https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%86%D8%A7%D9%BE_%D8%B3%D8%B1%D8%A8%DB%8C 2026-06-20T11:04:18Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%A7%D9%BE_%D8%B3%D8%B1%D8%A8%DB%8C&diff=4873&oldid=prev 2025-04-30T09:52:32Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l30">خط ۳۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهلا بابا زاده</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهلا بابا زاده</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</del>رده:رسانه ها و ارتباطات]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:رسانه ها و ارتباطات]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</del>رده:ارتباطات]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ارتباطات]]</div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%A7%D9%BE_%D8%B3%D8%B1%D8%A8%DB%8C&diff=4872&oldid=prev 2025-04-30T09:52:05Z

<p><span class="autocomment">نیز نگاه کنید به</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l15">خط ۱۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از عوامل دیگر می‌توان دشواری کار، بروز اغلاط فراوان چاپی، خراب شدن دستگاه‌ها، و عدم امکان تعمیر آن‌ها را  ذکر کرد و این‌که حروف سربی را می‌بایست از فرنگ می‌خریدند و احتیاج به ارز خارجی داشت، ولی سنگ مرمر، که در [[چاپ سنگی]] مصرف داشت، از ایران تهیه می‌شد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از عوامل دیگر می‌توان دشواری کار، بروز اغلاط فراوان چاپی، خراب شدن دستگاه‌ها، و عدم امکان تعمیر آن‌ها را  ذکر کرد و این‌که حروف سربی را می‌بایست از فرنگ می‌خریدند و احتیاج به ارز خارجی داشت، ولی سنگ مرمر، که در [[چاپ سنگی]] مصرف داشت، از ایران تهیه می‌شد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از برچیده شدن چاپخانه‌‌های سربی و رواج [[چاپ سنگی]]، 22 سال طول کشید تا بار دیگر چاپ سربی در ایران رواج یافت. در 1290ق/1873م، [[ناصرالدین شاه قاجار|ناصرالدین شاه]]، در سفر خود به فرنگ، از استانبول یک دستگاه چاپ سربی با حروف عربی و لاتینی خرید و راهی [[استان تهران|تهران]] کرد&lt;ref&gt;بابازاده، شهلا. '''''تاریخ چاپ در ایران'''''. تهران: طهوری، 1378، ص 21.&lt;/ref&gt;. ولی «در طهران اهمام شده و در بوته تعویق ماند»&lt;ref&gt;«چاپخانه و روزنامه در ایران». '''''کاوه'''''. دوره دوم، ش 5 (28 آذر1290)، ص 14.&lt;/ref&gt; و «تا بازگشت ناصرالدین شاه از سفر اول اروپا، کسی در صدد احیای [[چاپ و چاپخانه|صنعت چاپ]] سربی برنیامد. چاپخانه سربی جدید عهد ناصری را هم که برای چاپ [[روزنامه ایران سلطانی|روزنامه ایران]] آورده بودند به زودی شکست و از کار افتاد...»&lt;ref&gt;محیط‌طباطبایی، محمد. «چاپ سربی و سنگی»، '''''راهنمای کتاب'''''. س 19، 1355، ص 210.&lt;/ref&gt;. چاپخانه سربی دیگری در حدود 1296ق/1879م در تهران دایر و پس از مدتی تعطیل شد و آخرین بار در حدود 1314ق/1896م چاپخانه سربی در [[استان تهران|تهران]] تأسیس گردید و دنباله آن تا امروز ادامه یافت&lt;ref&gt;محبوبی‌اردکانی، حسین. '''''تاریخ مؤسسات تمدنی جدید در ایران'''''. تهران: انجمن دانشجویان دانشگاه تهران، 1354، ج 1، ص 217.&lt;/ref&gt;. به طور کلی به نظر مورخان آن است که دستگاه‌ها عمدتاً خراب بوده، اما نمونه‌های مورد اشاره نشان می‌دهد که قبل از تاریخ 1314ق دستگاه‌های ماشین چاپ سربی دولتی و غیردولتی مشغول فعالیت و طبع کتب بوده‌اند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از برچیده شدن چاپخانه‌‌های سربی و رواج [[چاپ سنگی]]، 22 سال طول کشید تا بار دیگر چاپ سربی در ایران رواج یافت. در 1290ق/1873م، [[ناصرالدین شاه قاجار|ناصرالدین شاه]]، در سفر خود به فرنگ، از استانبول یک دستگاه چاپ سربی با حروف عربی و لاتینی خرید و راهی [[استان تهران|تهران]] کرد&lt;ref&gt;بابازاده، شهلا. '''''تاریخ چاپ در ایران'''''. تهران: طهوری، 1378، ص 21.&lt;/ref&gt;. ولی «در طهران اهمام شده و در بوته تعویق ماند»&lt;ref&gt;«چاپخانه و روزنامه در ایران». '''''کاوه'''''. دوره دوم، ش 5 (28 آذر1290)، ص 14.