۳۰۰۰۰ لوحه که بر آنها به زبان ایلامی کنده‌کاری شده بود و اسناد سازماندهی پادشاهی داریوش بود پیداکردکه متأسفانه معلوم نیست که این الواح به چه سرنوشتی گرفتار شده‌اند.

	تخت‌جمشید یک نمونه‌ی بسیار کامل و زیبا از معماری باشکوه هخامنشی و نتیجه‌ی تجربه‌های معماران آگاه ایرانی از ساختن کاخ‌های پاسارگاد و شوش است. برای ورود به سکوی بزرگ تخت‌جمشید تنها یک پلکان دو سویه در شمال ضلع باختری سکوی بزرگ واقع است که تماشاگر را به یک دروازه‌ی سنگی عظیم، که «دروازه‌ی ملت‌ها» گفته می‌شده راهنمایی می‌کند. ساخت این دروازه را داریوش آغاز کرده و به دست خشایار پایان یافته است. این بنا سه در دارد: در باختری که به پلکان باز می‌شود، درِ خاوری که به خیابانی در جهت خاور ادامه دارد، و درِ جنوبی که به حیاط آپادانا باز می‌شده است. سقف این دروازه بر ۴ ستون استوار بوده است که اکنون ۸۶/۱۴ متر ارتفاع دارد و قاعدتاً می‌بایستی به ۶۶/۱۶ متر برسد.گذرگاه خاوری و باختری دروازه راگاوهای بال‌دار انسانی نگهبانی می‌کرده‌اند. این‌گاوها،که ملهم از هنر آشورند، برخلاف		تخت‌جمشید یک نمونه‌ی بسیار کامل و زیبا از معماری باشکوه هخامنشی و نتیجه‌ی تجربه‌های معماران آگاه ایرانی از ساختن کاخ‌های پاسارگاد و شوش است. برای ورود به سکوی بزرگ تخت‌جمشید تنها یک پلکان دو سویه در شمال ضلع باختری سکوی بزرگ واقع است که تماشاگر را به یک دروازه‌ی سنگی عظیم، که «دروازه‌ی ملت‌ها» گفته می‌شده راهنمایی می‌کند. ساخت این دروازه را داریوش آغاز کرده و به دست خشایار پایان یافته است. این بنا سه در دارد: در باختری که به پلکان باز می‌شود، درِ خاوری که به خیابانی در جهت خاور ادامه دارد، و درِ جنوبی که به حیاط آپادانا باز می‌شده است. سقف این دروازه بر ۴ ستون استوار بوده است که اکنون ۸۶/۱۴ متر ارتفاع دارد و قاعدتاً می‌بایستی به ۶۶/۱۶ متر برسد.گذرگاه خاوری و باختری دروازه راگاوهای بال‌دار انسانی نگهبانی می‌کرده‌اند. این‌گاوها،که ملهم از هنر آشورند، برخلاف

