https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%BE%D8%B3%D8%AAپست - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-21T14:06:15Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%BE%D8%B3%D8%AA&diff=4844&oldid=prevSamei در ۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۲۲2025-04-30T07:22:38Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۲۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5">خط ۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دوره نخست، شامل استفاده از ابتدایی ترین وسایل در زمینه پست بوده است که حدوداً از چهارهزار سال پیش به این سو به عناوین مختلف وجود داشته است<ref> '''''ارتباطات در انقلاب اسلامی: نگاهي به بيست سال تلاش و سازندگی در وزارت پست و تلگراف و تلفن 1377-1355'''''. تهران: وزارت پست و تلگراف و تلفن، روابط عمومی، 1378، ص 27.</ref>. در آن دوران اعزام پیک و ارسال پیام صورتی ساده داشته و آنچه معمول بوده بیشتر برای ارسال فرمانها، احکام و پیامهای دولتی به کار می رفته، اما ایرانیان کمکم به فکر ایجاد ایستگاههای ثابت برای تعویض اسبها افتادهاند تا پیکها بتوانند به محض رسیدن پیکی از این ایستگاهها، اسب خسته و فرسوده خود را با اسب تازه نفسی عوض کرده و به سوی مقصد بشتابند. این روش مقدمه کارهای بعدی شد و منتهی به تأسیس چاپارخانه یا اداره چاپاری گردید.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دوره نخست، شامل استفاده از ابتدایی ترین وسایل در زمینه پست بوده است که حدوداً از چهارهزار سال پیش به این سو به عناوین مختلف وجود داشته است<ref> '''''ارتباطات در انقلاب اسلامی: نگاهي به بيست سال تلاش و سازندگی در وزارت پست و تلگراف و تلفن 1377-1355'''''. تهران: وزارت پست و تلگراف و تلفن، روابط عمومی، 1378، ص 27.</ref>. در آن دوران اعزام پیک و ارسال پیام صورتی ساده داشته و آنچه معمول بوده بیشتر برای ارسال فرمانها، احکام و پیامهای دولتی به کار می رفته، اما ایرانیان کمکم به فکر ایجاد ایستگاههای ثابت برای تعویض اسبها افتادهاند تا پیکها بتوانند به محض رسیدن پیکی از این ایستگاهها، اسب خسته و فرسوده خود را با اسب تازه نفسی عوض کرده و به سوی مقصد بشتابند. این روش مقدمه کارهای بعدی شد و منتهی به تأسیس چاپارخانه یا اداره چاپاری گردید.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بعد از اسلام تحت نام دیوان بَرید، وظیفه ارسال نامهها و مکتوبات و [[اخبار]]<sup>*</sup> به نقاط مختلف انجام می گرفت. سلسلههای ایرانی بعد از اسلام مانند صفاریان و سامانیان و آلبویه اقدام به تأسیس دیوان برید کردند. دیوان برید مرکب از دو کلمه [[دیوان]]<sup>*</sup> به معنی نگهبان خط یعنی دفتر است و برید به معنی نامهبَر و اسب چاپاری و فاصله بین دو ایستگاه پستی است. مغولها به دیوان برید، «یام» می گفتند و کلمه یام به معنای ایستگاه و چاپار و اسب چاپاری است. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بعد از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اسلام<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>تحت نام دیوان بَرید، وظیفه ارسال نامهها و مکتوبات و [[اخبار]]<sup>*</sup> به نقاط مختلف انجام می گرفت. سلسلههای ایرانی بعد از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اسلام<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>مانند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>صفاریان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>سامانیان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[آل