پوشاک زرتشتی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Samei در ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۳۲

2025-05-14T20:32:36Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۳۲
خط ۱:		خط ۱:
	[[پرونده:پوشاک زرتشتی.jpg\|بندانگشتی\|پوشاک زنان زرتشتی، قابل بازیابی از https://hich1.com/]]		[[پرونده:پوشاک زرتشتی.jpg\|بندانگشتی\|پوشاک زنان زرتشتی، قابل بازیابی از https://hich1.com/]]
	'''پوشاک زرتشتی'''، لباس زرتشتیان ایران را که در بخش‌های مختلفی از ایران به ویژه یزد و تهران زندگی می‌کنند، در دو بخش لباس مردانه و لباس زنانه، بررسی می‌کند<ref>یادداشت مولف.</ref>.		'''پوشاک زرتشتی'''، لباس [[زرتشتی، دین\|زرتشتیان]] ایران را که در بخش‌های مختلفی از ایران به ویژه [[یزد]] و [[استان تهران\|تهران]] زندگی می‌کنند، در دو بخش لباس مردانه و لباس زنانه، بررسی می‌کند<ref>یادداشت مولف.</ref>.

	=== لباس مردانه ===		=== لباس مردانه ===
	عرقچینی راه راه یا چهارخانه‌ای برسر گذاشته، روی آن را با دسمال یا گونه‌ای شال ابریشمی یا پنبه‌ای می‌بندند. اما در فصل سرما بیشتر از نوعی کلاه ساده استفاده می‌کنند. تاکوری زیرپوشی است که روی آن اغلب پیراهنی بلند که تا زانوان می‌رسد، و به رنگ سفید یا راه راه است، می‌پوشند. شلوارشان از پارچه‌های محلی دست بافت، با طرح چهارخانه است که با نام تُنبُون خوانده می شود. اغلب کودکان و نوجوانان در سنین میان هفت تا پانزده سالگی بر اساس آیین زرتشتی،کمربند یا شال کمری به نام کُستی می‌بندند و جامه سفید مذهبی که سِدره نام دارد بر تن می‌کنند. کُستی کمربندی از پشم گوسفند سفید رنگ است که از 72 نخ ( شش قسمت 12 تایی= اشاره به 72 فصل یَسنای اوستا) بافته می‌شود<ref>یسنا، گزارش پورداود، ابراهیم. ابن سینا،1340، ج1، ص26.</ref>. سِدره جامه‌ای بی یقه، اغلب از کتان یا پنبه و از 9 تکه دوخته شده است. این جامه اغلب گشاد و آستین کوتاه، وجلوی آن از بالا تا سینه چاک دار است. در انتهای این چاک و در روی سینه، کیسه‌ای کوچک به نام کرفه (به معنای ثواب = پندار، گفتار و کردار نیک) قرار دارد. در کتب تاریخی و ادبی به کُستی، زُنار و یا بَرگُستوان نیز گفته‌اند. کُستی را روی سِدره می‌بندند، اما هنگام نماز گزاردن باید آن را از کمر باز کرده و سپس بر کمر ببندند که به این عمل، کُستی نو کردن می‌گویند. لباس موبدان زرتشتی سفید است و هنگام انجام مراسم مذهبی، برای آن که نفسشان آتش مقدس و پاک را آلوده نکند، تکه پارچه سفیدی که با دو نوار به پشت سر گره خورده بر روی دهان و بینی خود می‌بندند، که پَنام نام دارد.		عرقچینی راه راه یا چهارخانه‌ای برسر گذاشته، روی آن را با دسمال یا گونه‌ای شال ابریشمی یا پنبه‌ای می‌بندند. اما در فصل سرما بیشتر از نوعی کلاه ساده استفاده می‌کنند. تاکوری زیرپوشی است که روی آن اغلب پیراهنی بلند که تا زانوان می‌رسد، و به رنگ سفید یا راه راه است، می‌پوشند. شلوارشان از پارچه‌های محلی دست بافت، با طرح چهارخانه است که با نام تُنبُون خوانده می شود. اغلب کودکان و نوجوانان در سنین میان هفت تا پانزده سالگی بر اساس آیین زرتشتی،کمربند یا شال کمری به نام کُستی می‌بندند و جامه سفید مذهبی که سِدره نام دارد بر تن می‌کنند. کُستی کمربندی از پشم گوسفند سفید رنگ است که از 72 نخ ( شش قسمت 12 تایی= اشاره به 72 فصل یَسنای [[اوستا]]) بافته می‌شود<ref>یسنا، گزارش پورداود، ابراهیم. ابن سینا،1340، ج1، ص26.</ref>. سِدره جامه‌ای بی یقه، اغلب از کتان یا پنبه و از 9 تکه دوخته شده است. این جامه اغلب گشاد و آستین کوتاه، وجلوی آن از بالا تا سینه چاک دار است. در انتهای این چاک و در روی سینه، کیسه‌ای کوچک به نام کرفه (به معنای ثواب = پندار، گفتار و کردار نیک) قرار دارد. در کتب تاریخی و ادبی به کُستی، زُنار و یا بَرگُستوان نیز گفته‌اند. کُستی را روی سِدره می‌بندند، اما هنگام نماز گزاردن باید آن را از کمر باز کرده و سپس بر کمر ببندند که به این عمل، کُستی نو کردن می‌گویند. لباس موبدان زرتشتی سفید است و هنگام انجام مراسم مذهبی، برای آن که نفسشان آتش مقدس و پاک را آلوده نکند، تکه پارچه سفیدی که با دو نوار به پشت سر گره خورده بر روی دهان و بینی خود می‌بندند، که پَنام نام دارد.

