پرچم - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Samei در ‏۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۱۵

2025-04-30T07:15:39Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۱۵
خط ۱:		خط ۱:
	'''پرچم،''' بیرق یا درفش نماد و نشان اصلی یک ملت، قوم، دولت، و گروه دینی، اجتماعی و سیاسی. پرچم معمولاً به کناره نیزه یا ریسمانی متصل است. به طوری که در صورت لزوم بتوان آن رابرافراشت. شکل و اندازه آن متفاوت، ولی اغلب به شکل مستطیل یا مربع است<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''فارسی'''''. ذیل پرچم.</ref>. در کاوش‌های 1350ش در منطقه شهداد (نزدیکی کرمان) پرچمی فلزی از حدود سه هزار سال پیش از میلاد به دست آمد. این پرچم از میله و صفحه مربع شکل فلزی تشکیل شده است. بر سر میله مجسمه عقاب و روی صفحه فلزی، نقش الهه‌ای نشسته بر تخت و چند تصویر دیگر کنده‌کاری شده است<ref>'''''فرهنگنامه كودكان و نوجوانان'''''. تهران: 1380، ذیل پرچم.</ref>. از دوره هخامنشیان استفاده از پرچم‌های امپراتوری رایج بوده است و استفاده از نشان‌های خانوادگی بر روی درفش‌های زمینداران با نفوذ در دوره پارت‌ها و ساسانیان دیده می‌شود<ref>.Shapur. Shahabazi, A. "Flags of Persia", '''''Iranica''''', x/12</ref>. درفش‌ کاویان، پرچم اسطوره‌ای ایرانیان در دوره ساسانیان است که دارای زمینه ارغوانی مرصع و نوارهای قرمز، طلایی، و ارغوانی با نشان ستاره بوده است که به آن «اختر کاویان» نیز گفته‌اند<ref>فردوسی، ابوالقاسم. '''''شاهنامه'''''. چاپ مسكو، 1963- 1971م: 1/64- 65، جمـ.</ref>.		'''پرچم،''' بیرق یا درفش نماد و نشان اصلی یک ملت، قوم، دولت، و گروه دینی، اجتماعی و سیاسی. پرچم معمولاً به کناره نیزه یا ریسمانی متصل است. به طوری که در صورت لزوم بتوان آن رابرافراشت. شکل و اندازه آن متفاوت، ولی اغلب به شکل مستطیل یا مربع است<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''فارسی'''''. ذیل پرچم.</ref>. در کاوش‌های 1350ش در منطقه شهداد (نزدیکی [[کرمان]]) پرچمی فلزی از حدود سه هزار سال پیش از میلاد به دست آمد. این پرچم از میله و صفحه مربع شکل فلزی تشکیل شده است. بر سر میله مجسمه عقاب و روی صفحه فلزی، نقش الهه‌ای نشسته بر تخت و چند تصویر دیگر کنده‌کاری شده است<ref>'''''فرهنگنامه كودكان و نوجوانان'''''. تهران: 1380، ذیل پرچم.</ref>. از دوره هخامنشیان استفاده از پرچم‌های امپراتوری رایج بوده است و استفاده از نشان‌های خانوادگی بر روی درفش‌های زمینداران با نفوذ در دوره [[پارتیان\|پارت‌ها]] و [[ساسانیان]] دیده می‌شود<ref>.Shapur. Shahabazi, A. "Flags of Persia", '''''Iranica''''', x/12</ref>. درفش‌ کاویان، پرچم اسطوره‌ای ایرانیان در [[ساسانیان\|دوره ساسانیان]] است که دارای زمینه ارغوانی مرصع و نوارهای قرمز، طلایی، و ارغوانی با نشان ستاره بوده است که به آن «اختر کاویان» نیز گفته‌اند<ref>فردوسی، ابوالقاسم. '''''شاهنامه'''''. چاپ مسكو، 1963- 1971م: 1/64- 65، جمـ.</ref>.