بویه|</ins>آلبویه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>اقدام به تأسیس دیوان برید کردند. دیوان برید مرکب از دو کلمه [[دیوان]]<sup>*</sup> به معنی نگهبان خط یعنی دفتر است و برید به معنی نامهبَر و اسب چاپاری و فاصله بین دو ایستگاه پستی است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مغول ها|</ins>مغولها<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به دیوان برید، «یام» می گفتند و کلمه یام به معنای ایستگاه و چاپار و اسب چاپاری است. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در زمان تیمور پست وسیلهای برای رساندن سریع نامهها و احکام و اخبار و گزارشهای دولتی و اخبار جاسوسان تیمور بوده است. در دوران صفوی نیز پست و چاپار فقط ابزاری در خدمت دولت و حکومت بوده است و عامه مردم نمیتوانستند از آن برای ارسال مکتوبات و مراسلات خود استفاده کنند<ref>اسلامی، نورالدين. '''''تاريخچه وزارت پست و تلگراف و تلفن'''''. تهران: وزارت پست و تلگراف وتلفن، 1369، (پلی کپی).</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در زمان تیمور پست وسیلهای برای رساندن سریع نامهها و احکام و اخبار و گزارشهای دولتی و اخبار جاسوسان تیمور بوده است. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[صفویان|</ins>دوران صفوی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نیز پست و چاپار فقط ابزاری در خدمت دولت و حکومت بوده است و عامه مردم نمیتوانستند از آن برای ارسال مکتوبات و مراسلات خود استفاده کنند<ref>اسلامی، نورالدين. '''''تاريخچه وزارت پست و تلگراف و تلفن'''''. تهران: وزارت پست و تلگراف وتلفن، 1369، (پلی کپی).</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دوره دوم، در این دوره به یکباره تغییراتی در پست حادث شد. در دوره <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قاجار، </del>از 1267ق / 1851م به دستور میرزا تقی خان امیرکبیر چاپارخانه در ایران تأسیس شد و از اول محرم 1268ق / 1852م شفیعخان نامی با عنوان «چاپارچی باشی» متصدی آن گردید. چاپارخانه علاوه بر ارسال نامهها و مکاتبات و فرامین دولتی، ارسال نامهها و مراسلات مردم و تجّار را نیز بر عهده گرفت و برای حمل و نقل مرسولات مزبور از قاصدهای پیاده و چاپارهای سوار استفاده کرد<ref>مصاحب، غلامحسين. '''''دايره المعارف فارسي.''''' ج 1، ص 543-544.</ref>. به عبارت دیگر، امیرکبیر معمار پست نوین در کشور ایران است. در دوره وی دستگاه چاپارخانه در مدت یک سال نظام تازهای گرفت و تعداد چاپارخانهها بیشتر و فاصله آنها کمتر شد. در هر چاپارخانه یکی دو اتاق برای توقف مسافران بنا کرده بودند و یک طویله که اسبان زین کرده در آن آماده حرکت بودند و به محض رسیدن چاپار اسب خود را عوض کرده، بی درنگ به مقصد رهسپار می شدند<ref name=":0">ملکیورنا مخواستی، محمد؛ رياحی وفا، عباس. '''''تاريخچه پست'''''. تهران: سپهرافروز، 1381، ص 36-37.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دوره دوم، در این دوره به یکباره تغییراتی در پست حادث شد. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قاجاریه|</ins>دوره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قاجار]]، </ins>از 1267ق / 1851م به دستور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>میرزا تقی خان امیرکبیر<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>چاپارخانه در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>تأسیس شد و از اول محرم 1268ق / 1852م شفیعخان نامی با عنوان «چاپارچی باشی» متصدی آن گردید. چاپارخانه علاوه بر ارسال نامهها و مکاتبات و فرامین دولتی، ارسال نامهها و مراسلات مردم و تجّار را نیز بر عهده گرفت و برای حمل و نقل مرسولات مزبور از قاصدهای پیاده و چاپارهای سوار استفاده کرد<ref>مصاحب، غلامحسين. '''''دايره المعارف فارسي.''''' ج 1، ص 543-544.</ref>. به عبارت دیگر، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[میرزا تقی خان امیرکبیر|</ins>امیرکبیر<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>معمار پست نوین در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>کشور ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>است. در دوره وی دستگاه چاپارخانه در مدت یک سال نظام تازهای گرفت و تعداد چاپارخانهها بیشتر و فاصله آنها کمتر شد. در هر چاپارخانه یکی دو اتاق برای توقف مسافران بنا کرده بودند و یک طویله که اسبان زین کرده در آن آماده حرکت بودند و به محض رسیدن چاپار اسب خود را عوض کرده، بی درنگ به مقصد رهسپار می شدند<ref name=":0">ملکیورنا مخواستی، محمد؛ رياحی وفا، عباس. '''''تاريخچه پست'''''. تهران: سپهرافروز، 1381، ص 36-37.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در این دوره همچنین وسایل و فعالیتهای پستی منظمی میان چند شهر به وجود آمد و نامهرسانی و حمل و نقل کالا به جریان افتاد، تعرفههای پستی تعیین و اعمال شد و [[تمبر]]<sup>*</sup> پست به طور منظم رایج شد و آییننامه پستی به تصویب رسید<ref>مصاحب، غلامحسين. '''''دايره المعارف فارسي.''''' ج 1، ص 544.</ref>. در این دوران همچنین در 1296ق/1878م به کوشش یکی از مستشاران به نام مسیورپدر، ایران به اتحادیه جهانی پست پیوست و دو سال بعد اداره پست به وزارت پست تغییر یافت در 1327ق/1909م پست با [[تلگراف]]<sup>*</sup> ادغام و تحت عنوان وزارت پست و تلگراف فعالیت جدید خود را آغاز نمود. در 1308ش اداره [[تلفن]]<sup>*</sup> به آن پیوست و نام «وزارت پست و تلگراف و تلفن» بر آن نهاده شد<ref name=":0" />.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در این دوره همچنین وسایل و فعالیتهای پستی منظمی میان چند شهر به وجود آمد و نامهرسانی و حمل و نقل کالا به جریان افتاد، تعرفههای پستی تعیین و اعمال شد و [[تمبر]]<sup>*</sup> پست به طور منظم رایج شد و آییننامه پستی به تصویب رسید<ref>مصاحب، غلامحسين. '''''دايره المعارف فارسي.''''' ج 1، ص 544.</ref>. در این دوران همچنین در 1296ق/1878م به کوشش یکی از مستشاران به نام مسیورپدر، ایران به اتحادیه جهانی پست پیوست و دو سال بعد اداره پست به وزارت پست تغییر یافت در 1327ق/1909م پست با [[تلگراف]]<sup>*</sup> ادغام و تحت عنوان وزارت پست و تلگراف فعالیت جدید خود را آغاز نمود. در 1308ش اداره [[تلفن]]<sup>*</sup> به آن پیوست و نام «وزارت پست و تلگراف و تلفن» بر آن نهاده شد<ref name=":0" />.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دوره سوم، را می توان دورانی سرنوشت ساز همراه با تحولی عظیم در صنعت پست ایران به شمار آورد. هم زمان با انقلاب اسلامی و در جهت نیل به خودکفایی و استقلال اقتصادی فعالیتهای ارزنده و سازندهای در تمامی سطوح اقتصادی، فرهنگی، سیاسی، صنعتی و غیره صورت پذیرفت و رقم خدمات پستی به دهها برابر پیش از انقلاب افزایش یافت. شیوههای نوین پستی روز به روز گسترش یافت و کمیت و کیفیت آنها ارتقا پیدا کرد<ref>'''''ارتباطات در انقلاب اسلامي: نگاهي به بيست سال تلاش و سازندگي در وزارت پست و تلگراف و تلفن 1377-1355'''''. تهران: وزارت پست و تلگراف و تلفن، روابط عمومي، 1378، ص 28.