Mina: ویرایش جزیی متن

2025-12-12T07:42:50Z

ویرایش جزیی متن

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۴۲
خط ۶:		خط ۶:
	پارسوماش‌ها در انشان با ایلامی‌ها همدست شدند و در اواخر هزاره‌ی دوم سلطه‌ی ایلامی‌ها را پذیرفتند و در سال‌های ۱۳۰۰ تا ۱۱۰۰ پ.م، اونتاش گال ایلامی و جانشینانش به نام شاهان انشان و شوش پادشاهی کردند. هنگامی که مادها ایران مرکزی و غربی و شمالی را تصرف‌کردند و ماناییان و پارسوا را تابع خود کردند، پارسوماشی‌های انشان نیز قدرتی محلی به دست آوردند و درحدود سال ۷۰۰ پ.م المنس یا هخامنش سلسله‌ی پادشاهی هخامنشی را در انشان بنیان‌گذارد. پس از او تئیس پش یا چشی‌پش به پادشاهی رسید.که از ۶۷۵ تا ۶۴۰ پ.م پادشاهی کرد. او سرزمین پارسی یا پارسه‌آ را نیز تصرف کرد و در اواخر پادشاهی، سرزمین‌های خود را میان پسرانش تقسیم کرد. سرزمین پارسوماش را به فرزند بزرگ‌تر،کوروش اول، داد و او را پادشاه بزرگ خواند. و سرزمین پارسه‌آ را به فرزند کوچک‌تر، آریا رامنا، داد و او را «پادشاه بزرگ» شاه شاهان، شاه سرزمین پارسه‌آ» نامید.کوروش،که به ایلام و میان‌دورود نزدیک‌تر بود، برای در امان بودن از حملات آشور فرزند بزرگ خود را به نینوا نزد آشور بانیپال فرستاد تا به او اطمینان دهد که به ایلام حمله نخواهد کرد. آریا رامنا در آغاز پیشرفت‌های خوبی داشت ولی فرزندش ارسام نتوانست مانند او حکومت‌کند.کوروش اول در زمان قدرت ماد با آنان با دوستی رفتار کرد و کوشید که پارسی‌ها و پارسوماشی‌ها را متحد کند. پسرش کامبیز اول، گرچه خود را مستقل می‌دانست، به گونه‌ای رفتار کرده بود که مادها او را دست نشانده‌ی خود می‌شناختند. به همین دلیل پس از آریا رامنا و ضعف ارسام، آستیاک یا استیاژ، پادشاه ماد، پارسه‌آ را نیز در اختیار کامبیز گذاشت و دختر خود ماندانا را به زناشویی او درآورد و از این وصلت کوروش دوم، که همان کوروش بزرگ باشد، متولد شد.		پارسوماش‌ها در انشان با ایلامی‌ها همدست شدند و در اواخر هزاره‌ی دوم سلطه‌ی ایلامی‌ها را پذیرفتند و در سال‌های ۱۳۰۰ تا ۱۱۰۰ پ.م، اونتاش گال ایلامی و جانشینانش به نام شاهان انشان و شوش پادشاهی کردند. هنگامی که مادها ایران مرکزی و غربی و شمالی را تصرف‌کردند و ماناییان و پارسوا را تابع خود کردند، پارسوماشی‌های انشان نیز قدرتی محلی به دست آوردند و درحدود سال ۷۰۰ پ.م المنس یا هخامنش سلسله‌ی پادشاهی هخامنشی را در انشان بنیان‌گذارد. پس از او تئیس پش یا چشی‌پش به پادشاهی رسید.که از ۶۷۵ تا ۶۴۰ پ.م پادشاهی کرد. او سرزمین پارسی یا پارسه‌آ را نیز تصرف کرد و در اواخر پادشاهی، سرزمین‌های خود را میان پسرانش تقسیم کرد. سرزمین پارسوماش را به فرزند بزرگ‌تر،کوروش اول، داد و او را پادشاه بزرگ خواند. و سرزمین پارسه‌آ را به فرزند کوچک‌تر، آریا رامنا، داد و او را «پادشاه بزرگ» شاه شاهان، شاه سرزمین پارسه‌آ» نامید.کوروش،که به ایلام و میان‌دورود نزدیک‌تر بود، برای در امان بودن از حملات آشور فرزند بزرگ خود را به نینوا نزد آشور بانیپال فرستاد تا به او اطمینان دهد که به ایلام حمله نخواهد کرد. آریا رامنا در آغاز پیشرفت‌های خوبی داشت ولی فرزندش ارسام نتوانست مانند او حکومت‌کند.کوروش اول در زمان قدرت ماد با آنان با دوستی رفتار کرد و کوشید که پارسی‌ها و پارسوماشی‌ها را متحد کند. پسرش کامبیز اول، گرچه خود را مستقل می‌دانست، به گونه‌ای رفتار کرده بود که مادها او را دست نشانده‌ی خود می‌شناختند. به همین دلیل پس از آریا رامنا و ضعف ارسام، آستیاک یا استیاژ، پادشاه ماد، پارسه‌آ را نیز در اختیار کامبیز گذاشت و دختر خود ماندانا را به زناشویی او درآورد و از این وصلت کوروش دوم، که همان کوروش بزرگ باشد، متولد شد.

