وادی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Samei در ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۰۲

2025-05-01T16:02:11Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۰۲
خط ۱:		خط ۱:
	'''[[وادی]]،''' در لغت به معنی صحرا و بیابان است و در اصطلاح شاعرانه ـ عارفانه شیخ فرید‌الدین عطار نیشابوری (540- 618ق /؟م) از هر مرحله سیر و سلوک عرفانی به وادی و از مراحل هفتگانه این سیر معنوی به وادی‌های هفتگانه تعبیر می‌شود که چون سالک از آن‌ها بگذرد به مقام فنا می‌رسد و به حقیقت واصل می‌گردد. در بیابان نمادین عطار، مرغان (= پرندگان) نماد سالکان‌اند؛ هدهد، نماد [[مرشد]] و راهنماست که سالکان را به درگاه سیمرغ، که نماد حقیقت مطلق یا خداست، ره می‌نماید، و وادی، نماد مرتبه و مرحله‌ای است که سالک باید طی کند تا به مرتبه و مرحله بالاتر برسد<ref>عطار. '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356، ص35 به بعد.</ref>. وادی‌های هفتگانه<ref>عطار. '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356 . ص180.</ref> عبارتند از:		'''[[وادی]]،''' در لغت به معنی صحرا و بیابان است و در اصطلاح شاعرانه ـ عارفانه شیخ فرید‌الدین عطار نیشابوری (540- 618ق /؟م) از هر مرحله سیر و سلوک عرفانی به وادی و از مراحل هفتگانه این سیر معنوی به وادی‌های هفتگانه تعبیر می‌شود که چون سالک از آن‌ها بگذرد به مقام فنا می‌رسد و به حقیقت واصل می‌گردد. در بیابان نمادین عطار، مرغان (= پرندگان) نماد سالکان‌اند؛ هدهد، نماد [[مرشد]] و راهنماست که سالکان را به درگاه سیمرغ، که نماد [[حقیقت]] مطلق یا خداست، ره می‌نماید، و وادی، نماد مرتبه و مرحله‌ای است که سالک باید طی کند تا به مرتبه و مرحله بالاتر برسد<ref>عطار. '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356، ص35 به بعد.</ref>. وادی‌های هفتگانه<ref>عطار. '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356 . ص180.</ref> عبارتند از:

	==== 1) وادی طلب ====		==== 1) وادی طلب ====
خط ۳۶:		خط ۳۶:
	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	اصغر دادبه		اصغر دادبه
			[[رده:عرفان، فلسفه و کلام]]

Samei: /* منبع اصلی */

2025-04-18T11:56:11Z

منبع اصلی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۵۶
خط ۱:		خط ۱:
	'''[[وادی]]،''' در لغت به معنی صحرا و بیابان است و در اصطلاح شاعرانه ـ عارفانه شیخ فرید‌الدین عطار نیشابوری (540- 618ق /؟م) از هر مرحله سیر و سلوک عرفانی به وادی و از مراحل هفتگانه این سیر معنوی به وادی‌های هفتگانه تعبیر می‌شود که چون سالک از ~~ان‌ها~~ بگذرد به مقام فنا می‌رسد و به حقیقت واصل می‌گردد. در بیابان نمادین عطار، مرغان (= پرندگان) نماد سالکان‌اند؛ هدهد، نماد مرشد و راهنماست که سالکان را به درگاه سیمرغ، که نماد حقیقت مطلق یا خداست، ره می‌نماید، و وادی، نماد مرتبه و مرحله‌ای است که سالک باید طی کند تا به مرتبه و مرحله بالاتر برسد<ref>عطار. '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356، ص35 به بعد.</ref>. وادی‌های هفتگانه<ref>~~همو،عطار~~. '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356 . ص180.</ref> عبارتند از:		'''[[وادی]]،''' در لغت به معنی صحرا و بیابان است و در اصطلاح شاعرانه ـ عارفانه شیخ فرید‌الدین عطار نیشابوری (540- 618ق /؟م) از هر مرحله سیر و سلوک عرفانی به وادی و از مراحل هفتگانه این سیر معنوی به وادی‌های هفتگانه تعبیر می‌شود که چون سالک از آن‌ها بگذرد به مقام فنا می‌رسد و به حقیقت واصل می‌گردد. در بیابان نمادین عطار، مرغان (= پرندگان) نماد سالکان‌اند؛ هدهد، نماد [[مرشد]] و راهنماست که سالکان را به درگاه سیمرغ، که نماد حقیقت مطلق یا خداست، ره می‌نماید، و وادی، نماد مرتبه و مرحله‌ای است که سالک باید طی کند تا به مرتبه و مرحله بالاتر برسد<ref>عطار. '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356، ص35 به بعد.</ref>. وادی‌های هفتگانه<ref>عطار. '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356 . ص180.</ref> عبارتند از:

	~~'''~~1) وادی طلب~~:'''~~ بیانی است از احساس و درد جستجوی حقیقت که باید در سالک پدید ~~اید~~. سالک با داشتن چنین احساسی طالب نامیده می‌شود و مال و جاه را ترک می‌گوید و ماسوی‌الله را به فراموشی می‌سپارد و مطلوب را هر جا می‌جوید و از جستجو خسته نمی‌شود<ref>~~همو،عطار~~. '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356 . ص180- 181.</ref>.		==== 1) وادی طلب ====
			بیانی است از احساس و درد جستجوی حقیقت که باید در سالک پدید آید. سالک با داشتن چنین احساسی طالب نامیده می‌شود و مال و جاه را ترک می‌گوید و ماسوی‌الله را به فراموشی می‌سپارد و مطلوب را هر جا می‌جوید و از جستجو خسته نمی‌شود<ref>عطار. '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356 . ص180- 181.</ref>.

