https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C
هواشناسی - تاریخچهٔ نسخهها
2026-06-21T06:20:57Z
تاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکی
MediaWiki 1.43.1
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=7818&oldid=prev
Samei در ۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۳۰
2025-05-10T11:30:58Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۳۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l28">خط ۲۸:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۸:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یونس كرامتی، علی همدانی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یونس كرامتی، علی همدانی</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:جغرافیا]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:جغرافیا]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:علوم و فنون]]</ins></div></td></tr>
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=7064&oldid=prev
Samei در ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۰:۴۷
2025-05-08T00:47:47Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۰:۴۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l27">خط ۲۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یونس كرامتی، علی همدانی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یونس كرامتی، علی همدانی</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:جغرافیا]]</ins></div></td></tr>
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=6817&oldid=prev
Nazli در ۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۱۸
2025-05-07T12:18:11Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۱۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l11">خط ۱۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>هواشناسی و اقلیمشناسی دو دانش موازی و نزدیک به هماند که وجه تمایز آن دو، طول دوره مشاهدات آنهاست. در هواشناسی پدیدههای جوی در یک دوره کوتاه مدت، معولاً یک روز تا حداکثر یک هفته بررسی میشود ولی در اقلیمشناسی خصوصیات جوی یک منطقه در یک دوره دراز مدت، حداقل یک دوره 30 ساله مطالعه میگردد<ref>شایان، سیاوش. '''''فرهنگ اصطلاحات جغرافیای طبیعی'''''. تهران: انتشارات مدرسه، چ1، ص244، 1369.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>هواشناسی و اقلیمشناسی دو دانش موازی و نزدیک به هماند که وجه تمایز آن دو، طول دوره مشاهدات آنهاست. در هواشناسی پدیدههای جوی در یک دوره کوتاه مدت، معولاً یک روز تا حداکثر یک هفته بررسی میشود ولی در اقلیمشناسی خصوصیات جوی یک منطقه در یک دوره دراز مدت، حداقل یک دوره 30 ساله مطالعه میگردد<ref>شایان، سیاوش. '''''فرهنگ اصطلاحات جغرافیای طبیعی'''''. تهران: انتشارات مدرسه، چ1، ص244، 1369.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>هواشناسی، در روزگاران کهن، پدیدههای جوی، به همراه برخی مباحث بومشناسی، زمینشناسی و ستارهشناسی در علمی گستردهتر موسوم به «آثار عُلوی» بررسی میشد<ref>کرامتی، یونس. '''''هواشناخت'''''. تهران: 1381، ص18-19.</ref>. ارسطو، فیلسوف نامدار یونان و شاگرد ثئوفراستوس، به ترتیب کتابی مفصل و رسالهای در این باره نوشته بودند<ref>Aristotle, Meteorologica, tr. H. D. P. Lee, London, 1952;</ref><ref>ابن بطریق، یحیی. '''''الآثار العلویه'''''. ترجمه و تحریر متئورولوگیکای ارسطو، به کوشش کازیمیر پترایتس، بیروت: 1967م.