https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%86%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1چابهار - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-16T06:03:54Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1&diff=7852&oldid=prevSamei در ۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۵۶2025-05-10T13:56:52Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۵۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25">خط ۲۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</del>رده:جغرافیا]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:جغرافیا]]</div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1&diff=7847&oldid=prevSamei در ۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۵۱2025-05-10T13:51:47Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۵۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:تالاب لیپار در چابهار.jpg|بندانگشتی|تالاب لیپار در چابهار، برگرفته از سایت سفر مارکت، قابل بازیابی از<nowiki/>https://safarmarket.com/]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:تالاب لیپار در چابهار.jpg|بندانگشتی|تالاب لیپار در چابهار، برگرفته از سایت سفر مارکت، قابل بازیابی از<nowiki/>https://safarmarket.com/]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چابهار، شهرستانی در جنوب [[استان سیستان و بلوچستان]]، با مرکزیتی به همین نام، دارای 3 شهر، 5 بخش، و 11 دهستان، این شهرستان از جنوب با دریای عمان از شرق با کشور پاکستان از شمال با شهرستانهای سرباز و نیکشهر و از غرب با شهرستان جاسک (در [[استان هرمزگان]]) همسایه است<ref>'''''دفتر تقسیمات کشوری. نقشه و جدول تقسیمات کشوری'''''. تهران: وزارت کشور، 1383.</ref>.ارتفاعات شهرستان غالباً کمتر از 1000 متر است و پر آبترین رود آن «باهوکلات» است که به خلیج گواتر، در شرق شهرستان، سرازیر میشود<ref>گیتاشناسی (واحد پژوهش و تألیف). '''''اطلس گیتاشناسی استانهای ایران'''''. چ1. تهران: 1383، گیتاشناسی، ص133 (نقشه جغرافیای طبیعی استان سیستان و بلوچستان).</ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چابهار، شهرستانی در جنوب [[استان سیستان و بلوچستان]]، با مرکزیتی به همین نام، دارای 3 شهر، 5 بخش، و 11 دهستان، این شهرستان از جنوب با دریای عمان از شرق با کشور پاکستان از شمال با شهرستانهای سرباز و نیکشهر و از غرب با شهرستان جاسک (در [[استان هرمزگان]]) همسایه است<ref>'''''دفتر تقسیمات کشوری. نقشه و جدول تقسیمات کشوری'''''. تهران: وزارت کشور، 1383.</ref>. ارتفاعات شهرستان غالباً کمتر از 1000 متر است و پر آبترین رود آن «باهوکلات» است که به خلیج گواتر، در شرق شهرستان، سرازیر میشود<ref <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">name=":0"</ins>>گیتاشناسی (واحد پژوهش و تألیف). '''''اطلس گیتاشناسی استانهای ایران'''''. چ1. تهران: 1383، گیتاشناسی، ص133 (نقشه جغرافیای طبیعی استان سیستان و بلوچستان).</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهر چابهار، بندری است در کنار دریای عمان، با مختصات جغرافیایی "45'37 ْ60 طول شرقی و"45'17ْ25 عرض شمالی، با ارتفاع 10 متر از سطح دریا، با هوایی بسیار گرم و خشک، در دشت ساحلی<ref>جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران.''''' ج3'''''. دایره المعارف جغرافیایی ایران'''''. چ1. تهران: 1379، گیتاشناسی، ص356.</ref>،به فاصله 663 کم از مرکز استان و 1871 کم از [[استان تهران|تهران]] قرار دارد<ref>سازمان '''''حمل و نقل و پایانههای کشور (وزارت راه و ترابری). اطلس جادههای ایران (ویرایش دوم).''''' تهران: 1380، همشهری، ص133و134.</ref>.در نزدیکی شهر ارتفاعات جالب توجهی به چشم نمیآید جز بلندی «دیوانی» به ارتفاع 708 متر در 45 کیلومتری شمال و بلندی «ککیکوه» به ارتفاع 525 متر در 38 کیلومتری شرق شمالی شهر<ref> جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی.''''' ج1'''''، کوه ها و کوهنامه ایران.''''' چ2. تهران: 1379، گیتاشناسی، ص270و433.</ref>.همچنین هیچ رودخانهای در درون و یا در نزدیکی شهر جریان ندارد<ref<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">>منبع2. همانجا.<</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</del>>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهر چابهار، بندری است در کنار دریای عمان، با مختصات جغرافیایی "45'37 ْ60 طول شرقی و"45'17ْ25 عرض شمالی، با ارتفاع 10 متر از سطح دریا، با هوایی بسیار گرم و خشک، در دشت ساحلی<ref>جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران.''''' ج3'''''. دایره المعارف جغرافیایی ایران'''''. چ1. تهران: 1379، گیتاشناسی، ص356.</ref>،به فاصله 663 کم از مرکز استان و 1871 کم از [[استان تهران|تهران]] قرار دارد<ref>سازمان '''''حمل و نقل و پایانههای کشور (وزارت راه و ترابری). اطلس جادههای ایران (ویرایش دوم).''''' تهران: 1380، همشهری، ص133و134.