	پرچم غزنویان معمولاً قرمز بود و نقش همای طلایی رنگ یا شیر داشت و سلجوقیان از پرچم‌هایی با رنگ‌های سبز، زرد و قرمز استفاده می‌کردند. از قرن ششم نقش خورشید در صورت فلکی اسد در منطقه البروج نقشی رایج و نمادین شد و از سده هفتم به بعد نقش شیر و خورشید که تلفیقی از سنن کهن ایران، عرب، ترک و مغول بود، بر روی آثار مختلف هنری و سکه‌ها و پرچم‌ها دیده شد. با تشکیل دولت صفوی و رسمی شدن مذهب تشیع، بیشتر نقش شیر و خورشید بر روی پرچم‌ها رایج گردید؛ به طوری که در زمان شاه عباس صفوی این نقش، نشان شناخته شده ایران بوده است<ref>نیرنوری، حمید. «بیرق شیر و خورشید». '''''ایرانشهر'''''. تهران: كمیسیون ملی یونسكو، 1342- 1343، 2/951؛ نیز: شاپور شهبازی، ع. «پرچم»، '''''دانشنامه جهان اسلام'''''. 5/537- 538.</ref>. نماد شیر و خورشید همواره پیوند نزدیکی با سلطنت و شاهنشاهی در ایران داشته است. در زمان نادرشاه (حک 1148- 1160ق/ 1735- 1747م) پرچم پارچه‌ای راه راه به رنگ‌های قرمز، آبی، سفید و زرد بود و گاه نقش شیر و خورشید داشت<ref>'''''فرهنگنامه كودكان و نوجوانان'''''. تهران: 1380، ذیل پرچم؛ نیرنوری، حمید. «بیرق شیر و خورشید». '''''ایرانشهر'''''. تهران: كمیسیون ملی یونسكو، 1342- 1343، 2/951.</ref>.		پرچم [[غزنویان]] معمولاً قرمز بود و نقش همای طلایی رنگ یا شیر داشت و [[سلجوقیان]] از پرچم‌هایی با رنگ‌های سبز، زرد و قرمز استفاده می‌کردند. از قرن ششم نقش خورشید در صورت فلکی اسد در منطقه البروج نقشی رایج و نمادین شد و از سده هفتم به بعد نقش شیر و خورشید که تلفیقی از سنن کهن ایران، عرب، ترک و [[مغول ها\|مغول]] بود، بر روی آثار مختلف هنری و سکه‌ها و پرچم‌ها دیده شد. با تشکیل [[صفویان\|دولت صفوی]] و رسمی شدن مذهب تشیع، بیشتر نقش شیر و خورشید بر روی پرچم‌ها رایج گردید؛ به طوری که در زمان شاه عباس صفوی این نقش، نشان شناخته شده ایران بوده است<ref>نیرنوری، حمید. «بیرق شیر و خورشید». '''''ایرانشهر'''''. تهران: كمیسیون ملی یونسكو، 1342- 1343، 2/951؛ نیز: شاپور شهبازی، ع. «پرچم»، '''''دانشنامه جهان اسلام'''''. 5/537- 538.</ref>. نماد شیر و خورشید همواره پیوند نزدیکی با سلطنت و شاهنشاهی در [[ایران]] داشته است. در زمان نادرشاه (حک 1148- 1160ق/ 1735- 1747م) پرچم پارچه‌ای راه راه به رنگ‌های قرمز، آبی، سفید و زرد بود و گاه نقش شیر و خورشید داشت<ref>'''''فرهنگنامه كودكان و نوجوانان'''''. تهران: 1380، ذیل پرچم؛ نیرنوری، حمید. «بیرق شیر و خورشید». '''''ایرانشهر'''''. تهران: كمیسیون ملی یونسكو، 1342- 1343، 2/951.</ref>.