	=== لباس زنانه ===		=== لباس زنانه ===
خط ۱۱:		خط ۱۱:

	* [[پوشاک در ایران زمین]]		* [[پوشاک در ایران زمین]]
			* [[زرتشتی، دین]]
	* [[کلاه]]		* [[کلاه]]

خط ۲۱:		خط ۲۲:
	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	محمدرضا چیت ساز		محمدرضا چیت ساز
			[[رده:جامعه و نظام اجتماعی]]
	[[رده:پوشاک]]		[[رده:پوشاک]]
	~~[[رده:جامعه و نظام اجتماعی]]~~

Maedeh: /* مآخذ */

2025-05-13T15:34:13Z

مآخذ

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۳۴
خط ۶:		خط ۶:

	=== لباس زنانه ===		=== لباس زنانه ===
	کلاه کوچک و سه گوشه‌ای از جنس مخمل، ابریشم و یا زری را طوری برسر می‌گذارند که دو گوشه آن در پشت سر قرار گرفته و به وسیله قیطانی به هم بسته می‌شوند. جلوی کلاه اغلب با گلابتون، یراق دوزی و تزیین می‌شود. مَکنو در حقیقت نوعی روسری مستطیل شکل و اغلب سبز رنگ است که آن را روی کلاه بر سر می‌گذارند. اندازه مَکنو اغلب بزرگ و گاه بیش از 3 متر است، روی سینه را تماماً می‌پوشاند، و دو گوشه آن از پشت شانه‌ها تا پایین بدن می‌رسد. یک سر مَکنو را بر سر گذاشته، ادامه‌اش را از زیر گردن عبور داده، به طرف دیگر برده، بالای سر با سنجاقی و قسمت پشت سر را نیز با سنجاق دیگری، محکم می‌کنند. در فصل سرما، چارقدی روی همه این‌ها بسته می‌شود. تن‌پوش آنان پیراهنی گشاد و آستین بلند است، که اغلب از تکه‌هایی به هم متصل شده ترکیب یافته و نیمه پایینی آن و سرآستین‌هایش، با حاشیه‌هایی تزیین شده است. روی این پیراهن به ویژه در فصل سرما، قبایی زری و آستین بلند می‌پوشند که وسط آن با دگمه‌ای به کمر بسته می‌شود. شلوار بلند و گشادی را که از تکه‌های پارچه‌های بزرگ رنگی تشکیل شده به پا می‌کنند،که دمپای چین‌دارش در مچ پا با بندی خفت شده است<ref>چوکسی، جمشید گرشاسپ. ''ستیز و سازش''. ترجمه نادر سعیدی، ققنوس،1381،ص 30-32، 161-163.</ref><ref> آذرگشسب،اردشیر، ''مراسم مذهبی و آداب زرتشتیان''. فروهر، 1372، ص 160.</ref><ref>منوچهرپور، منوچهر. ''بدانیم و سربلند باشیم''. فروهر،1357، ص40.</ref><ref>دانشور، سیمین؛ عیسی بهنام. ''لباس زرتشتیان ایران''. نقش و نگار، ش 5، دوره دوم،1337، ص16-22.</ref><ref>ضیاء پور، جلیل. ''پوشاک ایلها؛ چادرنشینان و روستاییان ایران''. وزارت فرهنگ و هنر، 1346، ص 264- 266.</ref><ref>ویسپرد،گزارش پورداود، ابراهیم. به کوشش بهرام فره‌وشی، انتشارات دانشگاه تهران، 2537، ص 169.</ref>.		کلاه کوچک و سه گوشه‌ای از جنس مخمل، ابریشم و یا زری را طوری برسر می‌گذارند که دو گوشه آن در پشت سر قرار گرفته و به وسیله قیطانی به هم بسته می‌شوند. جلوی کلاه اغلب با گلابتون، یراق دوزی و تزیین می‌شود. مَکنو در حقیقت نوعی روسری مستطیل شکل و اغلب سبز رنگ است که آن را روی کلاه بر سر می‌گذارند. اندازه مَکنو اغلب بزرگ و گاه بیش از 3 متر است، روی سینه را تماماً می‌پوشاند، و دو گوشه آن از پشت شانه‌ها تا پایین بدن می‌رسد. یک سر مَکنو را بر سر گذاشته، ادامه‌اش را از زیر گردن عبور داده، به طرف دیگر برده، بالای سر با سنجاقی و قسمت پشت سر را نیز با سنجاق دیگری، محکم می‌کنند. در فصل سرما، چارقدی روی همه این‌ها بسته می‌شود. تن‌پوش آنان پیراهنی گشاد و آستین بلند است، که اغلب از تکه‌هایی به هم متصل شده ترکیب یافته و نیمه پایینی آن و سرآستین‌هایش، با حاشیه‌هایی تزیین شده است. روی این پیراهن به ویژه در فصل سرما، قبایی زری و آستین بلند می‌پوشند که وسط آن با دگمه‌ای به کمر بسته می‌شود. شلوار بلند و گشادی را که از تکه‌های پارچه‌های بزرگ رنگی تشکیل شده به پا می‌کنند،که دمپای چین‌دارش در مچ پا با بندی خفت شده است<ref>چوکسی، جمشید گرشاسپ. '''''ستیز و سازش'''''. ترجمه نادر سعیدی، ققنوس،1381،ص 30-32، 161-163.</ref><ref> آذرگشسب،اردشیر، '''''مراسم مذهبی و آداب زرتشتیان'''''. فروهر، 1372، ص 160.</ref><ref>منوچهرپور، منوچهر. '''''بدانیم و سربلند باشیم'''''. فروهر،1357، ص40.</ref><ref>دانشور، سیمین؛ عیسی بهنام. '''''لباس زرتشتیان ایران'''''. نقش و نگار، ش 5، دوره دوم،1337، ص16-22.</ref><ref>ضیاء پور، جلیل. ''پوشاک ایلها؛ '''چادرنشینان و روستاییان ایران'''''. وزارت فرهنگ و هنر، 1346، ص 264- 266.</ref><ref>ویسپرد،گزارش پورداود، ابراهیم. به کوشش بهرام فره‌وشی، انتشارات دانشگاه تهران، 2537، ص 169.</ref>.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==

