<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="fa">
	<id>https://iranology-e.ir/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF</id>
	<title>وندیداد - تاریخچهٔ نسخه‌ها</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://iranology-e.ir/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF&amp;action=history"/>
	<updated>2026-06-20T23:16:05Z</updated>
	<subtitle>تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.1</generator>
	<entry>
		<id>https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF&amp;diff=10069&amp;oldid=prev</id>
		<title>Samei: /* مآخذ */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF&amp;diff=10069&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-06-08T19:12:50Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;مآخذ&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۸ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۱۲&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;وَنْدیداد&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (Vandidād)، نوزدهمین نسک از [[اوستا]] و بیشتر حاوی پرسش‌ها و پاسخ‌هایی درباره تطهیر.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;وَنْدیداد&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (Vandidād)، نوزدهمین نسک از [[اوستا]] و بیشتر حاوی پرسش‌ها و پاسخ‌هایی درباره تطهیر.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;صورت‌ تصحیف‌ شده‌ «ویدیوداد»[vi. daēva. dāta] و اصلاً به‌ معنی‌ «کسی‌ است‌ که‌ قانونش‌ جدایی‌ و دوری‌ از [[دیوان|دیوان‌]]» است‌. «دیو» را در اصل‌، خدا ـ آن‌ دسته‌ از خدایان‌ هند و ایرانی‌ که‌ [[زرتشت|زردشت‌]] آنها را مطرود دانسته‌ ـ معناکرده‌اند&amp;lt;ref&amp;gt;تفضّلی‌، احمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ‌ ادبیات‌ پیش‌ از اسلام‌&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به‌ کوشش‌ ژاله‌ آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، ص‌60.&amp;lt;/ref&amp;gt;. &#039;&#039;وندیداد&#039;&#039; تنها نسک‌ موجود از [[اوستا]]&amp;lt;nowiki/&amp;gt;ی‌ [[ساسانیان|دوره‌ ساسانی‌]] و در شمار بخش‌ (دادی‌) آن‌ بوده‌است‌. به‌ 22 بخش‌ تقسیم‌ می‌شود که‌ هر بخش‌ آن‌ را یک‌ «فرگرد» گویند. مطالب‌ فرگردها به‌ شکل‌پرسشها و پاسخ‌هایی‌ است‌ که‌ بین‌ [[زرتشت|زردشت‌]] و اورمزد ردّ و بدل‌ می‌شود&amp;lt;ref name=&quot;:0&quot;&amp;gt;راشدمحصل‌، محمدتقی‌. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;اوستا.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران‌: دفتر پژوهش‌های‌ فرهنگی‌، 1382، ص‌ 27.&amp;lt;/ref&amp;gt;. پرسشها درباره‌ قوانین‌ تطهیر پس‌ از آلودگی‌ و کفّاره‌ پس‌ از گناه‌ است‌. به‌ این‌ ترتیب‌، گوشه‌ای‌ از زندگی ‌روزمره‌ مردان‌ و زنانی‌ را که‌ این‌ قوانین‌ برای‌ آنها وضع‌ شده‌، نشان‌ می‌دهد.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;صورت‌ تصحیف‌ شده‌ «ویدیوداد»[vi. daēva. dāta] و اصلاً به‌ معنی‌ «کسی‌ است‌ که‌ قانونش‌ جدایی‌ و دوری‌ از [[دیوان|دیوان‌]]» است‌. «دیو» را در اصل‌، خدا ـ آن‌ دسته‌ از خدایان‌ هند و ایرانی‌ که‌ [[زرتشت|زردشت‌]] آنها را مطرود دانسته‌ ـ معناکرده‌اند&amp;lt;ref&amp;gt;تفضّلی‌، احمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ‌ ادبیات‌ پیش‌ از اسلام‌&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به‌ کوشش‌ ژاله‌ آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، ص‌60.&amp;lt;/ref&amp;gt;. &#039;&#039;وندیداد&#039;&#039; تنها نسک‌ موجود از [[اوستا]]&amp;lt;nowiki/&amp;gt;ی‌ [[ساسانیان|دوره‌ ساسانی‌]] و در شمار بخش‌ (دادی‌) آن‌ بوده‌است‌. به‌ 22 بخش‌ تقسیم‌ می‌شود که‌ هر بخش‌ آن‌ را یک‌ «فرگرد» گویند. مطالب‌ فرگردها به‌ شکل‌پرسشها و پاسخ‌هایی‌ است‌ که‌ بین‌ [[زرتشت|زردشت‌]] و اورمزد ردّ و بدل‌ می‌شود&amp;lt;ref name=&quot;:0&quot;&amp;gt;راشدمحصل‌، محمدتقی‌. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;اوستا.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران‌: دفتر پژوهش‌های‌ فرهنگی‌، 1382، ص‌ 27.