</ref><ref>تئوفراستوس. «الآثار العلویه»، چاپ تصویری ترجمه کهن عربی به کوشش فؤاد سزگین در ''مجله '''تاریخ علوم العربیه و الاسلامیه'''''. ج1، فرانکفورت: 1984م.</ref>. اغلب دانشوران مسلمان غالبا از ارسطو و گاه از تئوفراستوس پیروی کردهاند اما در این میان برخی مؤلفان ایرانی هنگام بررسی پدیدههای مختلف این علم، کوشیدهاند نظریات غالبا نادرست این دو را تصحیح کنند<ref>کرامتی. یونس'''''. هواشناخت'''''. تهران: 1381، ص20-21.</ref>. اعضای انجمن سرّی مشهور به اخوان الصفاء، یکی از نخستین مؤلفان ایرانی هستند که رسالهای در این باره نوشتهاند<ref>'''''رسائل اخوان الصفاء'''''. بیروت: 1957م؛ بخش طبیعیات، '''رساله ''الآثار العلویه.''''' ج 2، ص73 به بعد.</ref>. ابن سینا بخشی از کتاب سترگ الشفاء را با عنوان المعادن و الآثار العلویه بدین موضوع اختصاص داده و در النجات و دانشنامه علایی نیز از این مباحث سخن گفته است<ref>کرامتی. «آثار دانشمندان ایرانی درباره آثار علوی و تأثیر نظریات طبیعیدانان یونانی بر آنها»، '''''تاریخ علم در اسلام و نقش دانشمندان ایرانی'''''. به کوشش محمد علی شعاعی و محسن حیدر نیا، تهران: 1378، ص228-240.</ref>. ابوریحان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیرونی، </del>دانشمند پرآوازه ایرانی نیز دست کم 7 اثر مستقل درباره آثار عُلوی یا برخی مباحث تخصصی آن نوشته که متأسفانه هیچ یک باقی نمانده است. وی در بخشی از کتاب افراد المقال با تکیه بر آزمایش برخی نظریات نادرست ارسطو را رد کرده است<ref>کرامتی. '''''«آثار دانشمندان ایرانی درباره آثار علوی و تأثیر نظریات طبیعیدانان یونانی بر آنها»، تاریخ علم در اسلام و نقش دانشمندان ایرانی'''''. 241-242. '''''هواشناخت'''''. ص 141-148.</ref>. [[اسفزاری]]*، نخستین کسی بود که رساله فارسی مستقلی با عنوان آثار علوی نوشت<ref>کرامتی. «آثار دانشمندان ایرانی»، ص 242-243؛ همو. '''''هواشناخت'''''. ص 27-32.</ref>. وی در این کتاب برای نخستین بار به اشکال منظم بلورهای برف اشاره کرده است<ref>اسفزاری، مظفر. '''''آثار علوی'''''. به کوشش محمد تقی مدرس رضوی، تهران: 1356، ص 12-13.</ref><ref>کرامتی. «آثار دانشمندان ایرانی»، ص 244-245؛ همو، '''''هواشناخت'''''. ص 54-55.</ref>. عمربن سهلان ساوجی و شرف الدین مسعودی* نیز یکی پس از دیگری آثار مستقلی به فارسی در این باره نوشتند<ref>کرامتی. «آثار دانشمندان ایرانی»، ص 252، 261؛ همو. '''''هواشناخت'''''. ص 35-37، 44-45.</ref>. شرفالدین مسعودی نیز برخی دیدگاههای جالب توجه، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بویژه </del>درباره چیستی و چگونگی شکل گیری باد داشته است<ref>کرامتی. «باد»، '''''دائره المعارف بزرگ اسلامی'''''. ج 11، ص 62.</ref>. محمد بن محمود بن احمد طوسی، نگارنده کتاب فارسی عجایب المخلوقات (از سده 6ق)، به صراحت علت وزش باد را اختلاف فشار هوا در دو ناحیه مجاور دانسته است<ref>طوسی، محمد بن محمود بن احمد. '''''عجایب المخلوقات'''''. به کوشش منوچهر ستوده، تهران: 1345، ص 83-84.</ref>. در آثار دانشمندان ایرانی بعدی به ندرت میتوان به نکته علمی تازهای برخورد کرد<ref>یادداشت مؤلف.