پرویز ناتل خانلری - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Samei در ‏۱۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۴۷

2025-05-16T20:47:45Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۴۷
خط ۱:		خط ۱:
	[[پرونده:169019072.jpg\|بندانگشتی\|پرویز ناتل خانلری برگرفته از وبسایت ایرنا قابل بازیابی از<nowiki/>https://www.irna.ir/news/84445470/%D9%BE%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%B2-%D9%86%D8%A7%D8%AA%D9%84-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%84%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D8%AA%D8%B1%D9%82%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87]]		[[پرونده:169019072.jpg\|بندانگشتی\|پرویز ناتل خانلری برگرفته از وبسایت ایرنا قابل بازیابی از<nowiki/>https://www.irna.ir/news/84445470/%D9%BE%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%B2-%D9%86%D8%A7%D8%AA%D9%84-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%84%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D8%AA%D8%B1%D9%82%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87]]
	'''[[پرویز ناتل خانلری\|خانلری، پرویزناتل]]،''' (اسفند 1292 قمری و برابر آن میلادی ـ اول شهریور 1369ش)، پژوهشگر، ادیب و شاعر، استاد دانشگاه و مدیر مجله ادبی [[سخن]].خانلری به هنگام تحصیل در سال اول رشته ادبی [[مدرسه]] دارالفنون (1309ش) قدم به عالم [[مطبوعات از آغاز تا مشروطه\|مطبوعات]] گذاشت و به تشویق [[عبدالرحمن فرامرزی]] اولین مقاله خود را ـ که تکلیف درسی‌اش درباره تأثیر تعلیم و تربیت بود ـ در [[اقدام\|روزنامه اقدام]]، به مدیریت [[عباس خلیلی]]، به [[چاپ و چاپخانه\|چاپ]] رساند. وی در سال چهارم دبیرستان (حدود 1312ش) و در دوران دانشجویی خود در دانشسرای عالی و [https://ut.ac.ir/fa دانشگاه تهران] (1313ش تا 1322ش) فعالیت مطبوعاتی خود را همچنان با چاپ مقالات و [[ترجمه\|ترجمه‌]]<nowiki/>ها و اشعارش در [[مجله مهر]]،<sup>*</sup> به مدیریت مجید موقر و [[مجله موسیقی]] ادامه داد<ref>ناتل‌خانلری، پرویز. «خاطرات». (به کوشش یدالله جلالی پندری)، '''''آینده'''''. سال شانزدهم، شماره‌های 5- 8، مرداد و آبان 1369؛ «مینوی: دوستی که از دست رفت»، '''''پرویز ناتل خانلری'''''. (نوشته منصور رستگارفسایی)، تهران: 1379</ref>''.'' گویا در همین سال‌ها، نظارت و مدیریت صفحه [[فارسی]] یکی از روزنامه‌های [[ارمنی]] [[چاپ و چاپخانه\|چاپ]] [[تهران مصور\|تهران]] را نیز چندی به عهده داشته است <ref>افشار، ایرج. «دکتر پرویز ناتل خانلری»، '''''آینده.''''' سال شانزدهم، شماره‌های 9- 12، آذر و اسفند 1369</ref>''.'' خانلری در خرداد 1322ش با همکاری ذبیح‌الله صفا مجله [[سخن]] را منتشر کرد<ref name=":0">نادرپور، نادر. خانلری و نثر جدید دبیری»، '''''دنیای سخن'''''. شماره 34، مهرماه1369</ref> و از شماره‌های هفتم و هشتم (بهمن و اسفند 1322ش) خود به یاری احمد بیرشک انتشار آن را از پی گرفت و تا پایان 1357ش با مساعدت کسان دیگری که به عنوان سردبیر همکار او بودند<ref name=":0" /> به [[چاپ و چاپخانه\|چاپ]] و انتشار [[سخن]] پرداخت. خانلری همچنین بر آن شد تا نشریه‌ای مستقل از مجله سخن درباره مسائل علمی و فنی منتشر کند که اهل علم و فن و استادان و دانشمندان رشته‌های علمی بتوانند حاصل پیشرفت‌ها و اختراعات خود را به زبانی ساده در اختیار خوانندگان گذارند. اولین شماره این مجله که در دوره‌های آغازین «مجله علمی [[سخن]]» و بعدها «[[سخن]] دانش و فن» نام داشت در بهمن 1340 [[چاپ و چاپخانه\|چاپ]] شد و تا آخرین شماره آن ـ که در فروردین 1349ش منتشر شد ـ بی‌وقفه طی هشت سال 90 شماره از این مجله در 5500 صفحه به [[چاپ و چاپخانه\|چاپ]] رسید. سردبیر شماره‌های اول و دوم مجله علمی [[سخن]]، رضا سیدحسینی و شماره‌های بعد پرویز شهریاری بود. مقالاتی که در سخن دانش و فن به قلم دانشمندانی چون دکتر عبدالکریم قریب، محمد بهزاد، احمد راد، احمد بیرشک و رضا اقصی به [[چاپ و چاپخانه\|چاپ]] می‌رسید، در موضوعاتی مانند [[پزشکی]]، تاریخ دانش، جامعه‌شناسی، روان‌شناسی، زمین‌شناسی، شیمی و ریاضیات بود<ref>شهریاری، پرویز. «نشریه علمی سخن»، '''''قافله‌ سالار سخن'''''. تهران: 1370</ref>''.''		'''[[پرویز ناتل خانلری\|خانلری، پرویزناتل]]،''' (اسفند 1292 قمری و برابر آن میلادی ـ اول شهریور 1369ش)، پژوهشگر، ادیب و شاعر، استاد دانشگاه و مدیر مجله ادبی [[سخن]].خانلری به هنگام تحصیل در سال اول رشته ادبی [[مدرسه]] دارالفنون (1309ش) قدم به عالم [[مطبوعات از آغاز تا مشروطه\|مطبوعات]] گذاشت و به تشویق [[عبدالرحمن فرامرزی]] اولین مقاله خود را ـ که تکلیف درسی‌اش درباره تأثیر تعلیم و تربیت بود ـ در [[اقدام\|روزنامه اقدام]]، به مدیریت [[عباس خلیلی]]، به [[چاپ و چاپخانه\|چاپ]] رساند.

	از دیگر فعالیت‌های مطبوعاتی خانلری باید به مقالات او اشاره کرد که در موضوعاتِ زبان‌شناسی، عروض، تصحیح متون، نقد کتاب، دستور زبان [[فارسی]]، تاریخ، [[موسیقی آذربایجان شرقی\|موسیقی]] و [[هنر و مردم\|هنر]] در نشریات [[سخن]]، [[راهنمای کتاب( مجله)\|راهنمای کتاب]]، [[مجله موسیقی]]، مجله [https://literature.ut.ac.ir/ دانشکده ادبیات تهران]، پیام‌نو، [[مهر]]، [[یغمای جندقی\|یغما]]، شعر و هنر، تاریخ و فرهنگ [[ایران]] و [[نگین]] به [[چاپ و چاپخانه\|چاپ]] رساند. مجموعه نوشته‌های وی نیز ـ که در مجله [[سخن]] عمدتاً به عنوان سرمقاله منتشر می‌شده است ـ طی سال‌های 1367 تا 1370ش در چهار جلد با عنوان هفتاد [[سخن]] (جلد اول: شعر و هنر؛ جلد دوم: فرهنگ و اجتماع؛ جلد سوم: از گوشه و کنار ادبیات؛ جلد چهارم: شیوه‌های نو در ادبیات جهان~~) با سرمایه انتشارات توس به [[چاپ و چاپخانه\|چاپ]] رسیده است~~. خانلری در نثر مقالات مطبوعاتی خود (و نیز در تمام آثارش) ـ که با نام مستعار «پژوهنده»، «ت. آ» «پ. ن. خ» منتشر می‌شد ـ از کلمات و عبارات مهجور و متروک،‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ حشو و اطناب پرهیز می‌کرد و از واژه‌های ساده و حتی روزمره در کنار کاربرد مبتکرانه واژه‌ها و عبارات به کار رفته در متون قدیم نثر [[فارسی]] به خوبی بهره می‌برد و از آن‌جا که معتقد بود نثر فارسی پیش از آن‌که بیشتر مورد پسند افتد باید فهمیدنی‌تر باشد (ویژگی‌ که آن را متأثر از نثر احمد بهمنیار و سعید نفیسی دانسته‌اند) جملاتش را کوتاه و گویا و ساده و استوار می‌نوشت <ref>نادرپور، نادر. خانلری و نثر جدید دبیری»، '''''دنیای سخن'''''. شماره 34، مهرماه1369</ref><ref>نادرپور، نادر«مکتب سخن و نثر دبیری»، '''''ایران‌شناسی'''''. دوره سوم، شماره 2، تابستان 1370</ref>''.''		وی در سال چهارم دبیرستان (حدود 1312ش) و در دوران دانشجویی خود در دانشسرای عالی و [https://ut.ac.ir/fa دانشگاه تهران] (1313ش تا 1322ش) فعالیت مطبوعاتی خود را همچنان با چاپ مقالات و [[ترجمه\|ترجمه‌]]<nowiki/>ها و اشعارش در [[مجله مهر]]،<sup>*</sup> به مدیریت مجید موقر و [[مجله موسیقی]] ادامه داد<ref>ناتل‌خانلری، پرویز. «خاطرات». (به کوشش یدالله جلالی پندری)، '''''آینده'''''. سال شانزدهم، شماره‌های 5- 8، مرداد و آبان 1369.</ref><ref>«مینوی: دوستی که از دست رفت»، '''''پرویز ناتل خانلری'''''. (نوشته منصور رستگارفسایی)، تهران: 1379.</ref>''.'' گویا در همین سال‌ها، نظارت و مدیریت صفحه [[فارسی]] یکی از روزنامه‌های [[ارمنی]] [[چاپ و چاپخانه\|چاپ]] [[تهران مصور\|تهران]] را نیز چندی به عهده داشته است <ref>افشار، ایرج. «دکتر پرویز ناتل خانلری»، '''''آینده.''''' سال شانزدهم، شماره‌های 9- 12، آذر و اسفند 1369</ref>''.''