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دوره سوم، را می توان دورانی سرنوشت ساز همراه با تحولی عظیم در صنعت پست <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به شمار آورد. هم زمان با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>انقلاب اسلامی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران|انقلاب اسلامی]] </ins>و در جهت نیل به خودکفایی و استقلال اقتصادی فعالیتهای ارزنده و سازندهای در تمامی سطوح اقتصادی، فرهنگی، سیاسی، صنعتی و غیره صورت پذیرفت و رقم خدمات پستی به دهها برابر پیش از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[انقلاب اسلامی ایران|</ins>انقلاب<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>افزایش یافت. شیوههای نوین پستی روز به روز گسترش یافت و کمیت و کیفیت آنها ارتقا پیدا کرد<ref>'''''ارتباطات در انقلاب اسلامي: نگاهي به بيست سال تلاش و سازندگي در وزارت پست و تلگراف و تلفن 1377-1355'''''. تهران: وزارت پست و تلگراف و تلفن، روابط عمومي، 1378، ص 28.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوران انقلاب و سازندگی فعالیتهای بی شماری در شبکه پستی کشور صورت گرفت. ساختارهای سنتی حذف و شبکه پستی جایگزین آن گردید و با وسایل ارتباطی نوین مجهز شد که نقش ارزندهای در تسهیل امور و سرعت و دقت در شبکه پستی داشتهاند. در این دوره قانون تشکیل شرکت پست جمهوری اسلامی ایران در آبان 1366ش در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>انقلاب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی ایران|انقلاب]] </ins>و سازندگی فعالیتهای بی شماری در شبکه پستی کشور صورت گرفت. ساختارهای سنتی حذف و شبکه پستی جایگزین آن گردید و با وسایل ارتباطی نوین مجهز شد که نقش ارزندهای در تسهیل امور و سرعت و دقت در شبکه پستی داشتهاند. در این دوره قانون تشکیل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://www.post.ir/fa-IR/DouranPortal/1/page/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87-%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C </ins>شرکت پست جمهوری اسلامی ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>در آبان 1366ش در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://www.parliran.ir/ </ins>مجلس شورای اسلامی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>به تصویب رسید.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در حال حاضر، پست جمهوری اسلامی ایران از اعضای فعال اتحادیه جهانی پست، اتحادیه پستی آسیا و اقیانوسیه، اتحادیه پستی جنوب و غرب آسیاست و همچنین خدمات جدیدی از قبیل: پست جواب قبول، پست تبلیغ، پستبار، پستکرایه در مقصد، پست اشتراک، سرویس پیک کتاب، پست تبلیغات مستقیم، سرویس فروش دفترچه و ثبت نام دانشگاه، پرداخت حقوق مستمری بگیران شاغلان، ثبت نام متقاضیان حج عمره، اقساط [[تلفن]]، ثبت نام تلفن همراه، قرارداد اجرای بیمه خدمات درمانی، سرشماری نفوس و مسکن و غیره را ارائه می کند<ref>'''''ارتباطات در انقلاب اسلامي: نگاهي به بيست سال تلاش و سازندگي در وزارت پست و تلگراف و تلفن 1377-1355'''''. تهران: وزارت پست و تلگراف و تلفن، روابط عمومي، 1378، ص 35 به بعد.