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>هواشناسی، در روزگاران کهن، پدیدههای جوی، به همراه برخی مباحث بومشناسی، زمینشناسی و ستارهشناسی در علمی گستردهتر موسوم به «آثار عُلوی» بررسی میشد<ref>کرامتی، یونس. '''''هواشناخت'''''. تهران: 1381، ص18-19.</ref>. ارسطو، فیلسوف نامدار یونان و شاگرد ثئوفراستوس، به ترتیب کتابی مفصل و رسالهای در این باره نوشته بودند<ref>Aristotle, Meteorologica, tr. H. D. P. Lee, London, 1952;</ref><ref>ابن بطریق، یحیی. '''''الآثار العلویه'''''. ترجمه و تحریر متئورولوگیکای ارسطو، به کوشش کازیمیر پترایتس، بیروت: 1967م.</ref><ref>تئوفراستوس. «الآثار العلویه»، چاپ تصویری ترجمه کهن عربی به کوشش فؤاد سزگین در ''مجله '''تاریخ علوم العربیه و الاسلامیه'''''. ج1، فرانکفورت: 1984م.</ref>. اغلب دانشوران مسلمان غالبا از ارسطو و گاه از تئوفراستوس پیروی کردهاند اما در این میان برخی مؤلفان ایرانی هنگام بررسی پدیدههای مختلف این علم، کوشیدهاند نظریات غالبا نادرست این دو را تصحیح کنند<ref>کرامتی. یونس'''''. هواشناخت'''''. تهران: 1381، ص20-21.</ref>. اعضای انجمن سرّی مشهور به اخوان الصفاء، یکی از نخستین مؤلفان ایرانی هستند که رسالهای در این باره نوشتهاند<ref>'''''رسائل اخوان الصفاء'''''. بیروت: 1957م؛ بخش طبیعیات، '''رساله ''الآثار العلویه.''''' ج 2، ص73 به بعد.</ref>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن سینا، پزشک|</ins>ابن سینا<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بخشی از کتاب سترگ الشفاء را با عنوان المعادن و الآثار العلویه بدین موضوع اختصاص داده و در النجات و دانشنامه علایی نیز از این مباحث سخن گفته است<ref>کرامتی. «آثار دانشمندان ایرانی درباره آثار علوی و تأثیر نظریات طبیعیدانان یونانی بر آنها»، '''''تاریخ علم در اسلام و نقش دانشمندان ایرانی'''''. به کوشش محمد علی شعاعی و محسن حیدر نیا، تهران: 1378، ص228-240.</ref>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ابوریحان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیرونی]]، </ins>دانشمند پرآوازه ایرانی نیز دست کم 7 اثر مستقل درباره آثار عُلوی یا برخی مباحث تخصصی آن نوشته که متأسفانه هیچ یک باقی نمانده است. وی در بخشی از کتاب افراد المقال با تکیه بر آزمایش برخی نظریات نادرست ارسطو را رد کرده است<ref>کرامتی. '''''«آثار دانشمندان ایرانی درباره آثار علوی و تأثیر نظریات طبیعیدانان یونانی بر آنها»، تاریخ علم در اسلام و نقش دانشمندان ایرانی'''''. 241-242. '''''هواشناخت'''''. ص 141-148.</ref>. [[اسفزاری]]*، نخستین کسی بود که رساله فارسی مستقلی با عنوان آثار علوی نوشت<ref>کرامتی. «آثار دانشمندان ایرانی»، ص 242-243؛ همو. '''''هواشناخت'''''. ص 27-32.</ref>. وی در این کتاب برای نخستین بار به اشکال منظم بلورهای برف اشاره کرده است<ref>اسفزاری، مظفر. '''''آثار علوی'''''. به کوشش محمد تقی مدرس رضوی، تهران: 1356، ص 12-13.</ref><ref>کرامتی. «آثار دانشمندان ایرانی»، ص 244-245؛ همو، '''''هواشناخت'''''. ص 54-55.</ref>. عمربن سهلان ساوجی و شرف الدین مسعودی* نیز یکی پس از دیگری آثار مستقلی به فارسی در این باره نوشتند<ref>کرامتی. «آثار دانشمندان ایرانی»، ص 252، 261؛ همو. '''''هواشناخت'''''. ص 35-37، 44-45.</ref>. شرفالدین مسعودی نیز برخی دیدگاههای جالب توجه، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهویژه </ins>درباره چیستی و چگونگی شکل گیری باد داشته است<ref>کرامتی. «باد»، '''''دائره المعارف بزرگ اسلامی'''''. ج 11، ص 62.