			خانلری در خرداد 1322ش با همکاری ذبیح‌الله صفا مجله [[سخن]] را منتشر کرد<ref name=":0">نادرپور، نادر. خانلری و نثر جدید دبیری»، '''''دنیای سخن'''''. شماره 34، مهرماه1369</ref> و از شماره‌های هفتم و هشتم (بهمن و اسفند 1322ش) خود به یاری احمد بیرشک انتشار آن را از پی گرفت و تا پایان 1357ش با مساعدت کسان دیگری که به عنوان سردبیر همکار او بودند<ref name=":0" /> به [[چاپ و چاپخانه\|چاپ]] و انتشار [[سخن]] پرداخت. خانلری همچنین بر آن شد تا نشریه‌ای مستقل از مجله سخن درباره مسائل علمی و فنی منتشر کند که اهل علم و فن و استادان و دانشمندان رشته‌های علمی بتوانند حاصل پیشرفت‌ها و اختراعات خود را به زبانی ساده در اختیار خوانندگان گذارند. اولین شماره این مجله که در دوره‌های آغازین «مجله علمی [[سخن]]» و بعدها «[[سخن]] دانش و فن» نام داشت در بهمن 1340 [[چاپ و چاپخانه\|چاپ]] شد و تا آخرین شماره آن ـ که در فروردین 1349ش منتشر شد ـ بی‌وقفه طی هشت سال 90 شماره از این مجله در 5500 صفحه به [[چاپ و چاپخانه\|چاپ]] رسید. سردبیر شماره‌های اول و دوم مجله علمی [[سخن]]، رضا سیدحسینی و شماره‌های بعد پرویز شهریاری بود. مقالاتی که در سخن دانش و فن به قلم دانشمندانی چون دکتر عبدالکریم قریب، محمد بهزاد، احمد راد، احمد بیرشک و رضا اقصی به [[چاپ و چاپخانه\|چاپ]] می‌رسید، در موضوعاتی مانند [[پزشکی]]، تاریخ دانش، جامعه‌شناسی، روان‌شناسی، زمین‌شناسی، شیمی و ریاضیات بود<ref>شهریاری، پرویز. «نشریه علمی سخن»، '''''قافله‌ سالار سخن'''''. تهران: 1370</ref>''.''

			از دیگر فعالیت‌های مطبوعاتی خانلری باید به مقالات او اشاره کرد که در موضوعاتِ زبان‌شناسی، عروض، تصحیح متون، نقد کتاب، دستور زبان [[فارسی]]، تاریخ، [[موسیقی آذربایجان شرقی\|موسیقی]] و [[هنر و مردم\|هنر]] در نشریات [[سخن]]، [[راهنمای کتاب( مجله)\|راهنمای کتاب]]، [[مجله موسیقی]]، مجله [https://literature.ut.ac.ir/ دانشکده ادبیات تهران]، پیام‌نو، [[مهر]]، [[یغمای جندقی\|یغما]]، شعر و هنر، تاریخ و فرهنگ [[ایران]] و [[نگین]] به [[چاپ و چاپخانه\|چاپ]] رساند. مجموعه نوشته‌های وی نیز ـ که در مجله [[سخن]] عمدتاً به عنوان سرمقاله منتشر می‌شده است ـ طی سال‌های 1367 تا 1370ش در چهار جلد با عنوان هفتاد [[سخن]] به شرح زیر با سرمایه انتشارات توس به [[چاپ و چاپخانه\|چاپ]] رسیده است:

			* جلد اول: شعر و هنر؛
			* جلد دوم: فرهنگ و اجتماع؛
			* جلد سوم: از گوشه و کنار ادبیات؛
			* جلد چهارم: شیوه‌های نو در ادبیات جهان.

			خانلری در نثر مقالات مطبوعاتی خود (و نیز در تمام آثارش) ـ که با نام مستعار «پژوهنده»، «ت. آ» «پ. ن. خ» منتشر می‌شد ـ از کلمات و عبارات مهجور و متروک،‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ حشو و اطناب پرهیز می‌کرد و از واژه‌های ساده و حتی روزمره در کنار کاربرد مبتکرانه واژه‌ها و عبارات به کار رفته در متون قدیم نثر [[فارسی]] به خوبی بهره می‌برد و از آن‌جا که معتقد بود نثر فارسی پیش از آن‌که بیشتر مورد پسند افتد باید فهمیدنی‌تر باشد (ویژگی‌ که آن را متأثر از نثر احمد بهمنیار و سعید نفیسی دانسته‌اند) جملاتش را کوتاه و گویا و ساده و استوار می‌نوشت <ref>نادرپور، نادر. خانلری و نثر جدید دبیری»، '''''دنیای سخن'''''. شماره 34، مهرماه1369</ref><ref>نادرپور، نادر«مکتب سخن و نثر دبیری»، '''''ایران‌شناسی'''''. دوره سوم، شماره 2، تابستان 1370</ref>''.''

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
خط ۱۳:		خط ۲۴:
	* [[اقدام\|روزنامه اقدام]]		* [[اقدام\|روزنامه اقدام]]