&lt;/ref&gt; و «تا بازگشت ناصرالدین شاه از سفر اول اروپا، کسی در صدد احیای [[چاپ و چاپخانه|صنعت چاپ]] سربی برنیامد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[چاپ و </ins>چاپخانه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|چاپخانه]] </ins>سربی جدید عهد ناصری را هم که برای چاپ [[روزنامه ایران سلطانی|روزنامه ایران]] آورده بودند به زودی شکست و از کار افتاد...»&lt;ref&gt;محیط‌طباطبایی، محمد. «چاپ سربی و سنگی»، '''''راهنمای کتاب'''''. س 19، 1355، ص 210.&lt;/ref&gt;. چاپخانه سربی دیگری در حدود 1296ق/1879م در تهران دایر و پس از مدتی تعطیل شد و آخرین بار در حدود 1314ق/1896م چاپخانه سربی در [[استان تهران|تهران]] تأسیس گردید و دنباله آن تا امروز ادامه یافت&lt;ref&gt;محبوبی‌اردکانی، حسین. '''''تاریخ مؤسسات تمدنی جدید در ایران'''''. تهران: انجمن دانشجویان دانشگاه تهران، 1354، ج 1، ص 217.&lt;/ref&gt;. به طور کلی به نظر مورخان آن است که دستگاه‌ها عمدتاً خراب بوده، اما نمونه‌های مورد اشاره نشان می‌دهد که قبل از تاریخ 1314ق دستگاه‌های ماشین چاپ سربی دولتی و غیردولتی مشغول فعالیت و طبع کتب بوده‌اند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[چاپ سنگی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[چاپ سنگی]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[چاپ و چاپخانه]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l29">خط ۲۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهلا بابا زاده</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهلا بابا زاده</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:رسانه ها و ارتباطات]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</ins>رده:رسانه ها و ارتباطات]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ارتباطات]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</ins>رده:ارتباطات]]</div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%A7%D9%BE_%D8%B3%D8%B1%D8%A8%DB%8C&diff=4871&oldid=prev 2025-04-30T09:51:38Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[چاپ سربی]]،''' نوعی چاپ که از کنار هم نهادن حروف سربی و منعکس ساختن آن بر [[کاغذ]] به وجود می‌آید. در آغاز ورود فن چاپ به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران، </del>چاپ سربی را، به اعتبار واژه لاتینی آن تیپوگرافی (Typography)می‌نامیدند.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[چاپ سربی]]،''' نوعی چاپ که از کنار هم نهادن حروف سربی و منعکس ساختن آن بر [[کاغذ]] به وجود می‌آید. در آغاز ورود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[چاپ و چاپخانه|</ins>فن چاپ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ایران]]، </ins>چاپ سربی را، به اعتبار واژه لاتینی آن تیپوگرافی (Typography)می‌نامیدند.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در اواسط قرن 11ق/17م، در عهد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفویان، </del>گروهی از بازرگانان ایرانی، که از ارامنه اصفهان وساکن آمستردام بودند، ابتدا حروف زبان ارمنی را تهیه و سپس چاپخانه‌ای را خریداری و وارد جلفای اصفهان کردند. بعضی از دعاها و رسائل و اوراد مذهبی با این دستگاه به چاپ رسیده است.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در اواسط قرن 11ق/17م، در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[صفویان|</ins>عهد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفویان]]، </ins>گروهی از بازرگانان ایرانی، که از ارامنه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اصفهان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>وساکن آمستردام بودند، ابتدا حروف زبان ارمنی را تهیه و سپس چاپخانه‌ای را خریداری و وارد جلفای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اصفهان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>کردند. بعضی از دعاها و رسائل و اوراد مذهبی با این دستگاه به چاپ رسیده است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>امّا نخستین مطبعه سربی در ایران که اقدام به چاپ [[کتاب]] با حروف الفبای فارسی و عربی کرد به دستور عباس میرزا نایب‌السلطنه و به همّت میرزا زین‌العابدین تبریزی در تبریز دایر شد. ''رساله جهادیه'' تألیف میرزا عیسی قائم‌مقام اول به عنوان نخستین کتاب چاپ سربی، در 1233ق/1817م به استادی محمدعلی بن حاجی محمدحسین آشتیانی از شاگردان میرزا زین‌العابدین در مطبعه تبریز به چاپ رسیده است.