https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%86%D8%A7%D9%BE_%D8%B3%D9%86%DA%AF%DB%8C چاپ سنگی - تاریخچهٔ نسخه‌ها 2026-08-06T12:29:05Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%A7%D9%BE_%D8%B3%D9%86%DA%AF%DB%8C&diff=4876&oldid=prev Samei در ‏۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۹ 2025-04-30T09:59:11Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l24">خط ۲۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهلا بابا زاده</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهلا بابا زاده</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</del>رده:رسانه ها و ارتباطات]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:رسانه ها و ارتباطات]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</del>رده:ارتباطات]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ارتباطات]]</div></td></tr> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%A7%D9%BE_%D8%B3%D9%86%DA%AF%DB%8C&diff=4875&oldid=prev Samei: /* نیز نگاه کنید به */ 2025-04-30T09:58:43Z <p><span class="autocomment">نیز نگاه کنید به</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l3">خط ۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چاپ سنگی در 1250ق/1834م برای نخستین بار توسط میرزا صالح بن حاج باقرخان شیرازی معروف به میرزا صالح تبریزی در [[تبریز]] به راه افتاد&lt;ref&gt;«ستیز تیزاب و سنگ: نگاهی به تاریخ و تکامل چاپ سنگی در ایران»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;صنعت چاپ&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ش 102، اردیبهشت 1370، ص 14.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;نفیسی، سعید. «صنعت چاپ مصور در ایران»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;پیام نور&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. دوره دوم، ش 5، فروردین 1325، ص24-25.&lt;/ref&gt; و آقا علی بن حاج محمدحسین امین‌الشرع تبریزی ریاست آن را بر عهده گرفت&lt;ref&gt;نفیسی، سعید. «صنعت چاپ مصور در ایران»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;پیام نور&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. دوره دوم، ش 5، فروردین 1325، ص 25.&lt;/ref&gt;. در این چاپخانه ابتدا &#039;&#039;قرآن مجید&#039;&#039; و سپس &#039;&#039;زادالمعاد&#039;&#039; به چاپ رسید&lt;ref&gt;«ستیز تیزاب و سنگ: نگاهی به تاریخ و تکامل چاپ سنگی در ایران»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;صنعت چاپ&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ش 102، اردیبهشت 1370، ص 14&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چاپ سنگی در 1250ق/1834م برای نخستین بار توسط میرزا صالح بن حاج باقرخان شیرازی معروف به میرزا صالح تبریزی در [[تبریز]] به راه افتاد&lt;ref&gt;«ستیز تیزاب و سنگ: نگاهی به تاریخ و تکامل چاپ سنگی در ایران»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;صنعت چاپ&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ش 102، اردیبهشت 1370، ص 14.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;نفیسی، سعید. «صنعت چاپ مصور در ایران»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;پیام نور&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. دوره دوم، ش 5، فروردین 1325، ص24-25.&lt;/ref&gt; و آقا علی بن حاج محمدحسین امین‌الشرع تبریزی ریاست آن را بر عهده گرفت&lt;ref&gt;نفیسی، سعید. «صنعت چاپ مصور در ایران»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;پیام نور&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. دوره دوم، ش 5، فروردین 1325، ص 25.&lt;/ref&gt;. در این چاپخانه ابتدا &#039;&#039;قرآن مجید&#039;&#039; و سپس &#039;&#039;زادالمعاد&#039;&#039; به چاپ رسید&lt;ref&gt;«ستیز تیزاب و سنگ: نگاهی به تاریخ و تکامل چاپ سنگی در ایران»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;صنعت چاپ&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ش 102، اردیبهشت 1370، ص 14&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اگر چه تاریخ اولین کتاب چاپ سنگی در تهران مربوط به چاپ ''کلیات'' حافظ در 1254ق / 1838م است، رسماً در 1259ق / 1843م یا 1260ق / 1844م اسباب چاپ سنگی به تهران رسید و در همان سال، نخستین کتاب چاپ سنگی با عنوان ''المعجم فی آثار ملوک‌العجم'' تألیف میرزا عبدالله بن فضل‌الله و ''تاریخ پطرکبیر''، و سپس ''حدیقه‌الشیعه'' تألیف ملااحمد اردبیلی به چاپ رسید&lt;ref&gt;«چاپخانه و روزنامه در ایران»، '''''کاوه'''''. دوره دوم، ش 5، 28 آذر 1290، ص120.&lt;/ref&gt;. هزینه نازل و سهولت کار با ماشین‌های چاپ سنگی این روش را طی مدت کوتاهی بر چاپ سربی مسلط کرد، به طوری که سال‌های 1269-1270ق /1853-1854م را، از نظر نوع چاپ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب، </del>سال‌های چاپ سنگی می‌شناسند&lt;ref&gt;تربیت، محمدعلی. «مبداء تاریخ ایران‌شناسی در اروپا»، '''''ارمغان'''''. س دوازدهم، ش 7، مهر 1310، ص 453-454.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;مسعودی، اکرم. «تاریخچه چاپ سنگی در ایران»، '''''کتابداری'''''. تهران: 1379، س 34، ش 35، ص 66.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اگر چه تاریخ اولین کتاب چاپ سنگی در تهران مربوط به چاپ ''کلیات'' حافظ در 1254ق / 1838م است، رسماً در 1259ق / 1843م یا 1260ق / 1844م اسباب چاپ سنگی به تهران رسید و در همان سال، نخستین کتاب چاپ سنگی با عنوان ''المعجم فی آثار ملوک‌العجم'' تألیف میرزا عبدالله بن فضل‌الله و ''تاریخ پطرکبیر''، و سپس ''حدیقه‌الشیعه'' تألیف ملااحمد اردبیلی به چاپ رسید&lt;ref&gt;«چاپخانه و روزنامه در ایران»، '''''کاوه'''''. دوره دوم، ش 5، 28 آذر 1290، ص120.&lt;/ref&gt;. هزینه نازل و سهولت کار با ماشین‌های چاپ سنگی این روش را طی مدت کوتاهی بر چاپ سربی مسلط کرد، به طوری که سال‌های 1269-1270ق /1853-1854م را، از نظر نوع چاپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کتاب]]، </ins>سال‌های چاپ سنگی می‌شناسند&lt;ref&gt;تربیت، محمدعلی. «مبداء تاریخ ایران‌شناسی در اروپا»، '''''ارمغان'''''. س دوازدهم، ش 7، مهر 1310، ص 453-454.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;مسعودی، اکرم. «تاریخچه چاپ سنگی در ایران»، '''''کتابداری'''''. تهران: 1379، س 34، ش 35، ص 66.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در 1265‌ق/1849م مسئولیت و اداره چاپخانه‌های ایران، خصوصاً «چاپخانه دولتی تهران» به شاهزاده علیقلی میرزا (اعتضادالسلطنه) سپرده شد&lt;ref&gt;«ستیز تیزاب و سنگ: نگاهی به تاریخ و تکامل چاپ سنگی در ایران»، '''''صنعت چاپ'''''. ش 102، اردیبهشت 1370، ص 13-15.&lt;/ref&gt;. بر اثر احتیاج مبرم و روزافزون دستگاه‌های دولتی و همچنین اداره انطباعات و نشر کتاب‌ها، چاپخانه‌های دیگر نیز یکی پس از دیگری تأسیس گردید که هر یک به چاپ کارهای خاصی اختصاص یافتند. به طور مثال، کار عمده چاپخانه چاپ سنگی دولتی چاپ روزنامه‌های دولتی بود. تأسیس چاپخانه مدرسه دارالفنون نیز برای چاپ کتاب‌های اختصاصی مدرسه دارالفنون بوده،  ولی گاه به چاپ آثار دیگر نیز می‌پرداخته‌ است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در 1265‌ق/1849م مسئولیت و اداره چاپخانه‌های ایران، خصوصاً «چاپخانه دولتی تهران» به شاهزاده علیقلی میرزا (اعتضادالسلطنه) سپرده شد&lt;ref&gt;«ستیز تیزاب و سنگ: نگاهی به تاریخ و تکامل چاپ سنگی در ایران»، '''''صنعت چاپ'''''. ش 102، اردیبهشت 1370، ص 13-15.