	== ~~'''~~مآخذ~~'''~~ ==		== مآخذ ==
	<references />		<references />

Mina در ‏۱۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۵۵

2025-05-15T19:55:35Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۵۵
خط ۱:		خط ۱:
	'''[[پرویز ناتل خانلری\|خانلری، پرویزناتل]]،''' (اسفند 1292 قمری و برابر آن میلادی ـ اول شهریور 1369ش)، پژوهشگر، ادیب و شاعر، استاد دانشگاه و مدیر مجله ادبی سخن.خانلری به هنگام تحصیل در سال اول رشته ادبی مدرسه دارالفنون (1309ش) قدم به عالم مطبوعات گذاشت و به تشویق عبدالرحمن فرامرزی اولین مقاله خود را ـ که تکلیف درسی‌اش درباره تأثیر تعلیم و تربیت بود ـ در [[اقدام\|روزنامه اقدام]]، به مدیریت عباس ~~خلیلی،~~ به چاپ رساند. وی در سال چهارم دبیرستان (حدود 1312ش) و در دوران دانشجویی خود در دانشسرای عالی و دانشگاه تهران (1313ش تا 1322ش) فعالیت مطبوعاتی خود را همچنان با چاپ مقالات و ~~ترجمه‌ها~~ و اشعارش در مجله ~~مهر،~~<sup>*</sup> به مدیریت مجید موقر و مجله موسیقی ادامه داد<ref>ناتل‌خانلری، پرویز. «خاطرات». (به کوشش یدالله جلالی پندری)، '''''آینده'''''. سال شانزدهم، شماره‌های 5- 8، مرداد و آبان 1369؛ «مینوی: دوستی که از دست رفت»، '''''پرویز ناتل خانلری'''''. (نوشته منصور رستگارفسایی)، تهران: 1379</ref>''.'' گویا در همین سال‌ها، نظارت و مدیریت صفحه فارسی یکی از روزنامه‌های ارمنی چاپ تهران را نیز چندی به عهده داشته است <ref>افشار، ایرج. «دکتر پرویز ناتل خانلری»، '''''آینده.''''' سال شانزدهم، شماره‌های 9- 12، آذر و اسفند 1369</ref>''.'' خانلری در خرداد 1322ش با همکاری ذبیح‌الله صفا مجله سخن را منتشر کرد ~~''(نک: سخن)''~~<ref name=":0">نادرپور، نادر. خانلری و نثر جدید دبیری»، '''''دنیای سخن'''''. شماره 34، مهرماه1369</ref> و از شماره‌های هفتم و هشتم (بهمن و اسفند 1322ش) خود به یاری احمد بیرشک انتشار آن را از پی گرفت و تا پایان 1357ش با مساعدت کسان دیگری که به عنوان سردبیر همکار او بودند ~~''(نک: سخن)''~~<ref name=":0" /> به چاپ و انتشار سخن پرداخت. خانلری همچنین بر آن شد تا نشریه‌ای مستقل از مجله سخن درباره مسائل علمی و فنی منتشر کند که اهل علم و فن و استادان و دانشمندان رشته‌های علمی بتوانند حاصل پیشرفت‌ها و اختراعات خود را به زبانی ساده در اختیار خوانندگان گذارند. اولین شماره این مجله که در دوره‌های آغازین «مجله علمی ~~سخن»~~ و بعدها ~~«سخن~~ دانش و فن» نام داشت در بهمن 1340 چاپ شد و تا آخرین شماره آن ـ که در فروردین 1349ش منتشر شد ـ بی‌وقفه طی هشت سال 90 شماره از این مجله در 5500 صفحه به چاپ رسید. سردبیر شماره‌های اول و دوم مجله علمی ~~سخن،~~ رضا سیدحسینی و شماره‌های بعد پرویز شهریاری بود. مقالاتی که در سخن دانش و فن به قلم دانشمندانی چون دکتر عبدالکریم قریب، محمد بهزاد، احمد راد، احمد بیرشک و رضا اقصی به چاپ می‌رسید، در موضوعاتی مانند ~~پزشکی،~~ تاریخ دانش، جامعه‌شناسی، روان‌شناسی، زمین‌شناسی، شیمی و ریاضیات بود ~~''(نک: شهریاری، ص360- 361)''~~<ref>شهریاری، پرویز. «نشریه علمی سخن»، '''''قافله‌ سالار سخن'''''. تهران: 1370</ref>''.''		[[پرونده:169019072.jpg\|بندانگشتی\|پرویز ناتل خانلری برگرفته از وبسایت ایرنا قابل بازیابی از<nowiki/>https://www.irna.ir/news/84445470/%D9%BE%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%B2-%D9%86%D8%A7%D8%AA%D9%84-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%84%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D8%AA%D8%B1%D9%82%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87]]
			'''[[پرویز ناتل خانلری\|خانلری، پرویزناتل]]،''' (اسفند 1292 قمری و برابر آن میلادی ـ اول شهریور 1369ش)، پژوهشگر، ادیب و شاعر، استاد دانشگاه و مدیر مجله ادبی [[سخن]].خانلری به هنگام تحصیل در سال اول رشته ادبی [[مدرسه]] دارالفنون (1309ش) قدم به عالم [[مطبوعات از آغاز تا مشروطه\|مطبوعات]] گذاشت و به تشویق [[عبدالرحمن فرامرزی]] اولین مقاله خود را ـ که تکلیف درسی‌اش درباره تأثیر تعلیم و تربیت بود ـ در [[اقدام\|روزنامه اقدام]]، به مدیریت [[عباس خلیلی]]، به [[چاپ و چاپخانه\|چاپ]] رساند. وی در سال چهارم دبیرستان (حدود 1312ش) و در دوران دانشجویی خود در دانشسرای عالی و [https://ut.ac.ir/fa دانشگاه تهران] (1313ش تا 1322ش) فعالیت مطبوعاتی خود را همچنان با چاپ مقالات و [[ترجمه\|ترجمه‌]]<nowiki/>ها و اشعارش در [[مجله مهر]]،<sup>*</sup> به مدیریت مجید موقر و [[مجله موسیقی]] ادامه داد<ref>ناتل‌خانلری، پرویز. «خاطرات». (به کوشش یدالله جلالی پندری)، '''''آینده'''''. سال شانزدهم، شماره‌های 5- 8، مرداد و آبان 1369؛ «مینوی: دوستی که از دست رفت»، '''''پرویز ناتل خانلری'''''. (نوشته منصور رستگارفسایی)، تهران: 1379</ref>''.'' گویا در همین سال‌ها، نظارت و مدیریت صفحه [[فارسی]] یکی از روزنامه‌های [[ارمنی]] [[چاپ و چاپخانه\|چاپ]] [[تهران مصور\|تهران]] را نیز چندی به عهده داشته است <ref>افشار، ایرج. «دکتر پرویز ناتل خانلری»، '''''آینده.''''' سال شانزدهم، شماره‌های 9- 12، آذر و اسفند 1369</ref>''.'' خانلری در خرداد 1322ش با همکاری ذبیح‌الله صفا مجله [[سخن]] را منتشر کرد<ref name=":0">نادرپور، نادر. خانلری و نثر جدید دبیری»، '''''دنیای سخن'''''. شماره 34، مهرماه1369</ref> و از شماره‌های هفتم و هشتم (بهمن و اسفند 1322ش) خود به یاری احمد بیرشک انتشار آن را از پی گرفت و تا پایان 1357ش با مساعدت کسان دیگری که به عنوان سردبیر همکار او بودند<ref name=":0" /> به [[چاپ و چاپخانه\|چاپ]] و انتشار [[سخن]] پرداخت. خانلری همچنین بر آن شد تا نشریه‌ای مستقل از مجله سخن درباره مسائل علمی و فنی منتشر کند که اهل علم و فن و استادان و دانشمندان رشته‌های علمی بتوانند حاصل پیشرفت‌ها و اختراعات خود را به زبانی ساده در اختیار خوانندگان گذارند. اولین شماره این مجله که در دوره‌های آغازین «مجله علمی [[سخن]]» و بعدها «[[سخن]] دانش و فن» نام داشت در بهمن 1340 [[چاپ و چاپخانه\|چاپ]] شد و تا آخرین شماره آن ـ که در فروردین 1349ش منتشر شد ـ بی‌وقفه طی هشت سال 90 شماره از این مجله در 5500 صفحه به [[چاپ و چاپخانه\|چاپ]] رسید. سردبیر شماره‌های اول و دوم مجله علمی [[سخن]]، رضا سیدحسینی و شماره‌های بعد پرویز شهریاری بود. مقالاتی که در سخن دانش و فن به قلم دانشمندانی چون دکتر عبدالکریم قریب، محمد بهزاد، احمد راد، احمد بیرشک و رضا اقصی به [[چاپ و چاپخانه\|چاپ]] می‌رسید، در موضوعاتی مانند [[پزشکی]]، تاریخ دانش، جامعه‌شناسی، روان‌شناسی، زمین‌شناسی، شیمی و ریاضیات بود<ref>شهریاری، پرویز. «نشریه علمی سخن»، '''''قافله‌ سالار سخن'''''. تهران: 1370</ref>''.''

	از دیگر فعالیت‌های مطبوعاتی خانلری باید به مقالات او اشاره کرد که در موضوعاتِ زبان‌شناسی، عروض، تصحیح متون، نقد کتاب، دستور زبان ~~فارسی،~~ تاریخ، موسیقی و هنر در نشریات ~~سخن،~~ راهنمای ~~کتاب،~~ مجله ~~موسیقی،~~ مجله دانشکده ادبیات ~~تهران،~~ پیام‌نو، ~~مهر، یغما،~~ شعر و هنر، تاریخ و فرهنگ ایران و نگین به چاپ رساند. مجموعه نوشته‌های وی نیز ـ که در مجله سخن عمدتاً به عنوان سرمقاله منتشر می‌شده است ـ طی سال‌های 1367 تا 1370ش در چهار جلد با عنوان هفتاد سخن (جلد اول: شعر و هنر؛ جلد دوم: فرهنگ و اجتماع؛ جلد سوم: از گوشه و کنار ادبیات؛ جلد چهارم: شیوه‌های نو در ادبیات جهان) با سرمایه انتشارات توس به چاپ رسیده است. خانلری در نثر مقالات مطبوعاتی خود (و نیز در تمام آثارش) ـ که با نام مستعار «پژوهنده»، «ت. آ» «پ. ن. خ» منتشر می‌شد ـ از کلمات و عبارات مهجور و متروک،‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ حشو و اطناب پرهیز می‌کرد و از واژه‌های ساده و حتی روزمره در کنار کاربرد مبتکرانه واژه‌ها و عبارات به کار رفته در متون قدیم نثر فارسی به خوبی بهره می‌برد و از آن‌جا که معتقد بود نثر فارسی پیش از آن‌که بیشتر مورد پسند افتد باید فهمیدنی‌تر باشد (ویژگی‌ که آن را متأثر از نثر احمد بهمنیار و سعید نفیسی دانسته‌اند) جملاتش را کوتاه و گویا و ساده و استوار می‌نوشت <ref>نادرپور، نادر. خانلری و نثر جدید دبیری»، '''''دنیای سخن'''''. شماره 34، مهرماه1369</ref><ref>نادرپور، نادر«مکتب سخن و نثر دبیری»، '''''ایران‌شناسی'''''. دوره سوم، شماره 2، تابستان 1370</ref>''.''		از دیگر فعالیت‌های مطبوعاتی خانلری باید به مقالات او اشاره کرد که در موضوعاتِ زبان‌شناسی، عروض، تصحیح متون، نقد کتاب، دستور زبان [[فارسی]]، تاریخ، [[موسیقی آذربایجان شرقی\|موسیقی]] و [[هنر و مردم\|هنر]] در نشریات [[سخن]]، [[راهنمای کتاب( مجله)\|راهنمای کتاب]]، [[مجله موسیقی]]، مجله [https://literature.ut.ac.ir/ دانشکده ادبیات تهران]، پیام‌نو، [[مهر]]، [[یغمای جندقی\|یغما]]، شعر و هنر، تاریخ و فرهنگ [[ایران]] و [[نگین]] به [[چاپ و چاپخانه\|چاپ]] رساند. مجموعه نوشته‌های وی نیز ـ که در مجله [[سخن]] عمدتاً به عنوان سرمقاله منتشر می‌شده است ـ طی سال‌های 1367 تا 1370ش در چهار جلد با عنوان هفتاد [[سخن]] (جلد اول: شعر و هنر؛ جلد دوم: فرهنگ و اجتماع؛ جلد سوم: از گوشه و کنار ادبیات؛ جلد چهارم: شیوه‌های نو در ادبیات جهان) با سرمایه انتشارات توس به [[چاپ و چاپخانه\|چاپ]] رسیده است. خانلری در نثر مقالات مطبوعاتی خود (و نیز در تمام آثارش) ـ که با نام مستعار «پژوهنده»، «ت. آ» «پ. ن. خ» منتشر می‌شد ـ از کلمات و عبارات مهجور و متروک،‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ حشو و اطناب پرهیز می‌کرد و از واژه‌های ساده و حتی روزمره در کنار کاربرد مبتکرانه واژه‌ها و عبارات به کار رفته در متون قدیم نثر [[فارسی]] به خوبی بهره می‌برد و از آن‌جا که معتقد بود نثر فارسی پیش از آن‌که بیشتر مورد پسند افتد باید فهمیدنی‌تر باشد (ویژگی‌ که آن را متأثر از نثر احمد بهمنیار و سعید نفیسی دانسته‌اند) جملاتش را کوتاه و گویا و ساده و استوار می‌نوشت <ref>نادرپور، نادر. خانلری و نثر جدید دبیری»، '''''دنیای سخن'''''. شماره 34، مهرماه1369</ref><ref>نادرپور، نادر«مکتب سخن و نثر دبیری»، '''''ایران‌شناسی'''''. دوره سوم، شماره 2، تابستان 1370</ref>''.''