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>امّا نخستین مطبعه سربی در ایران که اقدام به چاپ [[کتاب]] با حروف الفبای فارسی و عربی کرد به دستور عباس میرزا نایب‌السلطنه و به همّت میرزا زین‌العابدین تبریزی در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تبریز<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>دایر شد. ''رساله جهادیه'' تألیف میرزا عیسی قائم‌مقام اول به عنوان نخستین کتاب چاپ سربی، در 1233ق/1817م به استادی محمدعلی بن حاجی محمدحسین آشتیانی از شاگردان میرزا زین‌العابدین در مطبعه تبریز به چاپ رسیده است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رساله دیگری به نام ''فتح‌نامه'' تألیف میرزا ابوالقاسم قائم‌مقام ‌ثانی (فرزند قائم‌مقام اول) در همان سال، در مطبعه سربی تبریز به چاپ رسید.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رساله دیگری به نام ''فتح‌نامه'' تألیف میرزا ابوالقاسم قائم‌مقام ‌ثانی (فرزند قائم‌مقام اول) در همان سال، در مطبعه سربی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تبریز<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به چاپ رسید.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در 1240ق/1824م میرزا زین‌العابدین به کمک منوچهرخان معتمدالدوله، اولین چاپخانه سربی دارالخلافه تهران را راه‌اندازی کرد. نخستین کتابی که در مطبعه تهران به طبع رسید &#039;&#039;حق‌الیقین&#039;&#039; محمدباقر مجلسی در 1240ق/1825م بود.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در 1240ق/1824م میرزا زین‌العابدین به کمک منوچهرخان معتمدالدوله، اولین چاپخانه سربی دارالخلافه تهران را راه‌اندازی کرد. نخستین کتابی که در مطبعه تهران به طبع رسید &#039;&#039;حق‌الیقین&#039;&#039; محمدباقر مجلسی در 1240ق/1825م بود.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصفهان، </del>بعد از تبریز و طهران، سومین شهری بود که در زمان حکومت منوچهرخان معتمدالدوله صاحب مطبعه سربی شد. بر طبق کتب موجود، اولین کتابی که در اصفهان چاپ سربی شده رساله حسنیه ترجمه ملاّ ابراهیم گرگین استرآبادی به 1246ق/1830م بوده است.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اصفهان]]، </ins>بعد از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تبریز<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و طهران، سومین شهری بود که در زمان حکومت منوچهرخان معتمدالدوله صاحب مطبعه سربی شد. بر طبق کتب موجود، اولین کتابی که در اصفهان چاپ سربی شده رساله حسنیه ترجمه ملاّ ابراهیم گرگین استرآبادی به 1246ق/1830م بوده است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فعالیت چاپخانه‌های <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تبریز، </del>تهران و اصفهان که با اولین کتاب چاپی در 1233ق/1817م در دارالسلطنه تبریز شروع شده بود، با طبع آخرین کتب چاپی 1269ق/1853م چون ''طوفان‌البکا'' از محمد ابراهیم جوهری در دارالخلافه تهران به پایان رسید. پس از آن، کتاب‌های چاپ سربی جای خود را به کتاب‌های چاپ سنگی<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; </del>سپرد. از مهم‌ترین عواملِ توقف چاپ سربی را می‌توان علاقه و توجه مردم ایران به هنر خوشنویسی و خطاطی دانست&lt;ref&gt;بابازاده، شهلا. '''''تاریخ چاپ در ایران'''''. تهران: طهوری، 1378، ص 10-21 و 26.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فعالیت چاپخانه‌های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[تبریز]]، [[استان </ins>تهران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|تهران]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اصفهان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>که با اولین کتاب چاپی در 1233ق/1817م در دارالسلطنه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تبریز<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>شروع شده بود، با طبع آخرین کتب چاپی 1269ق/1853م چون ''طوفان‌البکا'' از محمد ابراهیم جوهری در دارالخلافه تهران به پایان رسید. پس از آن، کتاب‌های چاپ سربی جای خود را به کتاب‌های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>چاپ سنگی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>سپرد. از مهم‌ترین عواملِ توقف چاپ سربی را می‌توان علاقه و توجه مردم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به هنر خوشنویسی و خطاطی دانست&lt;ref&gt;بابازاده، شهلا. '''''تاریخ چاپ در ایران'''''. تهران: طهوری، 1378، ص 10-21 و 26.