https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%86%D8%B4%D9%85_%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C 2026-08-06T06:19:11Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%B4%D9%85_%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C&diff=7788&oldid=prev 2025-05-10T10:48:39Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۴۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چشم پزشکی، گرچه درباره چشم پزشکی در [[ایران باستان]] آگاهی اندکی داریم اما تردیدی نیست که این رشته مانند دیگر شاخه‌های پزشکی، تخصصی ویژه محسوب می‌شده و شاخه‌های مختلف آن نیز روشن بوده است. مثلا «جراحان چشم» جزو چشم پزشکان به شمار می‌آمدند و نه کاردپزشکان (=جراحان). رواج بسیاری از اصطلاحات فارسی چشم پزشکی حتی در آثار عربی دوره اسلامی نیز نشانه سابقه دیرین ایرانیان در این زمینه است. مانند: مورسَرَک (پیش آمدگی کوچک سیاهی در عنبیه پس از سوراخ شدن قرنیه چشم که به سر مورچه تشبیه شده است)، شَبْکُره یا شبکور (شب کوری) و روز کور و نیز روشنایا/روشنایی (روشن+ آیی، آورنده روشنی [به چشم]، نام دسته‌ای از مرهم‌های چشم و نیز نام خاص یک داروی ویژه درمان چشم). در بیمارستان جندی‌شاپور و نیز بیمارستان‌های بزرگ سراسر جهان اسلام (که به تقلید از جندی شاپور ساخته شده بود)، بخشی ویژه، دارای مدیر مستقل، برای چشم پزشکی وجود داشت که چشم پزشکانی زبده در آن به کار مشغول بودند. چشم پزشکان نیز مانند دیگر پزشکان می‌باید برای گرفتن پروانه کار، امتحاناتی را می‌گذراندند و به چشم پزشکان بی پروانه و بویژه دوره‌گرد اعتنایی نمی‌شد. بی‌تردید همین سابقه دیرین موجب شد که نخستین آثار چشم پزشکی دوره اسلامی را پزشکان و شاگردان مکتب پزشکی جندی‌شاپور بنویسند. از جمله دَغَل العین (تباهی چشم) [[ابن ماسویه]]* و العشر مقالات فی العین و علاج أمراض العین بالحدید(درباره جراحی چشم) شاگردش حنین بن اسحاق. در سده‌های بعدی نیز چشم پزشکان برجسته‌ای از ایران برخاست. [[زکریا رازی|محمد بن زکریا رازی]]* در جلد دوم الحاوی درباره علل کاهش دید ملاحظات بالینی شایان توجهی آورد و به تأثیر آبله در بینایی توجه کرد. [[ابوالحسن طبری]]* نیز درباه بیماری‌های چشم تحقیقات قابل توجهی دارد. ابوروح محمد بن منصور جرجانی (گرگانی) معروف به زرین دست نیز در حدود 480ق/1087م نورالعیون، کهن‌ترین نوشته مستقل فارسی موجود در چشم پزشکی را به رشته تحریر درآورد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چشم پزشکی، گرچه درباره چشم پزشکی در [[ایران باستان]] آگاهی اندکی داریم اما تردیدی نیست که این رشته مانند دیگر شاخه‌های پزشکی، تخصصی ویژه محسوب می‌شده و شاخه‌های مختلف آن نیز روشن بوده است. مثلا «جراحان چشم» جزو چشم پزشکان به شمار می‌آمدند و نه کاردپزشکان (=جراحان). رواج بسیاری از اصطلاحات فارسی چشم پزشکی حتی در آثار عربی دوره اسلامی نیز نشانه سابقه دیرین ایرانیان در این زمینه است. مانند: مورسَرَک (پیش آمدگی کوچک سیاهی در عنبیه پس از سوراخ شدن قرنیه چشم که به سر مورچه تشبیه شده است)، شَبْکُره یا شبکور (شب کوری) و روز کور و نیز روشنایا/روشنایی (روشن+ آیی، آورنده روشنی [به چشم]، نام دسته‌ای از مرهم‌های چشم و نیز نام خاص یک داروی ویژه درمان چشم). در بیمارستان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[گندی شاپور|</ins>جندی‌شاپور<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و نیز بیمارستان‌های بزرگ سراسر جهان اسلام (که به تقلید از جندی شاپور ساخته شده بود)، بخشی ویژه، دارای مدیر مستقل، برای چشم پزشکی وجود داشت که چشم پزشکانی زبده در آن به کار مشغول بودند. چشم پزشکان نیز مانند دیگر پزشکان می‌باید برای گرفتن پروانه کار، امتحاناتی را می‌گذراندند و به چشم پزشکان بی پروانه و بویژه دوره‌گرد اعتنایی نمی‌شد. بی‌تردید همین سابقه دیرین موجب شد که نخستین آثار چشم پزشکی دوره اسلامی را پزشکان و شاگردان مکتب پزشکی جندی‌شاپور بنویسند. از جمله دَغَل العین (تباهی چشم) [[ابن ماسویه]]* و العشر مقالات فی العین و علاج أمراض العین بالحدید(درباره جراحی چشم) شاگردش حنین بن اسحاق. در سده‌های بعدی نیز چشم پزشکان برجسته‌ای از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور </ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|ایران]] </ins>برخاست. [[زکریا رازی|محمد بن زکریا رازی]]* در جلد دوم الحاوی درباره علل کاهش دید ملاحظات بالینی شایان توجهی آورد و به تأثیر آبله در بینایی توجه کرد. [[ابوالحسن طبری]]* نیز درباه بیماری‌های چشم تحقیقات قابل توجهی دارد. ابوروح محمد بن منصور جرجانی (گرگانی) معروف به زرین دست نیز در حدود 480ق/1087م نورالعیون، کهن‌ترین نوشته مستقل فارسی موجود در چشم پزشکی را به رشته تحریر درآورد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سده اخیر نیز چشم پزشکان برجسته‌ای در سطح جهانی در ایران به فعالیت پرداخته‌اند از جمله پروفسور محمد قلی شمس( درگذشت 1375ش در تهران)، از نخستین استادان دانشگاه تهران، روش الکترو کوآگولاسیون را ابداع کرد که در کنگره بین المللی پزشکی پاریس در 1333ش/1954م به عنوان بهترین روش درمان تراخم شناخته و از آن تقدیر بسیار شد&lt;ref&gt;کرامتی، یونس. «تاریخ پزشکی» و «دوره انتقال علوم» در &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ جامع ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; (زیر چاپ).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;کرامتی، یونس. &#039;&#039;&#039;کارنامه پزشکی ایران&#039;&#039;&#039; (زیر چاپ).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;کرامتی، یونس. «ایران» (علوم)، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دایره المعارف بزرگ اسلامی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ج 10.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;محبوبی اردکانی، حسین. &#039;&#039;&#039;تاریخ تحول دانشگاه تهران و موسسات عالی آموزشی ایران&#039;&#039;&#039;، تهران: 1350.