&amp;lt;/ref&amp;gt;. پرسشها درباره‌ قوانین‌ تطهیر پس‌ از آلودگی‌ و کفّاره‌ پس‌ از گناه‌ است‌. به‌ این‌ ترتیب‌، گوشه‌ای‌ از زندگی ‌روزمره‌ مردان‌ و زنانی‌ را که‌ این‌ قوانین‌ برای‌ آنها وضع‌ شده‌، نشان‌ می‌دهد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;همچنین‌ شامل‌ چند داستان‌ اسطوره‌ای مانند داستان‌ جم‌ و ساختن‌ قلعه‌ برای‌ نگهداری‌ از آفریده‌های‌ اهورا مزدا در برابرطوفان‌ و [[زرتشت|زردشت‌]] که‌ روح‌ پلید او را اغوا می‌کند و بخش‌ جغرافیایی‌ مفصلی‌ درباره‌ سرزمین‌های‌مختلف‌ مزدا آفریده‌ است‌&amp;lt;ref&amp;gt;زرشناس‌، زهره‌. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;زبان‌ و ادبیات‌ ایران‌ باستان&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&amp;#039;&amp;#039; تهران‌: دفتر پژوهش‌های‌ فرهنگی‌، 1382، ص‌26.&amp;lt;/ref&amp;gt;. تألیف‌ &amp;#039;&amp;#039;وندیداد&amp;#039;&amp;#039; را به‌ دوره‌ پس‌ از [[هخامنشیان|هخامنشیان‌]] نسبت‌ می‌دهند و احتمالاً [[مغان|مغان‌]] غرب‌ [[کشور ایران|ایران‌]]، پس‌ ازگرویدن‌ به‌ [[زرتشتی، دین|دین‌ زردشت‌]] در تدوین‌ آن‌ مشارکت‌ داشته‌اند&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;. دستور زبان‌ متن‌ &amp;#039;&amp;#039;وندیداد&amp;#039;&amp;#039; غالباً تحریف‌ شده‌ است‌ و در مقایسه‌ با &amp;#039;&amp;#039;[[یشت ها|یشت‌ها]]&amp;#039;&amp;#039; صورت‌ درستی‌ ندارد&amp;lt;ref&amp;gt;تفضّلی‌، احمد. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;تاریخ‌ ادبیات‌ پیش‌ از اسلام‌&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. به‌ کوشش‌ ژاله‌ آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، ص‌61.&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;ابوالقاسمی‌، محسن‌. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;راهنمای‌ زبان‌های باستانی ایران‌&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. تهران‌: سمت‌، 1375، ج‌1، ص‌6.&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;همچنین‌ شامل‌ چند داستان‌ اسطوره‌ای مانند داستان‌ جم‌ و ساختن‌ قلعه‌ برای‌ نگهداری‌ از آفریده‌های‌ اهورا مزدا در برابرطوفان‌ و [[زرتشت|زردشت‌]] که‌ روح‌ پلید او را اغوا می‌کند و بخش‌ جغرافیایی‌ مفصلی‌ درباره‌ سرزمین‌های‌مختلف‌ مزدا آفریده‌ است‌&amp;lt;ref&amp;gt;زرشناس‌، زهره‌. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;زبان‌ و ادبیات‌ ایران‌ باستان&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&amp;#039;&amp;#039; تهران‌: دفتر پژوهش‌های‌ فرهنگی‌، 1382، ص‌26.&amp;lt;/ref&amp;gt;. تألیف‌ &amp;#039;&amp;#039;وندیداد&amp;#039;&amp;#039; را به‌ دوره‌ پس‌ از [[هخامنشیان|هخامنشیان‌]] نسبت‌ می‌دهند و احتمالاً [[مغان|مغان‌]] غرب‌ [[کشور ایران|ایران‌]]، پس‌ ازگرویدن‌ به‌ [[زرتشتی، دین|دین‌ زردشت‌]] در تدوین‌ آن‌ مشارکت‌ داشته‌اند&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;. دستور زبان‌ متن‌ &amp;#039;&amp;#039;وندیداد&amp;#039;&amp;#039; غالباً تحریف‌ شده‌ است‌ و در مقایسه‌ با &amp;#039;&amp;#039;[[یشت ها|یشت‌ها]]&amp;#039;&amp;#039; صورت‌ درستی‌ ندارد&amp;lt;ref&amp;gt;تفضّلی‌، احمد. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;تاریخ‌ ادبیات‌ پیش‌ از اسلام‌&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. به‌ کوشش‌ ژاله‌ آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، ص‌61.&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;ابوالقاسمی‌، محسن‌. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;راهنمای‌ زبان‌های باستانی ایران‌&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. تهران‌: سمت‌، 1375، ج‌1، ص‌6.&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l12&quot;&gt;خط ۱۲:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱۲:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== مآخذ ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== مآخذ ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;1.     تفضّلی‌، احمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ‌ ادبیات‌ پیش‌ از اسلام‌&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به‌ کوشش‌ ژاله‌ آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، ص‌60.