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==

			* [[عبدالرحمن فرامرزی]]
			* [[مجله موسیقی]]
			* [[راهنمای کتاب( مجله)\|راهنمای کتاب]]
			* [[نگین]]
			* [[سخن]]
			* [[اقدام\|روزنامه اقدام]]

	== '''مآخذ''' ==		== '''مآخذ''' ==
	<references />		<references />

	== نویسنده ==		== منبع اصلی ==
			[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

			== نویسنده مقاله ==
	فرهاد طاهری		فرهاد طاهری
			[[رده:رسانه ها و ارتباطات]]
			[[رده:مطبوعات]]

Nazanin در ‏۱۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۴۸

2025-05-11T19:48:01Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۴۸
خط ۶:		خط ۶:

	== '''مآخذ''' ==		== '''مآخذ''' ==
			<references />

			== نویسنده ==
			فرهاد طاهری

Nazanin در ‏۱۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۴۷

2025-05-11T19:47:20Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۴۷
خط ۱:		خط ۱:
	'''[[پرویز ناتل خانلری\|خانلری، پرویزناتل]]،''' (اسفند 1292 قمری و برابر آن میلادی ـ اول شهریور 1369ش)، پژوهشگر، ادیب و شاعر، استاد دانشگاه و مدیر مجله ادبی سخن.~~<sup></sup>~~ خانلری به هنگام تحصیل در سال اول رشته ادبی مدرسه دارالفنون (1309ش) قدم به عالم مطبوعات گذاشت و به تشویق عبدالرحمن فرامرزی اولین مقاله خود را ـ که تکلیف درسی‌اش درباره تأثیر تعلیم و تربیت بود ـ در [[اقدام\|روزنامه اقدام]]،~~<sup></sup>~~ به مدیریت عباس خلیلی، به چاپ رساند. وی در سال چهارم دبیرستان (حدود 1312ش) و در دوران دانشجویی خود در دانشسرای عالی و دانشگاه تهران (1313ش تا 1322ش) فعالیت مطبوعاتی خود را همچنان با چاپ مقالات و ترجمه‌ها و اشعارش در مجله مهر،<sup>*</sup> به مدیریت مجید موقر و مجله موسیقی ادامه داد ''~~(خانلری، خاطرات؛ ص431~~- ~~433، 436 همو،~~ «مینوی دوستی که از دست رفت»، ~~ص467~~).'' گویا در همین سال‌ها، نظارت و مدیریت صفحه فارسی یکی از روزنامه‌های ارمنی چاپ تهران را نیز چندی به عهده داشته است ''~~(افشار، ص652)~~.'' خانلری در خرداد 1322ش با همکاری ذبیح‌الله صفا مجله سخن را منتشر کرد ''(نک: سخن)'' و از شماره‌های هفتم و هشتم (بهمن و اسفند 1322ش) خود به یاری احمد بیرشک انتشار آن را از پی گرفت و تا پایان 1357ش با مساعدت کسان دیگری که به عنوان سردبیر همکار او بودند ''(نک: سخن)'' به چاپ و انتشار سخن پرداخت. خانلری همچنین بر آن شد تا نشریه‌ای مستقل از مجله سخن درباره مسائل علمی و فنی منتشر کند که اهل علم و فن و استادان و دانشمندان رشته‌های علمی بتوانند حاصل پیشرفت‌ها و اختراعات خود را به زبانی ساده در اختیار خوانندگان گذارند. اولین شماره این مجله که در دوره‌های آغازین «مجله علمی سخن» و بعدها «سخن دانش و فن» نام داشت در بهمن 1340 چاپ شد و تا آخرین شماره آن ـ که در فروردین 1349ش منتشر شد ـ بی‌وقفه طی هشت سال 90 شماره از این مجله در 5500 صفحه به چاپ رسید. سردبیر شماره‌های اول و دوم مجله علمی سخن، رضا سیدحسینی و شماره‌های بعد پرویز شهریاری بود. مقالاتی که در سخن دانش و فن به قلم دانشمندانی چون دکتر عبدالکریم قریب، محمد بهزاد، احمد راد، احمد بیرشک و رضا اقصی به چاپ می‌رسید، در موضوعاتی مانند پزشکی، تاریخ دانش، جامعه‌شناسی، روان‌شناسی، زمین‌شناسی، شیمی و ریاضیات بود ''(نک: شهریاری، ص360- 361).''		'''[[پرویز ناتل خانلری\|خانلری، پرویزناتل]]،''' (اسفند 1292 قمری و برابر آن میلادی ـ اول شهریور 1369ش)، پژوهشگر، ادیب و شاعر، استاد دانشگاه و مدیر مجله ادبی سخن.خانلری به هنگام تحصیل در سال اول رشته ادبی مدرسه دارالفنون (1309ش) قدم به عالم مطبوعات گذاشت و به تشویق عبدالرحمن فرامرزی اولین مقاله خود را ـ که تکلیف درسی‌اش درباره تأثیر تعلیم و تربیت بود ـ در [[اقدام\|روزنامه اقدام]]، به مدیریت عباس خلیلی، به چاپ رساند. وی در سال چهارم دبیرستان (حدود 1312ش) و در دوران دانشجویی خود در دانشسرای عالی و دانشگاه تهران (1313ش تا 1322ش) فعالیت مطبوعاتی خود را همچنان با چاپ مقالات و ترجمه‌ها و اشعارش در مجله مهر،<sup>*</sup> به مدیریت مجید موقر و مجله موسیقی ادامه داد<ref>ناتل‌خانلری، پرویز. «خاطرات». (به کوشش یدالله جلالی پندری)، '''''آینده'''''. سال شانزدهم، شماره‌های 5- 8، مرداد و آبان 1369؛ «مینوی: دوستی که از دست رفت»، '''''پرویز ناتل خانلری'''''. (نوشته منصور رستگارفسایی)، تهران: 1379</ref>''.'' گویا در همین سال‌ها، نظارت و مدیریت صفحه فارسی یکی از روزنامه‌های ارمنی چاپ تهران را نیز چندی به عهده داشته است <ref>افشار، ایرج. «دکتر پرویز ناتل خانلری»، '''''آینده.''''' سال شانزدهم، شماره‌های 9- 12، آذر و اسفند 1369</ref>''.'' خانلری در خرداد 1322ش با همکاری ذبیح‌الله صفا مجله سخن را منتشر کرد ''(نک: سخن)''<ref name=":0">نادرپور، نادر. خانلری و نثر جدید دبیری»، '''''دنیای سخن'''''. شماره 34، مهرماه1369</ref> و از شماره‌های هفتم و هشتم (بهمن و اسفند 1322ش) خود به یاری احمد بیرشک انتشار آن را از پی گرفت و تا پایان 1357ش با مساعدت کسان دیگری که به عنوان سردبیر همکار او بودند ''(نک: سخن)''<ref name=":0" /> به چاپ و انتشار سخن پرداخت. خانلری همچنین بر آن شد تا نشریه‌ای مستقل از مجله سخن درباره مسائل علمی و فنی منتشر کند که اهل علم و فن و استادان و دانشمندان رشته‌های علمی بتوانند حاصل پیشرفت‌ها و اختراعات خود را به زبانی ساده در اختیار خوانندگان گذارند. اولین شماره این مجله که در دوره‌های آغازین «مجله علمی سخن» و بعدها «سخن دانش و فن» نام داشت در بهمن 1340 چاپ شد و تا آخرین شماره آن ـ که در فروردین 1349ش منتشر شد ـ بی‌وقفه طی هشت سال 90 شماره از این مجله در 5500 صفحه به چاپ رسید. سردبیر شماره‌های اول و دوم مجله علمی سخن، رضا سیدحسینی و شماره‌های بعد پرویز شهریاری بود. مقالاتی که در سخن دانش و فن به قلم دانشمندانی چون دکتر عبدالکریم قریب، محمد بهزاد، احمد راد، احمد بیرشک و رضا اقصی به چاپ می‌رسید، در موضوعاتی مانند پزشکی، تاریخ دانش، جامعه‌شناسی، روان‌شناسی، زمین‌شناسی، شیمی و ریاضیات بود ''(نک: شهریاری، ص360- 361)''<ref>شهریاری، پرویز. «نشریه علمی سخن»، '''''قافله‌ سالار سخن'''''. تهران: 1370</ref>''.''