&lt;/ref&gt;. بر اثر احتیاج مبرم و روزافزون دستگاه‌های دولتی و همچنین اداره انطباعات و نشر کتاب‌ها، چاپخانه‌های دیگر نیز یکی پس از دیگری تأسیس گردید که هر یک به چاپ کارهای خاصی اختصاص یافتند. به طور مثال، کار عمده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[چاپ و </ins>چاپخانه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|چاپخانه]] </ins>چاپ سنگی دولتی چاپ روزنامه‌های دولتی بود. تأسیس چاپخانه مدرسه دارالفنون نیز برای چاپ کتاب‌های اختصاصی مدرسه دارالفنون بوده،  ولی گاه به چاپ آثار دیگر نیز می‌پرداخته‌ است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>میرزا تقی‌خان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امیرکبیر، </del>پس از آن‌که در 1264‌ق / 1848م به صدراعظمی ایران رسید، از جمله اقدامات مترقی و اصلاح‌طلبانه‌ای که انجام داد، انتشار نخستین روزنامه فارسی به سبک و ترتیب کنونی، به نام روزنامه ''وقایع‌اتفاقیه'' بود. پس از این اقدام، «چاپخانه چاپ سنگی دولتی» یا «دارالطباعه دولتی» برای چاپ این روزنامه مجهز شد. پس از مدتی شماره اول آن به نام روزنامچه ''اخبار دارالخلافه طهران'' در روز جمعه پنجم ربیع‌الثانی 1267ق / 1851م و شماره بعد با نام روزنامه ''وقایع‌اتفاقیه''، در چاپخانه چاپ سنگی دولتی، چاپ و منتشر گردید&lt;ref&gt;گلپایگانی، حسین. «تاریخ چاپ و چاپخانه در ایران، چاپخانه‌های دولتی چاپ سنگی»، '''''صنعت چاپ'''''. ش 114، اردیبهشت 1371، ص12.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[میرزا تقی خان امیرکبیر|</ins>میرزا تقی‌خان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امیرکبیر]]، </ins>پس از آن‌که در 1264‌ق / 1848م به صدراعظمی ایران رسید، از جمله اقدامات مترقی و اصلاح‌طلبانه‌ای که انجام داد، انتشار نخستین روزنامه فارسی به سبک و ترتیب کنونی، به نام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[وقایع اتفاقیه|</ins>روزنامه ''وقایع‌اتفاقیه''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بود. پس از این اقدام، «چاپخانه چاپ سنگی دولتی» یا «دارالطباعه دولتی» برای چاپ این روزنامه مجهز شد. پس از مدتی شماره اول آن به نام روزنامچه ''اخبار دارالخلافه طهران'' در روز جمعه پنجم ربیع‌الثانی 1267ق / 1851م و شماره بعد با نام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[وقایع اتفاقیه|</ins>روزنامه ''وقایع‌اتفاقیه''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>، در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[چاپ و چاپخانه|</ins>چاپخانه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>چاپ سنگی دولتی، چاپ و منتشر گردید&lt;ref&gt;گلپایگانی، حسین. «تاریخ چاپ و چاپخانه در ایران، چاپخانه‌های دولتی چاپ سنگی»، '''''صنعت چاپ'''''. ش 114، اردیبهشت 1371، ص12.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از رواج چاپ سنگی، مدت 22 سال هر چه در ایران چاپ می‌شد به صورت چاپ سنگی بود. کتاب‌های چاپ سنگی با نسخه‌های خطی مشابهت‌هایی دارند که از جمله می‌توان به تذهیب، تشعیر، جلدبندی نفیس، صفحه‌بندی، جدول‌بندی، صفحه عنوان، کاتب، و تاریخ کتابت اشاره کرد. چاپ سنگی بیش از 70 سال چاپخانه‌های [[ایران]] را در انحصار خود داشته است&lt;ref&gt;مسعودی، اکرم. «تاریخچه چاپ سنگی در ایران»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;کتابداری&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1379، س 34، ش 35، ص 72 و 73.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از رواج چاپ سنگی، مدت 22 سال هر چه در ایران چاپ می‌شد به صورت چاپ سنگی بود. کتاب‌های چاپ سنگی با نسخه‌های خطی مشابهت‌هایی دارند که از جمله می‌توان به تذهیب، تشعیر، جلدبندی نفیس، صفحه‌بندی، جدول‌بندی، صفحه عنوان، کاتب، و تاریخ کتابت اشاره کرد. چاپ سنگی بیش از 70 سال چاپخانه‌های [[ایران]] را در انحصار خود داشته است&lt;ref&gt;مسعودی، اکرم. «تاریخچه چاپ سنگی در ایران»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;کتابداری&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1379، س 34، ش 35، ص 72 و 73.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l24">خط ۲۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهلا بابا زاده</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهلا بابا زاده</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:رسانه ها و ارتباطات]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</ins>رده:رسانه ها و ارتباطات]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ارتباطات]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</ins>رده:ارتباطات]]</div></td></tr> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%A7%D9%BE_%D8%B3%D9%86%DA%AF%DB%8C&diff=4874&oldid=prev Samei در ‏۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۳ 2025-04-30T09:53:40Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;[[چاپ سنگی]]،&#039;&#039;&#039; یا لیتوگرافی نوعی چاپ که به جای حروف یا ابزارهای کنده‌کاری بر لوحه‌های فلزی، از سنگ مرمر (کربنات کلسیم) استفاده می‌شده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;[[چاپ سنگی]]،&#039;&#039;&#039; یا لیتوگرافی نوعی چاپ که به جای حروف یا ابزارهای کنده‌کاری بر لوحه‌های فلزی، از سنگ مرمر (کربنات کلسیم) استفاده می‌شده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چاپ سنگی در 1250ق/1834م برای نخستین بار توسط میرزا صالح بن حاج باقرخان شیرازی معروف به میرزا صالح تبریزی در تبریز به راه افتاد&lt;ref&gt;«ستیز تیزاب و سنگ: نگاهی به تاریخ و تکامل چاپ سنگی در ایران»، '''''صنعت چاپ'''''. ش 102، اردیبهشت 1370، ص 14.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;نفیسی، سعید. «صنعت چاپ مصور در ایران»، '''''پیام نور'''''. دوره دوم، ش 5، فروردین 1325، ص24-25.&lt;/ref&gt; و آقا علی بن حاج محمدحسین امین‌الشرع تبریزی ریاست آن را بر عهده گرفت&lt;ref&gt;نفیسی، سعید. «صنعت چاپ مصور در ایران»، '''''پیام نور'''''. دوره دوم، ش 5، فروردین 1325، ص 25.&lt;/ref&gt;. در این چاپخانه ابتدا ''قرآن مجید'' و سپس ''زادالمعاد'' به چاپ رسید&lt;ref&gt;«ستیز تیزاب و سنگ: نگاهی به تاریخ و تکامل چاپ سنگی در ایران»، '''''صنعت چاپ'''''. ش 102، اردیبهشت 1370، ص 14&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چاپ سنگی در 1250ق/1834م برای نخستین بار توسط میرزا صالح بن حاج باقرخان شیرازی معروف به میرزا صالح تبریزی در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تبریز<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به راه افتاد&lt;ref&gt;«ستیز تیزاب و سنگ: نگاهی به تاریخ و تکامل چاپ سنگی در ایران»، '''''صنعت چاپ'''''. ش 102، اردیبهشت 1370، ص 14.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;نفیسی، سعید. «صنعت چاپ مصور در ایران»، '''''پیام نور'''''. دوره دوم، ش 5، فروردین 1325، ص24-25.&lt;/ref&gt; و آقا علی بن حاج محمدحسین امین‌الشرع تبریزی ریاست آن را بر عهده گرفت&lt;ref&gt;نفیسی، سعید. «صنعت چاپ مصور در ایران»، '''''پیام نور'''''. دوره دوم، ش 5، فروردین 1325، ص 25.&lt;/ref&gt;. در این چاپخانه ابتدا ''قرآن مجید'' و سپس ''زادالمعاد'' به چاپ رسید&lt;ref&gt;«ستیز تیزاب و سنگ: نگاهی به تاریخ و تکامل چاپ سنگی در ایران»، '''''صنعت چاپ'''''. ش 102، اردیبهشت 1370، ص 14&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اگر چه تاریخ اولین کتاب چاپ سنگی در تهران مربوط به چاپ &#039;&#039;کلیات&#039;&#039; حافظ در 1254ق / 1838م است، رسماً در 1259ق / 1843م یا 1260ق / 1844م اسباب چاپ سنگی به تهران رسید و در همان سال، نخستین کتاب چاپ سنگی با عنوان &#039;&#039;المعجم فی آثار ملوک‌العجم&#039;&#039; تألیف میرزا عبدالله بن فضل‌الله و &#039;&#039;تاریخ پطرکبیر&#039;&#039;، و سپس &#039;&#039;حدیقه‌الشیعه&#039;&#039; تألیف ملااحمد اردبیلی به چاپ رسید&lt;ref&gt;«چاپخانه و روزنامه در ایران»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;کاوه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. دوره دوم، ش 5، 28 آذر 1290، ص120.&lt;/ref&gt;. هزینه نازل و سهولت کار با ماشین‌های چاپ سنگی این روش را طی مدت کوتاهی بر چاپ سربی مسلط کرد، به طوری که سال‌های 1269-1270ق /1853-1854م را، از نظر نوع چاپ کتاب، سال‌های چاپ سنگی می‌شناسند&lt;ref&gt;تربیت، محمدعلی. «مبداء تاریخ ایران‌شناسی در اروپا»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ارمغان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. س دوازدهم، ش 7، مهر 1310، ص 453-454.