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;2.     راشدمحصل‌، محمدتقی‌. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;اوستا.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران‌&lt;/del&gt;: &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دفتر پژوهش‌های‌ فرهنگی‌، 1382، ص‌ 27&lt;/del&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== منبع اصلی ==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[https&lt;/ins&gt;:&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;//icro&lt;/ins&gt;.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398)&lt;/ins&gt;. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دانشنامه ایران&lt;/ins&gt;. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تهران&lt;/ins&gt;: &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[https&lt;/ins&gt;:&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;//alhoda&lt;/ins&gt;.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی&lt;/ins&gt;]&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;،&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;3&lt;/del&gt;. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;    زرشناس‌، زهره‌&lt;/del&gt;. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;زبان‌ و ادبیات‌ ایران‌ باستان&#039;&#039;&#039;.&#039;&#039; تهران‌&lt;/del&gt;: &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دفتر پژوهش‌های‌ فرهنگی‌، 1382، ص‌26.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;4.     راشدمحصل‌. همانجا&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;5.    تفضّلی‌، احمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ‌ ادبیات‌ پیش‌ از اسلام‌&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به‌ کوشش‌ ژاله‌ آموزگار، تهران‌&lt;/del&gt;: &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سخن‌، 1376، ص‌61&lt;/del&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نیز نک‌: &lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;----[1&lt;/del&gt;]&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;. vi. daēva. dāta &lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== نویسنده مقاله ==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;ابوالقاسم رادفر&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;ابوالقاسم رادفر&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[رده:ادبیات]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Samei</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF&amp;diff=10068&amp;oldid=prev</id>
		<title>Samei در ‏۸ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۱۲</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF&amp;diff=10068&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-06-08T19:12:08Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۸ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۱۲&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;وَنْدیداد&#039;&#039;&#039; (Vandidād)، نوزدهمین &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نسك &lt;/del&gt;از [[اوستا]] و بیشتر حاوی پرسش‌ها و پاسخ‌هایی &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دربارة &lt;/del&gt;تطهیر.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;وَنْدیداد&#039;&#039;&#039; (Vandidād)، نوزدهمین &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نسک &lt;/ins&gt;از [[اوستا]] و بیشتر حاوی پرسش‌ها و پاسخ‌هایی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;درباره &lt;/ins&gt;تطهیر.