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در حال حاضر، پست جمهوری اسلامی ایران از اعضای فعال اتحادیه جهانی پست، اتحادیه پستی آسیا و اقیانوسیه، اتحادیه پستی جنوب و غرب آسیاست و همچنین خدمات جدیدی از قبیل: پست جواب قبول، پست تبلیغ، پستبار، پستکرایه در مقصد، پست اشتراک، سرویس پیک کتاب، پست تبلیغات مستقیم، سرویس فروش دفترچه و ثبت نام دانشگاه، پرداخت حقوق مستمری بگیران شاغلان، ثبت نام متقاضیان حج عمره، اقساط [[تلفن]]، ثبت نام تلفن همراه، قرارداد اجرای بیمه خدمات درمانی، سرشماری نفوس و مسکن و غیره را ارائه می کند<ref>'''''ارتباطات در انقلاب اسلامي: نگاهي به بيست سال تلاش و سازندگي در وزارت پست و تلگراف و تلفن 1377-1355'''''. تهران: وزارت پست و تلگراف و تلفن، روابط عمومي، 1378، ص 35 به بعد.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l35">خط ۳۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کوهیار دوالو</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کوهیار دوالو</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:رسانه ها و ارتباطات]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ارتباطات]]</ins></div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%BE%D8%B3%D8%AA&diff=3034&oldid=prevSamei: /* منبع اصلی */2025-04-13T16:44:34Z<p><span class="autocomment">منبع اصلی</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۴۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l31">خط ۳۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دانشنامه ایران</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). </ins>دانشنامه ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کوهیار دوالو</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کوهیار دوالو</div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%BE%D8%B3%D8%AA&diff=3033&oldid=prevSamei در ۱۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۴۴2025-04-13T16:44:04Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%BE%D8%B3%D8%AA&diff=3033&oldid=2660">نمایش تغییرات</a>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%BE%D8%B3%D8%AA&diff=2660&oldid=prevNazli در ۳۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۶2025-01-31T09:46:17Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%BE%D8%B3%D8%AA&diff=2660&oldid=2659">نمایش تغییرات</a>Nazlihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%BE%D8%B3%D8%AA&diff=2659&oldid=prevNazli در ۳۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۴2025-01-31T09:44:40Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%BE%D8%B3%D8%AA&diff=2659&oldid=592">نمایش تغییرات</a>Nazlihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%BE%D8%B3%D8%AA&diff=592&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی «'''پست،''' سازمان يا ادارهاي براي دريافت نامهها، بستهها، امانات و بستههاي رساندن آنها از جايي به جاي ديگر. مردميترين و قديميترين سازمانهاي خدماتي است كه وظيفة آن برقراري ارتباط است. ارتباط مردم با مردم، مردم با دولت و برعكس، سازمان...» ایجاد کرد2024-08-13T01:03:38Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''پست،''' سازمان يا ادارهاي براي دريافت نامهها، بستهها، امانات و بستههاي رساندن آنها از جايي به جاي ديگر. مردميترين و قديميترين سازمانهاي خدماتي است كه وظيفة آن برقراري ارتباط است. ارتباط مردم با مردم، مردم با دولت و برعكس، سازمان...