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از عوامل دیگر می‌توان دشواری کار، بروز اغلاط فراوان چاپی، خراب شدن دستگاه‌ها، و عدم امکان تعمیر آن‌ها را  ذکر کرد و این‌که حروف سربی را می‌بایست از فرنگ می‌خریدند و احتیاج به ارز خارجی داشت، ولی سنگ مرمر، که در [[چاپ سنگی]] مصرف داشت، از ایران تهیه می‌شد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از عوامل دیگر می‌توان دشواری کار، بروز اغلاط فراوان چاپی، خراب شدن دستگاه‌ها، و عدم امکان تعمیر آن‌ها را  ذکر کرد و این‌که حروف سربی را می‌بایست از فرنگ می‌خریدند و احتیاج به ارز خارجی داشت، ولی سنگ مرمر، که در [[چاپ سنگی]] مصرف داشت، از ایران تهیه می‌شد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از برچیده شدن چاپخانه‌‌های سربی و رواج [[چاپ سنگی]]، 22 سال طول کشید تا بار دیگر چاپ سربی در ایران رواج یافت. در 1290ق/1873م، ناصرالدین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاه، </del>در سفر خود به فرنگ، از استانبول یک دستگاه چاپ سربی با حروف عربی و لاتینی خرید و راهی تهران کرد&lt;ref&gt;بابازاده، شهلا. '''''تاریخ چاپ در ایران'''''. تهران: طهوری، 1378، ص 21.&lt;/ref&gt;. ولی «در طهران اهمام شده و در بوته تعویق ماند»&lt;ref&gt;«چاپخانه و روزنامه در ایران». '''''کاوه'''''. دوره دوم، ش 5 (28 آذر1290)، ص 14.&lt;/ref&gt; و «تا بازگشت ناصرالدین شاه از سفر اول اروپا، کسی در صدد احیای صنعت چاپ سربی برنیامد. چاپخانه سربی جدید عهد ناصری را هم که برای چاپ [[روزنامه ایران سلطانی|روزنامه ایران]] آورده بودند به زودی شکست و از کار افتاد...»&lt;ref&gt;محیط‌طباطبایی، محمد. «چاپ سربی و سنگی»، '''''راهنمای کتاب'''''. س 19، 1355، ص 210.&lt;/ref&gt;. چاپخانه سربی دیگری در حدود 1296ق/1879م در تهران دایر و پس از مدتی تعطیل شد و آخرین بار در حدود 1314ق/1896م چاپخانه سربی در تهران تأسیس گردید و دنباله آن تا امروز ادامه یافت&lt;ref&gt;محبوبی‌اردکانی، حسین. '''''تاریخ مؤسسات تمدنی جدید در ایران'''''. تهران: انجمن دانشجویان دانشگاه تهران، 1354، ج 1، ص 217.&lt;/ref&gt;. به طور کلی به نظر مورخان آن است که دستگاه‌ها عمدتاً خراب بوده، اما نمونه‌های مورد اشاره نشان می‌دهد که قبل از تاریخ 1314ق دستگاه‌های ماشین چاپ سربی دولتی و غیردولتی مشغول فعالیت و طبع کتب بوده‌اند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از برچیده شدن چاپخانه‌‌های سربی و رواج [[چاپ سنگی]]، 22 سال طول کشید تا بار دیگر چاپ سربی در ایران رواج یافت. در 1290ق/1873م، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ناصرالدین شاه قاجار|</ins>ناصرالدین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاه]]، </ins>در سفر خود به فرنگ، از استانبول یک دستگاه چاپ سربی با حروف عربی و لاتینی خرید و راهی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[استان </ins>تهران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|تهران]] </ins>کرد&lt;ref&gt;بابازاده، شهلا. '''''تاریخ چاپ در ایران'''''. تهران: طهوری، 1378، ص 21.&lt;/ref&gt;. ولی «در طهران اهمام شده و در بوته تعویق ماند»&lt;ref&gt;«چاپخانه و روزنامه در ایران». '''''کاوه'''''. دوره دوم، ش 5 (28 آذر1290)، ص 14.&lt;/ref&gt; و «تا بازگشت ناصرالدین شاه از سفر اول اروپا، کسی در صدد احیای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[چاپ و چاپخانه|</ins>صنعت چاپ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>سربی برنیامد. چاپخانه سربی جدید عهد ناصری را هم که برای چاپ [[روزنامه ایران سلطانی|روزنامه ایران]] آورده بودند به زودی شکست و از کار افتاد...»&lt;ref&gt;محیط‌طباطبایی، محمد. «چاپ سربی و سنگی»، '''''راهنمای کتاب'''''. س 19، 1355، ص 210.&lt;/ref&gt;. چاپخانه سربی دیگری در حدود 1296ق/1879م در تهران دایر و پس از مدتی تعطیل شد و آخرین بار در حدود 1314ق/1896م چاپخانه سربی در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[استان </ins>تهران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|تهران]] </ins>تأسیس گردید و دنباله آن تا امروز ادامه یافت&lt;ref&gt;محبوبی‌اردکانی، حسین. '''''تاریخ مؤسسات تمدنی جدید در ایران'''''. تهران: انجمن دانشجویان دانشگاه تهران، 1354، ج 1، ص 217.