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;مسعودی، اکرم. «تاریخچه چاپ سنگی در ایران»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;کتابداری&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1379، س 34، ش 35، ص 66.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اگر چه تاریخ اولین کتاب چاپ سنگی در تهران مربوط به چاپ &#039;&#039;کلیات&#039;&#039; حافظ در 1254ق / 1838م است، رسماً در 1259ق / 1843م یا 1260ق / 1844م اسباب چاپ سنگی به تهران رسید و در همان سال، نخستین کتاب چاپ سنگی با عنوان &#039;&#039;المعجم فی آثار ملوک‌العجم&#039;&#039; تألیف میرزا عبدالله بن فضل‌الله و &#039;&#039;تاریخ پطرکبیر&#039;&#039;، و سپس &#039;&#039;حدیقه‌الشیعه&#039;&#039; تألیف ملااحمد اردبیلی به چاپ رسید&lt;ref&gt;«چاپخانه و روزنامه در ایران»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;کاوه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. دوره دوم، ش 5، 28 آذر 1290، ص120.&lt;/ref&gt;. هزینه نازل و سهولت کار با ماشین‌های چاپ سنگی این روش را طی مدت کوتاهی بر چاپ سربی مسلط کرد، به طوری که سال‌های 1269-1270ق /1853-1854م را، از نظر نوع چاپ کتاب، سال‌های چاپ سنگی می‌شناسند&lt;ref&gt;تربیت، محمدعلی. «مبداء تاریخ ایران‌شناسی در اروپا»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ارمغان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. س دوازدهم، ش 7، مهر 1310، ص 453-454.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;مسعودی، اکرم. «تاریخچه چاپ سنگی در ایران»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;کتابداری&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1379، س 34، ش 35، ص 66.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9">خط ۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>میرزا تقی‌خان امیرکبیر، پس از آن‌که در 1264‌ق / 1848م به صدراعظمی ایران رسید، از جمله اقدامات مترقی و اصلاح‌طلبانه‌ای که انجام داد، انتشار نخستین روزنامه فارسی به سبک و ترتیب کنونی، به نام روزنامه &#039;&#039;وقایع‌اتفاقیه&#039;&#039; بود. پس از این اقدام، «چاپخانه چاپ سنگی دولتی» یا «دارالطباعه دولتی» برای چاپ این روزنامه مجهز شد. پس از مدتی شماره اول آن به نام روزنامچه &#039;&#039;اخبار دارالخلافه طهران&#039;&#039; در روز جمعه پنجم ربیع‌الثانی 1267ق / 1851م و شماره بعد با نام روزنامه &#039;&#039;وقایع‌اتفاقیه&#039;&#039;، در چاپخانه چاپ سنگی دولتی، چاپ و منتشر گردید&lt;ref&gt;گلپایگانی، حسین. «تاریخ چاپ و چاپخانه در ایران، چاپخانه‌های دولتی چاپ سنگی»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;صنعت چاپ&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ش 114، اردیبهشت 1371، ص12.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>میرزا تقی‌خان امیرکبیر، پس از آن‌که در 1264‌ق / 1848م به صدراعظمی ایران رسید، از جمله اقدامات مترقی و اصلاح‌طلبانه‌ای که انجام داد، انتشار نخستین روزنامه فارسی به سبک و ترتیب کنونی، به نام روزنامه &#039;&#039;وقایع‌اتفاقیه&#039;&#039; بود. پس از این اقدام، «چاپخانه چاپ سنگی دولتی» یا «دارالطباعه دولتی» برای چاپ این روزنامه مجهز شد. پس از مدتی شماره اول آن به نام روزنامچه &#039;&#039;اخبار دارالخلافه طهران&#039;&#039; در روز جمعه پنجم ربیع‌الثانی 1267ق / 1851م و شماره بعد با نام روزنامه &#039;&#039;وقایع‌اتفاقیه&#039;&#039;، در چاپخانه چاپ سنگی دولتی، چاپ و منتشر گردید&lt;ref&gt;گلپایگانی، حسین. «تاریخ چاپ و چاپخانه در ایران، چاپخانه‌های دولتی چاپ سنگی»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;صنعت چاپ&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ش 114، اردیبهشت 1371، ص12.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از رواج چاپ سنگی، مدت 22 سال هر چه در ایران چاپ می‌شد به صورت چاپ سنگی بود. کتاب‌های چاپ سنگی با نسخه‌های خطی مشابهت‌هایی دارند که از جمله می‌توان به تذهیب، تشعیر، جلدبندی نفیس، صفحه‌بندی، جدول‌بندی، صفحه عنوان، کاتب، و تاریخ کتابت اشاره کرد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از رواج چاپ سنگی، مدت 22 سال هر چه در ایران چاپ می‌شد به صورت چاپ سنگی بود. کتاب‌های چاپ سنگی با نسخه‌های خطی مشابهت‌هایی دارند که از جمله می‌توان به تذهیب، تشعیر، جلدبندی نفیس، صفحه‌بندی، جدول‌بندی، صفحه عنوان، کاتب، و تاریخ کتابت اشاره کرد. چاپ سنگی بیش از 70 سال چاپخانه‌های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>را در انحصار خود داشته است&lt;ref&gt;مسعودی، اکرم. «تاریخچه چاپ سنگی در ایران»، '''''کتابداری'''''. تهران: 1379، س 34، ش 35، ص 72 و 73.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چاپ سنگی بیش از 70 سال چاپخانه‌های ایران را در انحصار خود داشته است&lt;ref&gt;مسعودی، اکرم. «تاریخچه چاپ سنگی در ایران»، '''''کتابداری'''''. تهران: 1379، س 34، ش 35، ص 72 و 73.&lt;/ref&gt;.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l26">خط ۲۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهلا بابا زاده</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهلا بابا زاده</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:رسانه ها و ارتباطات]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ارتباطات]]</ins></div></td></tr> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%A7%D9%BE_%D8%B3%D9%86%DA%AF%DB%8C&diff=3046&oldid=prev Samei: /* مآخذ */ 2025-04-13T17:02:18Z <p><span class="autocomment">مآخذ</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۰۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;[[چاپ سنگی]]،&#039;&#039;&#039; یا لیتوگرافی نوعی چاپ که به جای حروف یا ابزارهای کنده‌کاری بر لوحه‌های فلزی، از سنگ مرمر (کربنات کلسیم) استفاده می‌شده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;[[چاپ سنگی]]،&#039;&#039;&#039; یا لیتوگرافی نوعی چاپ که به جای حروف یا ابزارهای کنده‌کاری بر لوحه‌های فلزی، از سنگ مرمر (کربنات کلسیم) استفاده می‌شده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چاپ سنگی در 1250ق/1834م برای نخستین بار توسط میرزا صالح بن حاج باقرخان شیرازی معروف به میرزا صالح تبریزی در تبریز به راه افتاد&lt;ref&gt;«ستیز تیزاب و سنگ: نگاهی به تاریخ و تکامل چاپ سنگی در ایران»، '''''صنعت چاپ'''''. ش 102، اردیبهشت 1370، ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">14؛ </del>نفیسی، سعید. «صنعت چاپ مصور در ایران»، '''''پیام نور'''''. دوره دوم، ش 5، فروردین 1325، ص24-25.&lt;/ref&gt; و آقا علی بن حاج محمدحسین امین‌الشرع تبریزی ریاست آن را بر عهده گرفت&lt;ref&gt;نفیسی، سعید. «صنعت چاپ مصور در ایران»، '''''پیام نور'''''. دوره دوم، ش 5، فروردین 1325، ص 25.&lt;/ref&gt;. در این چاپخانه ابتدا ''قرآن مجید'' و سپس ''زادالمعاد'' به چاپ رسید&lt;ref&gt;«ستیز تیزاب و سنگ: نگاهی به تاریخ و تکامل چاپ سنگی در ایران»، '''''صنعت چاپ'''''. ش 102، اردیبهشت 1370، ص 14&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چاپ سنگی در 1250ق/1834م برای نخستین بار توسط میرزا صالح بن حاج باقرخان شیرازی معروف به میرزا صالح تبریزی در تبریز به راه افتاد&lt;ref&gt;«ستیز تیزاب و سنگ: نگاهی به تاریخ و تکامل چاپ سنگی در ایران»، '''''صنعت چاپ'''''. ش 102، اردیبهشت 1370، ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">14.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;</ins>نفیسی، سعید. «صنعت چاپ مصور در ایران»، '''''پیام نور'''''. دوره دوم، ش 5، فروردین 1325، ص24-25.&lt;/ref&gt; و آقا علی بن حاج محمدحسین امین‌الشرع تبریزی ریاست آن را بر عهده گرفت&lt;ref&gt;نفیسی، سعید. «صنعت چاپ مصور در ایران»، '''''پیام نور'''''. دوره دوم، ش 5، فروردین 1325، ص 25.