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;صورت‌ تصحیف‌ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شدة‌ &lt;/del&gt;«ویدیوداد»[&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;1&lt;/del&gt;] و اصلاً به‌ معنی‌ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;«كسی‌ &lt;/del&gt;است‌ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;كه‌ &lt;/del&gt;قانونش‌ جدایی‌ و دوری‌ از &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دیوان‌» &lt;/del&gt;است‌. «دیو» را در اصل‌، خدا ـ آن‌ دسته‌ از خدایان‌ هند و ایرانی‌ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;كه‌ &lt;/del&gt;زردشت‌ آنها را مطرود دانسته‌ ـ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;معناكرده‌اند&lt;/del&gt;.&amp;lt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;sup&lt;/del&gt;&amp;gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;1&lt;/del&gt;&amp;lt;/&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;sup&lt;/del&gt;&amp;gt;  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;صورت‌ تصحیف‌ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شده‌ &lt;/ins&gt;«ویدیوداد»[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;vi. daēva. dāta&lt;/ins&gt;] و اصلاً به‌ معنی‌ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;«کسی‌ &lt;/ins&gt;است‌ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;که‌ &lt;/ins&gt;قانونش‌ جدایی‌ و دوری‌ از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[دیوان|دیوان‌]]» &lt;/ins&gt;است‌. «دیو» را در اصل‌، خدا ـ آن‌ دسته‌ از خدایان‌ هند و ایرانی‌ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;که‌ [[زرتشت|&lt;/ins&gt;زردشت‌&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;آنها را مطرود دانسته‌ ـ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;معناکرده‌اند&amp;lt;ref&amp;gt;تفضّلی‌، احمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ‌ ادبیات‌ پیش‌ از اسلام‌&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به‌ کوشش‌ ژاله‌ آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، ص‌60&lt;/ins&gt;.&amp;lt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;/ref&lt;/ins&gt;&amp;gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;. &#039;&#039;وندیداد&#039;&#039; تنها نسک‌ موجود از [[اوستا]]&lt;/ins&gt;&amp;lt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;nowiki&lt;/ins&gt;/&amp;gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ی‌ [[ساسانیان|دوره‌ ساسانی‌]] و در شمار بخش‌ (دادی‌) آن‌ بوده‌است‌. به‌ 22 بخش‌ تقسیم‌ می‌شود که‌ هر بخش‌ آن‌ را یک‌ «فرگرد» گویند. مطالب‌ فرگردها به‌ شکل‌پرسشها و پاسخ‌هایی‌ است‌ که‌ بین‌ [[زرتشت|زردشت‌]] و اورمزد ردّ و بدل‌ می‌شود&amp;lt;ref name=&quot;:0&quot;&amp;gt;راشدمحصل‌، محمدتقی‌. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;اوستا.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران‌: دفتر پژوهش‌های‌ فرهنگی‌، 1382، ص‌ 27.&amp;lt;/ref&amp;gt;. پرسشها درباره‌ قوانین‌ تطهیر پس‌ از آلودگی‌ و کفّاره‌ پس‌ از گناه‌ است‌. به‌ این‌ ترتیب‌، گوشه‌ای‌ از زندگی ‌روزمره‌ مردان‌ و زنانی‌ را که‌ این‌ قوانین‌ برای‌ آنها وضع‌ شده‌، نشان‌ می‌دهد. &lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;وندیداد&#039;&#039; &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تنها نسك‌ موجود &lt;/del&gt;از &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اوستای‌ دورة‌ ساسانی‌ &lt;/del&gt;و در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شمار بخش‌ (دادی‌) &lt;/del&gt;آن‌ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بوده‌است‌&lt;/del&gt;. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;به‌ 22 بخش‌ تقسیم‌ می‌شود كه‌ هر بخش‌ آن‌ را یك‌ «فرگرد» گویند&lt;/del&gt;. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مطالب‌ فرگردها &lt;/del&gt;به‌ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شكل‌پرسشها و پاسخ‌هایی‌ است‌ كه‌ بین‌ زردشت‌ و اورمزد ردّ و بدل‌ می‌شود&lt;/del&gt;.&amp;lt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;sup&lt;/del&gt;&amp;gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;2&lt;/del&gt;&amp;lt;/&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;sup&lt;/del&gt;&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;همچنین‌ شامل‌ چند داستان‌ اسطوره‌ای مانند داستان‌ جم‌ و ساختن‌ قلعه‌ برای‌ نگهداری‌ از آفریده‌های‌ اهورا مزدا در برابرطوفان‌ و [[زرتشت|زردشت‌]] که‌ روح‌ پلید او را اغوا می‌کند و بخش‌ جغرافیایی‌ مفصلی‌ درباره‌ سرزمین‌های‌مختلف‌ مزدا آفریده‌ است‌&amp;lt;ref&amp;gt;زرشناس‌، زهره‌. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;زبان‌ و ادبیات‌ ایران‌ باستان&#039;&#039;&#039;.&#039;&#039; تهران‌: دفتر پژوهش‌های‌ فرهنگی‌، 1382، ص‌26.&amp;lt;/ref&amp;gt;. تألیف‌ &lt;/ins&gt;&#039;&#039;وندیداد&#039;&#039; &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;را به‌ دوره‌ پس‌ &lt;/ins&gt;از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[هخامنشیان|هخامنشیان‌]] نسبت‌ می‌دهند &lt;/ins&gt;و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;احتمالاً [[مغان|مغان‌]] غرب‌ [[کشور ایران|ایران‌]]، پس‌ ازگرویدن‌ به‌ [[زرتشتی، دین|دین‌ زردشت‌]] &lt;/ins&gt;در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تدوین‌ &lt;/ins&gt;آن‌ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مشارکت‌ داشته‌اند&amp;lt;ref name=&quot;:0&quot; /&amp;gt;. دستور زبان‌ متن‌ &#039;&#039;وندیداد&#039;&#039; غالباً تحریف‌ شده‌ است‌ و در مقایسه‌ با &#039;&#039;[[یشت ها|یشت‌ها]]&#039;&#039; صورت‌ درستی‌ ندارد&amp;lt;ref&amp;gt;تفضّلی‌، احمد&lt;/ins&gt;. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ‌ ادبیات‌ پیش‌ از اسلام‌&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;&lt;/ins&gt;. به‌ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;کوشش‌ ژاله‌ آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، ص‌61&lt;/ins&gt;.&amp;lt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;/ref&lt;/ins&gt;&amp;gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;ابوالقاسمی‌، محسن‌. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;راهنمای‌ زبان‌های باستانی ایران‌&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران‌: سمت‌، 1375، ج‌1، ص‌6.&lt;/ins&gt;&amp;lt;/&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ref&lt;/ins&gt;&amp;gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پرسشها دربارة‌ قوانین‌ تطهیر پس‌ از آلودگی‌ و كفّارة‌ پس‌ از گناه‌ است‌. به‌ این‌ ترتیب‌، گوشه‌ای‌ از زندگی ‌روزمرة‌ مردان‌ و زنانی‌ را كه‌ این‌ قوانین‌ برای‌ آنها وضع‌ شده‌، نشان‌ می‌دهد. همچنین‌ شامل‌ چند داستان‌ اسطوره‌ای مانند داستان‌ جم‌ و ساختن‌ قلعه‌ برای‌ نگهداری‌ از آفریده‌های‌ اهورا مزدا در برابرطوفان‌ و زردشت‌ كه‌ روح‌ پلید او را اغوا می‌كند و بخش‌ جغرافیایی‌ مفصلی‌ دربارة‌ سرزمین‌های‌مختلف‌ مزدا آفریده‌ است‌.&amp;lt;sup&amp;gt;3&amp;lt;/sup&amp;gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== نیز نگاه کنید به ==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تألیف‌ &#039;&#039;وندیداد&#039;&#039; را به‌ دورة‌ پس‌ از هخامنشیان‌ نسبت‌ می‌دهند و احتمالاً مغان‌ غرب‌ ایران‌، پس‌ ازگرویدن‌ به‌ دین‌ زردشت‌ در تدوین‌ آن‌ مشاركت‌ داشته‌اند.&amp;lt;sup&amp;gt;4&amp;lt;/sup&amp;gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* [[زرتشت]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* [[زرتشتی، دین]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* [[یشت ها]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دستور زبان‌ متن‌ &#039;&#039;وندیداد&#039;&#039; غالباً تحریف‌ شده‌ است‌ و در مقایسه‌ با &#039;&#039;یشت‌ها&#039;&#039; صورت‌ درستی‌ ندارد.&amp;lt;sup&amp;gt;5&amp;lt;/sup&amp;gt; &lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== &lt;/ins&gt;مآخذ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;1.     تفضّلی‌، احمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ‌ ادبیات‌ پیش‌ از اسلام‌&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به‌ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;کوشش‌ &lt;/ins&gt;ژاله‌ آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، ص‌60.