	از دیگر فعالیت‌های مطبوعاتی خانلری باید به مقالات او اشاره کرد که در موضوعاتِ زبان‌شناسی، عروض، تصحیح متون، نقد کتاب، دستور زبان فارسی، تاریخ، موسیقی و هنر در نشریات سخن، راهنمای کتاب، مجله موسیقی، مجله دانشکده ادبیات تهران، پیام‌نو، مهر، یغما، شعر و هنر، تاریخ و فرهنگ ایران و نگین به چاپ رساند. مجموعه نوشته‌های وی نیز ـ که در مجله سخن عمدتاً به عنوان سرمقاله منتشر می‌شده است ـ طی سال‌های 1367 تا 1370ش در چهار جلد با عنوان هفتاد سخن (جلد اول: شعر و هنر؛ جلد دوم: فرهنگ و اجتماع؛ جلد سوم: از گوشه و کنار ادبیات؛ جلد چهارم: شیوه‌های نو در ادبیات جهان) با سرمایه انتشارات توس به چاپ رسیده است. خانلری در نثر مقالات مطبوعاتی خود (و نیز در تمام آثارش) ـ که با نام مستعار «پژوهنده»، «ت. آ» «پ. ن. خ» منتشر می‌شد ـ از کلمات و عبارات مهجور و متروک،‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ حشو و اطناب پرهیز می‌کرد و از واژه‌های ساده و حتی روزمره در کنار کاربرد مبتکرانه واژه‌ها و عبارات به کار رفته در متون قدیم نثر فارسی به خوبی بهره می‌برد و از آن‌جا که معتقد بود نثر فارسی پیش از آن‌که بیشتر مورد پسند افتد باید فهمیدنی‌تر باشد (ویژگی‌ که آن را متأثر از نثر احمد بهمنیار و سعید نفیسی دانسته‌اند) جملاتش را کوتاه و گویا و ساده و استوار می‌نوشت ''~~(نک:~~ نادرپور، ~~«مکتب~~ سخن و نثر ~~دبیری» ص249- 255؛ همو، «خانلری و نثر جدید~~ دبیری»، ~~ص19- 20)~~.''		از دیگر فعالیت‌های مطبوعاتی خانلری باید به مقالات او اشاره کرد که در موضوعاتِ زبان‌شناسی، عروض، تصحیح متون، نقد کتاب، دستور زبان فارسی، تاریخ، موسیقی و هنر در نشریات سخن، راهنمای کتاب، مجله موسیقی، مجله دانشکده ادبیات تهران، پیام‌نو، مهر، یغما، شعر و هنر، تاریخ و فرهنگ ایران و نگین به چاپ رساند. مجموعه نوشته‌های وی نیز ـ که در مجله سخن عمدتاً به عنوان سرمقاله منتشر می‌شده است ـ طی سال‌های 1367 تا 1370ش در چهار جلد با عنوان هفتاد سخن (جلد اول: شعر و هنر؛ جلد دوم: فرهنگ و اجتماع؛ جلد سوم: از گوشه و کنار ادبیات؛ جلد چهارم: شیوه‌های نو در ادبیات جهان) با سرمایه انتشارات توس به چاپ رسیده است. خانلری در نثر مقالات مطبوعاتی خود (و نیز در تمام آثارش) ـ که با نام مستعار «پژوهنده»، «ت. آ» «پ. ن. خ» منتشر می‌شد ـ از کلمات و عبارات مهجور و متروک،‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ حشو و اطناب پرهیز می‌کرد و از واژه‌های ساده و حتی روزمره در کنار کاربرد مبتکرانه واژه‌ها و عبارات به کار رفته در متون قدیم نثر فارسی به خوبی بهره می‌برد و از آن‌جا که معتقد بود نثر فارسی پیش از آن‌که بیشتر مورد پسند افتد باید فهمیدنی‌تر باشد (ویژگی‌ که آن را متأثر از نثر احمد بهمنیار و سعید نفیسی دانسته‌اند) جملاتش را کوتاه و گویا و ساده و استوار می‌نوشت <ref>نادرپور، نادر. خانلری و نثر جدید دبیری»، '''''دنیای سخن'''''. شماره 34، مهرماه1369</ref><ref>نادرپور، نادر«مکتب سخن و نثر دبیری»، '''''ایران‌شناسی'''''. دوره سوم، شماره 2، تابستان 1370</ref>''.''

			== نیز نگاه کنید به ==

	'''مآخذ:'''		== '''مآخذ''' ==

	افشار، ایرج. «دکتر پرویز ناتل خانلری»، '''''آینده.''''' سال شانزدهم، شماره‌های 9- 12، آذر و اسفند 1369؛ شهریاری، پرویز. «نشریه علمی سخن»، '''''قافله‌ سالار سخن'''''. تهران: 1370؛ نادرپور، نادر. خانلری و نثر جدید دبیری»، '''''دنیای سخن'''''. شماره 34، مهرماه1369؛ همو «مکتب سخن و نثر دبیری»، '''''ایران‌شناسی'''''. دوره سوم، شماره 2، تابستان 1370؛ ناتل‌خانلری، پرویز. «خاطرات». (به کوشش یدالله جلالی پندری)، '''''آینده'''''. سال شانزدهم، شماره‌های 5- 8، مرداد و آبان 1369؛ همو، «مینوی: دوستی که از دست رفت»، '''''پرویز ناتل خانلری'''''. (نوشته منصور رستگارفسایی)، تهران: 1379.

	~~فرهاد طاهری~~

Nazanin در ‏۱۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۲۹

2025-05-11T11:29:17Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۲۹
خط ۱:		خط ۱:
	'''~~خانلري، پرويزناتل،~~''' (اسفند 1292 ~~قمري~~ و برابر آن ~~ميلادي~~ ـ اول ~~شهريور~~ 1369ش)، پژوهشگر، ~~اديب~~ و شاعر، استاد دانشگاه و ~~مدير~~ مجله ~~ادبي~~ سخن.<sup></sup> ~~خانلري~~ به هنگام ~~تحصيل~~ در سال اول رشته ~~ادبي~~ مدرسه دارالفنون (1309ش) قدم به عالم مطبوعات گذاشت و به ~~تشويق~~ عبدالرحمن ~~فرامرزي اولين~~ مقاله خود را ـ ~~كه تكليف درسي‌اش~~ درباره ~~تأثير تعليم~~ و ~~تربيت~~ بود ـ در [[اقدام\|روزنامه اقدام]]،<sup></sup> به ~~مديريت~~ عباس ~~خليلي،~~ به چاپ رساند. وي در سال چهارم ~~دبيرستان~~ (حدود 1312ش) و در دوران ~~دانشجويي~~ خود در ~~دانشسراي عالي~~ و دانشگاه تهران (1313ش تا 1322ش) ~~فعاليت مطبوعاتي~~ خود را همچنان با چاپ مقالات و ترجمه‌ها و اشعارش در مجله مهر،<sup>*</sup> به ~~مديريت مجيد~~ موقر و مجله ~~موسيقي~~ ادامه داد ''(~~خانلري،~~ خاطرات؛ ص431- 433، 436 همو، ~~«مينوي دوستي كه~~ از دست رفت»، ص467).'' ~~گويا~~ در ~~همين~~ سال‌ها، نظارت و ~~مديريت~~ صفحه ~~فارسي يكي~~ از ~~روزنامه‌هاي ارمني~~ چاپ تهران را ~~نيز چندي~~ به عهده داشته است ''(افشار، ص652).'' ~~خانلري~~ در خرداد 1322ش با ~~همكاري ذبيح‌الله~~ صفا مجله سخن را منتشر ~~كرد~~ ''(نك: سخن)'' و از ~~شماره‌هاي~~ هفتم و هشتم (بهمن و اسفند 1322ش) خود به ~~ياري~~ احمد ~~بيرشك~~ انتشار آن را از پي گرفت و تا ~~پايان~~ 1357ش با مساعدت ~~كسان ديگري كه~~ به عنوان ~~سردبير همكار~~ او بودند ''(نك: سخن)'' به چاپ و انتشار سخن پرداخت. ~~خانلري همچنين~~ بر آن شد تا ~~نشريه‌اي~~ مستقل از مجله سخن درباره مسائل ~~علمي~~ و ~~فني~~ منتشر ~~كند كه~~ اهل علم و فن و استادان و دانشمندان ~~رشته‌هاي علمي~~ بتوانند حاصل ~~پيشرفت‌ها~~ و اختراعات خود را به ~~زباني~~ ساده در ~~اختيار~~ خوانندگان گذارند. ~~اولين~~ شماره ~~اين~~ مجله كه در ~~دوره‌هاي آغازين~~ «مجله ~~علمي~~ سخن» و بعدها «سخن دانش و فن» نام داشت در بهمن 1340 چاپ شد و تا ~~آخرين~~ شماره آن ـ كه در ~~فروردين~~ 1349ش منتشر شد ـ ~~بي‌وقفه طي~~ هشت سال 90 شماره از ~~اين~~ مجله در 5500 صفحه به چاپ ~~رسيد~~. ~~سردبير شماره‌هاي~~ اول و دوم مجله ~~علمي~~ سخن، رضا ~~سيدحسيني~~ و ~~شماره‌هاي~~ بعد ~~پرويز شهرياري~~ بود. ~~مقالاتي كه~~ در سخن دانش و فن به قلم ~~دانشمنداني~~ چون ~~دكتر عبدالكريم قريب،~~ محمد بهزاد، احمد راد، احمد ~~بيرشك~~ و رضا ~~اقصي~~ به چاپ ~~مي‌رسيد،~~ در ~~موضوعاتي~~ مانند ~~پزشكي، تاريخ~~ دانش، ~~جامعه‌شناسي، روان‌شناسي، زمين‌شناسي، شيمي~~ و ~~رياضيات~~ بود ''(نك: ~~شهرياري،~~ ص360- 361).''		'''[[پرویز ناتل خانلری\|خانلری، پرویزناتل]]،''' (اسفند 1292 قمری و برابر آن میلادی ـ اول شهریور 1369ش)، پژوهشگر، ادیب و شاعر، استاد دانشگاه و مدیر مجله ادبی سخن.<sup></sup> خانلری به هنگام تحصیل در سال اول رشته ادبی مدرسه دارالفنون (1309ش) قدم به عالم مطبوعات گذاشت و به تشویق عبدالرحمن فرامرزی اولین مقاله خود را ـ که تکلیف درسی‌اش درباره تأثیر تعلیم و تربیت بود ـ در [[اقدام\|روزنامه اقدام]]،<sup></sup> به مدیریت عباس خلیلی، به چاپ رساند. وی در سال چهارم دبیرستان (حدود 1312ش) و در دوران دانشجویی خود در دانشسرای عالی و دانشگاه تهران (1313ش تا 1322ش) فعالیت مطبوعاتی خود را همچنان با چاپ مقالات و ترجمه‌ها و اشعارش در مجله مهر،<sup>*</sup> به مدیریت مجید موقر و مجله موسیقی ادامه داد ''(خانلری، خاطرات؛ ص431- 433، 436 همو، «مینوی دوستی که از دست رفت»، ص467).'' گویا در همین سال‌ها، نظارت و مدیریت صفحه فارسی یکی از روزنامه‌های ارمنی چاپ تهران را نیز چندی به عهده داشته است ''(افشار، ص652).'' خانلری در خرداد 1322ش با همکاری ذبیح‌الله صفا مجله سخن را منتشر کرد ''(نک: سخن)'' و از شماره‌های هفتم و هشتم (بهمن و اسفند 1322ش) خود به یاری احمد بیرشک انتشار آن را از پی گرفت و تا پایان 1357ش با مساعدت کسان دیگری که به عنوان سردبیر همکار او بودند ''(نک: سخن)'' به چاپ و انتشار سخن پرداخت. خانلری همچنین بر آن شد تا نشریه‌ای مستقل از مجله سخن درباره مسائل علمی و فنی منتشر کند که اهل علم و فن و استادان و دانشمندان رشته‌های علمی بتوانند حاصل پیشرفت‌ها و اختراعات خود را به زبانی ساده در اختیار خوانندگان گذارند. اولین شماره این مجله که در دوره‌های آغازین «مجله علمی سخن» و بعدها «سخن دانش و فن» نام داشت در بهمن 1340 چاپ شد و تا آخرین شماره آن ـ که در فروردین 1349ش منتشر شد ـ بی‌وقفه طی هشت سال 90 شماره از این مجله در 5500 صفحه به چاپ رسید. سردبیر شماره‌های اول و دوم مجله علمی سخن، رضا سیدحسینی و شماره‌های بعد پرویز شهریاری بود. مقالاتی که در سخن دانش و فن به قلم دانشمندانی چون دکتر عبدالکریم قریب، محمد بهزاد، احمد راد، احمد بیرشک و رضا اقصی به چاپ می‌رسید، در موضوعاتی مانند پزشکی، تاریخ دانش، جامعه‌شناسی، روان‌شناسی، زمین‌شناسی، شیمی و ریاضیات بود ''(نک: شهریاری، ص360- 361).''

