https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%86%D8%BA%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%A8%DB%8C%D9%84 2026-06-22T10:59:21Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%BA%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%A8%DB%8C%D9%84&diff=5664&oldid=prev 2025-05-03T19:45:08Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۴۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l22">خط ۲۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سهم الدین خزائی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سهم الدین خزائی</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تاریخ]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تاریخ و باستان شناسی]]</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-4627:rev-5664:php=table --> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%BA%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%A8%DB%8C%D9%84&diff=4627&oldid=prev 2025-04-26T12:21:01Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۶ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۲۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[چغازنبیل]]'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">: </del>تپه‌ای باستانی در نزدیک شوش. نام این محوطه بیانگر تل‌ یا تپه‌ای به شکل زنبیل است که حالت برگشته دارد&lt;ref&gt;گیرشمن، رومن، '''''چغازنبیل (دور- اونتاش)'''''، ترجمه اصغر کریمی، تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور، 1373، ج1، ص21.&lt;/ref&gt;.  از این رو به تپه‌ سبدی (چغا + زنبیل) مشور است. شهر باستانی چغازنبیل در 30  کیلومتری جنوب شرقی شوش در حاشیه فلاتی مشرف به رودخانه آبریز و جنگل پوشیده از درختان گز قرار دارد. در سال 1304ه‍.ش (1925م) به دنبال بررسی های هوایی زمین‌شناسی تپه‌ای باستانی کشف شد که بوسیله دو آجر مکتوب پیدا شده در آن متوجه شدند که تپه یکی از معابد ایلامی بوده که توسط اونتاش گال پادشاه ایلام (1245- 1265ق. م) بنا شده است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. در 1325ه‍. ش (1946م) به دنبال کاوشهای کنت دوم کنم، پروفسور رومن گیرشمن عملیات خاکبرداری آنجا را از نو آغاز کرد که تمام بنای زیگورات چغازنبیل از خاک بیرون آمد. چغازنبیل یا دور- اونتاش (شهر اونتاش) شهرکی مذهبی بوده که در دوره شکوفایی و تولد دوباره ایلام ساخته شده و قبل از پایان یافتن سلسله خاندان پادشاهی تحت ضربات دشمن رنگ باخته، بنابر این تمام آنچه که این شهرک دارد برگرفته ذوق و قریحه ایلامی است&lt;ref&gt;افشار سیستانی، ایرج، '''''خوزستان و تمدن دیرینهآن'''''، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1373، ج 1، صص 12- 311.&lt;/ref&gt;</del>.  <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این پشته وسیع توسط اونتاش گال انتخاب شد تا در آن شهرکی مذهبی برپا و تبدیل به مرکزی زیارتی برای مردم ایلام شود&lt;ref&gt;مجیدزاده، یوسف، '''''تاریخ و تمدن ایلام'''''، مرکز نشر دانشگاهی، 1370، ص 20.&lt;/ref&gt;.  این در حالی است که هنر ایلام در زمان این فرمانروا به نقطه شکوه و بی‌نظیری رسیده بود و تمام این شکوه در ساخت بنا بکار رفته است&lt;ref&gt;هنیتس، والتر، '''''دنیای گمشده ایلام'''''، ترجمه فیروزنیا،  تهران: علمی و فرهنگی، چاپ دوم 1376، ص 196.&lt;/ref&gt;.  بیشتر کار ساخت چغازنبیل مربوط به همین پادشاه بوده و شاهان بعدی نقش کمتری در این طرح داشته‌اند و شاه و درباریان در این دوران فقط به هنگام جشنها و مراسم بزرگ مذهبی به این شهرک می‌آمدند. شهر در نزدیکی ساحل‌رود بنا شده و مکان آن به نحوی انتخاب شده که بر تمام دشت اشراف داشته باشد. شهر که در حد شرقی آبریز و در مقابل کوهساری برپا شده توسط این مانع عظیم و غیرقابل عبور در در امان بود. شهر در درون سه حصار خشتی متحدالمرکز بنا شده. در میان شهر، «تنس» یا محله مقدسی قرار گرفته و حصاری پیرامون آن را احاطه کرده و محوطه چهارگوشی را تشکیل داده که هر ضلع آن بالغ بر چهار صد متر بوده و در وسط این محله بقایای زیگورات عظیم و مستحکمی دیده می‌شود. چغازنبیل با سه نوع خشت ساخته شده است. خشت خام، خشت پخته (آجر) و خشت خامی که با خشت پخته کوبیده یا شکسته مخلوط شده است&lt;ref&gt;مجیدزاده، همان، ص 50 و 78.