</ref>. محمد بن محمود بن احمد طوسی، نگارنده کتاب فارسی عجایب المخلوقات (از سده 6ق)، به صراحت علت وزش باد را اختلاف فشار هوا در دو ناحیه مجاور دانسته است<ref>طوسی، محمد بن محمود بن احمد. '''''عجایب المخلوقات'''''. به کوشش منوچهر ستوده، تهران: 1345، ص 83-84.</ref>. در آثار دانشمندان ایرانی بعدی به ندرت میتوان به نکته علمی تازهای برخورد کرد<ref>یادداشت مؤلف.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[اسفزاری]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[ابن سینا، پزشک]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[ابوریحان بیرونی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یونس كرامتی، علی همدانی</ins></div></td></tr>
</table>
Nazli
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=6816&oldid=prev
Nazli در ۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۱۵
2025-05-07T12:15:24Z
<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=6816&oldid=6067">نمایش تغییرات</a>
Nazli
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=6067&oldid=prev
Samei در ۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۸
2025-05-05T08:38:00Z
<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=6067&oldid=1660">نمایش تغییرات</a>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=1660&oldid=prev
Samei در ۲۲ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۳۱
2024-08-22T05:31:20Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۲ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۵:۳۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l29">خط ۲۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علی همدانی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علی همدانی</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هواشناسي، در روزگاران كهن، پديدههاي جوي، به همراه برخي مباحث بومشناسي، زمينشناسي و ستارهشناسي در علمي گستردهتر موسوم به «آثار عُلوي» بررسي ميشد.<sup>1</sup> ارسطو، فيلسوف نامدار يونان و شاگرد ثئوفراستوس، به ترتيب كتابي مفصل و رسالهاي در اين باره نوشته بودند.<sup>2و3و4</sup> اغلب دانشوران مسلمان غالبا از ارسطو و گاه از تئوفراستوس پيروي كردهاند اما در اين ميان برخي مؤلفان ايراني هنگام بررسي پديدههاي مختلف اين علم، كوشيدهاند نظريات غالبا نادرست اين دو را تصحيح كنند.<sup>5</sup> اعضاي انجمن سرّي مشهور به اخوان الصفاء، يكي از نخستين مؤلفان ايراني هستند كه رسالهاي در اين باره نوشتهاند.6 ابن سينا بخشي از كتاب سترگ ''الشفاء'' را با عنوان المعادن و الآثار العلويه بدين موضوع اختصاص داده و در ''النجات'' و ''دانشنامة علايي'' نيز از اين مباحث سخن گفته است.<sup>7</sup> ابوريحان بيروني، دانشمند پرآوازة ايراني نيز دست كم 7 اثر مستقل دربارة آثار عُلوي يا برخي مباحث تخصصي آن نوشته كه متأسفانه هيچ يك باقي نمانده است. وي در بخشي از كتاب ''افراد المقال'' با تكيه بر آزمايش برخي نظريات نادرست ارسطو را رد كرده است.<sup>8</sup> اسفزاري'''*'''، نخستين كسي بود كه رسالة فارسي مستقلي با عنوان آثار علوي نوشت.<sup>9</sup> وي در اين كتاب براي نخستين بار به اشكال منظم بلورهاي برف اشاره كرده است.<sup>10و11</sup> عمربن سهلان ساوجي و شرف الدين مسعودي* نيز يكي پس از ديگري آثار مستقلي به فارسي در اين باره نوشتند.