	از ~~ديگر فعاليت‌هاي مطبوعاتي خانلري بايد~~ به مقالات او اشاره ~~كرد كه~~ در موضوعاتِ ~~زبان‌شناسي،~~ عروض، ~~تصحيح~~ متون، نقد ~~كتاب،~~ دستور زبان ~~فارسي، تاريخ، موسيقي~~ و هنر در ~~نشريات~~ سخن، ~~راهنماي كتاب،~~ مجله ~~موسيقي،~~ مجله ~~دانشكده ادبيات~~ تهران، ~~پيام‌نو،~~ مهر، ~~يغما،~~ شعر و هنر، ~~تاريخ~~ و فرهنگ ~~ايران~~ و ~~نگين~~ به چاپ رساند. مجموعه ~~نوشته‌هاي وي نيز~~ ـ كه در مجله سخن عمدتاً به عنوان سرمقاله منتشر ~~مي‌شده~~ است ـ ~~طي سال‌هاي~~ 1367 تا 1370ش در چهار جلد با عنوان هفتاد سخن (جلد اول: شعر و هنر؛ جلد دوم: فرهنگ و اجتماع؛ جلد سوم: از گوشه و ~~كنار ادبيات؛~~ جلد چهارم: ~~شيوه‌هاي~~ نو در ~~ادبيات~~ جهان) با ~~سرمايه~~ انتشارات توس به چاپ ~~رسيده~~ است. ~~خانلري~~ در نثر مقالات ~~مطبوعاتي~~ خود (و ~~نيز~~ در تمام آثارش) ـ كه با نام مستعار «پژوهنده»، «ت. آ» «پ. ن. خ» منتشر ~~مي‌شد~~ ـ از ~~كلمات~~ و عبارات مهجور و ~~متروك،‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌~~ حشو و اطناب ~~پرهيز مي‌كرد~~ و از ~~واژه‌هاي~~ ساده و ~~حتي~~ روزمره در ~~كنار كاربرد مبتكرانه~~ واژه‌ها و عبارات به ~~كار~~ رفته در متون ~~قديم~~ نثر ~~فارسي~~ به ~~خوبي~~ بهره ~~مي‌برد~~ و از آن‌جا كه معتقد بود نثر ~~فارسي پيش~~ از ~~آن‌كه بيشتر~~ مورد پسند افتد ~~بايد فهميدني‌تر~~ باشد (~~ويژگي‌ كه~~ آن را متأثر از نثر احمد ~~بهمنيار~~ و ~~سعيد نفيسي~~ دانسته‌اند) جملاتش را ~~كوتاه~~ و ~~گويا~~ و ساده و استوار ~~مي‌نوشت~~ ''(نك: نادرپور، ~~«مكتب~~ سخن و نثر ~~دبيري»~~ ص249- 255؛ همو، ~~«خانلري~~ و نثر ~~جديد دبيري»،~~ ص19- 20).''		از دیگر فعالیت‌های مطبوعاتی خانلری باید به مقالات او اشاره کرد که در موضوعاتِ زبان‌شناسی، عروض، تصحیح متون، نقد کتاب، دستور زبان فارسی، تاریخ، موسیقی و هنر در نشریات سخن، راهنمای کتاب، مجله موسیقی، مجله دانشکده ادبیات تهران، پیام‌نو، مهر، یغما، شعر و هنر، تاریخ و فرهنگ ایران و نگین به چاپ رساند. مجموعه نوشته‌های وی نیز ـ که در مجله سخن عمدتاً به عنوان سرمقاله منتشر می‌شده است ـ طی سال‌های 1367 تا 1370ش در چهار جلد با عنوان هفتاد سخن (جلد اول: شعر و هنر؛ جلد دوم: فرهنگ و اجتماع؛ جلد سوم: از گوشه و کنار ادبیات؛ جلد چهارم: شیوه‌های نو در ادبیات جهان) با سرمایه انتشارات توس به چاپ رسیده است. خانلری در نثر مقالات مطبوعاتی خود (و نیز در تمام آثارش) ـ که با نام مستعار «پژوهنده»، «ت. آ» «پ. ن. خ» منتشر می‌شد ـ از کلمات و عبارات مهجور و متروک،‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ حشو و اطناب پرهیز می‌کرد و از واژه‌های ساده و حتی روزمره در کنار کاربرد مبتکرانه واژه‌ها و عبارات به کار رفته در متون قدیم نثر فارسی به خوبی بهره می‌برد و از آن‌جا که معتقد بود نثر فارسی پیش از آن‌که بیشتر مورد پسند افتد باید فهمیدنی‌تر باشد (ویژگی‌ که آن را متأثر از نثر احمد بهمنیار و سعید نفیسی دانسته‌اند) جملاتش را کوتاه و گویا و ساده و استوار می‌نوشت ''(نک: نادرپور، «مکتب سخن و نثر دبیری» ص249- 255؛ همو، «خانلری و نثر جدید دبیری»، ص19- 20).''


	'''مآخذ:'''		'''مآخذ:'''

	افشار، ~~ايرج~~. ~~«دكتر پرويز~~ ناتل ~~خانلري»،~~ '''''~~آينده~~.''''' سال شانزدهم، ~~شماره‌هاي~~ 9- 12، آذر و اسفند 1369؛ ~~شهرياري، پرويز~~. ~~«نشريه علمي~~ سخن»، '''''قافله‌ سالار سخن'''''. تهران: 1370؛ نادرپور، نادر. ~~خانلري~~ و نثر ~~جديد دبيري»،~~ '''''~~دنياي~~ سخن'''''. شماره 34، مهرماه1369؛ همو ~~«مكتب~~ سخن و نثر ~~دبيري»،~~ '''''~~ايران‌شناسي~~'''''. دوره سوم، شماره 2، تابستان 1370؛ ~~ناتل‌خانلري، پرويز~~. «خاطرات». (به ~~كوشش يدالله جلالي پندري~~)، '''''~~آينده~~'''''. سال شانزدهم، ~~شماره‌هاي~~ 5- 8، مرداد و آبان 1369؛ همو، ~~«مينوي~~: ~~دوستي كه~~ از دست رفت»، '''''~~پرويز~~ ناتل ~~خانلري~~'''''. (نوشته منصور ~~رستگارفسايي~~)، تهران: 1379.		افشار، ایرج. «دکتر پرویز ناتل خانلری»، '''''آینده.''''' سال شانزدهم، شماره‌های 9- 12، آذر و اسفند 1369؛ شهریاری، پرویز. «نشریه علمی سخن»، '''''قافله‌ سالار سخن'''''. تهران: 1370؛ نادرپور، نادر. خانلری و نثر جدید دبیری»، '''''دنیای سخن'''''. شماره 34، مهرماه1369؛ همو «مکتب سخن و نثر دبیری»، '''''ایران‌شناسی'''''. دوره سوم، شماره 2، تابستان 1370؛ ناتل‌خانلری، پرویز. «خاطرات». (به کوشش یدالله جلالی پندری)، '''''آینده'''''. سال شانزدهم، شماره‌های 5- 8، مرداد و آبان 1369؛ همو، «مینوی: دوستی که از دست رفت»، '''''پرویز ناتل خانلری'''''. (نوشته منصور رستگارفسایی)، تهران: 1379.