Maedeh در ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۳۳

2025-05-13T15:33:02Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۳۳
خط ۱:		خط ۱:
			[[پرونده:پوشاک زرتشتی.jpg\|بندانگشتی\|پوشاک زنان زرتشتی، قابل بازیابی از https://hich1.com/]]
	'''پوشاک زرتشتی'''، لباس زرتشتیان ایران را که در بخش‌های مختلفی از ایران به ویژه یزد و تهران زندگی می‌کنند، در دو بخش لباس مردانه و لباس زنانه، بررسی می‌کند<ref>یادداشت مولف.</ref>.		'''پوشاک زرتشتی'''، لباس زرتشتیان ایران را که در بخش‌های مختلفی از ایران به ویژه یزد و تهران زندگی می‌کنند، در دو بخش لباس مردانه و لباس زنانه، بررسی می‌کند<ref>یادداشت مولف.</ref>.

خط ۲۰:		خط ۲۱:
	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	محمدرضا چیت ساز		محمدرضا چیت ساز
			[[رده:پوشاک]]
			[[رده:جامعه و نظام اجتماعی]]

Samei در ‏۱۶ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۱۸

2025-04-16T20:18:52Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۱۸
خط ۱:		خط ۱:
	'''پوشاک زرتشتی'''، لباس زرتشتیان ایران را که در بخش‌های مختلفی از ایران به ویژه یزد و تهران زندگی می‌کنند، در دو بخش لباس مردانه و لباس زنانه، بررسی می‌کند.<~~sup~~>1</~~sup~~>		'''پوشاک زرتشتی'''، لباس زرتشتیان ایران را که در بخش‌های مختلفی از ایران به ویژه یزد و تهران زندگی می‌کنند، در دو بخش لباس مردانه و لباس زنانه، بررسی می‌کند<ref>یادداشت مولف.</ref>.