	~~'''~~2) وادی عشق~~:'''~~ طالب واقعی به گوهر عشق دست می‌یابد. ~~عشق،~~ کیمیایی است که مس وجود سالک را به زر بدل می‌سازد یعنی او را از نقص به کمال می‌رساند و ابزاری است که دل او را صافی می‌گرداند و جلوه‌گانه حقیقت می‌سازد و به معرفت می‌رساند<ref>~~همو،عطار~~. '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356. ص186- 187.</ref>. [~~←عشق~~]		==== 2) وادی عشق ====
			طالب واقعی به گوهر [[عشق]] دست می‌یابد. [[عشق]]، کیمیایی است که مس وجود سالک را به زر بدل می‌سازد یعنی او را از نقص به کمال می‌رساند و ابزاری است که دل او را صافی می‌گرداند و جلوه‌گانه حقیقت می‌سازد و به معرفت می‌رساند<ref>عطار. '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356. ص186- 187.</ref>. [←[[عشق]]]

	~~'''~~3) وادی معرفت~~:'''~~ عاشق با مرکب عشق به وادی معرفت وارد می‌شود یعنی به‌وسیله عشق و در پرتو صافی دل در حدّ خود به شناخت اسرار نایل ~~می‌اید~~ و بر حسب حال خود به معرفت حق می‌رسد و به زبان عارفانه ـ شاعرانه به دیدار معشوق نایل می‌شود<ref> ~~همو،عطار~~. '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356. ص194- 195.</ref>.		==== 3) وادی معرفت ====
			عاشق با مرکب [[عشق]] به وادی معرفت وارد می‌شود یعنی به‌وسیله [[عشق]] و در پرتو صافی دل در حدّ خود به شناخت اسرار نایل می‌آید و بر حسب [[حال]] خود به معرفت [[حق]] می‌رسد و به زبان عارفانه ـ شاعرانه به دیدار معشوق نایل می‌شود<ref> عطار. '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356. ص194- 195.</ref>.

	~~'''~~4) وادی استغنا~~:'''~~ استغنا یعنی اظهار بی‌نیازی و بی‌نیازی صفت معشوق است. از بی‌نیازی معشوق به زبان شاعرانه ـ عارفانه به «ناز» تعبیر می‌شود. ناز در برابر «نیاز» که صفت عاشق است، قرار دارد. در پی شناخت حق و دیدار معشوق، ناز معشوق اغاز می‌شود و عاشق باید سراپا در برابر معشوق نیاز شود و اظهار نیاز کند، جان برافشاند و دل نثار کند از این امتحان سرافراز بیرون ~~اید~~ و از وادی خطرخیز استغنا رخت بیرون کشد<ref>~~همو،عطار~~. '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356 . ص200- 201.</ref>.		==== 4) وادی استغنا ====
			استغنا یعنی اظهار بی‌نیازی و بی‌نیازی صفت معشوق است. از بی‌نیازی معشوق به زبان شاعرانه ـ عارفانه به «ناز» تعبیر می‌شود. ناز در برابر «نیاز» که صفت عاشق است، قرار دارد. در پی شناخت حق و دیدار معشوق، ناز معشوق اغاز می‌شود و عاشق باید سراپا در برابر معشوق نیاز شود و اظهار نیاز کند، جان برافشاند و دل نثار کند از این امتحان سرافراز بیرون آید و از وادی خطرخیز استغنا رخت بیرون کشد<ref>عطار. '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356 . ص200- 201.</ref>.

	~~'''~~5) وادی توحید~~:'''~~ چون سالک وادی استغنا را پشت سر نهد و در امتحان ناز و نیاز پیروز گردد از سوی معشوق پذیرفته می‌شود، دنیا و تعلّقات دنیوی را ترک می‌کند، جمله کردارها را نه از خود که از خدا می‌بیند، از مردم متمایز می‌گردد و با همه وجود درمی‌یابد که جز ~~حق،~~ وجودی نیست و این، معنای واقعی توحید، یا به تعبیر عطار معنای توحید پاک است<ref>~~همو،عطار~~. '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356 . ص206</ref>. [← توحید]		==== 5) وادی توحید ====
			چون سالک وادی استغنا را پشت سر نهد و در امتحان ناز و نیاز پیروز گردد از سوی معشوق پذیرفته می‌شود، دنیا و تعلّقات دنیوی را ترک می‌کند، جمله کردارها را نه از خود که از خدا می‌بیند، از مردم متمایز می‌گردد و با همه وجود درمی‌یابد که جز [[حق]]، وجودی نیست و این، معنای واقعی توحید، یا به تعبیر عطار معنای توحید پاک است<ref>عطار. '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356 . ص206</ref>. [← توحید]

	~~'''~~6) وادی حیرت~~:'''~~ چون سالک به وحدت برسد، در ایینه معشوق خود را و ایینه خود، معشوق را می‌بیند و حیران از تماشای جمال وی می‌پرسد که: «تو منی یا من توأم؟» و پرسش‌های دیگری از این دست برایش پیش می‌اید که در عین حیرت، جمله حکایت از وصول و وصال می‌کند<ref>~~همو،عطار~~. '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356. ص212.</ref>.		==== 6) وادی حیرت ====
			چون سالک به [[وحدت و کثرت\|وحدت]] برسد، در ایینه معشوق خود را و ایینه خود، معشوق را می‌بیند و حیران از تماشای [[جمال]] وی می‌پرسد که: «تو منی یا من توأم؟» و پرسش‌های دیگری از این دست برایش پیش می‌اید که در عین حیرت، جمله حکایت از وصول و وصال می‌کند<ref>عطار. '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356. ص212.</ref>.

	~~'''~~7) وادی فقر و فنا~~:'''~~ سالک حیران در معشوق، سرانجام در معشوق گم می‌شود و به تعبیر مولانا گم شدن خویش را هم گم می‌کند و «گم شدن در گم شدن دینِ» او می‌گردد یعنی که به مقام فناء و فناءالفنا می‌رسد یعنی جزء به کل و قطره به دریا می‌پیوندد<ref>~~همو،~~ عطار. '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356. ص219- 220.</ref>. [← فنا]		==== 7) وادی فقر و [[فنا]] ====
			سالک حیران در معشوق، سرانجام در معشوق گم می‌شود و به تعبیر مولانا گم شدن خویش را هم گم می‌کند و «گم شدن در گم شدن دینِ» او می‌گردد یعنی که به مقام فناء و فناءالفنا می‌رسد یعنی جزء به کل و قطره به دریا می‌پیوندد<ref>عطار. '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356. ص219- 220.</ref>. [← [[فنا]]]