&lt;/ref&gt;. </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:455b48129277e8787ec8c83e.jpg|بندانگشتی|چغازنبیل، قابل بازیابی از https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/ahvaz/chogha-zanbil-ziggurat]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[چغازنبیل]]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">،</ins>''' تپه‌ای باستانی در نزدیک شوش. نام این محوطه بیانگر تل‌ یا تپه‌ای به شکل زنبیل است که حالت برگشته دارد&lt;ref&gt;گیرشمن، رومن، '''''چغازنبیل (دور- اونتاش)'''''، ترجمه اصغر کریمی، تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور، 1373، ج1، ص21.&lt;/ref&gt;.  از این رو به تپه‌ سبدی (چغا + زنبیل) مشور است. شهر باستانی چغازنبیل در 30  کیلومتری جنوب شرقی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>شوش<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در حاشیه فلاتی مشرف به رودخانه آبریز و جنگل پوشیده از درختان گز قرار دارد. در سال 1304ه‍.ش (1925م) به دنبال بررسی های هوایی زمین‌شناسی تپه‌ای باستانی کشف شد که بوسیله دو آجر مکتوب پیدا شده در آن متوجه شدند که تپه یکی از معابد ایلامی بوده که توسط اونتاش گال پادشاه ایلام (1245- 1265ق. م) بنا شده است.   </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارتفاع زیگورات تماماً با خشت خام ساخته که با روکار آجری به ضخامت 2 متر پوشیده شده است، به فاصله هر ده رج آجر یک رج آن کتیبه‌دارد </del>(به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خط ایلامی) است و این کتیبه‌ها بیانگر این است </del>که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنا را اونتاش گال به رب‌النوع این شوشی ناک وقف کرده است. </del>زیگورات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به صورت پله پله ساخته شده و هر طبقهآن بر روی طبقه پایین‌تر قرار گرفته و ابعاد آن کوچکتر </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبقه زیرین است و بنا احتمالاً پنج طبقه بوده است. در اطراف زیگورات پلکان عظیمی طبقه‌هایی پایین‌ را به طبقه‌های بالاتر مربوط می‌سازد</del>. دور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساختمان مرکزی را دیواری گرفته که در آن هفت دروازه وجود دارد. در فاصله بین دیوار پیرامون زیگورات و دیوار وسیعی که دور این </del>شهر مذهبی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را فرا گرفته ساختمانهای دیگری نیز دیده می‌شوند از جمله: آرامگاههایی </del>که در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زیر زمین برای خانواده سلطنتی بنا شده‌اند &lt;ref&gt;  آمیه، پیر، '''''تاریخ عیلام'''''، ترجمه شیرین بیانی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1349، صص 55- 53.&lt;/ref&gt; معبدها </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساختمانهای دیگری با حجم کوچکتر در پیرامون ساختمان مرکز زیگورات </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در محوطه حیاطهای جانبی برای خدایان دیگر ایلامی </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جمله هومبان، هیشمیتیک، روهوراتر، چهار جفت خدا </del>تحت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عنوان «نپراتپ» (الهه‌های روزی‌دهنده) پینیکیر الهه مادر قدیم شوش </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیگر خدایان. ورودی معابد </del>ایلامی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بوسیله مجسمه‌های شیر، گاو نر و نوعی سگ محافظت می‌شد</del>&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کامرون، جورج، </del>'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران در سپیده دم تاریخ</del>'''''، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمه حسن انوشه، </del>تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علمی </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرهنگی، 1365، </del>صص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">64 و 79</del>- <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">77</del>.