	کوروش در آغاز مقید بود که زیر فرمان آستیاک باشد لیکن در باطن خود را مدعی و وارث تاج و تخت ماد می‌دانست. او نخست از تمام اقوام ایرانی پیمان ~~وفاداری‌گرفت~~ و از سوی دیگر پیشنهاد و اتحادی را که نابونائید پادشاه بابل به او داده بود پذیرفت. نابونائید پس از اطمینان از جانب کوروش به جمع‌آوری سپاه پرداخت و سپس درحدود سال ۵۵۳ پ.م به هران یورش برد و آنجا را از سیطره‌ی ماد بیرون آورد. آستیاک، که از قدرت گرفتن کوروش بیمناک شده بود، سپاهی را به سرکردگی هارپاگوس به مقابله با کوروش فرستاد و لیکن هارپاگوس با عده‌ی زیادی از سربازانش به سپاهیان کوروش پیوستند. بناچار آستیاک سپاهی دیگر به فرماندهی خود فراهم کرد؛ لیکن کوروش فوراً به اکباتان حمله کرد و آن را تصرف کرد و آستیاک را اسیر نمود و بدین‌ترتیب تمام متصرفات ماد در اختیار کوروش قرارگرفت. او پس از تسخیر سرزمین‌های ماد، بابل، لیدی، پاسارگاد، و سارد را نیز تصرف کرد. پسرش، کامبیز دوم، مصر را ~~هم‌گرفت~~. در زمان داریوش اول قلمرو هخامنشیان از باختر تا یونان و مصر و از شمال، ارمنستان و آسیای صغیر و تا نزدیکی‌های مسکو و از خاور تا دره‌ی سند گسترده شد. او بزرگ‌ترین شاهنشاهی دنیای کهن را به وجود آورد که به‌رغم تنوع زیاد در مذهب و زبان و آداب و رسوم بیشتر از دویست سال دوام		کوروش در آغاز مقید بود که زیر فرمان آستیاک باشد لیکن در باطن خود را مدعی و وارث تاج و تخت ماد می‌دانست. او نخست از تمام اقوام ایرانی پیمان وفاداری‌ گرفت و از سوی دیگر پیشنهاد و اتحادی را که نابونائید پادشاه بابل به او داده بود پذیرفت. نابونائید پس از اطمینان از جانب کوروش به جمع‌آوری سپاه پرداخت و سپس درحدود سال ۵۵۳ پ.م به هران یورش برد و آنجا را از سیطره‌ی ماد بیرون آورد. آستیاک، که از قدرت گرفتن کوروش بیمناک شده بود، سپاهی را به سرکردگی هارپاگوس به مقابله با کوروش فرستاد و لیکن هارپاگوس با عده‌ی زیادی از سربازانش به سپاهیان کوروش پیوستند. بناچار آستیاک سپاهی دیگر به فرماندهی خود فراهم کرد؛ لیکن کوروش فوراً به اکباتان حمله کرد و آن را تصرف کرد و آستیاک را اسیر نمود و بدین‌ترتیب تمام متصرفات ماد در اختیار کوروش قرارگرفت. او پس از تسخیر سرزمین‌های ماد، بابل، لیدی، پاسارگاد، و سارد را نیز تصرف کرد. پسرش، کامبیز دوم، مصر را هم‌ گرفت. در زمان داریوش اول قلمرو هخامنشیان از باختر تا یونان و مصر و از شمال، ارمنستان و آسیای صغیر و تا نزدیکی‌های مسکو و از خاور تا دره‌ی سند گسترده شد. او بزرگ‌ترین شاهنشاهی دنیای کهن را به وجود آورد که به‌رغم تنوع زیاد در مذهب و زبان و آداب و رسوم بیشتر از دویست سال دوام آورد.

			تاریخ هنر ایران از این زمان تغییر می‌کند. این به آن معنی نیست که هنری تازه به وجود می‌آید، بلکه آثار برجا مانده از این دوران، با بیش از دویست سال تداوم هنری، آنقدر هست که به آسانی بتوان آن‌ها را تفسیر و تعبیر کرد؛ به‌ویژه معماری، زیرا از اقوام دیگر ایرانی اثر چندانی بر جا نمانده است. پاسارگاد و تخت‌ جمشید نمونه‌های خوبی از هنر معماری هخامنشی هستند که به سبب بی‌مانند بودن نقشه و طرح و تنوع اجزای ساختمانی بیان‌گر دانش و خرد معماران کارآزموده و هوشمند آن دورانند.