</ref>.در نزدیکی شهر ارتفاعات جالب توجهی به چشم نمیآید جز بلندی «دیوانی» به ارتفاع 708 متر در 45 کیلومتری شمال و بلندی «ککیکوه» به ارتفاع 525 متر در 38 کیلومتری شرق شمالی شهر<ref> جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی.''''' ج1'''''، کوه ها و کوهنامه ایران.''''' چ2. تهران: 1379، گیتاشناسی، ص270و433.</ref>. همچنین هیچ رودخانهای در درون و یا در نزدیکی شهر جریان ندارد<ref <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">name=":0" </ins>/>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بندر چابهار، نه تنها در جغرافیای سیاسی ایران بلکه در جهان دارای اهمیت بسیار است؛ زیرا این شهر با مناطق تحت پوشش خود در بخش عمدهای از سواحل دریای عمان قرار دارد. خلیج چابهار که شهر بندری چابهار در ساحل آن استقرار یافته، از موقعیتی استثنایی، در خارج از [[تنگه هرمز]] و در دهانه اقیانوس هند، برخوردار است. برخی از توانمندیهای بندر چابهار عبارتاند از:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بندر چابهار، نه تنها در جغرافیای سیاسی ایران بلکه در جهان دارای اهمیت بسیار است؛ زیرا این شهر با مناطق تحت پوشش خود در بخش عمدهای از سواحل دریای عمان قرار دارد. خلیج چابهار که شهر بندری چابهار در ساحل آن استقرار یافته، از موقعیتی استثنایی، در خارج از [[تنگه هرمز]] و در دهانه اقیانوس هند، برخوردار است. برخی از توانمندیهای بندر چابهار عبارتاند از:</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ـ </del>نزدیکترین و مناسبترین مسیر ارتباطی کشورهای آسیای مرکزی با آبهای بینالمللی است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>نزدیکترین و مناسبترین مسیر ارتباطی کشورهای آسیای مرکزی با آبهای بینالمللی است<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* منطقه آزاد تجاری- صنعتی با هدف گسترش صادرات و انتقال کالا است<ref> سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی. '''''جغرافیای استان سیستان و بلوچستان'''''. چ3. تهران: 1378، شرکت چاپ و نشر کتابهای درسی ایران، ص26.</ref></ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ـ منطقه آزاد تجاری- صنعتی با هدف گسترش صادرات و انتقال کالا است<ref> سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی. '''''جغرافیای استان سیستان و بلوچستان'''''. چ3. تهران: 1378، شرکت چاپ و نشر کتابهای درسی ایران، ص26.</ref>.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از چابهار با نامهای چاربهار و چاه بهار<ref>چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ1. مشهد: 1378، آستان قدس رضوی، ص191.</ref>،در متون تاریخ ذکری به میان نیامده و این بندر «تیز» یا طیس کنونی است که در گذشته از شهرت و اهمیت برخوردار بوده و اکنون در حدود 8 کیلومتری چاهبهار قرار دارد. این بندر تا زمان بارتولد نیز ظاهراً با همسان با چابهار به حیات تاریخی خود ادامه میداده است: «...بندرگاه تیز در این زمان هم مثل بندرگاه چاهبهار در ساحل خلیج تیز [چابهار کنونی] دایر میباشد...»<ref> بارتولد، و. '''''تذکره جغرافیای تاریخی ایران. ترجمه حمزه سردادور (طالبزاده).''''' چ3. تهران: 1372، توس، ص168.</ref> و لسترینج نیز نوشته است. «... مهمترین مرکز بازرگانی آن ایالت [مکران] بندر تیز در کنار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>خلیج فارس<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>[دریای عمان] بود. لسترینج در ادامه به نقل از مقدسی میگوید که تیز نخیلات و کاروانسراهای خوب و مسجد جامع زیبایی دارد... و بندری است مشهور...»<ref>لسترینج،گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمینهای خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان. چ6. تهران: 1383، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ص352و353.</ref>. به هر حال امروز چابهار به عنوان جایگزین تیز و مهمترین بندر دریای عمان، همراه با اراضی اطراف خلیج چابهار، دارای تأسیسات عظیم دریایی، تجاری، خدماتی و نظامی است و در آینده به توسعه و اهمیت بیشتری دست خواهد یافت. جمعیت این بندر که در 1335ش 1800 تن بود در 1375ش به 36618 تن <ref>نورالهی، طه. '''''توزیع و طبقهبندی جمعیت شهرهای ایران در سرشماریهای 75-1335.''''' تهران: مرکز آمار ایران (مدیریت انتشارات و اطلاعرسانی)، 1382، ص 107، 180.</ref> و طبق برآوردها در 1384ش به 43608 تن، یعنی نسبت به حدود پنجاه سال پیش به 25 برابر رسیده است<ref>مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور بر اساس محدوده سال 1380.''''' تهران: مرکز ایران (سازمان مدیرت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 132.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از چابهار با نامهای چاربهار و چاه بهار<ref>چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ1. مشهد: 1378، آستان قدس رضوی، ص191.