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==

			* [[تصوف]]
			* [[عشق]]
			* [[فنا]]
			* [[وحدت و کثرت]]<br />

			== مآخذ ==
	== ~~ماخد~~ ==
	<references />		<references />
	== منبع اصلی ==		== منبع اصلی ==
	سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی ~~الهدی،~~		[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	اصغر دادبه		اصغر دادبه

Maedeh در ‏۱۴ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۵۶

2025-04-14T17:56:11Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۵۶
خط ۱:		خط ۱:
	'''[[وادی]]،''' در لغت به معنی صحرا و بیابان است و در اصطلاح شاعرانه ـ عارفانه شیخ فرید‌الدین عطار نیشابوری (540- 618ق /؟م) از هر مرحله سیر و سلوک عرفانی به وادی و از مراحل هفتگانه این سیر معنوی به وادی‌های هفتگانه تعبیر می‌شود که چون سالک از ان‌ها بگذرد به مقام فنا می‌رسد و به حقیقت واصل می‌گردد. در بیابان نمادین عطار، مرغان (= پرندگان) نماد سالکان‌اند؛ هدهد، نماد مرشد و راهنماست که سالکان را به درگاه سیمرغ، که نماد حقیقت مطلق یا خداست، ره می‌نماید، و وادی، نماد مرتبه و مرحله‌ای است که سالک باید طی کند تا به مرتبه و مرحله بالاتر برسد<ref>عطار. '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356، ص35 به بعد.</ref>. وادی‌های هفتگانه<ref>~~همو،~~ '''''~~همان~~'''''. ص180.</ref> عبارتند از:		'''[[وادی]]،''' در لغت به معنی صحرا و بیابان است و در اصطلاح شاعرانه ـ عارفانه شیخ فرید‌الدین عطار نیشابوری (540- 618ق /؟م) از هر مرحله سیر و سلوک عرفانی به وادی و از مراحل هفتگانه این سیر معنوی به وادی‌های هفتگانه تعبیر می‌شود که چون سالک از ان‌ها بگذرد به مقام فنا می‌رسد و به حقیقت واصل می‌گردد. در بیابان نمادین عطار، مرغان (= پرندگان) نماد سالکان‌اند؛ هدهد، نماد مرشد و راهنماست که سالکان را به درگاه سیمرغ، که نماد حقیقت مطلق یا خداست، ره می‌نماید، و وادی، نماد مرتبه و مرحله‌ای است که سالک باید طی کند تا به مرتبه و مرحله بالاتر برسد<ref>عطار. '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356، ص35 به بعد.</ref>. وادی‌های هفتگانه<ref>همو،عطار. '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356 . ص180.</ref> عبارتند از:

	'''1) وادی طلب:''' بیانی است از احساس و درد جستجوی حقیقت که باید در سالک پدید اید. سالک با داشتن چنین احساسی طالب نامیده می‌شود و مال و جاه را ترک می‌گوید و ماسوی‌الله را به فراموشی می‌سپارد و مطلوب را هر جا می‌جوید و از جستجو خسته نمی‌شود<ref>~~همو،~~ '''''~~همان~~'''''. ص180- 181.</ref>.		'''1) وادی طلب:''' بیانی است از احساس و درد جستجوی حقیقت که باید در سالک پدید اید. سالک با داشتن چنین احساسی طالب نامیده می‌شود و مال و جاه را ترک می‌گوید و ماسوی‌الله را به فراموشی می‌سپارد و مطلوب را هر جا می‌جوید و از جستجو خسته نمی‌شود<ref>همو،عطار. '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356 . ص180- 181.</ref>.

	'''2) وادی عشق:''' طالب واقعی به گوهر عشق دست می‌یابد. عشق، کیمیایی است که مس وجود سالک را به زر بدل می‌سازد یعنی او را از نقص به کمال می‌رساند و ابزاری است که دل او را صافی می‌گرداند و جلوه‌گانه حقیقت می‌سازد و به معرفت می‌رساند<ref>~~همو،~~ '''''~~همان~~'''''. ص186- 187.</ref>. [←عشق]		'''2) وادی عشق:''' طالب واقعی به گوهر عشق دست می‌یابد. عشق، کیمیایی است که مس وجود سالک را به زر بدل می‌سازد یعنی او را از نقص به کمال می‌رساند و ابزاری است که دل او را صافی می‌گرداند و جلوه‌گانه حقیقت می‌سازد و به معرفت می‌رساند<ref>همو،عطار. '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356. ص186- 187.</ref>. [←عشق]

	'''3) وادی معرفت:''' عاشق با مرکب عشق به وادی معرفت وارد می‌شود یعنی به‌وسیله عشق و در پرتو صافی دل در حدّ خود به شناخت اسرار نایل می‌اید و بر حسب حال خود به معرفت حق می‌رسد و به زبان عارفانه ـ شاعرانه به دیدار معشوق نایل می‌شود<ref> ~~همو،~~ '''''~~همان~~'''''. ص194- 195.</ref>.		'''3) وادی معرفت:''' عاشق با مرکب عشق به وادی معرفت وارد می‌شود یعنی به‌وسیله عشق و در پرتو صافی دل در حدّ خود به شناخت اسرار نایل می‌اید و بر حسب حال خود به معرفت حق می‌رسد و به زبان عارفانه ـ شاعرانه به دیدار معشوق نایل می‌شود<ref> همو،عطار. '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356. ص194- 195.</ref>.

	'''4) وادی استغنا:''' استغنا یعنی اظهار بی‌نیازی و بی‌نیازی صفت معشوق است. از بی‌نیازی معشوق به زبان شاعرانه ـ عارفانه به «ناز» تعبیر می‌شود. ناز در برابر «نیاز» که صفت عاشق است، قرار دارد. در پی شناخت حق و دیدار معشوق، ناز معشوق اغاز می‌شود و عاشق باید سراپا در برابر معشوق نیاز شود و اظهار نیاز کند، جان برافشاند و دل نثار کند از این امتحان سرافراز بیرون اید و از وادی خطرخیز استغنا رخت بیرون کشد<ref>~~همو،~~ '''''~~همان~~'''''. ص200- 201.</ref>.		'''4) وادی استغنا:''' استغنا یعنی اظهار بی‌نیازی و بی‌نیازی صفت معشوق است. از بی‌نیازی معشوق به زبان شاعرانه ـ عارفانه به «ناز» تعبیر می‌شود. ناز در برابر «نیاز» که صفت عاشق است، قرار دارد. در پی شناخت حق و دیدار معشوق، ناز معشوق اغاز می‌شود و عاشق باید سراپا در برابر معشوق نیاز شود و اظهار نیاز کند، جان برافشاند و دل نثار کند از این امتحان سرافراز بیرون اید و از وادی خطرخیز استغنا رخت بیرون کشد<ref>همو،عطار. '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356 . ص200- 201.</ref>.