			از پاسارگاد، نخستین پایتخت کوروش بزرگ هخامنشی، چیزی که نمایاننده‌ی یک شهر باشد، جز دو ساختمان و یک برج ویرانه یا ناتمام و یک بنای نسبتاً کوچک نگهبانی، برجا نمانده است. ساختمان‌ها از هم مجزا هستند؛ یکی از آ‌‌‌ن‌ها کاخ مسکونی و دیگری تالار بارعام بوده است که احتمالاً با خیابان درخت‌کاری یا باغی که از میان آب‌راه سنگی می‌گذشته است به هم مربوط می‌شده‌اند. از آثار شهر، که طبعاً می‌بایستی در اطراف این بناها باشد، چیزی بر جا نمانده است. این بناها عبارتند از:
	۸۰

	~~تاریخ هنر~~

	~~آورد.~~

	تاریخ هنر ایران از این زمان تغییر می‌کند. این به آن معنی نیست که هنری تازه به وجود می‌آید، بلکه آثار برجا مانده از این دوران، با بیش از دو یست سال تداوم هنری، آنقدر هست که به آسانی بتوان آنها را تفسیر و تعبیر کرد؛ بویژه معماری، زیرا از اقوام دیگر ایرانی اثر چندانی بر جا نمانده است. پاسارگاد و تخت‌جمشید نمونه‌های خوبی از هنر معماری هخامنشی هستند که به سبب بی‌مانند بودن نقشه و طرح و تنوع اجزای ساختمانی بیان‌گر دانش و خرد معماران کارآزموده و هوشمند آن دورانند.

	از پاسارگاد، نخستین پایتخت کوروش بزرگ هخامنشی، چیزی که نمایاننده‌ی یک شهر باشد، جز دو ساختمان و یک برج ویرانه یا ناتمام و یک بنای نسبتاً کوچک نگهبانی، برجا نمانده است. ساختمان‌ها از هم مجزا هستند؛ یکی از ~~آنها~~ کاخ مسکونی و دیگری تالار بارعام بوده است که احتمالاً با خیابان درخت‌کاری یا باغی که از میان آب‌راه سنگی می‌گذشته است به هم مربوط می‌شده‌اند. از آثار شهر، که طبعاً می‌بایستی در اطراف این بناها باشد، چیزی بر جا نمانده است. این بناها عبارتند از:

	۱- بقایای یک دژ قلعه که شاید ارگ شهر بوده باشد؛		۱- بقایای یک دژ قلعه که شاید ارگ شهر بوده باشد؛

	۲- یک سردر بزرگ و یک بنای مستطیلی به مساحت ۵۶/۲۶ * ۲۲ متر با تنها یک تالار با ۲ ردیف ۴ ستونی، درهای اصلی که از دو طرف باز می‌شده است و باگاوهای غول‌پیکر نگاهبانی، می‌شده است که قطعات شکسته‌ی آنها گردآوری شده‌اند. در پهلوی بزرگ هزاره‌ای دارد با نقش انسانی با ۴ بال و کلاه مخصوصی بر سرکه در بخش میانی آن ۳ شکل سبویی شکل کشیده دارد و بالای آن کتیبه‌ای بوده است که اکنون از میان رفته است. متن کتیبه چنین بوده است: «من، کوروش، شاه، شاه هخامنشی، «این را ساختم»؛		۲- یک سردر بزرگ و یک بنای مستطیلی به مساحت 26/56 * ۲۲ متر با تنها یک تالار با ۲ ردیف ۴ ستونی، درهای اصلی که از دو طرف باز می‌شده است و باگاوهای غول‌پیکر نگاهبانی، می‌شده است که قطعات شکسته‌ی آنها گردآوری شده‌اند. در پهلوی بزرگ هزاره‌ای دارد با نقش انسانی با ۴ بال و کلاه مخصوصی بر سرکه در بخش میانی آن ۳ شکل سبویی شکل کشیده دارد و بالای آن کتیبه‌ای بوده است که اکنون از میان رفته است. متن کتیبه چنین بوده است: «من، کوروش، شاه، شاه هخامنشی، «این را ساختم»؛

	۳- پلی در باختر در،که بر روی آب‌راه بنا شده بود. سطح چوبی آن بر ۵ ردیف ۳ ستونی قرار داشته است؛		۳- پلی در باختر در،که بر روی آب‌راه بنا شده بود. سطح چوبی آن بر ۵ ردیف ۳ ستونی قرار داشته است؛