	~~'''~~لباس مردانه~~''':~~ عرقچینی راه راه یا چهارخانه‌ای برسر گذاشته، روی آن را با دسمال یا گونه‌ای شال ابریشمی یا پنبه‌ای می‌بندند. اما در فصل سرما بیشتر از نوعی کلاه ساده استفاده می‌کنند. تاکوری زیرپوشی است که روی آن اغلب پیراهنی بلند که تا زانوان می‌رسد، و به رنگ سفید یا راه راه است، می‌پوشند. شلوارشان از پارچه‌های محلی دست بافت، با طرح چهارخانه است که با نام تُنبُون خوانده می شود. اغلب کودکان و نوجوانان در سنین میان هفت تا پانزده سالگی بر اساس آیین زرتشتی،کمربند یا شال کمری به نام کُستی می‌بندند و جامه سفید مذهبی که سِدره نام دارد بر تن می‌کنند. کُستی کمربندی از پشم گوسفند سفید رنگ است که از 72 نخ ( شش قسمت 12 تایی= اشاره به 72 فصل یَسنای اوستا) بافته می‌شود.<~~sup~~>9</~~sup~~> سِدره جامه‌ای بی یقه، اغلب از کتان یا پنبه و از 9 تکه دوخته شده است. این جامه اغلب گشاد و آستین کوتاه، وجلوی آن از بالا تا سینه چاک دار است. در انتهای این چاک و در روی سینه، کیسه‌ای کوچک به نام کرفه (به معنای ثواب = پندار، گفتار و کردار نیک) قرار دارد. در کتب تاریخی و ادبی به کُستی، زُنار و یا بَرگُستوان نیز گفته‌اند. کُستی را روی سِدره می‌بندند، اما هنگام نماز گزاردن باید آن را از کمر باز کرده و سپس بر کمر ببندند که به این عمل، کُستی نو کردن می‌گویند. لباس موبدان زرتشتی سفید است و هنگام انجام مراسم مذهبی، برای آن که نفسشان آتش مقدس و پاک را آلوده نکند، تکه پارچه سفیدی که با دو نوار به پشت سر گره خورده بر روی دهان و بینی خود می‌بندند، که پَنام نام دارد.		=== لباس مردانه ===
			عرقچینی راه راه یا چهارخانه‌ای برسر گذاشته، روی آن را با دسمال یا گونه‌ای شال ابریشمی یا پنبه‌ای می‌بندند. اما در فصل سرما بیشتر از نوعی کلاه ساده استفاده می‌کنند. تاکوری زیرپوشی است که روی آن اغلب پیراهنی بلند که تا زانوان می‌رسد، و به رنگ سفید یا راه راه است، می‌پوشند. شلوارشان از پارچه‌های محلی دست بافت، با طرح چهارخانه است که با نام تُنبُون خوانده می شود. اغلب کودکان و نوجوانان در سنین میان هفت تا پانزده سالگی بر اساس آیین زرتشتی،کمربند یا شال کمری به نام کُستی می‌بندند و جامه سفید مذهبی که سِدره نام دارد بر تن می‌کنند. کُستی کمربندی از پشم گوسفند سفید رنگ است که از 72 نخ ( شش قسمت 12 تایی= اشاره به 72 فصل یَسنای اوستا) بافته می‌شود<ref>یسنا، گزارش پورداود، ابراهیم. ابن سینا،1340، ج1، ص26.</ref>. سِدره جامه‌ای بی یقه، اغلب از کتان یا پنبه و از 9 تکه دوخته شده است. این جامه اغلب گشاد و آستین کوتاه، وجلوی آن از بالا تا سینه چاک دار است. در انتهای این چاک و در روی سینه، کیسه‌ای کوچک به نام کرفه (به معنای ثواب = پندار، گفتار و کردار نیک) قرار دارد. در کتب تاریخی و ادبی به کُستی، زُنار و یا بَرگُستوان نیز گفته‌اند. کُستی را روی سِدره می‌بندند، اما هنگام نماز گزاردن باید آن را از کمر باز کرده و سپس بر کمر ببندند که به این عمل، کُستی نو کردن می‌گویند. لباس موبدان زرتشتی سفید است و هنگام انجام مراسم مذهبی، برای آن که نفسشان آتش مقدس و پاک را آلوده نکند، تکه پارچه سفیدی که با دو نوار به پشت سر گره خورده بر روی دهان و بینی خود می‌بندند، که پَنام نام دارد.