	'''5) وادی توحید:''' چون سالک وادی استغنا را پشت سر نهد و در امتحان ناز و نیاز پیروز گردد از سوی معشوق پذیرفته می‌شود، دنیا و تعلّقات دنیوی را ترک می‌کند، جمله کردارها را نه از خود که از خدا می‌بیند، از مردم متمایز می‌گردد و با همه وجود درمی‌یابد که جز حق، وجودی نیست و این، معنای واقعی توحید، یا به تعبیر عطار معنای توحید پاک است<ref>~~همو،~~ '''''~~همان~~'''''. ص206</ref>. [← توحید]		'''5) وادی توحید:''' چون سالک وادی استغنا را پشت سر نهد و در امتحان ناز و نیاز پیروز گردد از سوی معشوق پذیرفته می‌شود، دنیا و تعلّقات دنیوی را ترک می‌کند، جمله کردارها را نه از خود که از خدا می‌بیند، از مردم متمایز می‌گردد و با همه وجود درمی‌یابد که جز حق، وجودی نیست و این، معنای واقعی توحید، یا به تعبیر عطار معنای توحید پاک است<ref>همو،عطار. '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356 . ص206</ref>. [← توحید]

	'''6) وادی حیرت:''' چون سالک به وحدت برسد، در ایینه معشوق خود را و ایینه خود، معشوق را می‌بیند و حیران از تماشای جمال وی می‌پرسد که: «تو منی یا من توأم؟» و پرسش‌های دیگری از این دست برایش پیش می‌اید که در عین حیرت، جمله حکایت از وصول و وصال می‌کند<ref>~~همو،~~ '''''~~همان~~'''''. ص212.</ref>.		'''6) وادی حیرت:''' چون سالک به وحدت برسد، در ایینه معشوق خود را و ایینه خود، معشوق را می‌بیند و حیران از تماشای جمال وی می‌پرسد که: «تو منی یا من توأم؟» و پرسش‌های دیگری از این دست برایش پیش می‌اید که در عین حیرت، جمله حکایت از وصول و وصال می‌کند<ref>همو،عطار. '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356. ص212.</ref>.

	'''7) وادی فقر و فنا:''' سالک حیران در معشوق، سرانجام در معشوق گم می‌شود و به تعبیر مولانا گم شدن خویش را هم گم می‌کند و «گم شدن در گم شدن دینِ» او می‌گردد یعنی که به مقام فناء و فناءالفنا می‌رسد یعنی جزء به کل و قطره به دریا می‌پیوندد<ref>همو، '''''~~همان~~'''''. ص219- 220.</ref>. [← فنا]		'''7) وادی فقر و فنا:''' سالک حیران در معشوق، سرانجام در معشوق گم می‌شود و به تعبیر مولانا گم شدن خویش را هم گم می‌کند و «گم شدن در گم شدن دینِ» او می‌گردد یعنی که به مقام فناء و فناءالفنا می‌رسد یعنی جزء به کل و قطره به دریا می‌پیوندد<ref>همو، عطار. '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356. ص219- 220.</ref>. [← فنا]

	== ~~'''ماخذ:'''~~ ==		== نیز نگاه کنید به ==

	~~== نیز نگاه کید به ==~~


			== ماخد ==
			<references />
	== منبع اصلی ==		== منبع اصلی ==
	دانشنامه ایران		سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	اصغر دادبه		اصغر دادبه

Maedeh در ‏۳۱ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۴۹

2025-03-31T20:49:56Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۴۹
خط ۱:		خط ۱:
	'''[[وادی]]،''' در لغت به معنی صحرا و بیابان است و در اصطلاح شاعرانه ـ ~~عارفانة~~ شیخ فرید‌الدین عطار نیشابوری (540- 618ق /؟م) از هر ~~مرحلة~~ سیر و ~~سلوك~~ عرفانی به وادی و از مراحل ~~هفتگانة~~ این سیر معنوی به وادی‌های هفتگانه تعبیر می‌شود كه چون ~~سالك~~ از ~~آن‌ها~~ بگذرد به مقام فنا می‌رسد و به حقیقت واصل می‌گردد. در بیابان نمادین عطار، مرغان (= پرندگان) نماد ~~سالكان‌اند؛~~ هدهد، نماد مرشد و راهنماست ~~كه سالكان~~ را به درگاه سیمرغ، كه نماد حقیقت مطلق یا خداست، ره می‌نماید، و وادی، نماد مرتبه و مرحله‌ای است ~~كه سالك~~ باید طی ~~كند~~ تا به مرتبه و ~~مرحلة~~ بالاتر برسد.<~~sup~~>1</~~sup~~> وادی‌های هفتگانه<~~sup~~>2</~~sup~~> عبارتند از:		'''[[وادی]]،''' در لغت به معنی صحرا و بیابان است و در اصطلاح شاعرانه ـ عارفانه شیخ فرید‌الدین عطار نیشابوری (540- 618ق /؟م) از هر مرحله سیر و سلوک عرفانی به وادی و از مراحل هفتگانه این سیر معنوی به وادی‌های هفتگانه تعبیر می‌شود که چون سالک از ان‌ها بگذرد به مقام فنا می‌رسد و به حقیقت واصل می‌گردد. در بیابان نمادین عطار، مرغان (= پرندگان) نماد سالکان‌اند؛ هدهد، نماد مرشد و راهنماست که سالکان را به درگاه سیمرغ، که نماد حقیقت مطلق یا خداست، ره می‌نماید، و وادی، نماد مرتبه و مرحله‌ای است که سالک باید طی کند تا به مرتبه و مرحله بالاتر برسد<ref>عطار. '''''منطق‌الطیر'''''. به کوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356، ص35 به بعد.</ref>. وادی‌های هفتگانه<ref>همو، '''''همان'''''. ص180.</ref> عبارتند از:

	'''1) وادی طلب:''' بیانی است از احساس و درد جستجوی حقیقت كه باید در ~~سالك~~ پدید ~~آید~~. ~~سالك~~ با داشتن چنین احساسی طالب نامیده می‌شود و مال و جاه را ~~ترك~~ می‌گوید و ماسوی‌الله را به فراموشی می‌سپارد و مطلوب را هر جا می‌جوید و از جستجو خسته نمی‌شود.<~~sup~~>3</~~sup~~>		'''1) وادی طلب:''' بیانی است از احساس و درد جستجوی حقیقت که باید در سالک پدید اید. سالک با داشتن چنین احساسی طالب نامیده می‌شود و مال و جاه را ترک می‌گوید و ماسوی‌الله را به فراموشی می‌سپارد و مطلوب را هر جا می‌جوید و از جستجو خسته نمی‌شود<ref>همو، '''''همان'''''. ص180- 181.</ref>.

	'''2) وادی عشق:''' طالب واقعی به گوهر عشق دست می‌یابد. عشق، ~~كیمیایی~~ است كه مس وجود ~~سالك~~ را به زر بدل می‌سازد یعنی او را از نقص به ~~كمال~~ می‌رساند و ابزاری است كه دل او را صافی می‌گرداند و جلوه‌گانه حقیقت می‌سازد و به معرفت می‌رساند.<~~sup~~>4</~~sup~~> [←عشق]		'''2) وادی عشق:''' طالب واقعی به گوهر عشق دست می‌یابد. عشق، کیمیایی است که مس وجود سالک را به زر بدل می‌سازد یعنی او را از نقص به کمال می‌رساند و ابزاری است که دل او را صافی می‌گرداند و جلوه‌گانه حقیقت می‌سازد و به معرفت می‌رساند<ref>همو، '''''همان'''''. ص186- 187.</ref>. [←عشق]

	'''3) وادی معرفت:''' عاشق با ~~مركب~~ عشق به وادی معرفت وارد می‌شود یعنی ~~به‌وسیلة~~ عشق و در پرتو صافی دل در حدّ خود به شناخت اسرار نایل ~~می‌آید~~ و بر حسب حال خود به معرفت حق می‌رسد و به زبان عارفانه ـ شاعرانه به دیدار معشوق نایل می‌شود.<~~sup~~>5</~~sup~~>		'''3) وادی معرفت:''' عاشق با مرکب عشق به وادی معرفت وارد می‌شود یعنی به‌وسیله عشق و در پرتو صافی دل در حدّ خود به شناخت اسرار نایل می‌اید و بر حسب حال خود به معرفت حق می‌رسد و به زبان عارفانه ـ شاعرانه به دیدار معشوق نایل می‌شود<ref> همو، '''''همان'''''. ص194- 195.</ref>.

	'''4) وادی استغنا:''' استغنا یعنی اظهار بی‌نیازی و بی‌نیازی صفت معشوق است. از بی‌نیازی معشوق به زبان شاعرانه ـ عارفانه به «ناز» تعبیر می‌شود. ناز در برابر «نیاز» كه صفت عاشق است، قرار دارد. در پی شناخت حق و دیدار معشوق، ناز معشوق ~~آغاز~~ می‌شود و عاشق باید سراپا در برابر معشوق نیاز شود و اظهار نیاز ~~كند،~~ جان برافشاند و دل نثار ~~كند~~ از این امتحان سرافراز بیرون ~~آید~~ و از وادی خطرخیز استغنا رخت بیرون ~~كشد.~~<~~sup~~>6</~~sup~~>		'''4) وادی استغنا:''' استغنا یعنی اظهار بی‌نیازی و بی‌نیازی صفت معشوق است. از بی‌نیازی معشوق به زبان شاعرانه ـ عارفانه به «ناز» تعبیر می‌شود. ناز در برابر «نیاز» که صفت عاشق است، قرار دارد. در پی شناخت حق و دیدار معشوق، ناز معشوق اغاز می‌شود و عاشق باید سراپا در برابر معشوق نیاز شود و اظهار نیاز کند، جان برافشاند و دل نثار کند از این امتحان سرافراز بیرون اید و از وادی خطرخیز استغنا رخت بیرون کشد<ref>همو، '''''همان'''''. ص200- 201.</ref>.

	'''5) وادی توحید:''' چون ~~سالك~~ وادی استغنا را پشت ~~سر نهد~~ و در امتحان ناز و نیاز پیروز گردد از سوی معشوق پذیرفته می‌شود، دنیا و تعلّقات دنیوی را ~~ترك می‌كند،~~ جمله ~~كردارها~~ را نه از خود كه از خدا می‌بیند، از مردم متمایز می‌گردد و با ~~همة~~ وجود درمی‌یابد كه جز حق، وجودی نیست و این، معنای واقعی توحید، یا به تعبیر عطار معنای توحید ~~پاك~~ است.<~~sup~~>7</~~sup~~> [← توحید]		'''5) وادی توحید:''' چون سالک وادی استغنا را پشت سر نهد و در امتحان ناز و نیاز پیروز گردد از سوی معشوق پذیرفته می‌شود، دنیا و تعلّقات دنیوی را ترک می‌کند، جمله کردارها را نه از خود که از خدا می‌بیند، از مردم متمایز می‌گردد و با همه وجود درمی‌یابد که جز حق، وجودی نیست و این، معنای واقعی توحید، یا به تعبیر عطار معنای توحید پاک است<ref>همو، '''''همان'''''. ص206</ref>. [← توحید]

	'''6) وادی حیرت:''' چون ~~سالك~~ به وحدت برسد، در ~~آیینة~~ معشوق خود را و ~~آیینة~~ خود، معشوق را می‌بیند و حیران از تماشای جمال وی می‌پرسد كه: «تو منی یا من توأم؟» و پرسش‌های دیگری از این دست برایش پیش ~~می‌آید كه~~ در عین حیرت، جمله ~~حكایت~~ از وصول و وصال ~~می‌كند.~~<~~sup~~>8</~~sup~~>		'''6) وادی حیرت:''' چون سالک به وحدت برسد، در ایینه معشوق خود را و ایینه خود، معشوق را می‌بیند و حیران از تماشای جمال وی می‌پرسد که: «تو منی یا من توأم؟» و پرسش‌های دیگری از این دست برایش پیش می‌اید که در عین حیرت، جمله حکایت از وصول و وصال می‌کند<ref>همو، '''''همان'''''. ص212.</ref>.