	در دوره ~~فتحعلی‌قاجار،~~ ایران دارای پرچمی رسمی با نشان شیر و خورشید گردید<ref>.Shapur. Shahabazi, A. "Flags of Persia", '''''Iranica''''', x/22</ref>. اصل پنجم متمم قانون اساسی 1326ش، پرچم ایران را «متشکل از سه رنگ (با نوارهایی به پهنا و طول برابر) سبز، سفید و قرمز با نشان یک شیر (شمشیر در دست و در حال حرکت) و خورشید» تعیین کرد. بعدها، رنگ سبز به عنوان نشان اسلام و خرمی کشور و صفای روح و باطن، رنگ سفید نشان صلح و آرامش طلبی و قرمز نشان مشروطیت ایران و دفاع از استقلال و آزادی و شیر نشان شجاعت و استقامت تفسیر شد<ref>ذكاء، یحیی. «تاریخچه تغییرات و تحولات درفش و علامت دولت ایران از آغاز سده سیزدهم هجری قمری تا امروز»، '''''هنر و مردم'''''. شمـ34، مرداد 1344، ص 39-40.</ref>. در دوران رضاشاه استفاده از این طرح همچنان ادامه یافت، هر چند شیر معمولاً چهره واقعی‌تری به خود گرفت و چهره زنانه خورشید از آن گرفته شد و فقط با شعاع‌‌های نور نشان داده شد. در موارد بسیار، نظیر موقعیت‌های نظامی، نقش تاج پهلوی نیز به نشان‌های پرچم اضافه شد<ref>.Shapur. Shahabazi, A. "Flags of Persia", '''''Iranica''''', x/25- 26</ref>.		در دوره [[فتحعلی شاه قاجار\|فتحعلی‌قاجار]]، ایران دارای پرچمی رسمی با نشان شیر و خورشید گردید<ref>.Shapur. Shahabazi, A. "Flags of Persia", '''''Iranica''''', x/22</ref>. اصل پنجم متمم قانون اساسی 1326ش، پرچم ایران را «متشکل از سه رنگ (با نوارهایی به پهنا و طول برابر) سبز، سفید و قرمز با نشان یک شیر (شمشیر در دست و در حال حرکت) و خورشید» تعیین کرد. بعدها، رنگ سبز به عنوان نشان اسلام و خرمی کشور و صفای روح و باطن، رنگ سفید نشان صلح و آرامش طلبی و قرمز نشان [[نهضت مشروطه\|مشروطیت]] [[ایران]] و دفاع از استقلال و آزادی و شیر نشان شجاعت و استقامت تفسیر شد<ref>ذكاء، یحیی. «تاریخچه تغییرات و تحولات درفش و علامت دولت ایران از آغاز سده سیزدهم هجری قمری تا امروز»، '''''هنر و مردم'''''. شمـ34، مرداد 1344، ص 39-40.</ref>. در دوران [[رضا شاه پهلوی\|رضاشاه]] استفاده از این طرح همچنان ادامه یافت، هر چند شیر معمولاً چهره واقعی‌تری به خود گرفت و چهره زنانه خورشید از آن گرفته شد و فقط با شعاع‌‌های نور نشان داده شد. در موارد بسیار، نظیر موقعیت‌های نظامی، نقش [[تاج]] [[سلسله پهلوی\|پهلوی]] نیز به نشان‌های پرچم اضافه شد<ref>.Shapur. Shahabazi, A. "Flags of Persia", '''''Iranica''''', x/25- 26</ref>.

	ابعاد و شکل دقیق پرچم ایران در 1336ش دوباره تعیین شد<ref>ذكاء، یحیی. «تاریخچه تغییرات و تحولات درفش و علامت دولت ایران از آغاز سده سیزدهم هجری قمری تا امروز»، '''''هنر و مردم'''''. شمـ38، آذر 1344، ص 23.</ref> و تا انقلاب اسلامی ایران بدون تغییر باقی ماند. در این زمان نشان پرچم جای خود را به طرحی شبیه به واژه الله داد [که مانند لاله سرخی است که از خون شهیدان انقلاب سربرآورده و چهار قسمت آن شبیه به هلال و جزء قائم میانی یادآور شمشیر به نشانه قدرت و ایستادگی ملت مسلمان ایران است و مجموعاً «کلمه توحید» (لااله‌الا‌الله) را تشکیل می‌دهد]. همچنین عبارت «الله‌اکبر» 22 بار در حاشیه پایین نوار سبز رنگ و حاشیه بالای نوار قرمز رنگ تکرار شده است که نماد 22 بهمن 1357، روز به پیروزی انقلاب است<ref>شهبازی، شاپور. 5/542؛ نیز:		ابعاد و شکل دقیق پرچم [[ایران]] در 1336ش دوباره تعیین شد<ref>ذكاء، یحیی. «تاریخچه تغییرات و تحولات درفش و علامت دولت ایران از آغاز سده سیزدهم هجری قمری تا امروز»، '''''هنر و مردم'''''. شمـ38، آذر 1344، ص 23.</ref> و تا [[انقلاب اسلامی ایران]] بدون تغییر باقی ماند. در این زمان نشان پرچم جای خود را به طرحی شبیه به واژه الله داد [که مانند لاله سرخی است که از خون شهیدان انقلاب سربرآورده و چهار قسمت آن شبیه به هلال و جزء قائم میانی یادآور شمشیر به نشانه قدرت و ایستادگی ملت مسلمان [[ایران]] است و مجموعاً «کلمه توحید» (لااله‌الا‌الله) را تشکیل می‌دهد]. همچنین عبارت «الله‌اکبر» 22 بار در حاشیه پایین نوار سبز رنگ و حاشیه بالای نوار قرمز رنگ تکرار شده است که نماد 22 بهمن 1357، روز به پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران\|انقلاب]] است<ref>شهبازی، شاپور. 5/542؛ نیز:

	Shapur. Shahabazi. x/26.</ref>.		Shapur. Shahabazi. x/26.</ref>.
خط ۱۲:		خط ۱۲:

	* [[پوستر]]		* [[پوستر]]
			* [[ساسانیان]]

	== مآخذ ==		== مآخذ ==
خط ۲۱:		خط ۲۲:
	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	بهارعلی فتحی		بهارعلی فتحی
			[[رده:رسانه ها و ارتباطات]]
			[[رده:ارتباطات]]

Samei در ‏۱۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۳۵

2025-04-13T16:35:24Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۳۵
خط ۱:		خط ۱:
	'''پرچم،''' بیرق یا درفش نماد و نشان اصلی یك ملت، قوم، دولت، و گروه دینی، اجتماعی و سیاسی. پرچم معمولاً به ~~كناره~~ نیزه یا ریسمانی متصل است. به طوری كه در صورت لزوم بتوان آن رابرافراشت. ~~شكل~~ و اندازه آن متفاوت، ولی اغلب به ~~شكل~~ مستطیل یا مربع است<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''فارسی'''''. ذیل پرچم.</ref>. در ~~كاوش‌های~~ 1350ش در منطقه شهداد (~~نزدیكی كرمان~~) پرچمی فلزی از حدود سه هزار سال پیش از میلاد به دست آمد. این پرچم از میله و صفحه مربع ~~شكل~~ فلزی ~~تشكیل~~ شده است. بر سر میله مجسمه عقاب و روی صفحه فلزی، نقش الهه‌ای نشسته بر تخت و چند تصویر دیگر ~~كنده‌كاری~~ شده است<ref>'''''فرهنگنامه كودكان و نوجوانان'''''. تهران: 1380، ذیل پرچم.</ref>. از دوره هخامنشیان استفاده از پرچم‌های امپراتوری رایج بوده است و استفاده از نشان‌های خانوادگی بر روی درفش‌های زمینداران با نفوذ در دوره پارت‌ها و ساسانیان دیده می‌شود<ref>.Shapur. Shahabazi, A. "Flags of Persia", '''''Iranica''''', x/12</ref>. درفش‌ ~~كاویان،~~ پرچم اسطوره‌ای ایرانیان در دوره ساسانیان است كه دارای زمینه ارغوانی مرصع و نوارهای قرمز، طلایی، و ارغوانی با نشان ستاره بوده است كه به آن «اختر ~~كاویان»~~ نیز گفته‌اند<ref>فردوسی، ابوالقاسم. '''''شاهنامه'''''. چاپ مسكو، 1963- 1971م: 1/64- 65، جمـ.</ref>. پرچم غزنویان معمولاً قرمز بود و نقش همای طلایی رنگ یا شیر داشت و سلجوقیان از پرچم‌هایی با رنگ‌های سبز، زرد و قرمز استفاده ~~می‌كردند~~. از قرن ششم نقش خورشید در صورت ~~فلكی~~ اسد در منطقه البروج نقشی رایج و نمادین شد و از سده هفتم به بعد نقش شیر و خورشید كه تلفیقی از سنن ~~كهن~~ ایران، عرب، ~~ترك~~ و مغول بود، بر روی آثار مختلف هنری و ~~سكه‌ها~~ و پرچم‌ها دیده شد. با ~~تشكیل~~ دولت صفوی و رسمی شدن مذهب تشیع، بیشتر نقش شیر و خورشید بر روی پرچم‌ها رایج گردید؛ به طوری كه در زمان شاه عباس صفوی این نقش، نشان شناخته شده ایران بوده است<ref>نیرنوری، حمید. «بیرق شیر و خورشید». '''''ایرانشهر'''''. تهران: كمیسیون ملی یونسكو، 1342- 1343، 2/951؛ نیز: شاپور شهبازی، ع. «پرچم»، '''''دانشنامه جهان اسلام'''''. 5/537- 538.</ref>. نماد شیر و خورشید همواره پیوند ~~نزدیكی~~ با سلطنت و شاهنشاهی در ایران داشته است. در زمان نادرشاه (حك 1148- 1160ق/ 1735- 1747م) پرچم پارچه‌ای راه راه به رنگ‌های قرمز، آبی، سفید و زرد بود و گاه نقش شیر و خورشید داشت<ref>'''''فرهنگنامه كودكان و نوجوانان'''''. تهران: 1380، ذیل پرچم؛ نیرنوری، حمید. «بیرق شیر و خورشید». '''''ایرانشهر'''''. تهران: كمیسیون ملی یونسكو، 1342- 1343، 2/951.