&lt;/ref&gt;. به طور کلی به نظر مورخان آن است که دستگاه‌ها عمدتاً خراب بوده، اما نمونه‌های مورد اشاره نشان می‌دهد که قبل از تاریخ 1314ق دستگاه‌های ماشین چاپ سربی دولتی و غیردولتی مشغول فعالیت و طبع کتب بوده‌اند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l29">خط ۲۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهلا بابا زاده</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهلا بابا زاده</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:رسانه ها و ارتباطات]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ارتباطات]]</ins></div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%A7%D9%BE_%D8%B3%D8%B1%D8%A8%DB%8C&diff=3044&oldid=prev 2025-04-13T16:59:45Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۵۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[چاپ سربی]]،''' نوعی چاپ که از کنار هم نهادن حروف سربی و منعکس ساختن آن بر کاغذ به وجود می‌آید. در آغاز ورود فن چاپ به ایران، چاپ سربی را، به اعتبار واژه لاتینی آن تیپوگرافی (Typography)می‌نامیدند.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[چاپ سربی]]،''' نوعی چاپ که از کنار هم نهادن حروف سربی و منعکس ساختن آن بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>کاغذ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به وجود می‌آید. در آغاز ورود فن چاپ به ایران، چاپ سربی را، به اعتبار واژه لاتینی آن تیپوگرافی (Typography)می‌نامیدند.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در اواسط قرن 11ق/17م، در عهد صفویان، گروهی از بازرگانان ایرانی، که از ارامنه اصفهان وساکن آمستردام بودند، ابتدا حروف زبان ارمنی را تهیه و سپس چاپخانه‌ای را خریداری و وارد جلفای اصفهان کردند. بعضی از دعاها و رسائل و اوراد مذهبی با این دستگاه به چاپ رسیده است.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در اواسط قرن 11ق/17م، در عهد صفویان، گروهی از بازرگانان ایرانی، که از ارامنه اصفهان وساکن آمستردام بودند، ابتدا حروف زبان ارمنی را تهیه و سپس چاپخانه‌ای را خریداری و وارد جلفای اصفهان کردند. بعضی از دعاها و رسائل و اوراد مذهبی با این دستگاه به چاپ رسیده است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>امّا نخستین مطبعه سربی در ایران که اقدام به چاپ کتاب با حروف الفبای فارسی و عربی کرد به دستور عباس میرزا نایب‌السلطنه و به همّت میرزا زین‌العابدین تبریزی در تبریز دایر شد. ''رساله جهادیه'' تألیف میرزا عیسی قائم‌مقام اول به عنوان نخستین کتاب چاپ سربی، در 1233ق/1817م به استادی محمدعلی بن حاجی محمدحسین آشتیانی از شاگردان میرزا زین‌العابدین در مطبعه تبریز به چاپ رسیده است.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>امّا نخستین مطبعه سربی در ایران که اقدام به چاپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>کتاب<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>با حروف الفبای فارسی و عربی کرد به دستور عباس میرزا نایب‌السلطنه و به همّت میرزا زین‌العابدین تبریزی در تبریز دایر شد. ''رساله جهادیه'' تألیف میرزا عیسی قائم‌مقام اول به عنوان نخستین کتاب چاپ سربی، در 1233ق/1817م به استادی محمدعلی بن حاجی محمدحسین آشتیانی از شاگردان میرزا زین‌العابدین در مطبعه تبریز به چاپ رسیده است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رساله دیگری به نام &#039;&#039;فتح‌نامه&#039;&#039; تألیف میرزا ابوالقاسم قائم‌مقام ‌ثانی (فرزند قائم‌مقام اول) در همان سال، در مطبعه سربی تبریز به چاپ رسید.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رساله دیگری به نام &#039;&#039;فتح‌نامه&#039;&#039; تألیف میرزا ابوالقاسم قائم‌مقام ‌ثانی (فرزند قائم‌مقام اول) در همان سال، در مطبعه سربی تبریز به چاپ رسید.</div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%A7%D9%BE_%D8%B3%D8%B1%D8%A8%DB%8C&diff=2930&oldid=prev 2025-04-07T15:08:12Z