&lt;/ref&gt;.در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محوطه شهر ساختمان جالبی </del>برای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصفیه آب مصرفی </del>مردم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهر وجود داشته که با اصول علمی پیشرفته‌ای ساخته شده بوده</del>&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نگهبان، عزت‌الله، </del>'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهرنشین و شهرسازی از هزاره چهارم تا هزاره اول''''' ق. م نظر اجمالی به شهرنشینی </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهرسازی، به کوشش محمد یوسف کیانی، تهران: هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران 1365، صص 35- 34.&lt;/ref&gt;. توسط یک قطعه ظرف سفالی نشانی از اشغال شهر توسط هخامنشیان در دست داریم، در زمان اشکانیان نیز شهر با یک اشغال فصلی از جانب شبانان کوچ‌نشین یا نیمه کوچ‌نشین مواجه شده است. در قرن هفدهم میلادی نیز اقامتگاه کوچکی توسط یکی از حاکمان محلی در اینجا بنا شده است&lt;ref&gt;نگبهان، عزت‌الله، '''''راهنمای موزه و حفاری هفت‌تپه</del>'''''، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اداره کل موزه‌ها، تهران: وزارت فرهنگ و هنر 1351، </del>ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">83‌</del>. &lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در 1325ه‍. ش </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1946م) </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دنبال کاوشهای کنت دوم کنم، پروفسور رومن گیرشمن عملیات خاکبرداری آنجا را از نو آغاز کرد </ins>که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تمام بنای </ins>زیگورات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چغازنبیل </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خاک بیرون آمد</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چغازنبیل یا </ins>دور<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- اونتاش (</ins>شهر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اونتاش) شهرکی </ins>مذهبی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بوده </ins>که در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوره شکوفایی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تولد دوباره ایلام ساخته شده </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قبل </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پایان یافتن سلسله خاندان پادشاهی </ins>تحت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ضربات دشمن رنگ باخته، بنابر این تمام آنچه که این شهرک دارد برگرفته ذوق </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قریحه </ins>ایلامی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است</ins>&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افشار سیستانی، ایرج، </ins>'''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خوزستان و تمدن دیرینهآن</ins>'''''، تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارشاد اسلامی، 1373، ج 1، </ins>صص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">12</ins>- <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">311</ins>.&lt;/ref&gt;. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> این پشته وسیع توسط اونتاش گال انتخاب شد تا </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن شهرکی مذهبی برپا و تبدیل به مرکزی زیارتی </ins>برای مردم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ایلام]] شود</ins>&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجیدزاده، یوسف، </ins>'''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تمدن ایلام</ins>'''''، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرکز نشر دانشگاهی، 1370، </ins>ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">20</ins>.