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سده اخیر نیز چشم پزشکان برجسته‌ای در سطح جهانی در ایران به فعالیت پرداخته‌اند از جمله پروفسور محمد قلی شمس( درگذشت 1375ش در تهران)، از نخستین استادان دانشگاه تهران، روش الکترو کوآگولاسیون را ابداع کرد که در کنگره بین المللی پزشکی پاریس در 1333ش/1954م به عنوان بهترین روش درمان تراخم شناخته و از آن تقدیر بسیار شد&lt;ref&gt;کرامتی، یونس. «تاریخ پزشکی» و «دوره انتقال علوم» در &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ جامع ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; (زیر چاپ).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;کرامتی، یونس. &#039;&#039;&#039;کارنامه پزشکی ایران&#039;&#039;&#039; (زیر چاپ).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;کرامتی، یونس. «ایران» (علوم)، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دایره المعارف بزرگ اسلامی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ج 10.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;محبوبی اردکانی، حسین. &#039;&#039;&#039;تاریخ تحول دانشگاه تهران و موسسات عالی آموزشی ایران&#039;&#039;&#039;، تهران: 1350.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l18">خط ۱۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یونس كرامتی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یونس كرامتی</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:علوم و فنون]]</ins></div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%B4%D9%85_%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C&diff=6878&oldid=prev 2025-05-07T15:43:21Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۴۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l11">خط ۱۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039; ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039; ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یونس كرامتی</ins></div></td></tr> </table>

Nazli https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%B4%D9%85_%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C&diff=6876&oldid=prev 2025-05-07T15:43:01Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۴۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چشم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشكی، </del>گرچه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دربارة </del>چشم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشكی </del>در [[ایران باستان]] آگاهی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اندكی </del>داریم اما تردیدی نیست <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>این رشته مانند دیگر شاخه‌های <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشكی، </del>تخصصی ویژه محسوب می‌شده و شاخه‌های مختلف آن نیز روشن بوده است. مثلا «جراحان چشم» جزو چشم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشكان </del>به شمار می‌آمدند و نه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاردپزشكان </del>(=جراحان). رواج بسیاری از اصطلاحات فارسی چشم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشكی </del>حتی در آثار عربی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دورة </del>اسلامی نیز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشانة سابقة </del>دیرین ایرانیان در این زمینه است. مانند: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مورسَرَك </del>(پیش آمدگی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوچك </del>سیاهی در عنبیه پس از سوراخ شدن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قرنیة </del>چشم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>به سر مورچه تشبیه شده است)<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">،  شَبْكُره </del>یا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شبكور </del>(شب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوری</del>) و روز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كور </del>و نیز روشنایا/روشنایی (روشن+ آیی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آورندة </del>روشنی [به چشم]، نام دسته‌ای از مرهم‌های چشم و نیز نام خاص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یك </del>داروی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ویژة </del>درمان چشم). در بیمارستان جندی‌شاپور و نیز بیمارستان‌های بزرگ سراسر جهان اسلام (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>به تقلید از جندی شاپور ساخته شده بود)، بخشی ویژه، دارای مدیر مستقل، برای چشم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشكی </del>وجود داشت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>چشم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشكانی </del>زبده در آن به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كار </del>مشغول بودند. چشم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشكان </del>نیز مانند دیگر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشكان </del>می‌باید برای گرفتن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پروانة كار، </del>امتحاناتی را می‌گذراندند و به چشم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشكان </del>بی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پروانه  </del>و بویژه دوره‌گرد اعتنایی نمی‌شد. بی‌تردید همین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سابقة </del>دیرین موجب شد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>نخستین آثار چشم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشكی دورة </del>اسلامی را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشكان </del>و