	فرهاد طاهری		فرهاد طاهری

Samei در ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۲۲

2025-05-05T14:22:36Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۲۲
خط ۱:		خط ۱:
	'''خانلري، پرويزناتل،''' (اسفند 1292 قمري و برابر آن ميلادي ـ اول شهريور 1369ش)، پژوهشگر، اديب و شاعر، استاد دانشگاه و مدير ~~مجلة~~ ادبي سخن.<sup></sup> خانلري به هنگام تحصيل در سال اول ~~رشتة~~ ادبي ~~مدرسة~~ دارالفنون (1309ش) قدم به عالم مطبوعات گذاشت و به تشويق عبدالرحمن فرامرزي اولين ~~مقالة~~ خود را ـ كه تكليف درسي‌اش ~~دربارة~~ تأثير تعليم و تربيت بود ـ در ~~روزنامة اقدام،~~<sup></sup> به مديريت عباس خليلي، به چاپ رساند. وي در سال چهارم دبيرستان (حدود 1312ش) و در دوران دانشجويي خود در دانشسراي عالي و دانشگاه تهران (1313ش تا 1322ش) فعاليت مطبوعاتي خود را همچنان با چاپ مقالات و ترجمه‌ها و اشعارش در ~~مجلة~~ مهر،<sup>*</sup> به مديريت مجيد موقر و ~~مجلة~~ موسيقي ادامه داد ''(خانلري، خاطرات؛ ص431- 433، 436 همو، «مينوي دوستي كه از دست رفت»، ص467).'' گويا در همين سال‌ها، نظارت و مديريت ~~صفحة~~ فارسي يكي از روزنامه‌هاي ارمني چاپ تهران را نيز چندي به عهده داشته است ''(افشار، ص652).'' خانلري در خرداد 1322ش با همكاري ذبيح‌الله صفا ~~مجلة~~ سخن را منتشر كرد ''(نك: سخن)'' و از شماره‌هاي هفتم و هشتم (بهمن و اسفند 1322ش) خود به ياري احمد بيرشك انتشار آن را از پي گرفت و تا پايان 1357ش با مساعدت كسان ديگري كه به عنوان سردبير همكار او بودند ''(نك: سخن)'' به چاپ و انتشار سخن پرداخت. خانلري همچنين بر آن شد تا نشريه‌اي مستقل از ~~مجلة~~ سخن ~~دربارة~~ مسائل علمي و فني منتشر كند كه اهل علم و فن و استادان و دانشمندان رشته‌هاي علمي بتوانند حاصل پيشرفت‌ها و اختراعات خود را به زباني ساده در اختيار خوانندگان گذارند. اولين ~~شمارة~~ اين مجله كه در دوره‌هاي آغازين ~~«مجلة~~ علمي سخن» و بعدها «سخن دانش و فن» نام داشت در بهمن 1340 چاپ شد و تا آخرين ~~شمارة~~ آن ـ كه در فروردين 1349ش منتشر شد ـ بي‌وقفه طي هشت سال 90 شماره از اين مجله در 5500 صفحه به چاپ رسيد. سردبير شماره‌هاي اول و دوم ~~مجلة~~ علمي سخن، رضا سيدحسيني و شماره‌هاي بعد پرويز شهرياري بود. مقالاتي كه در سخن دانش و فن به قلم دانشمنداني چون دكتر عبدالكريم قريب، محمد بهزاد، احمد راد، احمد بيرشك و رضا اقصي به چاپ مي‌رسيد، در موضوعاتي مانند پزشكي، تاريخ دانش، جامعه‌شناسي، روان‌شناسي، زمين‌شناسي، شيمي و رياضيات بود ''(نك: شهرياري، ص360- 361).''		'''خانلري، پرويزناتل،''' (اسفند 1292 قمري و برابر آن ميلادي ـ اول شهريور 1369ش)، پژوهشگر، اديب و شاعر، استاد دانشگاه و مدير مجله ادبي سخن.<sup></sup> خانلري به هنگام تحصيل در سال اول رشته ادبي مدرسه دارالفنون (1309ش) قدم به عالم مطبوعات گذاشت و به تشويق عبدالرحمن فرامرزي اولين مقاله خود را ـ كه تكليف درسي‌اش درباره تأثير تعليم و تربيت بود ـ در [[اقدام\|روزنامه اقدام]]،<sup></sup> به مديريت عباس خليلي، به چاپ رساند. وي در سال چهارم دبيرستان (حدود 1312ش) و در دوران دانشجويي خود در دانشسراي عالي و دانشگاه تهران (1313ش تا 1322ش) فعاليت مطبوعاتي خود را همچنان با چاپ مقالات و ترجمه‌ها و اشعارش در مجله مهر،<sup>*</sup> به مديريت مجيد موقر و مجله موسيقي ادامه داد ''(خانلري، خاطرات؛ ص431- 433، 436 همو، «مينوي دوستي كه از دست رفت»، ص467).'' گويا در همين سال‌ها، نظارت و مديريت صفحه فارسي يكي از روزنامه‌هاي ارمني چاپ تهران را نيز چندي به عهده داشته است ''(افشار، ص652).'' خانلري در خرداد 1322ش با همكاري ذبيح‌الله صفا مجله سخن را منتشر كرد ''(نك: سخن)'' و از شماره‌هاي هفتم و هشتم (بهمن و اسفند 1322ش) خود به ياري احمد بيرشك انتشار آن را از پي گرفت و تا پايان 1357ش با مساعدت كسان ديگري كه به عنوان سردبير همكار او بودند ''(نك: سخن)'' به چاپ و انتشار سخن پرداخت. خانلري همچنين بر آن شد تا نشريه‌اي مستقل از مجله سخن درباره مسائل علمي و فني منتشر كند كه اهل علم و فن و استادان و دانشمندان رشته‌هاي علمي بتوانند حاصل پيشرفت‌ها و اختراعات خود را به زباني ساده در اختيار خوانندگان گذارند. اولين شماره اين مجله كه در دوره‌هاي آغازين «مجله علمي سخن» و بعدها «سخن دانش و فن» نام داشت در بهمن 1340 چاپ شد و تا آخرين شماره آن ـ كه در فروردين 1349ش منتشر شد ـ بي‌وقفه طي هشت سال 90 شماره از اين مجله در 5500 صفحه به چاپ رسيد. سردبير شماره‌هاي اول و دوم مجله علمي سخن، رضا سيدحسيني و شماره‌هاي بعد پرويز شهرياري بود. مقالاتي كه در سخن دانش و فن به قلم دانشمنداني چون دكتر عبدالكريم قريب، محمد بهزاد، احمد راد، احمد بيرشك و رضا اقصي به چاپ مي‌رسيد، در موضوعاتي مانند پزشكي، تاريخ دانش، جامعه‌شناسي، روان‌شناسي، زمين‌شناسي، شيمي و رياضيات بود ''(نك: شهرياري، ص360- 361).''

	از ديگر فعاليت‌هاي مطبوعاتي خانلري بايد به مقالات او اشاره كرد كه در موضوعاتِ زبان‌شناسي، عروض، تصحيح متون، نقد كتاب، دستور زبان فارسي، تاريخ، موسيقي و هنر در نشريات سخن، راهنماي كتاب، ~~مجلة~~ موسيقي، ~~مجلة دانشكدة~~ ادبيات تهران، پيام‌نو، مهر، يغما، شعر و هنر، تاريخ و فرهنگ ايران و نگين به چاپ رساند. مجموعه نوشته‌هاي وي نيز ـ كه در ~~مجلة~~ سخن عمدتاً به عنوان سرمقاله منتشر مي‌شده است ـ طي سال‌هاي 1367 تا 1370ش در چهار جلد با عنوان هفتاد سخن (جلد اول: شعر و هنر؛ جلد دوم: فرهنگ و اجتماع؛ جلد سوم: از گوشه و كنار ادبيات؛ جلد چهارم: شيوه‌هاي نو در ادبيات جهان) با ~~سرماية~~ انتشارات توس به چاپ رسيده است. خانلري در نثر مقالات مطبوعاتي خود (و نيز در تمام آثارش) ـ كه با نام مستعار «پژوهنده»، «ت. آ» «پ. ن. خ» منتشر مي‌شد ـ از كلمات و عبارات مهجور و متروك،‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ حشو و اطناب پرهيز مي‌كرد و از واژه‌هاي ساده و حتي روزمره در كنار كاربرد ~~مبتكرانة~~ واژه‌ها و عبارات به كار رفته در متون قديم نثر فارسي به خوبي بهره مي‌برد و از آن‌جا كه معتقد بود نثر فارسي پيش از آن‌كه بيشتر مورد پسند افتد بايد فهميدني‌تر باشد (ويژگي‌ كه آن را متأثر از نثر احمد بهمنيار و سعيد نفيسي دانسته‌اند) جملاتش را كوتاه و گويا و ساده و استوار مي‌نوشت ''(نك: نادرپور، «مكتب سخن و نثر دبيري» ص249- 255؛ همو، «خانلري و نثر جديد دبيري»، ص19- 20).''		از ديگر فعاليت‌هاي مطبوعاتي خانلري بايد به مقالات او اشاره كرد كه در موضوعاتِ زبان‌شناسي، عروض، تصحيح متون، نقد كتاب، دستور زبان فارسي، تاريخ، موسيقي و هنر در نشريات سخن، راهنماي كتاب، مجله موسيقي، مجله دانشكده ادبيات تهران، پيام‌نو، مهر، يغما، شعر و هنر، تاريخ و فرهنگ ايران و نگين به چاپ رساند. مجموعه نوشته‌هاي وي نيز ـ كه در مجله سخن عمدتاً به عنوان سرمقاله منتشر مي‌شده است ـ طي سال‌هاي 1367 تا 1370ش در چهار جلد با عنوان هفتاد سخن (جلد اول: شعر و هنر؛ جلد دوم: فرهنگ و اجتماع؛ جلد سوم: از گوشه و كنار ادبيات؛ جلد چهارم: شيوه‌هاي نو در ادبيات جهان) با سرمايه انتشارات توس به چاپ رسيده است. خانلري در نثر مقالات مطبوعاتي خود (و نيز در تمام آثارش) ـ كه با نام مستعار «پژوهنده»، «ت. آ» «پ. ن. خ» منتشر مي‌شد ـ از كلمات و عبارات مهجور و متروك،‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ حشو و اطناب پرهيز مي‌كرد و از واژه‌هاي ساده و حتي روزمره در كنار كاربرد مبتكرانه واژه‌ها و عبارات به كار رفته در متون قديم نثر فارسي به خوبي بهره مي‌برد و از آن‌جا كه معتقد بود نثر فارسي پيش از آن‌كه بيشتر مورد پسند افتد بايد فهميدني‌تر باشد (ويژگي‌ كه آن را متأثر از نثر احمد بهمنيار و سعيد نفيسي دانسته‌اند) جملاتش را كوتاه و گويا و ساده و استوار مي‌نوشت ''(نك: نادرپور، «مكتب سخن و نثر دبيري» ص249- 255؛ همو، «خانلري و نثر جديد دبيري»، ص19- 20).''