</ref>،در متون تاریخ ذکری به میان نیامده و این بندر «تیز» یا طیس کنونی است که در گذشته از شهرت و اهمیت برخوردار بوده و اکنون در حدود 8 کیلومتری چاهبهار قرار دارد. این بندر تا زمان بارتولد نیز ظاهراً با همسان با چابهار به حیات تاریخی خود ادامه میداده است: «...بندرگاه تیز در این زمان هم مثل بندرگاه چاهبهار در ساحل خلیج تیز [چابهار کنونی] دایر میباشد...»<ref> بارتولد، و. '''''تذکره جغرافیای تاریخی ایران. ترجمه حمزه سردادور (طالبزاده).''''' چ3. تهران: 1372، توس، ص168.</ref> و لسترینج نیز نوشته است. «... مهمترین مرکز بازرگانی آن ایالت [مکران] بندر تیز در کنار خلیج فارس [دریای عمان] بود. لسترینج در ادامه به نقل از مقدسی میگوید که تیز نخیلات و کاروانسراهای خوب و مسجد جامع زیبایی دارد... و بندری است مشهور...»<ref>لسترینج،گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمینهای خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان. چ6. تهران: 1383، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ص352و353.</ref>. به هر حال امروز چابهار به عنوان جایگزین تیز و مهمترین بندر دریای عمان، همراه با اراضی اطراف خلیج چابهار، دارای تأسیسات عظیم دریایی، تجاری، خدماتی و نظامی است و در آینده به توسعه و اهمیت بیشتری دست خواهد یافت. جمعیت این بندر که در 1335ش 1800 تن بود در 1375ش به 36618 تن <ref>نورالهی، طه. '''''توزیع و طبقهبندی جمعیت شهرهای ایران در سرشماریهای 75-1335.''''' تهران: مرکز آمار ایران (مدیریت انتشارات و اطلاعرسانی)، 1382، ص 107، 180.</ref> و طبق برآوردها در 1384ش به 43608 تن، یعنی نسبت به حدود پنجاه سال پیش به 25 برابر رسیده است<ref>مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور بر اساس محدوده سال 1380.''''' تهران: مرکز ایران (سازمان مدیرت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 132.</ref>.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l16">خط ۱۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[استان سیستان و بلوچستان]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[استان سیستان و بلوچستان]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[استان هرمزگان]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[استان هرمزگان]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[خلیج فارس]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25">خط ۲۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:جغرافیا]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</ins>رده:جغرافیا]]</div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1&diff=7449&oldid=prevMaedeh در ۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۱۴2025-05-09T15:14:47Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۱۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25">خط ۲۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:جغرافیا]]</ins></div></td></tr>
</table>Maedehhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1&diff=7087&oldid=prevMaedeh در ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۴۱2025-05-08T08:41:12Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۴۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:تالاب لیپار در چابهار.jpg|بندانگشتی|تالاب لیپار در چابهار، برگرفته از سایت سفر مارکت، قابل بازیابی از<nowiki/>https://safarmarket.com/]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چابهار، شهرستانی در جنوب [[استان سیستان و بلوچستان]]، با مرکزیتی به همین نام، دارای 3 شهر، 5 بخش، و 11 دهستان، این شهرستان از جنوب با دریای عمان از شرق با کشور پاکستان از شمال با شهرستانهای سرباز و نیکشهر و از غرب با شهرستان جاسک (در [[استان هرمزگان]]) همسایه است<ref>'''''دفتر تقسیمات کشوری. نقشه و جدول تقسیمات کشوری'''''. تهران: وزارت کشور، 1383.</ref>.ارتفاعات شهرستان غالباً کمتر از 1000 متر است و پر آبترین رود آن «باهوکلات» است که به خلیج گواتر، در شرق شهرستان، سرازیر میشود<ref>گیتاشناسی (واحد پژوهش و تألیف). '''''اطلس گیتاشناسی استانهای ایران'''''. چ1. تهران: 1383، گیتاشناسی، ص133 (نقشه جغرافیای طبیعی استان سیستان و بلوچستان).</ref>. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چابهار، شهرستانی در جنوب [[استان سیستان و بلوچستان]]، با مرکزیتی به همین نام، دارای 3 شهر، 5 بخش، و 11 دهستان، این شهرستان از جنوب با دریای عمان از شرق با کشور پاکستان از شمال با شهرستانهای سرباز و نیکشهر و از غرب با شهرستان جاسک (در [[استان هرمزگان]]) همسایه است<ref>'''''دفتر تقسیمات کشوری. نقشه و جدول تقسیمات کشوری'''''. تهران: وزارت کشور، 1383.</ref>.