</ref>. در دوره فتحعلی‌قاجار، ایران دارای پرچمی رسمی با نشان شیر و خورشید گردید<ref>.Shapur. Shahabazi, A. "Flags of Persia", '''''Iranica''''', x/22</ref>. اصل پنجم متمم قانون اساسی 1326ش، پرچم ایران را ~~«متشكل~~ از سه رنگ (با نوارهایی به پهنا و طول برابر) سبز، سفید و قرمز با نشان یك شیر (شمشیر در دست و در حال ~~حركت~~) و خورشید» تعیین ~~كرد~~. بعدها، رنگ سبز به عنوان نشان اسلام و خرمی ~~كشور~~ و صفای روح و باطن، رنگ سفید نشان صلح و آرامش طلبی و قرمز نشان مشروطیت ایران و دفاع از استقلال و آزادی و شیر نشان شجاعت و استقامت تفسیر شد<ref>ذكاء، یحیی. «تاریخچه تغییرات و تحولات درفش و علامت دولت ایران از آغاز سده سیزدهم هجری قمری تا امروز»، '''''هنر و مردم'''''. شمـ34، مرداد 1344، ص 39-40.</ref>. در دوران رضاشاه استفاده از این طرح همچنان ادامه یافت، هر چند شیر معمولاً چهره واقعی‌تری به خود گرفت و چهره زنانه خورشید از آن گرفته شد و فقط با شعاع‌‌های نور نشان داده شد. در موارد بسیار، نظیر موقعیت‌های نظامی، نقش تاج پهلوی نیز به نشان‌های پرچم اضافه شد<ref>.Shapur. Shahabazi, A. "Flags of Persia", '''''Iranica''''', x/25- 26</ref>. ابعاد و ~~شكل~~ دقیق پرچم ایران در 1336ش دوباره تعیین شد<ref>ذكاء، یحیی. «تاریخچه تغییرات و تحولات درفش و علامت دولت ایران از آغاز سده سیزدهم هجری قمری تا امروز»، '''''هنر و مردم'''''. شمـ38، آذر 1344، ص 23.</ref> و تا انقلاب اسلامی ایران بدون تغییر باقی ماند. در این زمان نشان پرچم جای خود را به طرحی شبیه به واژه الله داد [كه مانند لاله سرخی است كه از خون شهیدان انقلاب سربرآورده و چهار قسمت آن شبیه به هلال و جزء قائم میانی یادآور شمشیر به نشانه قدرت و ایستادگی ملت مسلمان ایران است و مجموعاً ~~«كلمه~~ توحید» (لااله‌الا‌الله) را ~~تشكیل~~ می‌دهد]. همچنین عبارت ~~«الله‌اكبر»~~ 22 بار در حاشیه پایین نوار سبز رنگ و حاشیه بالای نوار قرمز رنگ ~~تكرار~~ شده است كه نماد 22 بهمن 1357، روز به پیروزی انقلاب است<ref>شهبازی، شاپور. 5/542؛ نیز:		'''پرچم،''' بیرق یا درفش نماد و نشان اصلی یک ملت، قوم، دولت، و گروه دینی، اجتماعی و سیاسی. پرچم معمولاً به کناره نیزه یا ریسمانی متصل است. به طوری که در صورت لزوم بتوان آن رابرافراشت. شکل و اندازه آن متفاوت، ولی اغلب به شکل مستطیل یا مربع است<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''فارسی'''''. ذیل پرچم.</ref>. در کاوش‌های 1350ش در منطقه شهداد (نزدیکی کرمان) پرچمی فلزی از حدود سه هزار سال پیش از میلاد به دست آمد. این پرچم از میله و صفحه مربع شکل فلزی تشکیل شده است. بر سر میله مجسمه عقاب و روی صفحه فلزی، نقش الهه‌ای نشسته بر تخت و چند تصویر دیگر کنده‌کاری شده است<ref>'''''فرهنگنامه كودكان و نوجوانان'''''. تهران: 1380، ذیل پرچم.</ref>. از دوره هخامنشیان استفاده از پرچم‌های امپراتوری رایج بوده است و استفاده از نشان‌های خانوادگی بر روی درفش‌های زمینداران با نفوذ در دوره پارت‌ها و ساسانیان دیده می‌شود<ref>.Shapur. Shahabazi, A. "Flags of Persia", '''''Iranica''''', x/12</ref>. درفش‌ کاویان، پرچم اسطوره‌ای ایرانیان در دوره ساسانیان است که دارای زمینه ارغوانی مرصع و نوارهای قرمز، طلایی، و ارغوانی با نشان ستاره بوده است که به آن «اختر کاویان» نیز گفته‌اند<ref>فردوسی، ابوالقاسم. '''''شاهنامه'''''. چاپ مسكو، 1963- 1971م: 1/64- 65، جمـ.</ref>.