<p><span class="autocomment">نیز نگاه کنید به</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۰۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l13">خط ۱۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فعالیت چاپخانه‌های تبریز، تهران و اصفهان که با اولین کتاب چاپی در 1233ق/1817م در دارالسلطنه تبریز شروع شده بود، با طبع آخرین کتب چاپی 1269ق/1853م چون &#039;&#039;طوفان‌البکا&#039;&#039; از محمد ابراهیم جوهری در دارالخلافه تهران به پایان رسید. پس از آن، کتاب‌های چاپ سربی جای خود را به کتاب‌های چاپ سنگی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; سپرد. از مهم‌ترین عواملِ توقف چاپ سربی را می‌توان علاقه و توجه مردم ایران به هنر خوشنویسی و خطاطی دانست&lt;ref&gt;بابازاده، شهلا. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ چاپ در ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: طهوری، 1378، ص 10-21 و 26.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فعالیت چاپخانه‌های تبریز، تهران و اصفهان که با اولین کتاب چاپی در 1233ق/1817م در دارالسلطنه تبریز شروع شده بود، با طبع آخرین کتب چاپی 1269ق/1853م چون &#039;&#039;طوفان‌البکا&#039;&#039; از محمد ابراهیم جوهری در دارالخلافه تهران به پایان رسید. پس از آن، کتاب‌های چاپ سربی جای خود را به کتاب‌های چاپ سنگی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; سپرد. از مهم‌ترین عواملِ توقف چاپ سربی را می‌توان علاقه و توجه مردم ایران به هنر خوشنویسی و خطاطی دانست&lt;ref&gt;بابازاده، شهلا. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ چاپ در ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: طهوری، 1378، ص 10-21 و 26.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از عوامل دیگر می‌توان دشواری کار، بروز اغلاط فراوان چاپی، خراب شدن دستگاه‌ها، و عدم امکان تعمیر آن‌ها را  ذکر کرد و این‌که حروف سربی را می‌بایست از فرنگ می‌خریدند و احتیاج به ارز خارجی داشت، ولی سنگ مرمر، که در چاپ سنگی مصرف داشت، از ایران تهیه می‌شد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از عوامل دیگر می‌توان دشواری کار، بروز اغلاط فراوان چاپی، خراب شدن دستگاه‌ها، و عدم امکان تعمیر آن‌ها را  ذکر کرد و این‌که حروف سربی را می‌بایست از فرنگ می‌خریدند و احتیاج به ارز خارجی داشت، ولی سنگ مرمر، که در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>چاپ سنگی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>مصرف داشت، از ایران تهیه می‌شد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از برچیده شدن چاپخانه‌‌های سربی و رواج چاپ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگی، </del>22 سال طول کشید تا بار دیگر چاپ سربی در ایران رواج یافت. در 1290ق/1873م، ناصرالدین شاه، در سفر خود به فرنگ، از استانبول یک دستگاه چاپ سربی با حروف عربی و لاتینی خرید و راهی تهران کرد&lt;ref&gt;بابازاده، شهلا. '''''تاریخ چاپ در ایران'''''. تهران: طهوری، 1378، ص 21.&lt;/ref&gt;. ولی «در طهران اهمام شده و در بوته تعویق ماند»&lt;ref&gt;«چاپخانه و روزنامه در ایران». '''''کاوه'''''. دوره دوم، ش 5 (28 آذر1290)، ص 14.&lt;/ref&gt; و «تا بازگشت ناصرالدین شاه از سفر اول اروپا، کسی در صدد احیای صنعت چاپ سربی برنیامد. چاپخانه سربی جدید عهد ناصری را هم که برای چاپ روزنامه ایران آورده بودند به زودی شکست و از کار افتاد...»&lt;ref&gt;محیط‌طباطبایی، محمد. «چاپ سربی و سنگی»، '''''راهنمای کتاب'''''. س 19، 1355، ص 210.&lt;/ref&gt;. چاپخانه سربی دیگری در حدود 1296ق/1879م در تهران دایر و پس از مدتی تعطیل شد و آخرین بار در حدود 1314ق/1896م چاپخانه سربی در تهران تأسیس گردید و دنباله آن تا امروز ادامه یافت&lt;ref&gt;محبوبی‌اردکانی، حسین. '''''تاریخ مؤسسات تمدنی جدید در ایران'''''. تهران: انجمن دانشجویان دانشگاه تهران، 1354، ج 1، ص 217.&lt;/ref&gt;. به طور کلی به نظر مورخان آن است که دستگاه‌ها عمدتاً خراب بوده، اما نمونه‌های مورد اشاره نشان می‌دهد که قبل از تاریخ 1314ق دستگاه‌های ماشین چاپ سربی دولتی و غیردولتی مشغول فعالیت و طبع کتب بوده‌اند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از برچیده شدن چاپخانه‌‌های سربی و رواج <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>چاپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگی]]، </ins>22 سال طول کشید تا بار دیگر چاپ سربی در ایران رواج یافت. در 1290ق/1873م، ناصرالدین شاه، در سفر خود به فرنگ، از استانبول یک دستگاه چاپ سربی با حروف عربی و لاتینی خرید و راهی تهران کرد&lt;ref&gt;بابازاده، شهلا. '''''تاریخ چاپ در ایران'''''. تهران: طهوری، 1378، ص 21.