ارتفاعات شهرستان غالباً کمتر از 1000 متر است و پر آبترین رود آن «باهوکلات» است که به خلیج گواتر، در شرق شهرستان، سرازیر میشود<ref>گیتاشناسی (واحد پژوهش و تألیف). '''''اطلس گیتاشناسی استانهای ایران'''''. چ1. تهران: 1383، گیتاشناسی، ص133 (نقشه جغرافیای طبیعی استان سیستان و بلوچستان).</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l11">خط ۱۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از چابهار با نامهای چاربهار و چاه بهار<ref>چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ1. مشهد: 1378، آستان قدس رضوی، ص191.</ref>،در متون تاریخ ذکری به میان نیامده و این بندر «تیز» یا طیس کنونی است که در گذشته از شهرت و اهمیت برخوردار بوده و اکنون در حدود 8 کیلومتری چاهبهار قرار دارد. این بندر تا زمان بارتولد نیز ظاهراً با همسان با چابهار به حیات تاریخی خود ادامه میداده است: «...بندرگاه تیز در این زمان هم مثل بندرگاه چاهبهار در ساحل خلیج تیز [چابهار کنونی] دایر میباشد...»<ref> بارتولد، و. '''''تذکره جغرافیای تاریخی ایران. ترجمه حمزه سردادور (طالبزاده).''''' چ3. تهران: 1372، توس، ص168.</ref> و لسترینج نیز نوشته است. «... مهمترین مرکز بازرگانی آن ایالت [مکران] بندر تیز در کنار خلیج فارس [دریای عمان] بود. لسترینج در ادامه به نقل از مقدسی میگوید که تیز نخیلات و کاروانسراهای خوب و مسجد جامع زیبایی دارد... و بندری است مشهور...»<ref>لسترینج،گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمینهای خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان. چ6. تهران: 1383، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ص352و353.</ref>. به هر حال امروز چابهار به عنوان جایگزین تیز و مهمترین بندر دریای عمان، همراه با اراضی اطراف خلیج چابهار، دارای تأسیسات عظیم دریایی، تجاری، خدماتی و نظامی است و در آینده به توسعه و اهمیت بیشتری دست خواهد یافت. جمعیت این بندر که در 1335ش 1800 تن بود در 1375ش به 36618 تن <ref>نورالهی، طه. '''''توزیع و طبقهبندی جمعیت شهرهای ایران در سرشماریهای 75-1335.''''' تهران: مرکز آمار ایران (مدیریت انتشارات و اطلاعرسانی)، 1382، ص 107، 180.</ref> و طبق برآوردها در 1384ش به 43608 تن، یعنی نسبت به حدود پنجاه سال پیش به 25 برابر رسیده است<ref>مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور بر اساس محدوده سال 1380.''''' تهران: مرکز ایران (سازمان مدیرت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 132.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از چابهار با نامهای چاربهار و چاه بهار<ref>چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ1. مشهد: 1378، آستان قدس رضوی، ص191.</ref>،در متون تاریخ ذکری به میان نیامده و این بندر «تیز» یا طیس کنونی است که در گذشته از شهرت و اهمیت برخوردار بوده و اکنون در حدود 8 کیلومتری چاهبهار قرار دارد. این بندر تا زمان بارتولد نیز ظاهراً با همسان با چابهار به حیات تاریخی خود ادامه میداده است: «...بندرگاه تیز در این زمان هم مثل بندرگاه چاهبهار در ساحل خلیج تیز [چابهار کنونی] دایر میباشد...»<ref> بارتولد، و. '''''تذکره جغرافیای تاریخی ایران. ترجمه حمزه سردادور (طالبزاده).''''' چ3. تهران: 1372، توس، ص168.</ref> و لسترینج نیز نوشته است. «... مهمترین مرکز بازرگانی آن ایالت [مکران] بندر تیز در کنار خلیج فارس [دریای عمان] بود. لسترینج در ادامه به نقل از مقدسی میگوید که تیز نخیلات و کاروانسراهای خوب و مسجد جامع زیبایی دارد... و بندری است مشهور...»<ref>لسترینج،گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمینهای خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان. چ6. تهران: 1383، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ص352و353.</ref>. به هر حال امروز چابهار به عنوان جایگزین تیز و مهمترین بندر دریای عمان، همراه با اراضی اطراف خلیج چابهار، دارای تأسیسات عظیم دریایی، تجاری، خدماتی و نظامی است و در آینده به توسعه و اهمیت بیشتری دست خواهد یافت. جمعیت این بندر که در 1335ش 1800 تن بود در 1375ش به 36618 تن <ref>نورالهی، طه. '''''توزیع و طبقهبندی جمعیت شهرهای ایران در سرشماریهای 75-1335.''''' تهران: مرکز آمار ایران (مدیریت انتشارات و اطلاعرسانی)، 1382، ص 107، 180.</ref> و طبق برآوردها در 1384ش به 43608 تن، یعنی نسبت به حدود پنجاه سال پیش به 25 برابر رسیده است<ref>مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور بر اساس محدوده سال 1380.''''' تهران: مرکز ایران (سازمان مدیرت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 132.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نیز نگاه کنید به</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </ins>نیز نگاه کنید به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[استان سیستان و بلوچستان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[استان هرمزگان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td></tr>