	'''7) وادی فقر و فنا:''' ~~سالك~~ حیران در معشوق، سرانجام در معشوق گم می‌شود و به تعبیر مولانا گم شدن خویش را هم گم ~~می‌كند~~ و «گم شدن در گم شدن دینِ» او می‌گردد یعنی كه به مقام فناء و فناءالفنا می‌رسد یعنی جزء به كل و قطره به دریا می‌پیوندد.<~~sup~~>9</~~sup~~> [← فنا]		'''7) وادی فقر و فنا:''' سالک حیران در معشوق، سرانجام در معشوق گم می‌شود و به تعبیر مولانا گم شدن خویش را هم گم می‌کند و «گم شدن در گم شدن دینِ» او می‌گردد یعنی که به مقام فناء و فناءالفنا می‌رسد یعنی جزء به کل و قطره به دریا می‌پیوندد<ref>همو، '''''همان'''''. ص219- 220.</ref>. [← فنا]

			== '''ماخذ:''' ==

	~~'''مآخذ:'''~~		== نیز نگاه کید به ==

	~~1. عطار. '''''منطق‌الطیر'''''. به كوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356، ص35 به بعد.~~		== منبع اصلی ==
			دانشنامه ایران
	~~2. همو، '''''همان'''''. ص180.~~

	~~3. همو، '''''همان'''''. ص180- 181.~~

	~~4. همو، '''''همان'''''. ص186- 187.~~

	~~5. همو، '''''همان'''''. ص194- 195.~~

	~~6. همو، '''''همان'''''. ص200- 201.~~

	~~7. همو، '''''همان'''''. ص206.~~

	~~8. همو، '''''همان'''''. ص212.~~

	~~9. همو، '''''همان'''''. ص219- 220.~~

			== نویسنده مقاله ==
	اصغر دادبه		اصغر دادبه

Maedeh در ‏۳۱ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۳۸

2025-03-31T20:38:33Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۳۸
خط ۱:		خط ۱:
	'''~~وادي،~~''' در لغت به ~~معني~~ صحرا و ~~بيابان~~ است و در اصطلاح شاعرانه ـ عارفانة ~~شيخ فريد‌الدين~~ عطار ~~نيشابوري~~ (540- 618ق /؟م) از هر مرحلة ~~سير~~ و سلوك ~~عرفاني~~ به ~~وادي~~ و از مراحل هفتگانة ~~اين سير معنوي~~ به ~~وادي‌هاي~~ هفتگانه ~~تعبير مي‌شود~~ كه چون سالك از آن‌ها بگذرد به مقام فنا ~~مي‌رسد~~ و به ~~حقيقت~~ واصل ~~مي‌گردد~~. در ~~بيابان نمادين~~ عطار، مرغان (= پرندگان) نماد سالكان‌اند؛ هدهد، نماد مرشد و راهنماست كه سالكان را به درگاه ~~سيمرغ،~~ كه نماد ~~حقيقت~~ مطلق يا خداست، ره ~~مي‌نمايد،~~ و ~~وادي،~~ نماد مرتبه و ~~مرحله‌اي~~ است كه سالك ~~بايد طي~~ كند تا به مرتبه و مرحلة بالاتر برسد.<sup>1</sup> ~~وادي‌هاي~~ هفتگانه<sup>2</sup> عبارتند از:		'''[[وادی]]،''' در لغت به معنی صحرا و بیابان است و در اصطلاح شاعرانه ـ عارفانة شیخ فرید‌الدین عطار نیشابوری (540- 618ق /؟م) از هر مرحلة سیر و سلوك عرفانی به وادی و از مراحل هفتگانة این سیر معنوی به وادی‌های هفتگانه تعبیر می‌شود كه چون سالك از آن‌ها بگذرد به مقام فنا می‌رسد و به حقیقت واصل می‌گردد. در بیابان نمادین عطار، مرغان (= پرندگان) نماد سالكان‌اند؛ هدهد، نماد مرشد و راهنماست كه سالكان را به درگاه سیمرغ، كه نماد حقیقت مطلق یا خداست، ره می‌نماید، و وادی، نماد مرتبه و مرحله‌ای است كه سالك باید طی كند تا به مرتبه و مرحلة بالاتر برسد.<sup>1</sup> وادی‌های هفتگانه<sup>2</sup> عبارتند از:

	'''1) ~~وادي~~ طلب:''' ~~بياني~~ است از احساس و درد ~~جستجوي حقيقت~~ كه ~~بايد~~ در سالك ~~پديد آيد~~. سالك با داشتن ~~چنين احساسي~~ طالب ~~ناميده مي‌شود~~ و مال و جاه را ترك ~~مي‌گويد~~ و ~~ماسوي‌الله~~ را به ~~فراموشي مي‌سپارد~~ و مطلوب را هر جا ~~مي‌جويد~~ و از جستجو خسته ~~نمي‌شود~~.<sup>3</sup>		'''1) وادی طلب:''' بیانی است از احساس و درد جستجوی حقیقت كه باید در سالك پدید آید. سالك با داشتن چنین احساسی طالب نامیده می‌شود و مال و جاه را ترك می‌گوید و ماسوی‌الله را به فراموشی می‌سپارد و مطلوب را هر جا می‌جوید و از جستجو خسته نمی‌شود.<sup>3</sup>

	'''2) ~~وادي~~ عشق:''' طالب ~~واقعي~~ به گوهر عشق دست ~~مي‌يابد~~. عشق، ~~كيميايي~~ است كه مس وجود سالك را به زر بدل ~~مي‌سازد يعني~~ او را از نقص به كمال ~~مي‌رساند~~ و ~~ابزاري~~ است كه دل او را ~~صافي مي‌گرداند~~ و جلوه‌گانه ~~حقيقت مي‌سازد~~ و به معرفت ~~مي‌رساند~~.<sup>4</sup> [←عشق]		'''2) وادی عشق:''' طالب واقعی به گوهر عشق دست می‌یابد. عشق، كیمیایی است كه مس وجود سالك را به زر بدل می‌سازد یعنی او را از نقص به كمال می‌رساند و ابزاری است كه دل او را صافی می‌گرداند و جلوه‌گانه حقیقت می‌سازد و به معرفت می‌رساند.<sup>4</sup> [←عشق]