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;&#039;&lt;/del&gt;مآخذ&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;:&#039;&#039;&#039;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;1.     تفضّلی‌، احمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ‌ ادبیات‌ پیش‌ از اسلام‌&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به‌ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;كوشش‌ &lt;/del&gt;ژاله‌ آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، ص‌60.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;2.     راشدمحصل‌، محمدتقی‌. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;اوستا.&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; تهران‌: دفتر پژوهش‌های‌ فرهنگی‌، 1382، ص‌ 27.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;2.     راشدمحصل‌، محمدتقی‌. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;اوستا.&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; تهران‌: دفتر پژوهش‌های‌ فرهنگی‌، 1382، ص‌ 27.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l21&quot;&gt;خط ۲۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۲۰:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;4.     راشدمحصل‌. همانجا&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;4.     راشدمحصل‌. همانجا&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;5.   &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;  تفضّلی‌&lt;/del&gt;. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;همان.&lt;/del&gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; ص‌61.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;5.   &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; تفضّلی‌، احمد&lt;/ins&gt;. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تاریخ‌ ادبیات‌ پیش‌ از اسلام‌&lt;/ins&gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;. به‌ کوشش‌ ژاله‌ آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، &lt;/ins&gt;ص‌61.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نیز &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نك‌&lt;/del&gt;: &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ابوالقاسمی‌، محسن‌. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;راهنمای‌ زبان‌های باستانی ایران‌&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران‌: سمت‌، 1375، ج‌1، ص‌6.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نیز &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نک‌&lt;/ins&gt;:  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;----[1]. vi. daēva. dāta  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;----[1]. vi. daēva. dāta  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;ابوالقاسم رادفر&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;ابوالقاسم رادفر&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Samei</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF&amp;diff=9898&amp;oldid=prev</id>
		<title>Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;وَنْدیداد&#039;&#039;&#039; (Vandidād)، نوزدهمین نسك از اوستا و بیشتر حاوی پرسش‌ها و پاسخ‌هایی دربارة تطهیر.  صورت‌ تصحیف‌ شدة‌ «ویدیوداد»[1] و اصلاً به‌ معنی‌ «كسی‌ است‌ كه‌ قانونش‌ جدایی‌ و دوری‌ از دیوان‌» است‌. «دیو» را در اصل‌، خدا ـ آن‌ دسته‌ از...» ایجاد کرد</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF&amp;diff=9898&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-06-07T19:38:23Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;صفحه‌ای تازه حاوی «&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;وَنْدیداد&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (Vandidād)، نوزدهمین نسك از &lt;a href=&quot;/index.php?title=%D8%A7%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7&quot; title=&quot;اوستا&quot;&gt;اوستا&lt;/a&gt; و بیشتر حاوی پرسش‌ها و پاسخ‌هایی دربارة تطهیر.  صورت‌ تصحیف‌ شدة‌ «ویدیوداد»[1] و اصلاً به‌ معنی‌ «كسی‌ است‌ كه‌ قانونش‌ جدایی‌ و دوری‌ از دیوان‌» است‌. «دیو» را در اصل‌، خدا ـ آن‌ دسته‌ از...» ایجاد کرد&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;صفحهٔ تازه&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;وَنْدیداد&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (Vandidād)، نوزدهمین نسك از [[اوستا]] و بیشتر حاوی پرسش‌ها و پاسخ‌هایی دربارة تطهیر.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