	~~'''~~لباس زنانه~~''':~~ کلاه کوچک و سه گوشه‌ای از جنس مخمل، ابریشم و یا زری را طوری برسر می‌گذارند که دو گوشه آن در پشت سر قرار گرفته و به وسیله قیطانی به هم بسته می‌شوند. جلوی کلاه اغلب با گلابتون، یراق دوزی و تزیین می‌شود. مَکنو در حقیقت نوعی روسری مستطیل شکل و اغلب سبز رنگ است که آن را روی کلاه بر سر می‌گذارند. اندازه مَکنو اغلب بزرگ و گاه بیش از 3 متر است، روی سینه را تماماً می‌پوشاند، و دو گوشه آن از پشت شانه‌ها تا پایین بدن می‌رسد. یک سر مَکنو را بر سر گذاشته، ادامه‌اش را از زیر گردن عبور داده، به طرف دیگر برده، بالای سر با سنجاقی و قسمت پشت سر را نیز با سنجاق دیگری، محکم می‌کنند.در فصل سرما، چارقدی روی همه این‌ها بسته می‌شود. تن‌پوش آنان پیراهنی گشاد و آستین بلند است، که اغلب از تکه‌هایی به هم متصل شده ترکیب یافته و نیمه پایینی آن و سرآستین‌هایش، با حاشیه‌هایی تزیین شده است. روی این پیراهن به ویژه در فصل سرما، قبایی زری و آستین بلند می‌پوشند که وسط آن با دگمه‌ای به کمر بسته می‌شود. شلوار بلند و گشادی را که از تکه‌های پارچه‌های بزرگ رنگی تشکیل شده به پا می‌کنند،که دمپای چین‌دارش در مچ پا با بندی خفت شده است<ref>چوکسی، جمشید گرشاسپ. ''ستیز و سازش''. ترجمه نادر سعیدی، ققنوس،1381،ص 30-32، 161-163.</ref><ref> آذرگشسب،اردشیر، ''مراسم مذهبی و آداب زرتشتیان''. فروهر، 1372، ص 160.</ref><ref>منوچهرپور، منوچهر. ''بدانیم و سربلند باشیم''. فروهر،1357، ص40.</ref><ref>دانشور، سیمین؛ عیسی بهنام. ''لباس زرتشتیان ایران''. نقش و نگار، ش 5، دوره دوم،1337، ص16-22.</ref><ref>ضیاء پور، جلیل. ''پوشاک ایلها؛ چادرنشینان و روستاییان ایران''. وزارت فرهنگ و هنر، 1346، ص 264- 266.</ref><ref>ویسپرد،گزارش پورداود، ابراهیم. به کوشش بهرام فره‌وشی، انتشارات دانشگاه تهران، 2537، ص 169.</ref>		=== لباس زنانه ===
			کلاه کوچک و سه گوشه‌ای از جنس مخمل، ابریشم و یا زری را طوری برسر می‌گذارند که دو گوشه آن در پشت سر قرار گرفته و به وسیله قیطانی به هم بسته می‌شوند. جلوی کلاه اغلب با گلابتون، یراق دوزی و تزیین می‌شود. مَکنو در حقیقت نوعی روسری مستطیل شکل و اغلب سبز رنگ است که آن را روی کلاه بر سر می‌گذارند. اندازه مَکنو اغلب بزرگ و گاه بیش از 3 متر است، روی سینه را تماماً می‌پوشاند، و دو گوشه آن از پشت شانه‌ها تا پایین بدن می‌رسد. یک سر مَکنو را بر سر گذاشته، ادامه‌اش را از زیر گردن عبور داده، به طرف دیگر برده، بالای سر با سنجاقی و قسمت پشت سر را نیز با سنجاق دیگری، محکم می‌کنند. در فصل سرما، چارقدی روی همه این‌ها بسته می‌شود. تن‌پوش آنان پیراهنی گشاد و آستین بلند است، که اغلب از تکه‌هایی به هم متصل شده ترکیب یافته و نیمه پایینی آن و سرآستین‌هایش، با حاشیه‌هایی تزیین شده است. روی این پیراهن به ویژه در فصل سرما، قبایی زری و آستین بلند می‌پوشند که وسط آن با دگمه‌ای به کمر بسته می‌شود. شلوار بلند و گشادی را که از تکه‌های پارچه‌های بزرگ رنگی تشکیل شده به پا می‌کنند،که دمپای چین‌دارش در مچ پا با بندی خفت شده است<ref>چوکسی، جمشید گرشاسپ. ''ستیز و سازش''. ترجمه نادر سعیدی، ققنوس،1381،ص 30-32، 161-163.</ref><ref> آذرگشسب،اردشیر، ''مراسم مذهبی و آداب زرتشتیان''. فروهر، 1372، ص 160.</ref><ref>منوچهرپور، منوچهر. ''بدانیم و سربلند باشیم''. فروهر،1357، ص40.</ref><ref>دانشور، سیمین؛ عیسی بهنام. ''لباس زرتشتیان ایران''. نقش و نگار، ش 5، دوره دوم،1337، ص16-22.</ref><ref>ضیاء پور، جلیل. ''پوشاک ایلها؛ چادرنشینان و روستاییان ایران''. وزارت فرهنگ و هنر، 1346، ص 264- 266.</ref><ref>ویسپرد،گزارش پورداود، ابراهیم. به کوشش بهرام فره‌وشی، انتشارات دانشگاه تهران، 2537، ص 169.</ref>.

	~~'''مآخذ''':~~		== نیز نگاه کنید به ==

	~~1. یادداشت مولف.~~		* [[پوشاک در ایران زمین]]
			* [[کلاه]]
	~~2. ؛ ؛ ؛ ؛ ؛ یسنا، گزارش پورداود، ابراهیم. ابن سینا،1340، ج1، ص26.~~