شاگردان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مكتب پزشكی </del>جندی‌شاپور بنویسند. از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جملة </del>دَغَل العین (تباهی چشم) ابن ماسویه* و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>العشر مقالات فی العین<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>علاج أمراض العین بالحدید<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دربارة </del>جراحی چشم) شاگردش حنین بن اسحاق. در سده‌های بعدی نیز چشم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشكان </del>برجسته‌ای از ایران برخاست. محمد بن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زكریا </del>رازی* در جلد دوم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>الحاوی<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' دربارة </del>علل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاهش </del>دید ملاحظات بالینی شایان توجهی آورد و به تأثیر آبله در بینایی توجه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد</del>. ابوالحسن طبری* نیز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درباة </del>بیماری‌های چشم تحقیقات قابل توجهی دارد. ابوروح محمد بن منصور جرجانی (گرگانی) معروف به زرین دست نیز در حدود 480ق/1087م <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''نورالعیون''، كهن‌ترین نوشتة </del>مستقل فارسی موجود در چشم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشكی </del>را به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رشتة </del>تحریر درآورد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چشم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشکی، </ins>گرچه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درباره </ins>چشم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشکی </ins>در [[ایران باستان]] آگاهی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اندکی </ins>داریم اما تردیدی نیست <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>این رشته مانند دیگر شاخه‌های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشکی، </ins>تخصصی ویژه محسوب می‌شده و شاخه‌های مختلف آن نیز روشن بوده است. مثلا «جراحان چشم» جزو چشم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشکان </ins>به شمار می‌آمدند و نه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کاردپزشکان </ins>(=جراحان). رواج بسیاری از اصطلاحات فارسی چشم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشکی </ins>حتی در آثار عربی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوره </ins>اسلامی نیز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشانه سابقه </ins>دیرین ایرانیان در این زمینه است. مانند: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مورسَرَک </ins>(پیش آمدگی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوچک </ins>سیاهی در عنبیه پس از سوراخ شدن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قرنیه </ins>چشم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>به سر مورچه تشبیه شده است)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، شَبْکُره </ins>یا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شبکور </ins>(شب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوری</ins>) و روز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کور </ins>و نیز روشنایا/روشنایی (روشن+ آیی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آورنده </ins>روشنی [به چشم]، نام دسته‌ای از مرهم‌های چشم و نیز نام خاص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یک </ins>داروی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ویژه </ins>درمان چشم). در بیمارستان جندی‌شاپور و نیز بیمارستان‌های بزرگ سراسر جهان اسلام (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>به تقلید از جندی شاپور ساخته شده بود)، بخشی ویژه، دارای مدیر مستقل، برای چشم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشکی </ins>وجود داشت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>چشم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشکانی </ins>زبده در آن به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کار </ins>مشغول بودند. چشم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشکان </ins>نیز مانند دیگر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشکان </ins>می‌باید برای گرفتن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پروانه کار، </ins>امتحاناتی را می‌گذراندند و به چشم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشکان </ins>بی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پروانه </ins>و بویژه دوره‌گرد اعتنایی نمی‌شد. بی‌تردید همین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سابقه </ins>دیرین موجب شد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>نخستین آثار چشم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشکی دوره </ins>اسلامی را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشکان </ins>و شاگردان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مکتب پزشکی </ins>جندی‌شاپور بنویسند. از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جمله </ins>دَغَل العین (تباهی چشم) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ابن ماسویه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>* و العشر مقالات فی العین و علاج أمراض العین بالحدید(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درباره </ins>جراحی چشم) شاگردش حنین بن اسحاق. در سده‌های بعدی نیز چشم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشکان </ins>برجسته‌ای از ایران برخاست. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زکریا رازی|</ins>محمد بن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زکریا </ins>رازی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>* در جلد دوم الحاوی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درباره </ins>علل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کاهش </ins>دید ملاحظات بالینی شایان توجهی آورد و به تأثیر آبله در بینایی توجه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ابوالحسن طبری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>* نیز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درباه </ins>بیماری‌های چشم تحقیقات قابل توجهی دارد. ابوروح محمد بن منصور جرجانی (گرگانی) معروف به زرین دست نیز در حدود 480ق/1087م <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نورالعیون، کهن‌ترین نوشته </ins>مستقل فارسی موجود در چشم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشکی </ins>را به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رشته </ins>تحریر درآورد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سدة </del>اخیر نیز چشم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشكان </del>برجسته‌ای در سطح جهانی در ایران به فعالیت پرداخته‌اند از جمله پروفسور محمد قلی شمس( درگذشت 1375ش در تهران)، از نخستین استادان دانشگاه تهران، روش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الكترو كوآگولاسیون </del>را ابداع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد كه </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كنگره </del>بین المللی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشكی </del>پاریس در 1333ش/1954م به عنوان بهترین روش درمان تراخم شناخته و از آن تقدیر بسیار شد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سده </ins>اخیر نیز چشم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشکان </ins>برجسته‌ای در سطح جهانی در ایران به فعالیت پرداخته‌اند از جمله پروفسور محمد قلی شمس( درگذشت 1375ش در تهران)، از نخستین استادان دانشگاه تهران، روش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الکترو کوآگولاسیون </ins>را ابداع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد که </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کنگره </ins>بین المللی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشکی </ins>پاریس در 1333ش/1954م به عنوان بهترین روش درمان تراخم شناخته و از آن تقدیر بسیار شد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;کرامتی، یونس. «تاریخ پزشکی» و «دوره انتقال علوم» در '''''تاریخ جامع ایران''''' (زیر چاپ).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;کرامتی، یونس. '''کارنامه پزشکی ایران''' (زیر چاپ).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;کرامتی، یونس. «ایران» (علوم)، '''''دایره المعارف بزرگ اسلامی'''''. ج 10.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;محبوبی اردکانی، حسین. '''تاریخ تحول دانشگاه تهران و موسسات عالی آموزشی ایران'''، تهران: 1350.&lt;/ref&gt;</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''نیز نگاه کنید به'''</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </ins>'''نیز نگاه کنید به''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>پزشکی<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[</ins>پزشکی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[ابوالحسن طبری]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[ابن ماسویه]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[ایران باستان]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''مآخذ'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">: </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </ins>'''مآخذ''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1.     كرامتی، یونس. «تاریخ پزشكی» و «دورة انتقال علوم» در '''''تاریخ جامع ایران''''' (زیر چاپ).</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2.     كرامتی، یونس. '''كارنامة پزشكی ایران''' (زیر چاپ).</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3.     كرامتی، یونس. «ایران» (علوم)، '''''دایرة المعارف بزرگ اسلامی'''''. ج 10.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''4.    ''' محبوبی اردكانی، حسین. '''تاریخ تحول دانشگاه تهران و موسسات عالی آموزشی ایران'''، تهران: 1350.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''یونس کرامتی'''</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table>

Nazli https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%B4%D9%85_%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C&diff=6096&oldid=prev 2025-05-05T09:42:53Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چشم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشكي، </del>گرچه دربارة چشم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشكي </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران </del>باستان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آگاهي اندكي داريم </del>اما <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترديدي نيست </del>كه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>رشته مانند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديگر شاخه‌هاي پزشكي، تخصصي ويژه </del>محسوب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌شده </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاخه‌هاي </del>مختلف آن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز </del>روشن بوده است. مثلا «جراحان چشم» جزو چشم پزشكان به شمار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌آمدند </del>و نه كاردپزشكان (=جراحان). رواج <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسياري </del>از اصطلاحات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسي </del>چشم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشكي حتي </del>در آثار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عربي </del>دورة <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامي نيز </del>نشانة سابقة <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديرين ايرانيان </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين زمينه </del>است. مانند: مورسَرَك (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيش آمدگي </del>كوچك <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سياهي </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عنبيه </del>پس از سوراخ شدن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قرنية </del>چشم كه به سر مورچه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشبيه </del>شده است)،  شَبْكُره <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يا </del>شبكور (شب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوري</del>) و روز كور و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز روشنايا</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روشنايي </del>(روشن+ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آيي، </del>آورندة <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روشني </del>[به چشم]، نام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دسته‌اي </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرهم‌هاي </del>چشم و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز </del>نام خاص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يك داروي ويژة </del>درمان چشم). در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بيمارستان جندي‌شاپور </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز بيمارستان‌هاي </del>بزرگ سراسر جهان اسلام (كه به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تقليد </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جندي </del>شاپور ساخته شده بود)، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بخشي ويژه، داراي مدير </del>مستقل، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براي </del>چشم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشكي </del>وجود داشت كه چشم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشكاني </del>زبده در آن به كار مشغول بودند. چشم پزشكان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز </del>مانند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديگر </del>پزشكان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌بايد براي </del>گرفتن پروانة كار، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امتحاناتي </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌گذراندند </del>و به چشم پزشكان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بي </del>پروانه  و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بويژه </del>دوره‌گرد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اعتنايي نمي‌شد</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بي‌ترديد همين </del>سابقة <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديرين </del>موجب شد كه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخستين </del>آثار چشم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشكي </del>دورة <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامي </del>را پزشكان و شاگردان مكتب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشكي جندي‌شاپور بنويسند</del>. از جملة دَغَل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">العين </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تباهي </del>چشم) ابن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماسويه</del>* و ''العشر مقالات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">في العين</del>'' و ''علاج أمراض <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">العين بالحديد</del>''(دربارة <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جراحي </del>چشم) شاگردش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حنين </del>بن اسحاق. در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سده‌هاي بعدي نيز </del>چشم پزشكان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برجسته‌اي </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران </del>برخاست. محمد بن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زكريا رازي</del>* در جلد دوم ''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الحاوي</del>'' دربارة علل كاهش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديد </del>ملاحظات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">باليني شايان توجهي </del>آورد و به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأثير </del>آبله در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بينايي </del>توجه كرد. ابوالحسن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبري</del>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز </del>درباة <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بيماري‌هاي </del>چشم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحقيقات </del>قابل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توجهي </del>دارد. ابوروح محمد بن منصور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جرجاني </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گرگاني</del>) معروف به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زرين </del>دست <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز </del>در حدود 480ق/1087م ''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نورالعيون</del>''، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كهن‌ترين </del>نوشتة مستقل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسي </del>موجود در چشم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشكي </del>را به رشتة <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحرير </del>درآورد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>چشم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشكی، </ins>گرچه دربارة چشم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشكی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ایران </ins>باستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] آگاهی اندكی داریم </ins>اما <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تردیدی نیست </ins>كه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>رشته مانند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیگر شاخه‌های پزشكی، تخصصی ویژه </ins>محسوب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌شده </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاخه‌های </ins>مختلف آن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز </ins>روشن بوده است. مثلا «جراحان چشم» جزو چشم پزشكان به شمار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌آمدند </ins>و نه كاردپزشكان (=جراحان). رواج <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسیاری </ins>از اصطلاحات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسی </ins>چشم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشكی حتی </ins>در آثار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عربی </ins>دورة <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی نیز </ins>نشانة سابقة <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیرین ایرانیان </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این زمینه </ins>است. مانند: مورسَرَك (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیش آمدگی </ins>كوچك <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیاهی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عنبیه </ins>پس از سوراخ شدن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قرنیة </ins>چشم كه به سر مورچه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشبیه </ins>شده است)،  شَبْكُره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یا </ins>شبكور (شب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوری</ins>) و روز كور و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز روشنایا</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روشنایی </ins>(روشن+ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آیی، </ins>آورندة <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روشنی </ins>[به چشم]، نام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دسته‌ای </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرهم‌های </ins>چشم و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز </ins>نام خاص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یك داروی ویژة </ins>درمان چشم). در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیمارستان جندی‌شاپور </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز بیمارستان‌های </ins>بزرگ سراسر جهان اسلام (كه به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تقلید </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جندی </ins>شاپور ساخته شده بود)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بخشی ویژه، دارای مدیر </ins>مستقل، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برای </ins>چشم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشكی </ins>وجود داشت كه چشم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشكانی </ins>زبده در آن به كار مشغول بودند. چشم پزشكان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز </ins>مانند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیگر </ins>پزشكان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌باید برای </ins>گرفتن پروانة كار، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امتحاناتی </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌گذراندند </ins>و به چشم پزشكان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بی </ins>پروانه  و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بویژه </ins>دوره‌گرد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اعتنایی نمی‌شد</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بی‌تردید همین </ins>سابقة <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیرین </ins>موجب شد كه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخستین </ins>آثار چشم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشكی </ins>دورة <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی </ins>را پزشكان و شاگردان مكتب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشكی جندی‌شاپور بنویسند</ins>. از جملة دَغَل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">العین </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تباهی </ins>چشم) ابن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماسویه</ins>* و ''العشر مقالات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فی العین</ins>'' و ''علاج أمراض <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">العین بالحدید</ins>''(دربارة <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جراحی </ins>چشم) شاگردش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حنین </ins>بن اسحاق. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سده‌های بعدی نیز </ins>چشم پزشكان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برجسته‌ای </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران </ins>برخاست. محمد بن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زكریا رازی</ins>* در جلد دوم ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الحاوی</ins>'' دربارة علل كاهش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دید </ins>ملاحظات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بالینی شایان توجهی </ins>آورد و به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأثیر </ins>آبله در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بینایی </ins>توجه كرد. ابوالحسن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبری</ins>* <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز </ins>درباة <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیماری‌های </ins>چشم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحقیقات </ins>قابل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توجهی </ins>دارد. ابوروح محمد بن منصور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جرجانی </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گرگانی</ins>) معروف به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زرین </ins>دست <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز </ins>در حدود 480ق/1087م ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نورالعیون</ins>''، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كهن‌ترین </ins>نوشتة مستقل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسی </ins>موجود در چشم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشكی </ins>را به رشتة <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحریر </ins>درآورد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سدة <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اخير نيز </del>چشم پزشكان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برجسته‌اي </del>در سطح <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جهاني </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فعاليت </del>پرداخته‌اند از جمله پروفسور محمد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قلي </del>شمس( درگذشت 1375ش در تهران)، از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخستين </del>استادان دانشگاه تهران، روش الكترو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوآگولاسيون </del>را ابداع كرد كه در كنگره <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بين المللي پزشكي پاريس </del>در 1333ش/1954م به عنوان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهترين </del>روش درمان تراخم شناخته و از آن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تقدير بسيار </del>شد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سدة <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اخیر نیز </ins>چشم پزشكان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برجسته‌ای </ins>در سطح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جهانی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فعالیت </ins>پرداخته‌اند از جمله پروفسور محمد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قلی </ins>شمس( درگذشت 1375ش در تهران)، از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخستین </ins>استادان دانشگاه تهران، روش الكترو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوآگولاسیون </ins>را ابداع كرد كه در كنگره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بین المللی پزشكی پاریس </ins>در 1333ش/1954م به عنوان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهترین </ins>روش درمان تراخم شناخته و از آن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تقدیر بسیار </ins>شد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;نیز نگاه کنید به&#039;&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;نیز نگاه کنید به&#039;&#039;&#039;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9">خط ۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039;:  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039;:  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1.     <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرامتي، يونس</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«تاريخ پزشكي» </del>و «دورة انتقال علوم» در '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاريخ </del>جامع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران</del>''''' (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زير </del>چاپ).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1.     <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرامتی، یونس</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«تاریخ پزشكی» </ins>و «دورة انتقال علوم» در '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ </ins>جامع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران</ins>''''' (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زیر </ins>چاپ).</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>2.     <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرامتي، يونس</del>. '''كارنامة <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشكي ايران</del>''' (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زير </del>چاپ).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>2.     <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرامتی، یونس</ins>. '''كارنامة <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشكی ایران</ins>''' (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زیر </ins>چاپ).</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>3.     <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرامتي، يونس</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«ايران» </del>(علوم)، '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دايرة </del>المعارف بزرگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامي</del>'''''. ج 10.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>3.     <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرامتی، یونس</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«ایران» </ins>(علوم)، '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرة </ins>المعارف بزرگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی</ins>'''''. ج 10.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''4.    ''' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محبوبي اردكاني، حسين</del>. '''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاريخ </del>تحول دانشگاه تهران و موسسات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عالي آموزشي ايران</del>'''، تهران: 1350.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''4.    ''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محبوبی اردكانی، حسین</ins>. '''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ </ins>تحول دانشگاه تهران و موسسات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عالی آموزشی ایران</ins>'''، تهران: 1350.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;یونس کرامتی&#039;&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;یونس کرامتی&#039;&#039;&#039;</div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%B4%D9%85_%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C&diff=1632&oldid=prev 2024-08-22T04:53:35Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «چشم پزشكي، گرچه دربارة چشم پزشكي در ايران باستان آگاهي اندكي داريم اما ترديدي نيست كه اين رشته مانند ديگر شاخه‌هاي پزشكي، تخصصي ويژه محسوب مي‌شده و شاخه‌هاي مختلف آن نيز روشن بوده است. مثلا «جراحان چشم» جزو چشم پزشكان به شمار مي‌آمدند و نه...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>چشم پزشكي، گرچه دربارة چشم پزشكي در ايران باستان آگاهي اندكي داريم اما ترديدي نيست كه اين رشته مانند ديگر شاخه‌هاي پزشكي، تخصصي ويژه محسوب مي‌شده و شاخه‌هاي مختلف آن نيز روشن بوده است. مثلا «جراحان چشم» جزو چشم پزشكان به شمار مي‌آمدند و نه كاردپزشكان (=جراحان). رواج بسياري از اصطلاحات فارسي چشم پزشكي حتي در آثار عربي دورة اسلامي نيز نشانة سابقة ديرين ايرانيان در اين زمينه است. مانند: مورسَرَك (پيش آمدگي كوچك سياهي در عنبيه پس از سوراخ شدن قرنية چشم كه به سر مورچه تشبيه شده است)،  شَبْكُره يا شبكور (شب كوري) و روز كور و نيز روشنايا/روشنايي (روشن+ آيي، آورندة روشني [به چشم]، نام دسته‌اي از مرهم‌هاي چشم و نيز نام خاص يك داروي ويژة درمان چشم). در بيمارستان جندي‌شاپور و نيز بيمارستان‌هاي بزرگ سراسر جهان اسلام (كه به تقليد از جندي شاپور ساخته شده بود)، بخشي ويژه، داراي مدير مستقل، براي چشم پزشكي وجود داشت كه چشم پزشكاني زبده در آن به كار مشغول بودند. چشم پزشكان نيز مانند ديگر پزشكان مي‌بايد براي گرفتن پروانة كار، امتحاناتي را مي‌گذراندند و به چشم پزشكان بي پروانه  و بويژه دوره‌گرد اعتنايي نمي‌شد. بي‌ترديد همين سابقة ديرين موجب شد كه نخستين آثار چشم پزشكي دورة اسلامي را پزشكان و شاگردان مكتب پزشكي جندي‌شاپور بنويسند. از جملة دَغَل العين (تباهي چشم) ابن ماسويه* و &#039;&#039;العشر مقالات في العين&#039;&#039; و &#039;&#039;علاج أمراض العين بالحديد&#039;&#039;(دربارة جراحي چشم) شاگردش حنين بن اسحاق. در سده‌هاي بعدي نيز چشم پزشكان برجسته‌اي از ايران برخاست. محمد بن زكريا رازي* در جلد دوم &#039;&#039;الحاوي&#039;&#039; دربارة علل كاهش ديد ملاحظات باليني شايان توجهي آورد و به تأثير آبله در بينايي توجه كرد. ابوالحسن طبري* نيز درباة بيماري‌هاي چشم تحقيقات قابل توجهي دارد. ابوروح محمد بن منصور جرجاني (گرگاني) معروف به زرين دست نيز در حدود 480ق/1087م &#039;&#039;نورالعيون&#039;&#039;، كهن‌ترين نوشتة مستقل فارسي موجود در چشم پزشكي را به رشتة تحرير درآورد.<br /> <br /> در سدة اخير نيز چشم پزشكان برجسته‌اي در سطح جهاني در ايران به فعاليت پرداخته‌اند از جمله پروفسور محمد قلي شمس( درگذشت 1375ش در تهران)، از نخستين استادان دانشگاه تهران، روش الكترو كوآگولاسيون را ابداع كرد كه در كنگره بين المللي پزشكي پاريس در 1333ش/1954م به عنوان بهترين روش درمان تراخم شناخته و از آن تقدير بسيار شد.<br /> <br /> &#039;&#039;&#039;نیز نگاه کنید به&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> &#039;&#039;&#039;پزشکی&#039;&#039;&#039; <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039;: <br /> <br /> 1.     كرامتي، يونس. «تاريخ پزشكي» و «دورة انتقال علوم» در &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ جامع ايران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; (زير چاپ).<br /> <br /> 2.     كرامتي، يونس. &#039;&#039;&#039;كارنامة پزشكي ايران&#039;&#039;&#039; (زير چاپ).<br /> <br /> 3.     كرامتي، يونس. «ايران» (علوم)، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دايرة المعارف بزرگ اسلامي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ج 10.<br /> <br /> &#039;&#039;&#039;4.    &#039;&#039;&#039; محبوبي اردكاني، حسين. &#039;&#039;&#039;تاريخ تحول دانشگاه تهران و موسسات عالي آموزشي ايران&#039;&#039;&#039;، تهران: 1350.<br /> <br /> &#039;&#039;&#039;یونس کرامتی&#039;&#039;&#039;</div>

Samei