	'''مآخذ:'''		'''مآخذ:'''

	افشار، ايرج. «دكتر پرويز ناتل خانلري»، '''''آينده.''''' سال شانزدهم، شماره‌هاي 9- 12، آذر و اسفند 1369؛ شهرياري، پرويز. ~~«نشرية~~ علمي سخن»، '''''قافله‌ سالار سخن'''''. تهران: 1370؛ نادرپور، نادر. خانلري و نثر جديد دبيري»، '''''دنياي سخن'''''. ~~شمارة~~ 34، مهرماه1369؛ همو «مكتب سخن و نثر دبيري»، '''''ايران‌شناسي'''''. ~~دورة~~ سوم، ~~شمارة~~ 2، تابستان 1370؛ ناتل‌خانلري، پرويز. «خاطرات». (به كوشش يدالله جلالي پندري)، '''''آينده'''''. سال شانزدهم، شماره‌هاي 5- 8، مرداد و آبان 1369؛ همو، «مينوي: دوستي كه از دست رفت»، '''''پرويز ناتل خانلري'''''. (~~نوشتة~~ منصور رستگارفسايي)، تهران: 1379.		افشار، ايرج. «دكتر پرويز ناتل خانلري»، '''''آينده.''''' سال شانزدهم، شماره‌هاي 9- 12، آذر و اسفند 1369؛ شهرياري، پرويز. «نشريه علمي سخن»، '''''قافله‌ سالار سخن'''''. تهران: 1370؛ نادرپور، نادر. خانلري و نثر جديد دبيري»، '''''دنياي سخن'''''. شماره 34، مهرماه1369؛ همو «مكتب سخن و نثر دبيري»، '''''ايران‌شناسي'''''. دوره سوم، شماره 2، تابستان 1370؛ ناتل‌خانلري، پرويز. «خاطرات». (به كوشش يدالله جلالي پندري)، '''''آينده'''''. سال شانزدهم، شماره‌هاي 5- 8، مرداد و آبان 1369؛ همو، «مينوي: دوستي كه از دست رفت»، '''''پرويز ناتل خانلري'''''. (نوشته منصور رستگارفسايي)، تهران: 1379.

	فرهاد طاهری		فرهاد طاهری

Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''خانلري، پرويزناتل،''' (اسفند 1292 قمري و برابر آن ميلادي ـ اول شهريور 1369ش)، پژوهشگر، اديب و شاعر، استاد دانشگاه و مدير مجلة ادبي سخن.^* خانلري به هنگام تحصيل در سال اول رشتة ادبي مدرسة دارالفنون (1309ش) قدم به عالم مطبوعات گذاشت و به تشويق عبد...» ایجاد کرد

2024-08-11T02:12:49Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''خانلري، پرويزناتل،''' (اسفند 1292 قمري و برابر آن ميلادي ـ اول شهريور 1369ش)، پژوهشگر، اديب و شاعر، استاد دانشگاه و مدير مجلة ادبي سخن.* خانلري به هنگام تحصيل در سال اول رشتة ادبي مدرسة دارالفنون (1309ش) قدم به عالم مطبوعات گذاشت و به تشويق عبد...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''خانلري، پرويزناتل،''' (اسفند 1292 قمري و برابر آن ميلادي ـ اول شهريور 1369ش)، پژوهشگر، اديب و شاعر، استاد دانشگاه و مدير مجلة ادبي سخن.* خانلري به هنگام تحصيل در سال اول رشتة ادبي مدرسة دارالفنون (1309ش) قدم به عالم مطبوعات گذاشت و به تشويق عبدالرحمن فرامرزي اولين مقالة خود را ـ كه تكليف درسي‌اش دربارة تأثير تعليم و تربيت بود ـ در روزنامة اقدام،* به مديريت عباس خليلي، به چاپ رساند. وي در سال چهارم دبيرستان (حدود 1312ش) و در دوران دانشجويي خود در دانشسراي عالي و دانشگاه تهران (1313ش تا 1322ش) فعاليت مطبوعاتي خود را همچنان با چاپ مقالات و ترجمه‌ها و اشعارش در مجلة مهر،* به مديريت مجيد موقر و مجلة موسيقي ادامه داد ''(خانلري، خاطرات؛ ص431- 433، 436 همو، «مينوي دوستي كه از دست رفت»، ص467).'' گويا در همين سال‌ها، نظارت و مديريت صفحة فارسي يكي از روزنامه‌هاي ارمني چاپ تهران را نيز چندي به عهده داشته است ''(افشار، ص652).'' خانلري در خرداد 1322ش با همكاري ذبيح‌الله صفا مجلة سخن را منتشر كرد ''(نك: سخن)'' و از شماره‌هاي هفتم و هشتم (بهمن و اسفند 1322ش) خود به ياري احمد بيرشك انتشار آن را از پي گرفت و تا پايان 1357ش با مساعدت كسان ديگري كه به عنوان سردبير همكار او بودند ''(نك: سخن)'' به چاپ و انتشار سخن پرداخت. خانلري همچنين بر آن شد تا نشريه‌اي مستقل از مجلة سخن دربارة مسائل علمي و فني منتشر كند كه اهل علم و فن و استادان و دانشمندان رشته‌هاي علمي بتوانند حاصل پيشرفت‌ها و اختراعات خود را به زباني ساده در اختيار خوانندگان گذارند. اولين شمارة اين مجله كه در دوره‌هاي آغازين «مجلة علمي سخن» و بعدها «سخن دانش و فن» نام داشت در بهمن 1340 چاپ شد و تا آخرين شمارة آن ـ كه در فروردين 1349ش منتشر شد ـ بي‌وقفه طي هشت سال 90 شماره از اين مجله در 5500 صفحه به چاپ رسيد. سردبير شماره‌هاي اول و دوم مجلة علمي سخن، رضا سيدحسيني و شماره‌هاي بعد پرويز شهرياري بود. مقالاتي كه در سخن دانش و فن به قلم دانشمنداني چون دكتر عبدالكريم قريب، محمد بهزاد، احمد راد، احمد بيرشك و رضا اقصي به چاپ مي‌رسيد، در موضوعاتي مانند پزشكي، تاريخ دانش، جامعه‌شناسي، روان‌شناسي، زمين‌شناسي، شيمي و رياضيات بود ''(نك: شهرياري، ص360- 361).''

از ديگر فعاليت‌هاي مطبوعاتي خانلري بايد به مقالات او اشاره كرد كه در موضوعاتِ زبان‌شناسي، عروض، تصحيح متون، نقد كتاب، دستور زبان فارسي، تاريخ، موسيقي و هنر در نشريات سخن، راهنماي كتاب، مجلة موسيقي، مجلة دانشكدة ادبيات تهران، پيام‌نو، مهر، يغما، شعر و هنر، تاريخ و فرهنگ ايران و نگين به چاپ رساند. مجموعه نوشته‌هاي وي نيز ـ كه در مجلة سخن عمدتاً به عنوان سرمقاله منتشر مي‌شده است ـ طي سال‌هاي 1367 تا 1370ش در چهار جلد با عنوان هفتاد سخن (جلد اول: شعر و هنر؛ جلد دوم: فرهنگ و اجتماع؛ جلد سوم: از گوشه و كنار ادبيات؛ جلد چهارم: شيوه‌هاي نو در ادبيات جهان) با سرماية انتشارات توس به چاپ رسيده است. خانلري در نثر مقالات مطبوعاتي خود (و نيز در تمام آثارش) ـ كه با نام مستعار «پژوهنده»، «ت. آ» «پ. ن. خ» منتشر مي‌شد ـ از كلمات و عبارات مهجور و متروك،‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ حشو و اطناب پرهيز مي‌كرد و از واژه‌هاي ساده و حتي روزمره در كنار كاربرد مبتكرانة واژه‌ها و عبارات به كار رفته در متون قديم نثر فارسي به خوبي بهره مي‌برد و از آن‌جا كه معتقد بود نثر فارسي پيش از آن‌كه بيشتر مورد پسند افتد بايد فهميدني‌تر باشد (ويژگي‌ كه آن را متأثر از نثر احمد بهمنيار و سعيد نفيسي دانسته‌اند) جملاتش را كوتاه و گويا و ساده و استوار مي‌نوشت ''(نك: نادرپور، «مكتب سخن و نثر دبيري» ص249- 255؛ همو، «خانلري و نثر جديد دبيري»، ص19- 20).''

'''مآخذ:'''

افشار، ايرج. «دكتر پرويز ناتل خانلري»، '''''آينده.''''' سال شانزدهم، شماره‌هاي 9- 12، آذر و اسفند 1369؛ شهرياري، پرويز. «نشرية علمي سخن»، '''''قافله‌ سالار سخن'''''. تهران: 1370؛ نادرپور، نادر. خانلري و نثر جديد دبيري»، '''''دنياي سخن'''''. شمارة 34، مهرماه1369؛ همو «مكتب سخن و نثر دبيري»، '''''ايران‌شناسي'''''. دورة سوم، شمارة 2، تابستان 1370؛ ناتل‌خانلري، پرويز. «خاطرات». (به كوشش يدالله جلالي پندري)، '''''آينده'''''. سال شانزدهم، شماره‌هاي 5- 8، مرداد و آبان 1369؛ همو، «مينوي: دوستي كه از دست رفت»، '''''پرويز ناتل خانلري'''''. (نوشتة منصور رستگارفسايي)، تهران: 1379.

فرهاد طاهری