			== مآخذ ==
			<references />

			== منبع اصلی ==
			[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

			== نویسنده مقاله ==
	محمدرضا چیت ساز		محمدرضا چیت ساز

Samei در ‏۱۶ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۱۵

2025-04-16T20:15:26Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۶ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۱۵
خط ۳:		خط ۳:
	'''لباس مردانه''': عرقچینی راه راه یا چهارخانه‌ای برسر گذاشته، روی آن را با دسمال یا گونه‌ای شال ابریشمی یا پنبه‌ای می‌بندند. اما در فصل سرما بیشتر از نوعی کلاه ساده استفاده می‌کنند. تاکوری زیرپوشی است که روی آن اغلب پیراهنی بلند که تا زانوان می‌رسد، و به رنگ سفید یا راه راه است، می‌پوشند. شلوارشان از پارچه‌های محلی دست بافت، با طرح چهارخانه است که با نام تُنبُون خوانده می شود. اغلب کودکان و نوجوانان در سنین میان هفت تا پانزده سالگی بر اساس آیین زرتشتی،کمربند یا شال کمری به نام کُستی می‌بندند و جامه سفید مذهبی که سِدره نام دارد بر تن می‌کنند. کُستی کمربندی از پشم گوسفند سفید رنگ است که از 72 نخ ( شش قسمت 12 تایی= اشاره به 72 فصل یَسنای اوستا) بافته می‌شود.<sup>9</sup> سِدره جامه‌ای بی یقه، اغلب از کتان یا پنبه و از 9 تکه دوخته شده است. این جامه اغلب گشاد و آستین کوتاه، وجلوی آن از بالا تا سینه چاک دار است. در انتهای این چاک و در روی سینه، کیسه‌ای کوچک به نام کرفه (به معنای ثواب = پندار، گفتار و کردار نیک) قرار دارد. در کتب تاریخی و ادبی به کُستی، زُنار و یا بَرگُستوان نیز گفته‌اند. کُستی را روی سِدره می‌بندند، اما هنگام نماز گزاردن باید آن را از کمر باز کرده و سپس بر کمر ببندند که به این عمل، کُستی نو کردن می‌گویند. لباس موبدان زرتشتی سفید است و هنگام انجام مراسم مذهبی، برای آن که نفسشان آتش مقدس و پاک را آلوده نکند، تکه پارچه سفیدی که با دو نوار به پشت سر گره خورده بر روی دهان و بینی خود می‌بندند، که پَنام نام دارد.		'''لباس مردانه''': عرقچینی راه راه یا چهارخانه‌ای برسر گذاشته، روی آن را با دسمال یا گونه‌ای شال ابریشمی یا پنبه‌ای می‌بندند. اما در فصل سرما بیشتر از نوعی کلاه ساده استفاده می‌کنند. تاکوری زیرپوشی است که روی آن اغلب پیراهنی بلند که تا زانوان می‌رسد، و به رنگ سفید یا راه راه است، می‌پوشند. شلوارشان از پارچه‌های محلی دست بافت، با طرح چهارخانه است که با نام تُنبُون خوانده می شود. اغلب کودکان و نوجوانان در سنین میان هفت تا پانزده سالگی بر اساس آیین زرتشتی،کمربند یا شال کمری به نام کُستی می‌بندند و جامه سفید مذهبی که سِدره نام دارد بر تن می‌کنند. کُستی کمربندی از پشم گوسفند سفید رنگ است که از 72 نخ ( شش قسمت 12 تایی= اشاره به 72 فصل یَسنای اوستا) بافته می‌شود.<sup>9</sup> سِدره جامه‌ای بی یقه، اغلب از کتان یا پنبه و از 9 تکه دوخته شده است. این جامه اغلب گشاد و آستین کوتاه، وجلوی آن از بالا تا سینه چاک دار است. در انتهای این چاک و در روی سینه، کیسه‌ای کوچک به نام کرفه (به معنای ثواب = پندار، گفتار و کردار نیک) قرار دارد. در کتب تاریخی و ادبی به کُستی، زُنار و یا بَرگُستوان نیز گفته‌اند. کُستی را روی سِدره می‌بندند، اما هنگام نماز گزاردن باید آن را از کمر باز کرده و سپس بر کمر ببندند که به این عمل، کُستی نو کردن می‌گویند. لباس موبدان زرتشتی سفید است و هنگام انجام مراسم مذهبی، برای آن که نفسشان آتش مقدس و پاک را آلوده نکند، تکه پارچه سفیدی که با دو نوار به پشت سر گره خورده بر روی دهان و بینی خود می‌بندند، که پَنام نام دارد.