&lt;/ref&gt;. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">  </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این در حالی است که هنر ایلام در زمان این فرمانروا </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نقطه شکوه و بی‌نظیری رسیده بود و تمام این شکوه در ساخت بنا بکار رفته است&lt;ref&gt;هنیتس، والتر، '''''دنیای گمشده ایلام'''''، ترجمه فیروزنیا،  تهران: علمی و فرهنگی، چاپ دوم 1376، ص 196.&lt;/ref&gt;. بیشتر کار ساخت چغازنبیل مربوط به همین پادشاه بوده و شاهان بعدی نقش کمتری در این طرح داشته‌اند و شاه و درباریان در این دوران فقط به هنگام جشنها و مراسم بزرگ مذهبی به این شهرک می‌آمدند. شهر در نزدیکی ساحل‌رود بنا شده و مکان آن به نحوی انتخاب شده که بر تمام دشت اشراف داشته باشد. شهر که در حد شرقی آبریز و در مقابل کوهساری برپا شده توسط این مانع عظیم و غیرقابل عبور در در امان بود. شهر در درون سه حصار خشتی متحدالمرکز بنا شده. در میان شهر، «تنس» یا محله مقدسی قرار گرفته و حصاری پیرامون آن را احاطه کرده و محوطه چهارگوشی را تشکیل داده که هر ضلع آن بالغ بر چهار صد متر بوده و در وسط این محله بقایای زیگورات عظیم و مستحکمی دیده می‌شود. چغازنبیل با سه نوع خشت ساخته شده است. خشت خام، خشت پخته (آجر) و خشت خامی که با خشت پخته کوبیده یا شکسته مخلوط شده است&lt;ref&gt;مجیدزاده، همان، ص 50 و 78.&lt;/ref&gt;. </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارتفاع زیگورات تماماً با خشت خام ساخته که با روکار آجری به ضخامت 2 متر پوشیده شده است، به فاصله هر ده رج آجر یک رج آن کتیبه‌دارد (به خط ایلامی) است و این کتیبه‌ها بیانگر این است که بنا را اونتاش گال به رب‌النوع این شوشی ناک وقف کرده است. زیگورات به صورت پله پله ساخته شده و هر طبقهآن بر روی طبقه پایین‌تر قرار گرفته و ابعاد آن کوچکتر از طبقه زیرین است و بنا احتمالاً پنج طبقه بوده است. در اطراف زیگورات پلکان عظیمی طبقه‌هایی پایین‌ را به طبقه‌های بالاتر مربوط می‌سازد. دور ساختمان مرکزی را دیواری گرفته که در آن هفت دروازه وجود دارد. در فاصله بین دیوار پیرامون زیگورات و دیوار وسیعی که دور این شهر مذهبی را فرا گرفته ساختمانهای دیگری نیز دیده می‌شوند از جمله: آرامگاههایی که در زیر زمین برای خانواده سلطنتی بنا شده‌اند &lt;ref&gt;  آمیه، پیر، '''''تاریخ عیلام'''''، ترجمه شیرین بیانی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1349، صص 55- 53.&lt;/ref&gt; معبدها و ساختمانهای دیگری با حجم کوچکتر در پیرامون ساختمان مرکز زیگورات و در محوطه حیاطهای جانبی برای خدایان دیگر ایلامی از جمله هومبان، هیشمیتیک، روهوراتر، چهار جفت خدا تحت عنوان «نپراتپ» (الهه‌های روزی‌دهنده) پینیکیر الهه مادر قدیم شوش و دیگر خدایان. ورودی معابد ایلامی بوسیله مجسمه‌های شیر، گاو نر و نوعی سگ محافظت می‌شد&lt;ref&gt;کامرون، جورج، '''''ایران در سپیده دم تاریخ'''''، ترجمه حسن انوشه، تهران: علمی و فرهنگی، 1365، صص 64 و 79- 77.&lt;/ref&gt;. </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ == </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در محوطه شهر ساختمان جالبی برای تصفیه آب مصرفی مردم شهر وجود داشته که با اصول علمی پیشرفته‌ای ساخته شده بوده&lt;ref&gt;نگهبان، عزت‌الله، '''''شهرنشین و شهرسازی از هزاره چهارم تا هزاره اول''''' ق. م نظر اجمالی به شهرنشینی و شهرسازی، به کوشش محمد یوسف کیانی، تهران: هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران 1365، صص 35- 34.