<sup>12</sup> شرفالدين مسعودي نيز برخي ديدگاههاي جالب توجه، بويژه دربارة چيستي و چگونگي شكل گيري باد داشته است.<sup>13</sup> محمد بن محمود بن احمد طوسي، نگارندة كتاب فارسي ''عجايب المخلوقات'' (از سدة 6ق)، به صراحت علت وزش باد را اختلاف فشار هوا در دو ناحية مجاور دانسته است.<sup>14</sup> در آثار دانشمندان ايراني بعدي به ندرت ميتوان به نكتة علمي تازهاي برخورد كرد.<sup>15</sup> </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مآخذ:''' </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1. كرامتي، يونس. '''''هواشناخت'''''. تهران: 1381، ص18-19.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2. Aristotle, Meteorologica, tr. H. D. P. Lee, London, 1952;</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3. ابن بطريق، يحيي. '''''الآثار العلوية'''''. ترجمه و تحرير متئورولوگيكاي ارسطو، به كوشش كازيمير پترايتس، بيروت: 1967م.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4. تئوفراستوس. «الآثار العلوية»، چاپ تصويري ترجمة كهن عربي به كوشش فؤاد سزگين در ''مجلة '''تاريخ علوم العربية و الاسلامية'''''. ج1، فرانكفورت: 1984م.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5. كرامتي. '''''همان'''''. ص20-21.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6. '''''رسائل اخوان الصفاء'''''. بيروت: 1957م؛ بخش طبيعيات، '''رسالة ''الآثار العلوية.''''' ج 2، ص73 به بعد.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7. كرامتي. «آثار دانشمندان ايراني دربارة آثار علوي و تأثير نظريات طبيعيدانان يوناني بر آنها»، '''''تاريخ علم در اسلام و نقش دانشمندان ايراني'''''. به كوشش محمد علي شعاعي و محسن حيدر نيا، تهران: 1378، ص228-240.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8. كرامتي. '''''همان'''''. 241-242؛ همو. '''''هواشناخت'''''. ص 141-148.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">9. كرامتي. «آثار دانشمندان ايراني»، ص 242-243؛ همو. '''''هواشناخت'''''. ص 27-32.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">10. اسفزاري، مظفر. '''''آثار علوي'''''. به كوشش محمد تقي مدرس رضوي، تهران: 1356، ص 12-13.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">11. كرامتي. «آثار دانشمندان ايراني»، ص 244-245؛ همو، '''''هواشناخت'''''. ص 54-55.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">12. كرامتي. «آثار دانشمندان ايراني»، ص 252، 261؛ همو. ''هواشناخت''. ص 35-37، 44-45.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">13. كرامتي. «باد»، '''''دائرة المعارف بزرگ اسلامي'''''. ج 11، ص 62.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">14. طوسي، محمد بن محمود بن احمد. '''''عجايب المخلوقات'''''. به كوشش منوچهر ستوده، تهران: 1345، ص 83-84.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">15. يادداشت مؤلف.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یونس کرامتی</ins></div></td></tr>
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%87%D9%88%D8%A7%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=1055&oldid=prev