صورت‌ تصحیف‌ شدة‌ «ویدیوداد»[1] و اصلاً به‌ معنی‌ «كسی‌ است‌ كه‌ قانونش‌ جدایی‌ و دوری‌ از دیوان‌» است‌. «دیو» را در اصل‌، خدا ـ آن‌ دسته‌ از خدایان‌ هند و ایرانی‌ كه‌ زردشت‌ آنها را مطرود دانسته‌ ـ معناكرده‌اند.&amp;lt;sup&amp;gt;1&amp;lt;/sup&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;وندیداد&amp;#039;&amp;#039; تنها نسك‌ موجود از اوستای‌ دورة‌ ساسانی‌ و در شمار بخش‌ (دادی‌) آن‌ بوده‌است‌. به‌ 22 بخش‌ تقسیم‌ می‌شود كه‌ هر بخش‌ آن‌ را یك‌ «فرگرد» گویند. مطالب‌ فرگردها به‌ شكل‌پرسشها و پاسخ‌هایی‌ است‌ كه‌ بین‌ زردشت‌ و اورمزد ردّ و بدل‌ می‌شود.&amp;lt;sup&amp;gt;2&amp;lt;/sup&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پرسشها دربارة‌ قوانین‌ تطهیر پس‌ از آلودگی‌ و كفّارة‌ پس‌ از گناه‌ است‌. به‌ این‌ ترتیب‌، گوشه‌ای‌ از زندگی ‌روزمرة‌ مردان‌ و زنانی‌ را كه‌ این‌ قوانین‌ برای‌ آنها وضع‌ شده‌، نشان‌ می‌دهد. همچنین‌ شامل‌ چند داستان‌ اسطوره‌ای مانند داستان‌ جم‌ و ساختن‌ قلعه‌ برای‌ نگهداری‌ از آفریده‌های‌ اهورا مزدا در برابرطوفان‌ و زردشت‌ كه‌ روح‌ پلید او را اغوا می‌كند و بخش‌ جغرافیایی‌ مفصلی‌ دربارة‌ سرزمین‌های‌مختلف‌ مزدا آفریده‌ است‌.&amp;lt;sup&amp;gt;3&amp;lt;/sup&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تألیف‌ &amp;#039;&amp;#039;وندیداد&amp;#039;&amp;#039; را به‌ دورة‌ پس‌ از هخامنشیان‌ نسبت‌ می‌دهند و احتمالاً مغان‌ غرب‌ ایران‌، پس‌ ازگرویدن‌ به‌ دین‌ زردشت‌ در تدوین‌ آن‌ مشاركت‌ داشته‌اند.&amp;lt;sup&amp;gt;4&amp;lt;/sup&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
دستور زبان‌ متن‌ &amp;#039;&amp;#039;وندیداد&amp;#039;&amp;#039; غالباً تحریف‌ شده‌ است‌ و در مقایسه‌ با &amp;#039;&amp;#039;یشت‌ها&amp;#039;&amp;#039; صورت‌ درستی‌ ندارد.&amp;lt;sup&amp;gt;5&amp;lt;/sup&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;مآخذ:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1.     تفضّلی‌، احمد. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;تاریخ‌ ادبیات‌ پیش‌ از اسلام‌&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. به‌ كوشش‌ ژاله‌ آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، ص‌60.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2.     راشدمحصل‌، محمدتقی‌. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;اوستا.&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; تهران‌: دفتر پژوهش‌های‌ فرهنگی‌، 1382، ص‌ 27.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3.     زرشناس‌، زهره‌. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;زبان‌ و ادبیات‌ ایران‌ باستان&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&amp;#039;&amp;#039; تهران‌: دفتر پژوهش‌های‌ فرهنگی‌، 1382، ص‌26.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4.     راشدمحصل‌. همانجا&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;.&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5.     تفضّلی‌. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;همان.&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ص‌61.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
نیز نك‌: ابوالقاسمی‌، محسن‌. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;راهنمای‌ زبان‌های باستانی ایران‌&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. تهران‌: سمت‌، 1375، ج‌1، ص‌6.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
----[1]. vi. daēva. dāta &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ابوالقاسم رادفر&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Samei</name></author>
	</entry>
</feed>