&lt;/ref&gt;. در این چاپخانه ابتدا ''قرآن مجید'' و سپس ''زادالمعاد'' به چاپ رسید&lt;ref&gt;«ستیز تیزاب و سنگ: نگاهی به تاریخ و تکامل چاپ سنگی در ایران»، '''''صنعت چاپ'''''. ش 102، اردیبهشت 1370، ص 14&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اگر چه تاریخ اولین کتاب چاپ سنگی در تهران مربوط به چاپ ''کلیات'' حافظ در 1254ق / 1838م است، رسماً در 1259ق / 1843م یا 1260ق / 1844م اسباب چاپ سنگی به تهران رسید و در همان سال، نخستین کتاب چاپ سنگی با عنوان ''المعجم فی آثار ملوک‌العجم'' تألیف میرزا عبدالله بن فضل‌الله و ''تاریخ پطرکبیر''، و سپس ''حدیقه‌الشیعه'' تألیف ملااحمد اردبیلی به چاپ رسید&lt;ref&gt;«چاپخانه و روزنامه در ایران»، '''''کاوه'''''. دوره دوم، ش 5، 28 آذر 1290، ص120.&lt;/ref&gt;. هزینه نازل و سهولت کار با ماشین‌های چاپ سنگی این روش را طی مدت کوتاهی بر چاپ سربی مسلط کرد، به طوری که سال‌های 1269-1270ق /1853-1854م را، از نظر نوع چاپ کتاب، سال‌های چاپ سنگی می‌شناسند&lt;ref&gt;تربیت، محمدعلی. «مبداء تاریخ ایران‌شناسی در اروپا»، '''''ارمغان'''''. س دوازدهم، ش 7، مهر 1310، ص 453-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">454؛ </del>مسعودی، اکرم. «تاریخچه چاپ سنگی در ایران»، '''''کتابداری'''''. تهران: 1379، س 34، ش 35، ص 66.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اگر چه تاریخ اولین کتاب چاپ سنگی در تهران مربوط به چاپ ''کلیات'' حافظ در 1254ق / 1838م است، رسماً در 1259ق / 1843م یا 1260ق / 1844م اسباب چاپ سنگی به تهران رسید و در همان سال، نخستین کتاب چاپ سنگی با عنوان ''المعجم فی آثار ملوک‌العجم'' تألیف میرزا عبدالله بن فضل‌الله و ''تاریخ پطرکبیر''، و سپس ''حدیقه‌الشیعه'' تألیف ملااحمد اردبیلی به چاپ رسید&lt;ref&gt;«چاپخانه و روزنامه در ایران»، '''''کاوه'''''. دوره دوم، ش 5، 28 آذر 1290، ص120.&lt;/ref&gt;. هزینه نازل و سهولت کار با ماشین‌های چاپ سنگی این روش را طی مدت کوتاهی بر چاپ سربی مسلط کرد، به طوری که سال‌های 1269-1270ق /1853-1854م را، از نظر نوع چاپ کتاب، سال‌های چاپ سنگی می‌شناسند&lt;ref&gt;تربیت، محمدعلی. «مبداء تاریخ ایران‌شناسی در اروپا»، '''''ارمغان'''''. س دوازدهم، ش 7، مهر 1310، ص 453-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">454.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;</ins>مسعودی، اکرم. «تاریخچه چاپ سنگی در ایران»، '''''کتابداری'''''. تهران: 1379، س 34، ش 35، ص 66.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در 1265‌ق/1849م مسئولیت و اداره چاپخانه‌های ایران، خصوصاً «چاپخانه دولتی تهران» به شاهزاده علیقلی میرزا (اعتضادالسلطنه) سپرده شد&lt;ref&gt;«ستیز تیزاب و سنگ: نگاهی به تاریخ و تکامل چاپ سنگی در ایران»، '''''صنعت چاپ'''''. ش 102، اردیبهشت 1370، ص 13-15.&lt;/ref&gt;.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; </del>بر اثر احتیاج مبرم و روزافزون دستگاه‌های دولتی و همچنین اداره انطباعات و نشر کتاب‌ها، چاپخانه‌های دیگر نیز یکی پس از دیگری تأسیس گردید که هر یک به چاپ کارهای خاصی اختصاص یافتند. به طور مثال، کار عمده چاپخانه چاپ سنگی دولتی چاپ روزنامه‌های دولتی بود. تأسیس چاپخانه مدرسه دارالفنون نیز برای چاپ کتاب‌های اختصاصی مدرسه دارالفنون بوده،  ولی گاه به چاپ آثار دیگر نیز می‌پرداخته‌ است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در 1265‌ق/1849م مسئولیت و اداره چاپخانه‌های ایران، خصوصاً «چاپخانه دولتی تهران» به شاهزاده علیقلی میرزا (اعتضادالسلطنه) سپرده شد&lt;ref&gt;«ستیز تیزاب و سنگ: نگاهی به تاریخ و تکامل چاپ سنگی در ایران»، '''''صنعت چاپ'''''. ش 102، اردیبهشت 1370، ص 13-15.&lt;/ref&gt;. بر اثر احتیاج مبرم و روزافزون دستگاه‌های دولتی و همچنین اداره انطباعات و نشر کتاب‌ها، چاپخانه‌های دیگر نیز یکی پس از دیگری تأسیس گردید که هر یک به چاپ کارهای خاصی اختصاص یافتند. به طور مثال، کار عمده چاپخانه چاپ سنگی دولتی چاپ روزنامه‌های دولتی بود. تأسیس چاپخانه مدرسه دارالفنون نیز برای چاپ کتاب‌های اختصاصی مدرسه دارالفنون بوده،  ولی گاه به چاپ آثار دیگر نیز می‌پرداخته‌ است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>میرزا تقی‌خان امیرکبیر، پس از آن‌که در 1264‌ق / 1848م به صدراعظمی ایران رسید، از جمله اقدامات مترقی و اصلاح‌طلبانه‌ای که انجام داد، انتشار نخستین روزنامه فارسی به سبک و ترتیب کنونی، به نام روزنامه &#039;&#039;وقایع‌اتفاقیه&#039;&#039; بود. پس از این اقدام، «چاپخانه چاپ سنگی دولتی» یا «دارالطباعه دولتی» برای چاپ این روزنامه مجهز شد. پس از مدتی شماره اول آن به نام روزنامچه &#039;&#039;اخبار دارالخلافه طهران&#039;&#039; در روز جمعه پنجم ربیع‌الثانی 1267ق / 1851م و شماره بعد با نام روزنامه &#039;&#039;وقایع‌اتفاقیه&#039;&#039;، در چاپخانه چاپ سنگی دولتی، چاپ و منتشر گردید&lt;ref&gt;گلپایگانی، حسین. «تاریخ چاپ و چاپخانه در ایران، چاپخانه‌های دولتی چاپ سنگی»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;صنعت چاپ&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ش 114، اردیبهشت 1371، ص12.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>میرزا تقی‌خان امیرکبیر، پس از آن‌که در 1264‌ق / 1848م به صدراعظمی ایران رسید، از جمله اقدامات مترقی و اصلاح‌طلبانه‌ای که انجام داد، انتشار نخستین روزنامه فارسی به سبک و ترتیب کنونی، به نام روزنامه &#039;&#039;وقایع‌اتفاقیه&#039;&#039; بود. پس از این اقدام، «چاپخانه چاپ سنگی دولتی» یا «دارالطباعه دولتی» برای چاپ این روزنامه مجهز شد. پس از مدتی شماره اول آن به نام روزنامچه &#039;&#039;اخبار دارالخلافه طهران&#039;&#039; در روز جمعه پنجم ربیع‌الثانی 1267ق / 1851م و شماره بعد با نام روزنامه &#039;&#039;وقایع‌اتفاقیه&#039;&#039;، در چاپخانه چاپ سنگی دولتی، چاپ و منتشر گردید&lt;ref&gt;گلپایگانی، حسین. «تاریخ چاپ و چاپخانه در ایران، چاپخانه‌های دولتی چاپ سنگی»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;صنعت چاپ&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ش 114، اردیبهشت 1371، ص12.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l22">خط ۲۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دانشنامه ایران</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). </ins>دانشنامه ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهلا بابا زاده</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهلا بابا زاده</div></td></tr> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%A7%D9%BE_%D8%B3%D9%86%DA%AF%DB%8C&diff=3045&oldid=prev Samei: /* نیز نگاه کنید به */ 2025-04-13T17:00:37Z <p><span class="autocomment">نیز نگاه کنید به</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۰۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l14">خط ۱۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[چاپ سربی]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[چاپ و چاپخانه]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%A7%D9%BE_%D8%B3%D9%86%DA%AF%DB%8C&diff=2635&oldid=prev Nazli در ‏۳۰ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۴۱ 2025-01-30T15:41:40Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۰ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۴۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''چاپ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگی،</del>''' یا لیتوگرافی نوعی چاپ که به جای حروف یا ابزارهای کنده‌کاری بر لوحه‌های فلزی، از سنگ مرمر (کربنات کلسیم) استفاده می‌شده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>چاپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگی]]،</ins>''' یا لیتوگرافی نوعی چاپ که به جای حروف یا ابزارهای کنده‌کاری بر لوحه‌های فلزی، از سنگ مرمر (کربنات کلسیم) استفاده می‌شده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چاپ سنگی در 1250ق/1834م برای نخستین بار توسط میرزا صالح بن حاج باقرخان شیرازی معروف به میرزا صالح تبریزی در تبریز به راه افتاد&lt;ref&gt;«ستیز تیزاب و سنگ: نگاهی به تاریخ و تکامل چاپ سنگی در ایران»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;صنعت چاپ&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ش 102، اردیبهشت 1370، ص 14؛ نفیسی، سعید. «صنعت چاپ مصور در ایران»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;پیام نور&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. دوره دوم، ش 5، فروردین 1325، ص24-25.