&lt;/ref&gt;. توسط یک قطعه ظرف سفالی نشانی از اشغال شهر توسط هخامنشیان در دست داریم، در زمان اشکانیان نیز شهر با یک اشغال فصلی از جانب شبانان کوچ‌نشین یا نیمه کوچ‌نشین مواجه شده است. در قرن هفدهم میلادی نیز اقامتگاه کوچکی توسط یکی از حاکمان محلی در اینجا بنا شده است&lt;ref&gt;نگبهان، عزت‌الله، '''''راهنمای موزه و حفاری هفت‌تپه'''''، اداره کل موزه‌ها، تهران: وزارت فرهنگ و هنر 1351، ص 83‌. &lt;/ref&gt;. </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[ایلام]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[شوش]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دانشنامه ایران  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). </ins>دانشنامه ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سهم الدین خزائی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سهم الدین خزائی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">   </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%BA%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%A8%DB%8C%D9%84&diff=2532&oldid=prev 2025-01-15T18:59:19Z

<p></p> <a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%BA%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%A8%DB%8C%D9%84&amp;diff=2532&amp;oldid=768">نمایش تغییرات</a>

Nazli https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%86%D8%BA%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%A8%DB%8C%D9%84&diff=768&oldid=prev 2024-08-13T16:45:11Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;چغازنبيل&#039;&#039;&#039;: تپه‌اي باستاني در نزديك شوش. نام اين محوطه بيانگر تل‌ يا تپه‌اي به شكل زنبيل است كه حالت برگشته دارد.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; از اين رو به تپه‌ سبدي (چغا + زنبيل) مشور است. شهر باستاني چغازنبيل در 30  كيلومتري جنوب شرقي شوش در حاشية فلاتي مشرف به رود...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;چغازنبيل&#039;&#039;&#039;: تپه‌اي باستاني در نزديك شوش. نام اين محوطه بيانگر تل‌ يا تپه‌اي به شكل زنبيل است كه حالت برگشته دارد.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; از اين رو به تپه‌ سبدي (چغا + زنبيل) مشور است. شهر باستاني چغازنبيل در 30  كيلومتري جنوب شرقي شوش در حاشية فلاتي مشرف به رودخانة آبريز و جنگل پوشيده از درختان گز قرار دارد. در سال 1304ه‍.ش (1925م) به دنبال بررسيهاي هوايي زمين‌شناسي تپه‌اي باستاني كشف شد كه بوسيلة دو آجر مكتوب پيدا شده در آن متوجه شدند كه تپه يكي از معابد ايلامي بوده كه توسط اونتاش گال پادشاه ايلام (1245- 1265ق. م) بنا شده است. در 1325ه‍. ش (1946م) به دنبال كاوشهاي كنت دومكنم، پروفسور رومن گيرشمن عمليات خاكبرداري آنجا را از نو آغاز كرد كه تمام بناي زيگورات چغازنبيل از خاك بيرون آمد. چغازنبيل يا دور- اونتاش (شهر اونتاش) شهركي مذهبي بوده كه در دورة شكوفايي و تولد دوبارة ايلام ساخته شده و قبل از پايان يافتن سلسله خاندان پادشاهي تحت ضربات دشمن رنگ باخته، بنابر اين تمام آنچه كه اين شهرك دارد برگرفته ذوق و قريحة ايلامي است.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; اين پشتة وسيع توسط اونتاش گال انتخاب شد تا در آن شهركي مذهبي برپا و تبديل به مركزي زيارتي براي مردم ايلام شود.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; اين در حالي است كه هنر ايلام در زمان اين فرمانروا به نقطة شكوه و بي‌نظيري رسيده بود و تمام اين شكوه در ساخت بنا بكار رفته است.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; بيشتر كار ساخت چغازنبيل مربوط به همين پادشاه بوده و شاهان بعدي نقش كمتري در اين طرح داشته‌اند و شاه و درباريان در اين دوران فقط به هنگام جشنها و مراسم بزرگ مذهبي به اين شهرك مي‌آمدند. شهر در نزديكي ساحل‌رود بنا شده و مكان آن به نحوي انتخاب شده كه بر تمام دشت اشراف داشته باشد. شهر كه در حد شرقي آبريز و در مقابل كوهساري برپا شده توسط اين مانع عظيم و غيرقابل عبور در در امان بود. شهر در درون سه حصار خشتي متحدالمركز بنا شده. در ميان شهر، «تنس» يا محلة مقدسي قرار گرفته و حصاري پيرامون آن را احاطه كرده و محوطة چهارگوشي را تشكيل داده كه هر ضلع آن بالغ بر چهار صد متر بوده و در وسط اين محله بقاياي زيگورات عظيم و مستحكمي ديده مي‌شود. چغازنبيل با سه نوع خشت ساخته شده است. خشت خام، خشت پخته (آجر) و خشت خامي كه با خشت پخته كوبيده يا شكسته مخلوط شده است.