	'''لباس زنانه''': کلاه کوچک و سه گوشه‌ای از جنس مخمل، ابریشم و یا زری را طوری برسر می‌گذارند که دو گوشه آن در پشت سر قرار گرفته و به وسیله قیطانی به هم بسته می‌شوند. جلوی کلاه اغلب با گلابتون، یراق دوزی و تزیین می‌شود. مَکنو در حقیقت نوعی روسری مستطیل شکل و اغلب سبز رنگ است که آن را روی کلاه بر سر می‌گذارند. اندازه مَکنو اغلب بزرگ و گاه بیش از 3 متر است، روی سینه را تماماً می‌پوشاند، و دو گوشه آن از پشت شانه‌ها تا پایین بدن می‌رسد. یک سر مَکنو را بر سر گذاشته، ادامه‌اش را از زیر گردن عبور داده، به طرف دیگر برده، بالای سر با سنجاقی و قسمت پشت سر را نیز با سنجاق دیگری، محکم می‌کنند.در فصل سرما، چارقدی روی همه این‌ها بسته می‌شود. تن‌پوش آنان پیراهنی گشاد و آستین بلند است، که اغلب از تکه‌هایی به هم متصل شده ترکیب یافته و نیمه پایینی آن و سرآستین‌هایش، با حاشیه‌هایی تزیین شده است. روی این پیراهن به ویژه در فصل سرما، قبایی زری و آستین بلند می‌پوشند که وسط آن با دگمه‌ای به کمر بسته می‌شود. شلوار بلند و گشادی را که از تکه‌های پارچه‌های بزرگ رنگی تشکیل شده به پا می‌کنند،که دمپای چین‌دارش در مچ پا با بندی خفت شده است.<~~sup~~>2</~~sup~~>		'''لباس زنانه''': کلاه کوچک و سه گوشه‌ای از جنس مخمل، ابریشم و یا زری را طوری برسر می‌گذارند که دو گوشه آن در پشت سر قرار گرفته و به وسیله قیطانی به هم بسته می‌شوند. جلوی کلاه اغلب با گلابتون، یراق دوزی و تزیین می‌شود. مَکنو در حقیقت نوعی روسری مستطیل شکل و اغلب سبز رنگ است که آن را روی کلاه بر سر می‌گذارند. اندازه مَکنو اغلب بزرگ و گاه بیش از 3 متر است، روی سینه را تماماً می‌پوشاند، و دو گوشه آن از پشت شانه‌ها تا پایین بدن می‌رسد. یک سر مَکنو را بر سر گذاشته، ادامه‌اش را از زیر گردن عبور داده، به طرف دیگر برده، بالای سر با سنجاقی و قسمت پشت سر را نیز با سنجاق دیگری، محکم می‌کنند.در فصل سرما، چارقدی روی همه این‌ها بسته می‌شود. تن‌پوش آنان پیراهنی گشاد و آستین بلند است، که اغلب از تکه‌هایی به هم متصل شده ترکیب یافته و نیمه پایینی آن و سرآستین‌هایش، با حاشیه‌هایی تزیین شده است. روی این پیراهن به ویژه در فصل سرما، قبایی زری و آستین بلند می‌پوشند که وسط آن با دگمه‌ای به کمر بسته می‌شود. شلوار بلند و گشادی را که از تکه‌های پارچه‌های بزرگ رنگی تشکیل شده به پا می‌کنند،که دمپای چین‌دارش در مچ پا با بندی خفت شده است<ref>چوکسی، جمشید گرشاسپ. ''ستیز و سازش''. ترجمه نادر سعیدی، ققنوس،1381،ص 30-32، 161-163.</ref><ref> آذرگشسب،اردشیر، ''مراسم مذهبی و آداب زرتشتیان''. فروهر، 1372، ص 160.</ref><ref>منوچهرپور، منوچهر. ''بدانیم و سربلند باشیم''. فروهر،1357، ص40.</ref><ref>دانشور، سیمین؛ عیسی بهنام. ''لباس زرتشتیان ایران''. نقش و نگار، ش 5، دوره دوم،1337، ص16-22.</ref><ref>ضیاء پور، جلیل. ''پوشاک ایلها؛ چادرنشینان و روستاییان ایران''. وزارت فرهنگ و هنر، 1346، ص 264- 266.</ref><ref>ویسپرد،گزارش پورداود، ابراهیم. به کوشش بهرام فره‌وشی، انتشارات دانشگاه تهران، 2537، ص 169.</ref>

	'''مآخذ''':		'''مآخذ''':
خط ۹:		خط ۹:
	1. یادداشت مولف.		1. یادداشت مولف.

	2. چوکسی، جمشید گرشاسپ. ''ستیز و سازش''. ترجمة نادر سعیدی، ققنوس،1381،ص 30-32، 161-163؛ آذرگشسب،اردشیر، ''مراسم مذهبی و آداب زرتشتیان''. فروهر، 1372، ص 160؛ منوچهرپور، منوچهر. ''بدانیم و سربلند باشیم''. فروهر،1357، ص40؛ دانشور، سیمین؛ عیسی بهنام. ''لباس زرتشتیان ایران''. نقش و نگار، ش 5، دوره دوم،1337، ص16-22؛ ضیاء پور، جلیل. ''پوشاک ایلها؛ چادرنشینان و روستاییان ایران''. وزارت فرهنگ و هنر، 1346، ص 264- 266؛ ویسپرد،گزارش پورداود، ابراهیم. به کوشش بهرام فره‌وشی، انتشارات دانشگاه تهران، 2537، ص 169؛ یسنا، گزارش پورداود، ابراهیم. ابن سینا،1340، ج1، ص26.		2. ؛ ؛ ؛ ؛ ؛ یسنا، گزارش پورداود، ابراهیم. ابن سینا،1340، ج1، ص26.



	محمدرضا چیت ساز		محمدرضا چیت ساز

Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''پوشاک زرتشتی'''، لباس زرتشتیان ایران را که در بخش‌های مختلفی از ایران به ویژه یزد و تهران زندگی می‌کنند، در دو بخش لباس مردانه و لباس زنانه، بررسی می‌کند.¹ '''لباس مردانه''': عرقچینی راه راه یا چهارخانه‌ای برسر گذاشته، روی آن را با دسمال...» ایجاد کرد

2024-08-13T04:55:21Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''پوشاک زرتشتی'''، لباس زرتشتیان ایران را که در بخش‌های مختلفی از ایران به ویژه یزد و تهران زندگی می‌کنند، در دو بخش لباس مردانه و لباس زنانه، بررسی می‌کند.1 '''لباس مردانه''': عرقچینی راه راه یا چهارخانه‌ای برسر گذاشته، روی آن را با دسمال...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''پوشاک زرتشتی'''، لباس زرتشتیان ایران را که در بخش‌های مختلفی از ایران به ویژه یزد و تهران زندگی می‌کنند، در دو بخش لباس مردانه و لباس زنانه، بررسی می‌کند.1