Samei: صفحهای تازه حاوی «'''هواشناسي،''' دانشي است كه دربارة شناخت جو (اتمسفر) زمين گفتگو ميكند. پيشبيني وضعيت جوي از مهمترين كارهاي هواشناسي است كه به كمك ابزار و آلات دقيق و نقشههاي مخصوص كه به آنها چارتهاي هواشناسي ميگويند انجام ميشود.<sup>1</sup> در دانش هوا...» ایجاد کرد
2024-08-14T19:34:57Z
<p>صفحهای تازه حاوی «'''هواشناسي،''' دانشي است كه دربارة شناخت جو (اتمسفر) زمين گفتگو ميكند. پيشبيني وضعيت جوي از مهمترين كارهاي هواشناسي است كه به كمك ابزار و آلات دقيق و نقشههاي مخصوص كه به آنها چارتهاي هواشناسي ميگويند انجام ميشود.<sup>1</sup> در دانش هوا...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''هواشناسي،''' دانشي است كه دربارة شناخت جو (اتمسفر) زمين گفتگو ميكند.<br />
<br />
پيشبيني وضعيت جوي از مهمترين كارهاي هواشناسي است كه به كمك ابزار و آلات دقيق و نقشههاي مخصوص كه به آنها چارتهاي هواشناسي ميگويند انجام ميشود.<sup>1</sup> در دانش هواشناسي پديدههايي چون فشار، دما، بادها، طول تابش آفتاب و... مطالعه ميشود<sup>2</sup> و خود به چند شاخة تخصصي تقسيم ميگردد. <br />
<br />
در هواشناسي فيزيكي سير تغييرات و تبديلاتِ انرژي تابشي خورشيدي كه منبع اصلي انرژي در كرة زمين است و فرايندهاي حاصل از آن كه منجر به شكلگيري پديدههاي جوي مانند ابرها، باران، تندبادها و صاعقه ميگردد، مطالعه و بررسي ميشود.<sup>3</sup> هواشناسي فيزيكي پايه و اساس هواشناسي ديناميك است. در اين شاخه از دانش هواشناسي، بادها و قوانين حاكم بر حركتهاي جوي كه حاصل اختلاف انرژي و يا دما بين دو نقطه است، بررسي ميشود. در هواشناسي ديناميك فرض بنيادي اين است كه حركت هوا نتيجة نيروهاي حاصل از فرايندهاي ترموديناميك بر روي زمين است و نيروي محركة اصلي در مدل عمومي گردش هوا، انرژي تابشي خورشيد است.<sup>4</sup> <br />
<br />
هواشناسي سينوپتيك از ديگر شاخههاي دانش هواشناسي است كه در آن اطلاعات پايهاي هواشناسي و عناصري كه در وضعيت جوي يك منطقه تأثير دارند گردآوري و در نقشههاي سينوپتيكي پياده ميشود و براي پيشبيني وضع هوا مورد استفاده قرار ميگيرد.<sup>5</sup><br />
<br />
هواشناسي كشاورزي و ميكرو هواشناسي از شاخههاي نسبتاً جديدتر دانش هواشناسياند. در هواشناسي كشاورزي به تأثيرات آب و هوايي بر محصولات كشاورزي و پوشش گياهي مناطق مختلف پرداخته ميشود و در ميكرو هواشناسي تأثيراتِ شرايط جوي بر يك منطقة كوچكتر از يك كيلومتر مربع مطالعه ميگردد.<sup>6</sup><br />
<br />
هواشناسي و اقليمشناسي دو دانش موازي و نزديك به هماند كه وجه تمايز آن دو، طول دورة مشاهدات آنهاست. در هواشناسي پديدههاي جوي در يك دورة كوتاه مدت، معولاً يك روز تا حداكثر يك هفته بررسي ميشود ولي در اقليمشناسي خصوصيات جوي يك منطقه در يك دورة دراز مدت، حداقل يك دورة 30 ساله مطالعه ميگردد.<sup>7</sup> <br />
<br />
<br />
'''مآخذ:'''<br />
<br />
1. جعفري، عباس. '''''فرهنگ بزرگ گيتاشناسي (اصطلاحات جغرافيايي)'''''. تهران: سازمان جغرافيايي و كارتوگرافي گيتاشناسي، چ2،1372، ص358.<br />
<br />
2. شايان، سياوش. '''''فرهنگ اصطلاحات جغرافياي طبيعي'''''. تهران: انتشارات مدرسه، چ1، ص244، 1369.<br />
<br />
3. عليخاني، بهلول و كاوياني، محمدرضا. '''''مباني آب و هواشناسي'''''. ، تهران: انتشارات سمت، چ1، 1371، ص7 و ذيل ماده در Microsoft Encarta Reference Library 2004 (CD) <br />
<br />
4. عليخاني. ص 8-9 و Encarta<br />
<br />
5. شايان. ص383.<br />
<br />
6. Encarta (CD).<br />
<br />
7. شايان. ص244.<br />
<br />
علی همدانی</div>
Samei