&lt;/ref&gt; و آقا علی بن حاج محمدحسین امین‌الشرع تبریزی ریاست آن را بر عهده گرفت&lt;ref&gt;نفیسی، سعید. «صنعت چاپ مصور در ایران»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;پیام نور&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. دوره دوم، ش 5، فروردین 1325، ص 25.&lt;/ref&gt;. در این چاپخانه ابتدا &#039;&#039;قرآن مجید&#039;&#039; و سپس &#039;&#039;زادالمعاد&#039;&#039; به چاپ رسید&lt;ref&gt;«ستیز تیزاب و سنگ: نگاهی به تاریخ و تکامل چاپ سنگی در ایران»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;صنعت چاپ&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ش 102، اردیبهشت 1370، ص 14&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چاپ سنگی در 1250ق/1834م برای نخستین بار توسط میرزا صالح بن حاج باقرخان شیرازی معروف به میرزا صالح تبریزی در تبریز به راه افتاد&lt;ref&gt;«ستیز تیزاب و سنگ: نگاهی به تاریخ و تکامل چاپ سنگی در ایران»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;صنعت چاپ&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ش 102، اردیبهشت 1370، ص 14؛ نفیسی، سعید. «صنعت چاپ مصور در ایران»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;پیام نور&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. دوره دوم، ش 5، فروردین 1325، ص24-25.&lt;/ref&gt; و آقا علی بن حاج محمدحسین امین‌الشرع تبریزی ریاست آن را بر عهده گرفت&lt;ref&gt;نفیسی، سعید. «صنعت چاپ مصور در ایران»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;پیام نور&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. دوره دوم، ش 5، فروردین 1325، ص 25.&lt;/ref&gt;. در این چاپخانه ابتدا &#039;&#039;قرآن مجید&#039;&#039; و سپس &#039;&#039;زادالمعاد&#039;&#039; به چاپ رسید&lt;ref&gt;«ستیز تیزاب و سنگ: نگاهی به تاریخ و تکامل چاپ سنگی در ایران»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;صنعت چاپ&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ش 102، اردیبهشت 1370، ص 14&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l16">خط ۱۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشنامه ایران</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهلا بابا زاده</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهلا بابا زاده</div></td></tr> </table> Nazli https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%A7%D9%BE_%D8%B3%D9%86%DA%AF%DB%8C&diff=2634&oldid=prev Nazli در ‏۳۰ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۴۰ 2025-01-30T15:40:57Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۰ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۴۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''چاپ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگي،</del>''' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يا ليتوگرافي نوعي </del>چاپ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جاي </del>حروف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يا ابزارهاي كنده‌كاري </del>بر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لوحه‌هاي فلزي، </del>از سنگ مرمر (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كربنات كلسيم</del>) استفاده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌شده </del>است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''چاپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگی،</ins>''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یا لیتوگرافی نوعی </ins>چاپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جای </ins>حروف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یا ابزارهای کنده‌کاری </ins>بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لوحه‌های فلزی، </ins>از سنگ مرمر (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کربنات کلسیم</ins>) استفاده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌شده </ins>است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چاپ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگي </del>در 1250ق/1834م <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براي نخستين </del>بار توسط <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميرزا </del>صالح بن حاج باقرخان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شيرازي </del>معروف به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميرزا </del>صالح <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تبريزي </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تبريز </del>به راه افتاد&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; و آقا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علي </del>بن حاج <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمدحسين امين‌الشرع تبريزي رياست </del>آن را بر عهده گرفت<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>چاپخانه ابتدا ''قرآن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجيد</del>'' و سپس ''زادالمعاد'' به چاپ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسيد.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چاپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگی </ins>در 1250ق/1834م <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برای نخستین </ins>بار توسط <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میرزا </ins>صالح بن حاج باقرخان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیرازی </ins>معروف به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میرزا </ins>صالح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تبریزی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تبریز </ins>به راه افتاد&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«ستیز تیزاب و سنگ: نگاهی به تاریخ و تکامل چاپ سنگی در ایران»، '''''صنعت چاپ'''''. ش 102، اردیبهشت 1370، ص 14؛ نفیسی، سعید. «صنعت چاپ مصور در ایران»، '''''پیام نور'''''. دوره دوم، ش 5، فروردین 1325، ص24-25.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt; و آقا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علی </ins>بن حاج <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمدحسین امین‌الشرع تبریزی ریاست </ins>آن را بر عهده گرفت&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نفیسی، سعید. «صنعت چاپ مصور در ایران»، '''''پیام نور'''''. دوره دوم، ش 5، فروردین 1325، ص 25.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>چاپخانه ابتدا ''قرآن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجید</ins>'' و سپس ''زادالمعاد'' به چاپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسید</ins>&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«ستیز تیزاب و سنگ: نگاهی به تاریخ و تکامل چاپ سنگی در ایران»، '''''صنعت چاپ'''''. ش 102، اردیبهشت 1370، ص 14</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اگر چه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاريخ اولين كتاب </del>چاپ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگي </del>در تهران مربوط به چاپ ''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كليات</del>'' حافظ در 1254ق / 1838م است، رسماً در 1259ق / 1843م <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يا </del>1260ق / 1844م اسباب چاپ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگي </del>به تهران <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسيد </del>و در همان سال، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخستين كتاب </del>چاپ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگي </del>با عنوان ''المعجم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">في </del>آثار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملوك‌العجم</del>'' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأليف ميرزا </del>عبدالله بن فضل‌الله و ''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاريخ پطركبير</del>''، و سپس ''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حديقة‌الشيعه</del>'' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأليف </del>ملااحمد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اردبيلي </del>به چاپ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسيد.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هزينة </del>نازل و سهولت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كار </del>با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماشين‌هاي </del>چاپ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگي اين </del>روش را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طي </del>مدت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوتاهي </del>بر چاپ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سربي </del>مسلط <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد، </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طوري كه سال‌هاي                                                               </del>1269-1270ق /1853-1854م را، از نظر نوع چاپ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتاب، سال‌هاي </del>چاپ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگي مي‌شناسند.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اگر چه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ اولین کتاب </ins>چاپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگی </ins>در تهران مربوط به چاپ ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلیات</ins>'' حافظ در 1254ق / 1838م است، رسماً در 1259ق / 1843م <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یا </ins>1260ق / 1844م اسباب چاپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگی </ins>به تهران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسید </ins>و در همان سال، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخستین کتاب </ins>چاپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگی </ins>با عنوان ''المعجم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فی </ins>آثار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملوک‌العجم</ins>'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تألیف میرزا </ins>عبدالله بن فضل‌الله و ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ پطرکبیر</ins>''، و سپس ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حدیقه‌الشیعه</ins>'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تألیف </ins>ملااحمد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اردبیلی </ins>به چاپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسید</ins>&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«چاپخانه و روزنامه در ایران»، '''''کاوه'''''. دوره دوم، ش 5، 28 آذر 1290، ص120.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. هزینه </ins>نازل و سهولت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کار </ins>با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماشین‌های </ins>چاپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگی این </ins>روش را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طی </ins>مدت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوتاهی </ins>بر چاپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سربی </ins>مسلط <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد، </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طوری که سال‌های </ins>1269-1270ق /1853-1854م را، از نظر نوع چاپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب، سال‌های </ins>چاپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگی می‌شناسند</ins>&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تربیت، محمدعلی. «مبداء تاریخ ایران‌شناسی در اروپا»، '''''ارمغان'''''. س دوازدهم، ش 7، مهر 1310، ص 453-454؛ مسعودی، اکرم. «تاریخچه چاپ سنگی در ایران»، '''''کتابداری'''''. تهران: 1379، س 34، ش 35، ص 66.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در 1265‌ق/1849م <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مسئوليت </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادارة چاپخانه‌هاي ايران، </del>خصوصاً <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«چاپخانة دولتي </del>تهران» به شاهزاده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عليقلي ميرزا </del>(اعتضادالسلطنه) سپرده شد.&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; بر اثر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">احتياج </del>مبرم و روزافزون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دستگاه‌هاي دولتي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همچنين ادارة </del>انطباعات و نشر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتاب‌ها، چاپخانه‌هاي ديگر نيز يكي </del>پس از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديگري تأسيس گرديد كه </del>هر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يك </del>به چاپ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كارهاي خاصي </del>اختصاص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يافتند</del>. به طور مثال، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كار عمدة چاپخانة </del>چاپ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگي دولتي </del>چاپ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزنامه‌هاي دولتي </del>بود. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأسيس چاپخانة مدرسة </del>دارالفنون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز براي </del>چاپ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتاب‌هاي اختصاصي مدرسة </del>دارالفنون بوده، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> ولي </del>گاه به چاپ آثار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديگر نيز مي‌پرداخته‌ </del>است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در 1265‌ق/1849م <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مسئولیت </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اداره چاپخانه‌های ایران، </ins>خصوصاً <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«چاپخانه دولتی </ins>تهران» به شاهزاده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علیقلی میرزا </ins>(اعتضادالسلطنه) سپرده شد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;«ستیز تیزاب و سنگ: نگاهی به تاریخ و تکامل چاپ سنگی در ایران»، '''''صنعت چاپ'''''. ش 102، اردیبهشت 1370، ص 13-15.&lt;/ref&gt;</ins>.&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; بر اثر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">احتیاج </ins>مبرم و روزافزون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دستگاه‌های دولتی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همچنین اداره </ins>انطباعات و نشر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب‌ها، چاپخانه‌های دیگر نیز یکی </ins>پس از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیگری تأسیس گردید که </ins>هر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یک </ins>به چاپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کارهای خاصی </ins>اختصاص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یافتند</ins>. به طور مثال، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کار عمده چاپخانه </ins>چاپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگی دولتی </ins>چاپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزنامه‌های دولتی </ins>بود. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأسیس چاپخانه مدرسه </ins>دارالفنون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز برای </ins>چاپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب‌های اختصاصی مدرسه </ins>دارالفنون بوده، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> ولی </ins>گاه به چاپ آثار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیگر نیز می‌پرداخته‌ </ins>است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميرزا تقي‌خان اميركبير، </del>پس از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن‌كه </del>در 1264‌ق / 1848م به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صدراعظمي ايران رسيد، </del>از جمله اقدامات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مترقي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصلاح‌طلبانه‌اي كه </del>انجام داد، انتشار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخستين روزنامة فارسي </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سبك </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترتيب كنوني، </del>به نام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزنامة </del>''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وقايع‌اتفاقيه</del>'' بود. پس از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>اقدام، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«چاپخانة </del>چاپ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگي دولتي» يا «دارالطباعة دولتي» براي </del>چاپ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>روزنامه مجهز شد. پس از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدتي شمارة </del>اول آن به نام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزنامچة </del>''اخبار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دارالخلافة </del>طهران'' در روز جمعه پنجم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ربيع‌الثاني </del>1267ق / 1851م و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شمارة </del>بعد با نام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزنامة </del>''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وقايع‌اتفاقيه</del>''، در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چاپخانة </del>چاپ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگي دولتي، </del>چاپ و منتشر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گرديد.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میرزا تقی‌خان امیرکبیر، </ins>پس از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن‌که </ins>در 1264‌ق / 1848م به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صدراعظمی ایران رسید، </ins>از جمله اقدامات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مترقی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصلاح‌طلبانه‌ای که </ins>انجام داد، انتشار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخستین روزنامه فارسی </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سبک </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترتیب کنونی، </ins>به نام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزنامه </ins>''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وقایع‌اتفاقیه</ins>'' بود. پس از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>اقدام، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«چاپخانه </ins>چاپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگی دولتی» یا «دارالطباعه دولتی» برای </ins>چاپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>روزنامه مجهز شد. پس از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدتی شماره </ins>اول آن به نام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزنامچه </ins>''اخبار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دارالخلافه </ins>طهران'' در روز جمعه پنجم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ربیع‌الثانی </ins>1267ق / 1851م و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شماره </ins>بعد با نام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزنامه </ins>''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وقایع‌اتفاقیه</ins>''، در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چاپخانه </ins>چاپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگی دولتی، </ins>چاپ و منتشر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گردید</ins>&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گلپایگانی، حسین. «تاریخ چاپ و چاپخانه در ایران، چاپخانه‌های دولتی چاپ سنگی»، '''''صنعت چاپ'''''. ش 114، اردیبهشت 1371، ص12.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از رواج چاپ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگي، </del>مدت 22 سال هر چه در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران </del>چاپ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌شد </del>به صورت چاپ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگي </del>بود. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتاب‌هاي </del>چاپ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگي </del>با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نسخه‌هاي خطي مشابهت‌هايي </del>دارند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>از جمله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌توان </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تذهيب، تشعير، جلدبندي نفيس، صفحه‌بندي، جدول‌بندي، </del>صفحه عنوان، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاتب، </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاريخ كتابت </del>اشاره <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از رواج چاپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگی، </ins>مدت 22 سال هر چه در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران </ins>چاپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌شد </ins>به صورت چاپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگی </ins>بود. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب‌های </ins>چاپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگی </ins>با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نسخه‌های خطی مشابهت‌هایی </ins>دارند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>از جمله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌توان </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تذهیب، تشعیر، جلدبندی نفیس، صفحه‌بندی، جدول‌بندی، </ins>صفحه عنوان، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کاتب، </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ کتابت </ins>اشاره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چاپ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگي بيش </del>از 70 سال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چاپخانه‌هاي ايران </del>را در انحصار خود داشته است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چاپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنگی بیش </ins>از 70 سال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چاپخانه‌های ایران </ins>را در انحصار خود داشته است&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مسعودی، اکرم. «تاریخچه چاپ سنگی در ایران»، '''''کتابداری'''''. تهران: 1379، س 34، ش 35، ص 72 و 73.