	'''3) ~~وادي~~ معرفت:''' عاشق با مركب عشق به ~~وادي~~ معرفت وارد ~~مي‌شود يعني به‌وسيلة~~ عشق و در پرتو ~~صافي~~ دل در حدّ خود به شناخت اسرار ~~نايل مي‌آيد~~ و بر حسب حال خود به معرفت حق ~~مي‌رسد~~ و به زبان عارفانه ـ شاعرانه به ~~ديدار~~ معشوق ~~نايل مي‌شود~~.<sup>5</sup>		'''3) وادی معرفت:''' عاشق با مركب عشق به وادی معرفت وارد می‌شود یعنی به‌وسیلة عشق و در پرتو صافی دل در حدّ خود به شناخت اسرار نایل می‌آید و بر حسب حال خود به معرفت حق می‌رسد و به زبان عارفانه ـ شاعرانه به دیدار معشوق نایل می‌شود.<sup>5</sup>

	'''4) ~~وادي~~ استغنا:''' استغنا ~~يعني~~ اظهار ~~بي‌نيازي~~ و ~~بي‌نيازي~~ صفت معشوق است. از ~~بي‌نيازي~~ معشوق به زبان شاعرانه ـ عارفانه به «ناز» ~~تعبير مي‌شود~~. ناز در برابر ~~«نياز»~~ كه صفت عاشق است، قرار دارد. در پي شناخت حق و ~~ديدار~~ معشوق، ناز معشوق آغاز ~~مي‌شود~~ و عاشق ~~بايد~~ سراپا در برابر معشوق ~~نياز~~ شود و اظهار ~~نياز~~ كند، جان برافشاند و دل نثار كند از ~~اين~~ امتحان سرافراز ~~بيرون آيد~~ و از ~~وادي خطرخيز~~ استغنا رخت ~~بيرون~~ كشد.<sup>6</sup>		'''4) وادی استغنا:''' استغنا یعنی اظهار بی‌نیازی و بی‌نیازی صفت معشوق است. از بی‌نیازی معشوق به زبان شاعرانه ـ عارفانه به «ناز» تعبیر می‌شود. ناز در برابر «نیاز» كه صفت عاشق است، قرار دارد. در پی شناخت حق و دیدار معشوق، ناز معشوق آغاز می‌شود و عاشق باید سراپا در برابر معشوق نیاز شود و اظهار نیاز كند، جان برافشاند و دل نثار كند از این امتحان سرافراز بیرون آید و از وادی خطرخیز استغنا رخت بیرون كشد.<sup>6</sup>

	'''5) ~~وادي توحيد~~:''' چون سالك ~~وادي~~ استغنا را پشت سر نهد و در امتحان ناز و ~~نياز پيروز~~ گردد از ~~سوي~~ معشوق ~~پذيرفته مي‌شود، دنيا~~ و تعلّقات ~~دنيوي~~ را ترك ~~مي‌كند،~~ جمله كردارها را نه از خود كه از خدا ~~مي‌بيند،~~ از مردم ~~متمايز مي‌گردد~~ و با همة وجود ~~درمي‌يابد~~ كه جز حق، ~~وجودي نيست~~ و ~~اين، معناي واقعي توحيد، يا~~ به ~~تعبير~~ عطار ~~معناي توحيد~~ پاك است.<sup>7</sup> [← ~~توحيد~~]		'''5) وادی توحید:''' چون سالك وادی استغنا را پشت سر نهد و در امتحان ناز و نیاز پیروز گردد از سوی معشوق پذیرفته می‌شود، دنیا و تعلّقات دنیوی را ترك می‌كند، جمله كردارها را نه از خود كه از خدا می‌بیند، از مردم متمایز می‌گردد و با همة وجود درمی‌یابد كه جز حق، وجودی نیست و این، معنای واقعی توحید، یا به تعبیر عطار معنای توحید پاك است.<sup>7</sup> [← توحید]

	'''6) ~~وادي حيرت~~:''' چون سالك به وحدت برسد، در ~~آيينة~~ معشوق خود را و ~~آيينة~~ خود، معشوق را ~~مي‌بيند~~ و ~~حيران~~ از ~~تماشاي~~ جمال ~~وي مي‌پرسد~~ كه: «تو ~~مني يا~~ من توأم؟» و ~~پرسش‌هاي ديگري~~ از ~~اين~~ دست ~~برايش پيش مي‌آيد~~ كه در ~~عين حيرت،~~ جمله ~~حكايت~~ از وصول و وصال ~~مي‌كند~~.<sup>8</sup>		'''6) وادی حیرت:''' چون سالك به وحدت برسد، در آیینة معشوق خود را و آیینة خود، معشوق را می‌بیند و حیران از تماشای جمال وی می‌پرسد كه: «تو منی یا من توأم؟» و پرسش‌های دیگری از این دست برایش پیش می‌آید كه در عین حیرت، جمله حكایت از وصول و وصال می‌كند.<sup>8</sup>

	'''7) ~~وادي~~ فقر و فنا:''' سالك ~~حيران~~ در معشوق، سرانجام در معشوق گم ~~مي‌شود~~ و به ~~تعبير~~ مولانا گم شدن ~~خويش~~ را هم گم ~~مي‌كند~~ و «گم شدن در گم شدن ~~دينِ»~~ او ~~مي‌گردد يعني~~ كه به مقام فناء و فناءالفنا ~~مي‌رسد يعني~~ جزء به كل و قطره به ~~دريا مي‌پيوندد~~.<sup>9</sup> [← فنا]		'''7) وادی فقر و فنا:''' سالك حیران در معشوق، سرانجام در معشوق گم می‌شود و به تعبیر مولانا گم شدن خویش را هم گم می‌كند و «گم شدن در گم شدن دینِ» او می‌گردد یعنی كه به مقام فناء و فناءالفنا می‌رسد یعنی جزء به كل و قطره به دریا می‌پیوندد.<sup>9</sup> [← فنا]


	'''مآخذ:'''		'''مآخذ:'''

	1. عطار. '''''~~منطق‌الطير~~'''''. به كوشش ~~سيدصادق گوهرين،~~ تهران: 1356، ص35 به بعد.		1. عطار. '''''منطق‌الطیر'''''. به كوشش سیدصادق گوهرین، تهران: 1356، ص35 به بعد.