</table>Maedehhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1&diff=7085&oldid=prevMaedeh در ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۸2025-05-08T08:38:14Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>چابهار،<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </del>شهرستانی در جنوب [[استان سیستان و بلوچستان]]، با مرکزیتی به همین نام، دارای 3 شهر، 5 بخش، و 11 دهستان، این شهرستان از جنوب با دریای عمان از شرق با کشور پاکستان از شمال با شهرستانهای سرباز و نیکشهر و از غرب با شهرستان جاسک (در استان هرمزگان) همسایه است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> ارتفاعات شهرستان غالباً کمتر از 1000 متر است و پر آبترین رود آن «باهوکلات» است که به خلیج گواتر، در شرق شهرستان، سرازیر میشود<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چابهار، شهرستانی در جنوب [[استان سیستان و بلوچستان]]، با مرکزیتی به همین نام، دارای 3 شهر، 5 بخش، و 11 دهستان، این شهرستان از جنوب با دریای عمان از شرق با کشور پاکستان از شمال با شهرستانهای سرباز و نیکشهر و از غرب با شهرستان جاسک (در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>استان هرمزگان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>) همسایه است<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''دفتر تقسیمات کشوری. نقشه و جدول تقسیمات کشوری'''''. تهران: وزارت کشور، 1383.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins>ارتفاعات شهرستان غالباً کمتر از 1000 متر است و پر آبترین رود آن «باهوکلات» است که به خلیج گواتر، در شرق شهرستان، سرازیر میشود<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گیتاشناسی (واحد پژوهش و تألیف). '''''اطلس گیتاشناسی استانهای ایران'''''. چ1. تهران: 1383، گیتاشناسی، ص133 (نقشه جغرافیای طبیعی استان سیستان و بلوچستان).</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>شهر چابهار،<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </del>بندری است در کنار دریای عمان، با مختصات جغرافیایی "45'37 ْ60 طول شرقی و"45'17ْ25 عرض شمالی، با ارتفاع 10 متر از سطح دریا، با هوایی بسیار گرم و خشک، در دشت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساحلی،</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به </del>فاصله 663 کم از مرکز استان و 1871 کم از تهران قرار دارد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> در نزدیکی شهر ارتفاعات جالب توجهی به چشم نمیآید جز بلندی «دیوانی» به ارتفاع 708 متر در 45 کیلومتری شمال و بلندی «ککیکوه» به ارتفاع 525 متر در 38 کیلومتری شرق شمالی شهر<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> همچنین هیچ رودخانهای در درون و یا در نزدیکی شهر جریان ندارد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهر چابهار، بندری است در کنار دریای عمان، با مختصات جغرافیایی "45'37 ْ60 طول شرقی و"45'17ْ25 عرض شمالی، با ارتفاع 10 متر از سطح دریا، با هوایی بسیار گرم و خشک، در دشت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساحلی</ins><<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران.''''' ج3'''''. دایره المعارف جغرافیایی ایران'''''. چ1. تهران: 1379، گیتاشناسی، ص356.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">،به </ins>فاصله 663 کم از مرکز استان و 1871 کم از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[استان تهران|</ins>تهران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>قرار دارد<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سازمان '''''حمل و نقل و پایانههای کشور (وزارت راه و ترابری). اطلس جادههای ایران (ویرایش دوم).''''' تهران: 1380، همشهری، ص133و134.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins>در نزدیکی شهر ارتفاعات جالب توجهی به چشم نمیآید جز بلندی «دیوانی» به ارتفاع 708 متر در 45 کیلومتری شمال و بلندی «ککیکوه» به ارتفاع 525 متر در 38 کیلومتری شرق شمالی شهر<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی.''''' ج1'''''، کوه ها و کوهنامه ایران.''''' چ2. تهران: 1379، گیتاشناسی، ص270و433.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins>همچنین هیچ رودخانهای در درون و یا در نزدیکی شهر جریان ندارد<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منبع2. همانجا.