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''پست،''' سازمان يا ادارهاي براي دريافت نامهها، بستهها، امانات و بستههاي رساندن آنها از جايي به جاي ديگر. مردميترين و قديميترين سازمانهاي خدماتي است كه وظيفة آن برقراري ارتباط است. ارتباط مردم با مردم، مردم با دولت و برعكس، سازمانها با سازمانها و سرانجام ارتباط مردم و سازمانهاي رسمي و غيررسمي خارج از كشور در اين زنجيره قرار دارند. <br />
<br />
پست نخستين بار در فرانسه از واژة poste گرفته شد و به معني ادارهاي بود كه نامهها و امانات را از جايي به جايي برساند؛ شخصي كه نامهها و امانات را منتقل كند؛ چاپار، پيك، بريد و منازلي در بين راهها كه در آن مركوب براي حمل مسافر و بار نگاه دارند.<sup>1</sup><br />
<br />
ارتباطات پستي از قديميترين نوع ارتباطات براي مردم است كه جنبة عمومي و همگاني دارد و دسترسي به آن آسان است و همة مردم بر حسب نياز ميتوانند از آن استفاده كنند.<sup>2</sup><br />
<br />
سه دورة تاريخي را در زمينة پست كشورمان ميتوان بررسي كرد. توجه و شناخت اين دوران مبيّن آن است كه پست در ايران قدمت طولاني دارد و از ديرباز مورد استفاده بوده است. <br />
<br />
دورة نخست، شامل استفاده از ابتداييترين وسايل در زمينة پست بوده است كه حدوداً از چهارهزار سال پيش به اين سو به عناوين مختلف وجود داشته است.<sup>3</sup> در آن دوران اعزام پيك و ارسال پيام صورتي ساده داشته و آنچه معمول بوده بيشتر براي ارسال فرمانها، احكام و پيامهاي دولتي به كار ميرفته، اما ايرانيان كمكم به فكر ايجاد ايستگاههاي ثابت براي تعويض اسبها افتادهاند تا پيكها بتوانند به محض رسيدن پيكي از اين ايستگاهها، اسب خسته و فرسودة خود را با اسب تازه نفسي عوض كرده و به سوي مقصد بشتابند. اين روش مقدمة كارهاي بعدي شد و منتهي به تأسيس چاپارخانه يا ادارة چاپاري گرديد.<br />
<br />
بعد از اسلام تحت نام ديوان بَريد، وظيفة ارسال نامهها و مكتوبات و اخبار<sup>*</sup> به نقاط مختلف انجام ميگرفت. سلسلههاي ايراني بعد از اسلام مانند صفاريان و سامانيان و آلبويه اقدام به تأسيس ديوان بريد كردند. ديوان بريد مركب از دو كلمة ديوان<sup>*</sup> به معني نگهبان خط يعني دفتر است و بريد به معني نامهبَر و اسب چاپاري و فاصلة بين دو ايستگاه پستي است. مغولها به ديوان بريد، «يام» ميگفتند و كلمة يام به معناي ايستگاه و چاپار و اسب چاپاري است. <br />
<br />
در زمان تيمور پست وسيلهاي براي رساندن سريع نامهها و احكام و اخبار و گزارشهاي دولتي و اخبار جاسوسان تيمور بوده است. در دوران صفوي نيز پست و چاپار فقط ابزاري در خدمت دولت و حكومت بوده است و عامة مردم نميتوانستند از آن براي ارسال مكتوبات و مراسلات خود استفاده كنند.<sup>4</sup><br />
<br />
دورة دوم، در اين دوره به يكباره تغييراتي در پست حادث شد. در دورة قاجار، از 1267ق / 1851م به دستور ميرزا تقيخان اميركبير چاپارخانه در ايران تأسيس شد و از اول محرم 1268ق / 1852م شفيعخان نامي با عنوان «چاپارچي باشي» متصدي آن گرديد. چاپارخانه علاوه بر ارسال نامهها و مكاتبات و فرامين دولتي، ارسال نامهها و مراسلات مردم و تجّار را نيز بر عهده گرفت و براي حمل و نقل مرسولات مزبور از قاصدهاي پياده و چاپارهاي سوار استفاده كرد.<sup>5</sup> به عبارت ديگر، اميركبير معمار پست نوين در كشور ايران است. در دورة وي دستگاه چاپارخانه در مدت يك سال نظام تازهاي گرفت و تعداد چاپارخانهها بيشتر و فاصلة آنها كمتر شد. در هر چاپارخانه يكي دو اتاق براي توقف مسافران بنا كرده بودند و يك طويله كه اسبان زين كرده در آن آمادة حركت بودند و به محض رسيدن چاپار اسب خود را عوض كرده، بيدرنگ به مقصد رهسپار ميشدند.<sup>6</sup><br />