	2. همو، '''''همان'''''. ص180.		2. همو، '''''همان'''''. ص180.

Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''وادي،''' در لغت به معني صحرا و بيابان است و در اصطلاح شاعرانه ـ عارفانة شيخ فريد‌الدين عطار نيشابوري (540- 618ق /؟م) از هر مرحلة سير و سلوك عرفاني به وادي و از مراحل هفتگانة اين سير معنوي به وادي‌هاي هفتگانه تعبير مي‌شود كه چون سالك از آن‌ها بگذر...» ایجاد کرد

2024-08-13T00:24:32Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''وادي،''' در لغت به معني صحرا و بيابان است و در اصطلاح شاعرانه ـ عارفانة شيخ فريد‌الدين عطار نيشابوري (540- 618ق /؟م) از هر مرحلة سير و سلوك عرفاني به وادي و از مراحل هفتگانة اين سير معنوي به وادي‌هاي هفتگانه تعبير مي‌شود كه چون سالك از آن‌ها بگذر...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''وادي،''' در لغت به معني صحرا و بيابان است و در اصطلاح شاعرانه ـ عارفانة شيخ فريد‌الدين عطار نيشابوري (540- 618ق /؟م) از هر مرحلة سير و سلوك عرفاني به وادي و از مراحل هفتگانة اين سير معنوي به وادي‌هاي هفتگانه تعبير مي‌شود كه چون سالك از آن‌ها بگذرد به مقام فنا مي‌رسد و به حقيقت واصل مي‌گردد. در بيابان نمادين عطار، مرغان (= پرندگان) نماد سالكان‌اند؛ هدهد، نماد مرشد و راهنماست كه سالكان را به درگاه سيمرغ، كه نماد حقيقت مطلق يا خداست، ره مي‌نمايد، و وادي، نماد مرتبه و مرحله‌اي است كه سالك بايد طي كند تا به مرتبه و مرحلة بالاتر برسد.1 وادي‌هاي هفتگانه2 عبارتند از:

'''1) وادي طلب:''' بياني است از احساس و درد جستجوي حقيقت كه بايد در سالك پديد آيد. سالك با داشتن چنين احساسي طالب ناميده مي‌شود و مال و جاه را ترك مي‌گويد و ماسوي‌الله را به فراموشي مي‌سپارد و مطلوب را هر جا مي‌جويد و از جستجو خسته نمي‌شود.3

'''2) وادي عشق:''' طالب واقعي به گوهر عشق دست مي‌يابد. عشق، كيميايي است كه مس وجود سالك را به زر بدل مي‌سازد يعني او را از نقص به كمال مي‌رساند و ابزاري است كه دل او را صافي مي‌گرداند و جلوه‌گانه حقيقت مي‌سازد و به معرفت مي‌رساند.4 [←عشق]

'''3) وادي معرفت:''' عاشق با مركب عشق به وادي معرفت وارد مي‌شود يعني به‌وسيلة عشق و در پرتو صافي دل در حدّ خود به شناخت اسرار نايل مي‌آيد و بر حسب حال خود به معرفت حق مي‌رسد و به زبان عارفانه ـ شاعرانه به ديدار معشوق نايل مي‌شود.5

'''4) وادي استغنا:''' استغنا يعني اظهار بي‌نيازي و بي‌نيازي صفت معشوق است. از بي‌نيازي معشوق به زبان شاعرانه ـ عارفانه به «ناز» تعبير مي‌شود. ناز در برابر «نياز» كه صفت عاشق است، قرار دارد. در پي شناخت حق و ديدار معشوق، ناز معشوق آغاز مي‌شود و عاشق بايد سراپا در برابر معشوق نياز شود و اظهار نياز كند، جان برافشاند و دل نثار كند از اين امتحان سرافراز بيرون آيد و از وادي خطرخيز استغنا رخت بيرون كشد.6

'''5) وادي توحيد:''' چون سالك وادي استغنا را پشت سر نهد و در امتحان ناز و نياز پيروز گردد از سوي معشوق پذيرفته مي‌شود، دنيا و تعلّقات دنيوي را ترك مي‌كند، جمله كردارها را نه از خود كه از خدا مي‌بيند، از مردم متمايز مي‌گردد و با همة وجود درمي‌يابد كه جز حق، وجودي نيست و اين، معناي واقعي توحيد، يا به تعبير عطار معناي توحيد پاك است.7 [← توحيد]

'''6) وادي حيرت:''' چون سالك به وحدت برسد، در آيينة معشوق خود را و آيينة خود، معشوق را مي‌بيند و حيران از تماشاي جمال وي مي‌پرسد كه: «تو مني يا من توأم؟» و پرسش‌هاي ديگري از اين دست برايش پيش مي‌آيد كه در عين حيرت، جمله حكايت از وصول و وصال مي‌كند.8

'''7) وادي فقر و فنا:''' سالك حيران در معشوق، سرانجام در معشوق گم مي‌شود و به تعبير مولانا گم شدن خويش را هم گم مي‌كند و «گم شدن در گم شدن دينِ» او مي‌گردد يعني كه به مقام فناء و فناءالفنا مي‌رسد يعني جزء به كل و قطره به دريا مي‌پيوندد.9 [← فنا]

'''مآخذ:'''

1. عطار. '''''منطق‌الطير'''''. به كوشش سيدصادق گوهرين، تهران: 1356، ص35 به بعد.

2. همو، '''''همان'''''. ص180.

3. همو، '''''همان'''''. ص180- 181.

4. همو، '''''همان'''''. ص186- 187.

5. همو، '''''همان'''''. ص194- 195.

6. همو، '''''همان'''''. ص200- 201.

7. همو، '''''همان'''''. ص206.

8. همو، '''''همان'''''. ص212.

9. همو، '''''همان'''''. ص219- 220.

اصغر دادبه