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بندر چابهار، نه تنها در جغرافیای سیاسی ایران بلکه در جهان دارای اهمیت بسیار است؛ زیرا این شهر با مناطق تحت پوشش خود در بخش عمدهای از سواحل دریای عمان قرار دارد. خلیج چابهار که شهر بندری چابهار در ساحل آن استقرار یافته، از موقعیتی استثنایی، در خارج از تنگه هرمز و در دهانه اقیانوس هند، برخوردار است. برخی از توانمندیهای بندر چابهار عبارتاند از:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بندر چابهار، نه تنها در جغرافیای سیاسی ایران بلکه در جهان دارای اهمیت بسیار است؛ زیرا این شهر با مناطق تحت پوشش خود در بخش عمدهای از سواحل دریای عمان قرار دارد. خلیج چابهار که شهر بندری چابهار در ساحل آن استقرار یافته، از موقعیتی استثنایی، در خارج از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تنگه هرمز<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و در دهانه اقیانوس هند، برخوردار است. برخی از توانمندیهای بندر چابهار عبارتاند از:</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ـ نزدیکترین و مناسبترین مسیر ارتباطی کشورهای آسیای مرکزی با آبهای بینالمللی است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ـ نزدیکترین و مناسبترین مسیر ارتباطی کشورهای آسیای مرکزی با آبهای بینالمللی است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ـ منطقه آزاد تجاری- صنعتی با هدف گسترش صادرات و انتقال کالا است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ـ منطقه آزاد تجاری- صنعتی با هدف گسترش صادرات و انتقال کالا است<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی. '''''جغرافیای استان سیستان و بلوچستان'''''. چ3. تهران: 1378، شرکت چاپ و نشر کتابهای درسی ایران، ص26.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از چابهار با نامهای چاربهار و چاه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهار،</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در </del>متون تاریخ ذکری به میان نیامده و این بندر «تیز» یا طیس کنونی است که در گذشته از شهرت و اهمیت برخوردار بوده و اکنون در حدود 8 کیلومتری چاهبهار قرار دارد. این بندر تا زمان بارتولد نیز ظاهراً با همسان با چابهار به حیات تاریخی خود ادامه میداده است: «...بندرگاه تیز در این زمان هم مثل بندرگاه چاهبهار در ساحل خلیج تیز [چابهار کنونی] دایر میباشد...»<<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">9</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> و لسترینج نیز نوشته است. «... مهمترین مرکز بازرگانی آن ایالت [مکران] بندر تیز در کنار خلیج فارس [دریای عمان] بود. لسترینج در ادامه به نقل از مقدسی میگوید که تیز نخیلات و کاروانسراهای خوب و مسجد جامع زیبایی دارد... و بندری است مشهور...»<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">10</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> به هر حال امروز چابهار به عنوان جایگزین تیز و مهمترین بندر دریای عمان، همراه با اراضی اطراف خلیج چابهار، دارای تأسیسات عظیم دریایی، تجاری، خدماتی و نظامی است و در آینده به توسعه و اهمیت بیشتری دست خواهد یافت. جمعیت این بندر که در 1335ش 1800 تن بود در 1375ش به 36618 تن <<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">11</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> و طبق برآوردها در 1384ش به 43608 تن، یعنی نسبت به حدود پنجاه سال پیش به 25 برابر رسیده است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">12</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از چابهار با نامهای چاربهار و چاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهار</ins><<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ1. مشهد: 1378، آستان قدس رضوی، ص191.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">،در </ins>متون تاریخ ذکری به میان نیامده و این بندر «تیز» یا طیس کنونی است که در گذشته از شهرت و اهمیت برخوردار بوده و اکنون در حدود 8 کیلومتری چاهبهار قرار دارد. این بندر تا زمان بارتولد نیز ظاهراً با همسان با چابهار به حیات تاریخی خود ادامه میداده است: «...بندرگاه تیز در این زمان هم مثل بندرگاه چاهبهار در ساحل خلیج تیز [چابهار کنونی] دایر میباشد...»<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> بارتولد، و. '''''تذکره جغرافیای تاریخی ایران. ترجمه حمزه سردادور (طالبزاده).''''' چ3. تهران: 1372، توس، ص168.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>> و لسترینج نیز نوشته است. «... مهمترین مرکز بازرگانی آن ایالت [مکران] بندر تیز در کنار خلیج فارس [دریای عمان] بود. لسترینج در ادامه به نقل از مقدسی میگوید که تیز نخیلات و کاروانسراهای خوب و مسجد جامع زیبایی دارد... و بندری است مشهور...»<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لسترینج،گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمینهای خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان. چ6. تهران: 1383، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ص352و353.