			پرچم غزنویان معمولاً قرمز بود و نقش همای طلایی رنگ یا شیر داشت و سلجوقیان از پرچم‌هایی با رنگ‌های سبز، زرد و قرمز استفاده می‌کردند. از قرن ششم نقش خورشید در صورت فلکی اسد در منطقه البروج نقشی رایج و نمادین شد و از سده هفتم به بعد نقش شیر و خورشید که تلفیقی از سنن کهن ایران، عرب، ترک و مغول بود، بر روی آثار مختلف هنری و سکه‌ها و پرچم‌ها دیده شد. با تشکیل دولت صفوی و رسمی شدن مذهب تشیع، بیشتر نقش شیر و خورشید بر روی پرچم‌ها رایج گردید؛ به طوری که در زمان شاه عباس صفوی این نقش، نشان شناخته شده ایران بوده است<ref>نیرنوری، حمید. «بیرق شیر و خورشید». '''''ایرانشهر'''''. تهران: كمیسیون ملی یونسكو، 1342- 1343، 2/951؛ نیز: شاپور شهبازی، ع. «پرچم»، '''''دانشنامه جهان اسلام'''''. 5/537- 538.</ref>. نماد شیر و خورشید همواره پیوند نزدیکی با سلطنت و شاهنشاهی در ایران داشته است. در زمان نادرشاه (حک 1148- 1160ق/ 1735- 1747م) پرچم پارچه‌ای راه راه به رنگ‌های قرمز، آبی، سفید و زرد بود و گاه نقش شیر و خورشید داشت<ref>'''''فرهنگنامه كودكان و نوجوانان'''''. تهران: 1380، ذیل پرچم؛ نیرنوری، حمید. «بیرق شیر و خورشید». '''''ایرانشهر'''''. تهران: كمیسیون ملی یونسكو، 1342- 1343، 2/951.</ref>.

			در دوره فتحعلی‌قاجار، ایران دارای پرچمی رسمی با نشان شیر و خورشید گردید<ref>.Shapur. Shahabazi, A. "Flags of Persia", '''''Iranica''''', x/22</ref>. اصل پنجم متمم قانون اساسی 1326ش، پرچم ایران را «متشکل از سه رنگ (با نوارهایی به پهنا و طول برابر) سبز، سفید و قرمز با نشان یک شیر (شمشیر در دست و در حال حرکت) و خورشید» تعیین کرد. بعدها، رنگ سبز به عنوان نشان اسلام و خرمی کشور و صفای روح و باطن، رنگ سفید نشان صلح و آرامش طلبی و قرمز نشان مشروطیت ایران و دفاع از استقلال و آزادی و شیر نشان شجاعت و استقامت تفسیر شد<ref>ذكاء، یحیی. «تاریخچه تغییرات و تحولات درفش و علامت دولت ایران از آغاز سده سیزدهم هجری قمری تا امروز»، '''''هنر و مردم'''''. شمـ34، مرداد 1344، ص 39-40.</ref>. در دوران رضاشاه استفاده از این طرح همچنان ادامه یافت، هر چند شیر معمولاً چهره واقعی‌تری به خود گرفت و چهره زنانه خورشید از آن گرفته شد و فقط با شعاع‌‌های نور نشان داده شد. در موارد بسیار، نظیر موقعیت‌های نظامی، نقش تاج پهلوی نیز به نشان‌های پرچم اضافه شد<ref>.Shapur. Shahabazi, A. "Flags of Persia", '''''Iranica''''', x/25- 26</ref>.