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>مآخذ<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">:'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </ins>مآخذ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1.    «ستيز تيزاب و سنگ: نگاهي به تاريخ و تكامل چاپ سنگي در ايران»، '''''صنعت چاپ'''''. ش 102، ارديبهشت 1370، ص 14؛ نفيسي، سعيد. «صنعت چاپ مصور در ايران»، '''''پيام نور'''''. دورة دوم، ش 5، فروردين 1325، ص24-25.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2.    همان. ص 25.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3.    «ستيز تيزاب و سنگ...». همانجا.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4.    «چاپخانه و روزنامه در ايران»، '''''كاوه'''''. دورة دوم، ش 5، 28 آذر 1290، ص120.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5.    تربيت، محمدعلي. «مبداء تاريخ ايران‌شناسي در اروپا»، '''''ارمغان'''''. س دوازدهم، ش 7، مهر 1310، ص 453-454؛ مسعودي، اكرم. «تاريخچة چاپ سنگي در ايران»، '''''كتابداري'''''. تهران: 1379، س 34، ش 35، ص 66.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6.    «ستيز تيزاب و سنگ...». ص 13-15.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7.    گلپايگاني، حسين. «تاريخ چاپ و چاپخانه در ايران، چاپخانه‌هاي دولتي چاپ سنگي»، '''''صنعت چاپ'''''. ش 114، ارديبهشت 1371، ص12.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8.    مسعودي. همان. ص 72 و 73.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهلا بابا زاده</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهلا بابا زاده</div></td></tr> </table> Nazli https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%A7%D9%BE_%D8%B3%D9%86%DA%AF%DB%8C&diff=604&oldid=prev Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''چاپ سنگي،''' يا ليتوگرافي نوعي چاپ كه به جاي حروف يا ابزارهاي كنده‌كاري بر لوحه‌هاي فلزي، از سنگ مرمر (كربنات كلسيم) استفاده مي‌شده است. چاپ سنگي در 1250ق/1834م براي نخستين بار توسط ميرزا صالح بن حاج باقرخان شيرازي معروف به ميرزا صالح تبريزي در...» ایجاد کرد 2024-08-13T01:17:08Z <p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;چاپ سنگي،&#039;&#039;&#039; يا ليتوگرافي نوعي چاپ كه به جاي حروف يا ابزارهاي كنده‌كاري بر لوحه‌هاي فلزي، از سنگ مرمر (كربنات كلسيم) استفاده مي‌شده است. چاپ سنگي در 1250ق/1834م براي نخستين بار توسط ميرزا صالح بن حاج باقرخان شيرازي معروف به ميرزا صالح تبريزي در...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;چاپ سنگي،&#039;&#039;&#039; يا ليتوگرافي نوعي چاپ كه به جاي حروف يا ابزارهاي كنده‌كاري بر لوحه‌هاي فلزي، از سنگ مرمر (كربنات كلسيم) استفاده مي‌شده است.<br /> <br /> چاپ سنگي در 1250ق/1834م براي نخستين بار توسط ميرزا صالح بن حاج باقرخان شيرازي معروف به ميرزا صالح تبريزي در تبريز به راه افتاد&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; و آقا علي بن حاج محمدحسين امين‌الشرع تبريزي رياست آن را بر عهده گرفت.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; در اين چاپخانه ابتدا &#039;&#039;قرآن مجيد&#039;&#039; و سپس &#039;&#039;زادالمعاد&#039;&#039; به چاپ رسيد.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;<br /> <br /> اگر چه تاريخ اولين كتاب چاپ سنگي در تهران مربوط به چاپ &#039;&#039;كليات&#039;&#039; حافظ در 1254ق / 1838م است، رسماً در 1259ق / 1843م يا 1260ق / 1844م اسباب چاپ سنگي به تهران رسيد و در همان سال، نخستين كتاب چاپ سنگي با عنوان &#039;&#039;المعجم في آثار ملوك‌العجم&#039;&#039; تأليف ميرزا عبدالله بن فضل‌الله و &#039;&#039;تاريخ پطركبير&#039;&#039;، و سپس &#039;&#039;حديقة‌الشيعه&#039;&#039; تأليف ملااحمد اردبيلي به چاپ رسيد.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; هزينة نازل و سهولت كار با ماشين‌هاي چاپ سنگي اين روش را طي مدت كوتاهي بر چاپ سربي مسلط كرد، به طوري كه سال‌هاي                                                               1269-1270ق /1853-1854م را، از نظر نوع چاپ كتاب، سال‌هاي چاپ سنگي مي‌شناسند.&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt;<br /> <br /> در 1265‌ق/1849م مسئوليت و ادارة چاپخانه‌هاي ايران، خصوصاً «چاپخانة دولتي تهران» به شاهزاده عليقلي ميرزا (اعتضادالسلطنه) سپرده شد.&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; بر اثر احتياج مبرم و روزافزون دستگاه‌هاي دولتي و همچنين ادارة انطباعات و نشر كتاب‌ها، چاپخانه‌هاي ديگر نيز يكي پس از ديگري تأسيس گرديد كه هر يك به چاپ كارهاي خاصي اختصاص يافتند. به طور مثال، كار عمدة چاپخانة چاپ سنگي دولتي چاپ روزنامه‌هاي دولتي بود. تأسيس چاپخانة مدرسة دارالفنون نيز براي چاپ كتاب‌هاي اختصاصي مدرسة دارالفنون بوده،  ولي گاه به چاپ آثار ديگر نيز مي‌پرداخته‌ است.<br /> <br /> ميرزا تقي‌خان اميركبير، پس از آن‌كه در 1264‌ق / 1848م به صدراعظمي ايران رسيد، از جمله اقدامات مترقي و اصلاح‌طلبانه‌اي كه انجام داد، انتشار نخستين روزنامة فارسي به سبك و ترتيب كنوني، به نام روزنامة &#039;&#039;وقايع‌اتفاقيه&#039;&#039; بود. پس از اين اقدام، «چاپخانة چاپ سنگي دولتي» يا «دارالطباعة دولتي» براي چاپ اين روزنامه مجهز شد. پس از مدتي شمارة اول آن به نام روزنامچة &#039;&#039;اخبار دارالخلافة طهران&#039;&#039; در روز جمعه پنجم ربيع‌الثاني 1267ق / 1851م و شمارة بعد با نام روزنامة &#039;&#039;وقايع‌اتفاقيه&#039;&#039;، در چاپخانة چاپ سنگي دولتي، چاپ و منتشر گرديد.&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; <br /> <br /> پس از رواج چاپ سنگي، مدت 22 سال هر چه در ايران چاپ مي‌شد به صورت چاپ سنگي بود. كتاب‌هاي چاپ سنگي با نسخه‌هاي خطي مشابهت‌هايي دارند كه از جمله مي‌توان به تذهيب، تشعير، جلدبندي نفيس، صفحه‌بندي، جدول‌بندي، صفحه عنوان، كاتب، و تاريخ كتابت اشاره كرد.<br /> <br /> چاپ سنگي بيش از 70 سال چاپخانه‌هاي ايران را در انحصار خود داشته است.&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt;<br /> <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> 1.    «ستيز تيزاب و سنگ: نگاهي به تاريخ و تكامل چاپ سنگي در ايران»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;صنعت چاپ&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ش 102، ارديبهشت 1370، ص 14؛ نفيسي، سعيد. «صنعت چاپ مصور در ايران»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;پيام نور&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. دورة دوم، ش 5، فروردين 1325، ص24-25.<br /> <br /> 2.    همان. ص 25.<br /> <br /> 3.    «ستيز تيزاب و سنگ...». همانجا.<br /> <br /> 4.    «چاپخانه و روزنامه در ايران»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;كاوه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. دورة دوم، ش 5، 28 آذر 1290، ص120.<br /> <br /> 5.    تربيت، محمدعلي. «مبداء تاريخ ايران‌شناسي در اروپا»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ارمغان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. س دوازدهم، ش 7، مهر 1310، ص 453-454؛ مسعودي، اكرم. «تاريخچة چاپ سنگي در ايران»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;كتابداري&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1379، س 34، ش 35، ص 66.<br /> <br /> 6.    «ستيز تيزاب و سنگ...». ص 13-15.<br /> <br /> 7.    گلپايگاني، حسين. «تاريخ چاپ و چاپخانه در ايران، چاپخانه‌هاي دولتي چاپ سنگي»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;صنعت چاپ&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ش 114، ارديبهشت 1371، ص12.<br /> <br /> 8.    مسعودي. همان. ص 72 و 73.<br /> <br /> شهلا بابا زاده</div> Samei