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>به هر حال امروز چابهار به عنوان جایگزین تیز و مهمترین بندر دریای عمان، همراه با اراضی اطراف خلیج چابهار، دارای تأسیسات عظیم دریایی، تجاری، خدماتی و نظامی است و در آینده به توسعه و اهمیت بیشتری دست خواهد یافت. جمعیت این بندر که در 1335ش 1800 تن بود در 1375ش به 36618 تن <<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نورالهی، طه. '''''توزیع و طبقهبندی جمعیت شهرهای ایران در سرشماریهای 75-1335.''''' تهران: مرکز آمار ایران (مدیریت انتشارات و اطلاعرسانی)، 1382، ص 107، 180.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>> و طبق برآوردها در 1384ش به 43608 تن، یعنی نسبت به حدود پنجاه سال پیش به 25 برابر رسیده است<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور بر اساس محدوده سال 1380.''''' تهران: مرکز ایران (سازمان مدیرت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 132.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز نگاه کنید به</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مآخذ:'''</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1. '''''دفتر تقسیمات کشوری. نقشه و جدول تقسیمات کشوری'''''. تهران: وزارت کشور، 1383.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2. گیتاشناسی (واحد پژوهش و تألیف). '''''اطلس گیتاشناسی استانهای ایران'''''. چ1. تهران: 1383، گیتاشناسی، ص133 (نقشه جغرافیای طبیعی استان سیستان و بلوچستان).</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3. جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران.''''' ج3'''''. دایره المعارف جغرافیایی ایران'''''. چ1. تهران: 1379، گیتاشناسی، ص356.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4. سازمان '''''حمل و نقل و پایانههای کشور (وزارت راه و ترابری). اطلس جادههای ایران (ویرایش دوم).''''' تهران: 1380، همشهری، ص133و134.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5. جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی.''''' ج1'''''، کوه ها و کوهنامه ایران.''''' چ2. تهران: 1379، گیتاشناسی، ص270و433.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6. منبع2. همانجا.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7. سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی. '''''جغرافیای استان سیستان و بلوچستان'''''. چ3. تهران: 1378، شرکت چاپ و نشر کتابهای درسی ایران، ص26.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8. چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ1. مشهد: 1378، آستان قدس رضوی، ص191.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">9. بارتولد، و. '''''تذکره جغرافیای تاریخی ایران. ترجمه حمزه سردادور (طالبزاده).''''' چ3. تهران: 1372، توس، ص168.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">10. لسترینج،گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمینهای خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان. چ6. تهران: 1383، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ص352و353.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">11. نورالهی، طه. '''''توزیع و طبقهبندی جمعیت شهرهای ایران در سرشماریهای 75-1335.''''' تهران: مرکز آمار ایران (مدیریت انتشارات و اطلاعرسانی)، 1382، ص 107، 180.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">12. مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور بر اساس محدوده سال 1380.''''' تهران: مرکز ایران (سازمان مدیرت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 132.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td></tr>
</table>Maedehhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1&diff=7013&oldid=prevSamei در ۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۵۴2025-05-07T23:54:12Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1&diff=7013&oldid=1003">نمایش تغییرات</a>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%A7%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1&diff=1003&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی «'''چابهار،''' شهرستاني در جنوب استان سيستان و بلوچستان، با مركزيتي به همين نام، داراي 3 شهر، 5 بخش، و 11 دهستان، اين شهرستان از جنوب با درياي عمان از شرق با كشور پاكستان از شمال با شهرستانهاي سرباز و نيكشهر و از غرب با شهرستان جاسك (در استان هرمز...» ایجاد کرد2024-08-14T18:41:35Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''چابهار،''' شهرستاني در جنوب استان سيستان و بلوچستان، با مركزيتي به همين نام، داراي 3 شهر، 5 بخش، و 11 دهستان، اين شهرستان از جنوب با درياي عمان از شرق با كشور پاكستان از شمال با شهرستانهاي سرباز و نيكشهر و از غرب با شهرستان جاسك (در استان هرمز...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''چابهار،''' شهرستاني در جنوب استان سيستان و بلوچستان، با مركزيتي به همين نام، داراي 3 شهر، 5 بخش، و 11 دهستان، اين شهرستان از جنوب با درياي عمان از شرق با كشور پاكستان از شمال با شهرستانهاي سرباز و نيكشهر و از غرب با شهرستان جاسك (در استان هرمزگان) همسايه است.<sup>1</sup> ارتفاعات شهرستان غالباً كمتر از 1000 متر است و پر آبترين رود آن «باهوكلات» است كه به خليج گواتر، در شرق شهرستان، سرازير ميشود.<sup>2</sup> <br />