<br />
در اين دوره همچنين وسايل و فعاليتهاي پستي منظمي ميان چند شهر به وجود آمد و نامهرساني و حمل و نقل كالا به جريان افتاد، تعرفههاي پستي تعيين و اعمال شد و تمبر<sup>*</sup> پست به طور منظم رايج شد و آييننامة پستي به تصويب رسيد.<sup>7</sup> در اين دوران همچنين در 1296ق/1878م به كوشش يكي از مستشاران به نام مسيورپدر، ايران به اتحادية جهاني پست پيوست و دو سال بعد ادارة پست به وزارت پست تغيير يافت در 1327ق/1909م پست با تلگراف<sup>*</sup> ادغام و تحت عنوان وزارت پست و تلگراف فعاليت جديد خود را آغاز نمود. در 1308ش ادارة تلفن<sup>*</sup> به آن پيوست و نام «وزارت پست و تلگراف و تلفن» بر آن نهاده شد.<sup>8</sup><br />
<br />
دورة سوم، را ميتوان دوراني سرنوشت ساز همراه با تحولي عظيم در صنعت پست ايران به شمار آورد. هم زمان با انقلاب اسلامي و در جهت نيل به خودكفايي و استقلال اقتصادي فعاليتهاي ارزنده و سازندهاي در تمامي سطوح اقتصادي، فرهنگي، سياسي، صنعتي و غيره صورت پذيرفت و رقم خدمات پستي به دهها برابر پيش از انقلاب افزايش يافت. شيوههاي نوين پستي روز به روز گسترش يافت و كميت و كيفيت آنها ارتقا پيدا كرد.<sup>9</sup><br />
<br />
در دوران انقلاب و سازندگي فعاليتهاي بيشماري در شبكة پستي كشور صورت گرفت. ساختارهاي سنتي حذف و شبكة پستي جايگزين آن گرديد و با وسايل ارتباطي نوين مجهز شد كه نقش ارزندهاي در تسهيل امور و سرعت و دقت در شبكة پستي داشتهاند. در اين دوره قانون تشكيل شركت پست جمهوري اسلامي ايران در آبان 1366ش در مجلس شوراي اسلامي به تصويب رسيد.<br />
<br />
در حال حاضر، پست جمهوري اسلامي ايران از اعضاي فعال اتحادية جهاني پست، اتحادية پستي آسيا و اقيانوسيه، اتحادية پستي جنوب و غرب آسياست و همچنين خدمات جديدي از قبيل: پست جواب قبول، پست تبليغ، پستبار، پستكرايه در مقصد، پست اشتراك، سرويس پيك كتاب، پست تبليغات مستقيم، سرويس فروش دفترچه و ثبت نام دانشگاه، پرداخت حقوق مستمري بگيران شاغلان، ثبت نام متقاضيان حج عمره، اقساط تلفن، ثبت نام تلفن همراه، قرارداد اجراي بيمة خدمات درماني، سرشماري نفوس و مسكن و غيره را ارائه ميكند.<sup>10</sup><br />
<br />
<br />
'''مآخذ:'''<br />
<br />
1. دهخدا، علياكبر. '''''لغتنامه.''''' ج4، ذيل «پست».<br />
<br />
2. '''''ارتباطات در انقلاب اسلامي: نگاهي به بيست سال تلاش و سازندگي در وزارت پست و تلگراف و تلفن 1377-1355'''''. تهران: وزارت پست و تلگراف و تلفن، روابط عمومي، 1378، ص 26.<br />
<br />
3. همان. ص 27.<br />
<br />
4. اسلامي، نورالدين. '''''تاريخچة وزارت پست و تلگراف و تلفن'''''. تهران: وزارت پست و تلگراف وتلفن، 1369، (پليكپي).<br />
<br />
5. مصاحب، غلامحسين. '''''دايرةالمعارف فارسي.''''' ج 1، ص 543-544.<br />
<br />
6. ملكيورنا مخواستي، محمد؛ رياحي وفا، عباس. '''''تاريخچة پست'''''. تهران: سپهرافروز، 1381، ص 36-37، جمـ.<br />
<br />
7. مصاحب. همان. ج 1، ص 544.<br />
<br />
8. ملكيورنا مخواستي؛ رياحي وفا. همانجا. <br />
<br />
9. '''''ارتباطات در انقلاب اسلامي'''''. ص 28.<br />
<br />
10. همان. ص 35 به بعد.<br />
<br />
کوهیار دوالو</div>Samei