			ابعاد و شکل دقیق پرچم ایران در 1336ش دوباره تعیین شد<ref>ذكاء، یحیی. «تاریخچه تغییرات و تحولات درفش و علامت دولت ایران از آغاز سده سیزدهم هجری قمری تا امروز»، '''''هنر و مردم'''''. شمـ38، آذر 1344، ص 23.</ref> و تا انقلاب اسلامی ایران بدون تغییر باقی ماند. در این زمان نشان پرچم جای خود را به طرحی شبیه به واژه الله داد [که مانند لاله سرخی است که از خون شهیدان انقلاب سربرآورده و چهار قسمت آن شبیه به هلال و جزء قائم میانی یادآور شمشیر به نشانه قدرت و ایستادگی ملت مسلمان ایران است و مجموعاً «کلمه توحید» (لااله‌الا‌الله) را تشکیل می‌دهد]. همچنین عبارت «الله‌اکبر» 22 بار در حاشیه پایین نوار سبز رنگ و حاشیه بالای نوار قرمز رنگ تکرار شده است که نماد 22 بهمن 1357، روز به پیروزی انقلاب است<ref>شهبازی، شاپور. 5/542؛ نیز:

	Shapur. Shahabazi. x/26.</ref>.		Shapur. Shahabazi. x/26.</ref>.

Samei: /* منبع اصلی */

2025-04-13T16:34:36Z

منبع اصلی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۳۴
خط ۴:		خط ۴:

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==

			* [[پوستر]]

	== مآخذ ==		== مآخذ ==
خط ۹:		خط ۱۱:

	== منبع اصلی ==		== منبع اصلی ==
	دانشنامه ایران		[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	بهارعلی فتحی		بهارعلی فتحی

Nazli در ‏۳۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۱

2025-01-31T10:01:07Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۱
خط ۶:		خط ۶:

	== مآخذ ==		== مآخذ ==
			<references />

			== منبع اصلی ==
			دانشنامه ایران

			== نویسنده مقاله ==
	بهارعلی فتحی		بهارعلی فتحی

Nazli در ‏۳۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۰

2025-01-31T10:00:40Z

نمایش تغییرات

Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''پرچم،''' بيرق يا درفش نماد و نشان اصلي يك ملت، قوم، دولت، و گروه ديني، اجتماعي و سياسي. پرچم معمولاً به كنارة نيزه يا ريسماني متصل است. به طوري كه در صورت لزوم بتوان آن رابرافراشت. شكل و اندازة آن متفاوت، ولي اغلب به شكل مستطيل يا مربع است.^{1
2024-08-13T01:02:08Z
صفحه‌ای تازه حاوی «'''پرچم،''' بيرق يا درفش نماد و نشان اصلي يك ملت، قوم، دولت، و گروه ديني، اجتماعي و سياسي. پرچم معمولاً به كنارة نيزه يا ريسماني متصل است. به طوري كه در صورت لزوم بتوان آن رابرافراشت. شكل و اندازة آن متفاوت، ولي اغلب به شكل مستطيل يا مربع است.1</sup...» ایجاد کرد
صفحهٔ تازه
'''پرچم،''' بيرق يا درفش نماد و نشان اصلي يك ملت، قوم، دولت، و گروه ديني، اجتماعي و سياسي. پرچم معمولاً به كنارة نيزه يا ريسماني متصل است. به طوري كه در صورت لزوم بتوان آن رابرافراشت. شكل و اندازة آن متفاوت، ولي اغلب به شكل مستطيل يا مربع است.1 در كاوش‌هاي 1350ش در منطقة شهداد (نزديكي كرمان) پرچمي فلزي از حدود سه هزار سال پيش از ميلاد به دست آمد. اين پرچم از ميله و صفحة مربع شكل فلزي تشكيل شده است. بر سر ميله مجسمة عقاب و روي صفحة فلزي، نقش الهه‌اي نشسته بر تخت و چند تصوير ديگر كنده‌كاري شده است.2 از دورة هخامنشيان استفاده از پرچم‌هاي امپراتوري رايج بوده است و استفاده از نشان‌هاي خانوادگي بر روي درفش‌هاي زمينداران با نفوذ در دورة پارت‌ها و ساسانيان ديده مي‌شود.3 درفش‌ كاويان، پرچم اسطوره‌اي ايرانيان در دورة ساسانيان است كه داراي زمينة ارغواني مرصع و نوارهاي قرمز، طلايي، و ارغواني با نشان ستاره بوده است كه به آن «اختر كاويان» نيز گفته‌اند.4 پرچم غزنويان معمولاً قرمز بود و نقش هماي طلايي رنگ يا شير داشت و سلجوقيان از پرچم‌هايي با رنگ‌هاي سبز، زرد و قرمز استفاده مي‌كردند. از قرن ششم نقش خورشيد در صورت فلكي اسد در منطقة البروج نقشي رايج و نمادين شد و از سدة هفتم به بعد نقش شير و خورشيد كه تلفيقي از سنن كهن ايران، عرب، ترك و مغول بود، بر روي آثار مختلف هنري و سكه‌ها و پرچم‌ها ديده شد. با تشكيل دولت صفوي و رسمي شدن مذهب تشيع، بيشتر نقش شير و خورشيد بر روي پرچم‌ها رايج گرديد؛ به طوري كه در زمان شاه عباس صفوي اين نقش، نشان شناخته شدة ايران بوده است.5 نماد شير و خورشيد همواره پيوند نزديكي با سلطنت و شاهنشاهي در ايران داشته است. در زمان نادرشاه (حك 1148- 1160ق/ 1735- 1747م) پرچم پارچه‌اي راه راه به رنگ‌هاي قرمز، آبي، سفيد و زرد بود و گاه نقش شير و خورشيد داشت.6 در دورة فتحعلي‌قاجار، ايران داراي پرچمي رسمي با نشان شير و خورشيد گرديد.7 اصل پنجم متمم قانون اساسي 1326ش، پرچم ايران را «متشكل از سه رنگ (با نوارهايي به پهنا و طول برابر) سبز، سفيد و قرمز با نشان يك شير (شمشير در دست و در حال حركت) و خورشيد» تعيين كرد. بعدها، رنگ سبز به عنوان نشان اسلام و خرمي كشور و صفاي روح و باطن، رنگ سفيد نشان صلح و آرامش طلبي و قرمز نشان مشروطيت ايران و دفاع از استقلال و آزادي و شير نشان شجاعت و استقامت تفسير شد.8 در دوران رضاشاه استفاده از اين طرح همچنان ادامه يافت، هر چند شير معمولاً چهرة واقعي‌تري به خود گرفت و چهرة زنانة خورشيد از آن گرفته شد و فقط با شعاع‌‌هاي نور نشان داده شد. در موارد بسيار، نظير موقعيت‌هاي نظامي، نقش تاج پهلوي نيز به نشان‌هاي پرچم اضافه شد.9 ابعاد و شكل دقيق پرچم ايران در 1336ش دوباره تعيين شد10 و تا انقلاب اسلامي ايران بدون تغيير باقي ماند. در اين زمان نشان پرچم جاي خود را به طرحي شبيه به واژة الله داد [كه مانند لالة سرخي است كه از خون شهيدان انقلاب سربرآورده و چهار قسمت آن شبيه به هلال و جزء قائم مياني يادآور شمشير به نشانة قدرت و ايستادگي ملت مسلمان ايران است و مجموعاً «كلمة توحيد» (لااله‌الا‌الله) را تشكيل مي‌دهد]. همچنين عبارت «الله‌اكبر» 22 بار در حاشية پايين نوار سبز رنگ و حاشية بالاي نوار قرمز رنگ تكرار شده است كه نماد 22 بهمن 1357، روز به پيروزي انقلاب است.11

'''مآخذ:'''

1. مصاحب، غلامحسين. '''''فارسي'''''. ذيل پرچم.

2. '''''فرهنگنامة كودكان و نوجوانان'''''. تهران: 1380، ذيل پرچم.

3. Shapur. Shahabazi, A. "Flags of Persia", '''''Iranica''''', x/12.

4. فردوسي، ابوالقاسم. '''''شاهنامه'''''. چاپ مسكو، 1963- 1971م: 1/64- 65، جمـ.

5. نيرنوري، حميد. «بيرق شير و خورشيد». '''''ايرانشهر'''''. تهران: كميسيون ملي يونسكو، 1342- 1343، 2/951؛ نيز: شاپور شهبازي، ع. «پرچم»، '''''دانشنامة جهان اسلام'''''. 5/537- 538.

6. '''''فرهنگنامة كودكان و نوجوانان'''''. همانجا؛ نيرنوري، همانجا.

7. Shapur. Shahabazi. x/22.

8. ذكاء، يحيي. «تاريخچة تغييرات و تحولات درفش و علامت دولت ايران از آغاز سدة سيزدهم هجري قمري تا امروز»، '''''هنر و مردم'''''. شمـ34، مرداد 1344، ص 39-40.

9. Shapur. Shahabazi. x/25- 26.

10. ذكاء. همان. شمـ38، آذر 1344، ص 23.

11. شهبازي، شاپور. 5/542؛ نيز:

Shapur. Shahabazi. x/26.

بهارعلی فتحی}