&lt;/ref&gt;. ولی «در طهران اهمام شده و در بوته تعویق ماند»&lt;ref&gt;«چاپخانه و روزنامه در ایران». '''''کاوه'''''. دوره دوم، ش 5 (28 آذر1290)، ص 14.&lt;/ref&gt; و «تا بازگشت ناصرالدین شاه از سفر اول اروپا، کسی در صدد احیای صنعت چاپ سربی برنیامد. چاپخانه سربی جدید عهد ناصری را هم که برای چاپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[روزنامه ایران سلطانی|</ins>روزنامه ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>آورده بودند به زودی شکست و از کار افتاد...»&lt;ref&gt;محیط‌طباطبایی، محمد. «چاپ سربی و سنگی»، '''''راهنمای کتاب'''''. س 19، 1355، ص 210.&lt;/ref&gt;. چاپخانه سربی دیگری در حدود 1296ق/1879م در تهران دایر و پس از مدتی تعطیل شد و آخرین بار در حدود 1314ق/1896م چاپخانه سربی در تهران تأسیس گردید و دنباله آن تا امروز ادامه یافت&lt;ref&gt;محبوبی‌اردکانی، حسین. '''''تاریخ مؤسسات تمدنی جدید در ایران'''''. تهران: انجمن دانشجویان دانشگاه تهران، 1354، ج 1، ص 217.&lt;/ref&gt;. به طور کلی به نظر مورخان آن است که دستگاه‌ها عمدتاً خراب بوده، اما نمونه‌های مورد اشاره نشان می‌دهد که قبل از تاریخ 1314ق دستگاه‌های ماشین چاپ سربی دولتی و غیردولتی مشغول فعالیت و طبع کتب بوده‌اند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[چاپ سنگی]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%A7%D9%BE_%D8%B3%D8%B1%D8%A8%DB%8C&diff=2929&oldid=prev 2025-04-07T15:06:59Z

<p><span class="autocomment">نیز نگاه کنید به</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۰۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l23">خط ۲۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دانشنامه ایران</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). </ins>دانشنامه ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهلا بابا زاده</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهلا بابا زاده</div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%A7%D9%BE_%D8%B3%D8%B1%D8%A8%DB%8C&diff=2637&oldid=prev 2025-01-30T15:50:20Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۰ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۵۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l20">خط ۲۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشنامه ایران</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهلا بابا زاده</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهلا بابا زاده</div></td></tr> </table>

Nazli https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%A7%D9%BE_%D8%B3%D8%B1%D8%A8%DB%8C&diff=2636&oldid=prev 2025-01-30T15:49:48Z

<p></p> <a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%A7%D9%BE_%D8%B3%D8%B1%D8%A8%DB%8C&amp;diff=2636&amp;oldid=603">نمایش تغییرات</a>

Nazli https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%A7%D9%BE_%D8%B3%D8%B1%D8%A8%DB%8C&diff=603&oldid=prev 2024-08-13T01:16:18Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;چاپ سربي،&#039;&#039;&#039; نوعي چاپ كه از كنار هم نهادن حروف سربي و منعكس ساختن آن بر كاغذ به وجود مي‌آيد. در آغاز ورود فن چاپ به ايران، چاپ سربي را، به اعتبار واژة لاتيني آن تيپوگرافي [1]مي‌ناميدند. در اواسط قرن 11ق/17م، در عهد صفويان، گروهي از بازرگانان ايرا...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;چاپ سربي،&#039;&#039;&#039; نوعي چاپ كه از كنار هم نهادن حروف سربي و منعكس ساختن آن بر كاغذ به وجود مي‌آيد. در آغاز ورود فن چاپ به ايران، چاپ سربي را، به اعتبار واژة لاتيني آن تيپوگرافي [1]مي‌ناميدند. <br /> <br /> در اواسط قرن 11ق/17م، در عهد صفويان، گروهي از بازرگانان ايراني، كه از ارامنة اصفهان وساكن آمستردام بودند، ابتدا حروف زبان ارمني را تهيه و سپس چاپخانه‌اي را خريداري و وارد جلفاي اصفهان كردند. بعضي از دعاها و رسائل و اوراد مذهبي با اين دستگاه به چاپ رسيده است. <br /> <br /> امّا نخستين مطبعة سربي در ايران كه اقدام به چاپ كتاب با حروف الفباي فارسي و عربي كرد به دستور عباس ميرزا نايب‌السلطنه و به همّت ميرزا زين‌العابدين تبريزي در تبريز داير شد. &#039;&#039;رسالة جهاديه&#039;&#039; تأليف ميرزا عيسي قائم‌مقام اول به عنوان نخستين كتاب چاپ سربي، در 1233ق/1817م به استادي محمدعلي بن حاجي محمدحسين آشتياني از شاگردان ميرزا زين‌العابدين در مطبعة تبريز به چاپ رسيده است.  <br /> <br /> رسالة ديگري به نام &#039;&#039;فتح‌نامه&#039;&#039; تأليف ميرزا ابوالقاسم قائم‌مقام ‌ثاني (فرزند قائم‌مقام اول) در همان سال، در مطبعة سربي تبريز به چاپ رسيد.<br /> <br /> در 1240ق/1824م ميرزا زين‌العابدين به كمك منوچهرخان معتمدالدوله، اولين چاپخانة سربي دارالخلافة تهران را راه‌اندازي كرد. نخستين كتابي كه در مطبعة تهران به طبع رسيد &#039;&#039;حق‌اليقين&#039;&#039; محمدباقر مجلسي در 1240ق/1825م بود. <br /> <br /> اصفهان، بعد از تبريز و طهران، سومين شهري بود كه در زمان حكومت منوچهرخان معتمدالدوله صاحب مطبعة سربي شد. بر طبق كتب موجود، اولين كتابي كه در اصفهان چاپ سربي شده رسالة حسنيه ترجمة ملاّ ابراهيم گرگين استرآبادي به 1246ق/1830م بوده است. <br /> <br /> فعاليت چاپخانه‌هاي تبريز، تهران و اصفهان كه با اولين كتاب چاپي در 1233ق/1817م در دارالسلطنة تبريز شروع شده بود، با طبع آخرين كتب چاپي 1269ق/1853م چون &#039;&#039;طوفان‌البكا&#039;&#039; از محمد ابراهيم جوهري در دارالخلافة تهران به پايان رسيد. پس از آن، كتاب‌هاي چاپ سربي جاي خود را به كتاب‌هاي چاپ سنگي&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; سپرد. از مهم‌ترين عواملِ توقف چاپ سربي را مي‌توان علاقه و توجه مردم ايران به هنر خوشنويسي و خطاطي دانست.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;<br /> <br /> از عوامل ديگر مي‌توان دشواري كار، بروز اغلاط فراوان چاپي، خراب شدن دستگاه‌ها، و عدم امكان تعمير آن‌ها را  ذكر كرد و اين‌كه حروف سربي را مي‌بايست از فرنگ مي‌خريدند و احتياج به ارز خارجي داشت، ولي سنگ مرمر، كه در چاپ سنگي مصرف داشت، از ايران تهيه مي‌شد.<br /> <br /> پس از برچيده شدن چاپخانه‌‌هاي سربي و رواج چاپ سنگي، 22 سال طول كشيد تا بار ديگر چاپ سربي در ايران رواج يافت. در 1290ق/1873م، ناصرالدين شاه، در سفر خود به فرنگ، از استانبول يك دستگاه چاپ سربي با حروف عربي و لاتيني خريد و راهي تهران كرد.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ولي «در طهران اهمام شده و در بوتة تعويق ماند»&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; و «تا بازگشت ناصرالدين شاه از سفر اول اروپا، كسي در صدد احياي صنعت چاپ سربي برنيامد. چاپخانة سربي جديد عهد ناصري را هم كه براي چاپ روزنامة ايران آورده بودند به زودي شكست و از كار افتاد...».&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; چاپخانة سربي ديگري در حدود 1296ق/1879م در تهران داير و پس از مدتي تعطيل شد و آخرين بار در حدود 1314ق/1896م چاپخانة سربي در تهران تأسيس گرديد و دنبالة آن تا امروز ادامه يافت.&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; به طور كلي به نظر مورخان آن است كه دستگاه‌ها عمدتاً خراب بوده، اما نمونه‌هاي مورد اشاره نشان مي‌دهد كه قبل از تاريخ 1314ق دستگاه‌هاي ماشين چاپ سربي دولتي و غيردولتي مشغول فعاليت و طبع كتب بوده‌اند.<br /> <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> 1.    بابازاده، شهلا. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ چاپ در ايران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: طهوري، 1378، ص 10-21 و 26.<br /> <br /> 2.    همان. ص 21.<br /> <br /> 3.    «چاپخانه و روزنامه در ايران». &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;كاوه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. دورة دوم، ش 5 (28 آذر1290)، ص 14.<br /> <br /> 4.    محيط‌طباطبايي، محمد. «چاپ سربي و سنگي»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;راهنماي كتاب&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. س 19، 1355، ص 210.<br /> <br /> 5.    محبوبي‌اردكاني، حسين. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ مؤسسات تمدني جديد در ايران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: انجمن دانشجويان دانشگاه تهران، 1354، ج 1، ص 217.<br /> <br /> شهلا بابا زاده<br /> ----[1]. Typography</div>

Samei