<br />
'''شهر چابهار،''' بندري است در كنار درياي عمان، با مختصات جغرافيايي "45'37 ْ60 طول شرقي و"45'17ْ25 عرض شمالي، با ارتفاع 10 متر از سطح دريا، با هوايي بسيار گرم و خشك، در دشت ساحلي،<sup>3</sup> به فاصلة 663 كم از مركز استان و 1871 كم از تهران قرار دارد.<sup>4</sup> در نزديكي شهر ارتفاعات جالب توجهي به چشم نميآيد جز بلندي «ديواني» به ارتفاع 708 متر در 45 كيلومتري شمال و بلندي «ككيكوه» به ارتفاع 525 متر در 38 كيلومتري شرق شمالي شهر.<sup>5</sup> همچنين هيچ رودخانهاي در درون و يا در نزديكي شهر جريان ندارد.<sup>6</sup> <br />
<br />
بندر چابهار، نه تنها در جغرافياي سياسي ايران بلكه در جهان داراي اهميت بسيار است؛ زيرا اين شهر با مناطق تحت پوشش خود در بخش عمدهاي از سواحل درياي عمان قرار دارد. خليج چابهار كه شهر بندري چابهار در ساحل آن استقرار يافته، از موقعيتي استثنايي، در خارج از تنگة هرمز و در دهانة اقيانوس هند، برخوردار است. برخي از توانمنديهاي بندر چابهار عبارتاند از:<br />
<br />
ـ نزديكترين و مناسبترين مسير ارتباطي كشورهاي آسياي مركزي با آبهاي بينالمللي است.<br />
<br />
ـ منطقة آزاد تجاري- صنعتي با هدف گسترش صادرات و انتقال كالا است.<sup>7</sup><br />
<br />
از چابهار با نامهاي چاربهار و چاه بهار،<sup>8</sup> در متون تاريخ ذكري به ميان نيامده و اين بندر «تيز» يا طيس كنوني است كه در گذشته از شهرت و اهميت برخوردار بوده و اكنون در حدود 8 كيلومتري چاهبهار قرار دارد. اين بندر تا زمان بارتولد نيز ظاهراً با همسان با چابهار به حيات تاريخي خود ادامه ميداده است: «...بندرگاه تيز در اين زمان هم مثل بندرگاه چاهبهار در ساحل خليج تيز [چابهار كنوني] داير ميباشد...»<sup>9</sup> و لسترينج نيز نوشته است. «... مهمترين مركز بازرگاني آن ايالت [مكران] بندر تيز در كنار خليج فارس [درياي عمان] بود. لسترينج در ادامه به نقل از مقدسي ميگويد كه تيز نخيلات و كاروانسراهاي خوب و مسجد جامع زيبايي دارد... و بندري است مشهور...».<sup>10</sup> به هر حال امروز چابهار به عنوان جايگزين تيز و مهمترين بندر درياي عمان، همراه با اراضي اطراف خليج چابهار، داراي تأسيسات عظيم دريايي، تجاري، خدماتي و نظامي است و در آينده به توسعه و اهميت بيشتري دست خواهد يافت. جمعيت اين بندر كه در 1335ش 1800 تن بود در 1375ش به 36618 تن <sup>11</sup> و طبق برآوردها در 1384ش به 43608 تن، يعني نسبت به حدود پنجاه سال پيش به 25 برابر رسيده است.<sup>12</sup><br />
<br />
<br />
'''مآخذ:'''<br />
<br />
1. '''''دفتر تقسيمات كشوري. نقشه و جدول تقسيمات كشوري'''''. تهران: وزارت كشور، 1383.<br />
<br />
2. گيتاشناسي (واحد پژوهش و تأليف). '''''اطلس گيتاشناسي استانهاي ايران'''''. چ1. تهران: 1383، گيتاشناسي، ص133 (نقشة جغرافياي طبيعي استان سيستان و بلوچستان).<br />
<br />
3. جعفري، عباس. '''''گيتاشناسي ايران.''''' ج3'''''. دايرةالمعارف جغرافيايي ايران'''''. چ1. تهران: 1379، گيتاشناسي، ص356.<br />
<br />
4. سازمان '''''حمل و نقل و پايانههاي كشور (وزارت راه و ترابري). اطلس جادههاي ايران (ويرايش دوم).''''' تهران: 1380، همشهري، ص133و134.<br />
<br />
5. جعفري، عباس. '''''گيتاشناسي.''''' ج1'''''، كوهها و كوهنامة ايران.''''' چ2. تهران: 1379، گيتاشناسي، ص270و433.<br />
<br />
6. منبع2. همانجا.<br />
<br />
7. سازمان پژوهش و برنامهريزي آموزشي. '''''جغرافياي استان سيستان و بلوچستان'''''. چ3. تهران: 1378، شركت چاپ و نشر كتابهاي درسي ايران، ص26.<br />
<br />
8. چكنگي، عليرضا. '''''فرهنگنامة تطبيقي نامهاي قديم و جديد مكانهاي جغرافيايي ايران و نواحي مجاور'''''. چ1. مشهد: 1378، آستان قدس رضوي، ص191.<br />
<br />
9. بارتولد، و. '''''تذكرة جغرافياي تاريخي ايران. ترجمة حمزه سردادور (طالبزاده).''''' چ3. تهران: 1372، توس، ص168.<br />
<br />
10. لسترينج،گاي. '''''جغرافياي تاريخي سرزمينهاي خلافت شرقي'''''. ترجمة محمود عرفان. چ6. تهران: 1383، شركت انتشارات علمي و فرهنگي، ص352و353.<br />
<br />
11. نورالهي، طه. '''''توزيع و طبقهبندي جمعيت شهرهاي ايران در سرشماريهاي 75-1335.''''' تهران: مركز آمار ايران (مديريت انتشارات و اطلاعرساني)، 1382، ص 107، 180.<br />
<br />
12. مركز آمار ايران. '''''بازسازي و برآورد جمعيت شهرستانهاي كشور بر اساس محدودة سال 1380.''''' تهران: مركز ايران (سازمان مديرت و برنامهريزي كشور)، 1382، ص 132.<br />
<br />
غلامحسین تکمیل همایون</div>Samei