&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; <br /> <br /> ارتفاع زيگورات تماماً با خشت خام ساخته كه با روكار آجري به ضخامت 2 متر پوشيده شده است، به فاصلة هر ده رج آجر يك رج آن كتيبه‌دارد (به خط ايلامي) است و اين كتيبه‌ها بيانگر اين است كه بنا را اونتاش گال به رب‌النوع اينشوشيناك وقف كرده است. زيگورات به صورت پله پله ساخته شده و هر طبقة آن بر روي طبقة پايين‌تر قرار گرفته و ابعاد آن كوچكتر از طبقة زيرين است و بنا احتمالاً پنج طبقه بوده است. در اطراف زيگورات پلكان عظيمي طبقه‌هايي پايين‌ را به طبقه‌هاي بالاتر مربوط مي‌سازد. دور ساختمان مركزي را ديواري گرفته كه در آن هفت دروازه وجود دارد. در فاصلة بين ديوار پيرامون زيگورات و ديوار وسيعي كه دور اين شهر مذهبي را فرا گرفته ساختمانهاي ديگري نيز ديده مي‌شوند از جمله: آرامگاههايي كه در زير زمين براي خانوادة سلطنتي بنا شده‌اند&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; معبدها و ساختمانهاي ديگري با حجم كوچكتر در پيرامون ساختمان مركز زيگورات و در محوطة حياطهاي جانبي براي خدايان ديگر ايلامي از جمله هومبان، هيشميتيك، روهوراتر، چهار جفت خدا تحت عنوان «نپراتپ» (الهه‌هاي روزي‌دهنده) پينيكير الهة مادر قديم شوش و ديگر خدايان. ورودي معابد ايلامي بوسيلة مجسمه‌هاي شير، گاو نر و نوعي سگ محافظت مي‌شد.&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; در محوطة شهر ساختمان جالبي براي تصفية آب مصرفي مردم شهر وجود داشته كه با اصول علمي پيشرفته‌اي ساخته شده بوده.&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; توسط يك قطعة ظرف سفالي نشاني از اشغال شهر توسط هخامنشيان در دست داريم، در زمان اشكانيان نيز شهر با يك اشغال فصلي از جانب شبانان كوچ‌نشين يا نيمه كوچ‌نشين مواجه شده است. در قرن هفدهم ميلادي نيز اقامتگاه كوچكي توسط يكي از حاكمان محلي در اينجا بنا شده است.&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt; <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;منابع و مآخذ:&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; <br /> <br /> 1-    گيرشمن، رومن، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;چغازنبيل (دور- اونتاش)&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، ترجمه اصغر كريمي، تهران: سازمان ميراث فرهنگي كشور، 1373، ج1، ص21.<br /> <br /> 2-    افشار سيستاني، ايرج، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;خوزستان و تمدن ديرينة آن&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، 1373، ج 1، صص 12- 311.<br /> <br /> 3-    مجيدزاده، يوسف، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ و تمدن ايلام&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، مركز نشر دانشگاهي، 1370، ص 20.<br /> <br /> 4-    هنيتس، والتر، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دنياي گمشدة عيلام&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، ترجمه فيروزنيا،  تهران: علمي و فرهنگي، چاپ دوم 1376، ص 196.<br /> <br /> 5-    مجيدزاده، همان، ص 50 و 78.<br /> <br /> 6-    آميه، پير، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ عيلام&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، ترجمه شيرين بياني، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1349، صص 55- 53.<br /> <br /> 7-    كامرون، جورج، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ايران در سپيده دم تاريخ&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، ترجمه حسن انوشه، تهران: علمي و فرهنگي، 1365، صص 64 و 79- 77.<br /> <br /> 8-    نگهبان، عزت‌الله، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;شهرنشين و شهرسازي از هزارة چهارم تا هزارة اول&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; ق. م نظر اجمالي به شهرنشيني و شهرسازي، به كوشش محمد يوسف كياني، تهران: هواپيمايي جمهوري اسلامي ايران 1365، صص 35- 34.<br /> <br /> 9-    نگبهان، عزت‌الله، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;راهنماي موزه و حفاري هفت‌تپه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، اداره كل موزه‌ها، تهران: وزارت فرهنگ و هنر 1351، ص 83‌. <br /> <br /> <br /> سهم الدین خزائی</div>

Samei