'''لباس مردانه''': عرقچینی راه راه یا چهارخانه‌ای برسر گذاشته، روی آن را با دسمال یا گونه‌ای شال ابریشمی یا پنبه‌ای می‌بندند. اما در فصل سرما بیشتر از نوعی کلاه ساده استفاده می‌کنند. تاکوری زیرپوشی است که روی آن اغلب پیراهنی بلند که تا زانوان می‌رسد، و به رنگ سفید یا راه راه است، می‌پوشند. شلوارشان از پارچه‌های محلی دست بافت، با طرح چهارخانه است که با نام تُنبُون خوانده می شود. اغلب کودکان و نوجوانان در سنین میان هفت تا پانزده سالگی بر اساس آیین زرتشتی،کمربند یا شال کمری به نام کُستی می‌بندند و جامه سفید مذهبی که سِدره نام دارد بر تن می‌کنند. کُستی کمربندی از پشم گوسفند سفید رنگ است که از 72 نخ ( شش قسمت 12 تایی= اشاره به 72 فصل یَسنای اوستا) بافته می‌شود.9 سِدره جامه‌ای بی یقه، اغلب از کتان یا پنبه و از 9 تکه دوخته شده است. این جامه اغلب گشاد و آستین کوتاه، وجلوی آن از بالا تا سینه چاک دار است. در انتهای این چاک و در روی سینه، کیسه‌ای کوچک به نام کرفه (به معنای ثواب = پندار، گفتار و کردار نیک) قرار دارد. در کتب تاریخی و ادبی به کُستی، زُنار و یا بَرگُستوان نیز گفته‌اند. کُستی را روی سِدره می‌بندند، اما هنگام نماز گزاردن باید آن را از کمر باز کرده و سپس بر کمر ببندند که به این عمل، کُستی نو کردن می‌گویند. لباس موبدان زرتشتی سفید است و هنگام انجام مراسم مذهبی، برای آن که نفسشان آتش مقدس و پاک را آلوده نکند، تکه پارچه سفیدی که با دو نوار به پشت سر گره خورده بر روی دهان و بینی خود می‌بندند، که پَنام نام دارد.

'''لباس زنانه''': کلاه کوچک و سه گوشه‌ای از جنس مخمل، ابریشم و یا زری را طوری برسر می‌گذارند که دو گوشه آن در پشت سر قرار گرفته و به وسیله قیطانی به هم بسته می‌شوند. جلوی کلاه اغلب با گلابتون، یراق دوزی و تزیین می‌شود. مَکنو در حقیقت نوعی روسری مستطیل شکل و اغلب سبز رنگ است که آن را روی کلاه بر سر می‌گذارند. اندازه مَکنو اغلب بزرگ و گاه بیش از 3 متر است، روی سینه را تماماً می‌پوشاند، و دو گوشه آن از پشت شانه‌ها تا پایین بدن می‌رسد. یک سر مَکنو را بر سر گذاشته، ادامه‌اش را از زیر گردن عبور داده، به طرف دیگر برده، بالای سر با سنجاقی و قسمت پشت سر را نیز با سنجاق دیگری، محکم می‌کنند.در فصل سرما، چارقدی روی همه این‌ها بسته می‌شود. تن‌پوش آنان پیراهنی گشاد و آستین بلند است، که اغلب از تکه‌هایی به هم متصل شده ترکیب یافته و نیمه پایینی آن و سرآستین‌هایش، با حاشیه‌هایی تزیین شده است. روی این پیراهن به ویژه در فصل سرما، قبایی زری و آستین بلند می‌پوشند که وسط آن با دگمه‌ای به کمر بسته می‌شود. شلوار بلند و گشادی را که از تکه‌های پارچه‌های بزرگ رنگی تشکیل شده به پا می‌کنند،که دمپای چین‌دارش در مچ پا با بندی خفت شده است.2

'''مآخذ''':

1. یادداشت مولف.

2. چوکسی، جمشید گرشاسپ. ''ستیز و سازش''. ترجمة نادر سعیدی، ققنوس،1381،ص 30-32، 161-163؛ آذرگشسب،اردشیر، ''مراسم مذهبی و آداب زرتشتیان''. فروهر، 1372، ص 160؛ منوچهرپور، منوچهر. ''بدانیم و سربلند باشیم''. فروهر،1357، ص40؛ دانشور، سیمین؛ عیسی بهنام. ''لباس زرتشتیان ایران''. نقش و نگار، ش 5، دوره دوم،1337، ص16-22؛ ضیاء پور، جلیل. ''پوشاک ایلها؛ چادرنشینان و روستاییان ایران''. وزارت فرهنگ و هنر، 1346، ص 264- 266؛ ویسپرد،گزارش پورداود، ابراهیم. به کوشش بهرام فره‌وشی، انتشارات دانشگاه تهران، 2537، ص 169؛ یسنا، گزارش پورداود، ابراهیم. ابن سینا،1340، ج1، ص26.

محمدرضا چیت ساز