https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%A9%D8%A7%D8%BA%D8%B0کاغذ - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-20T13:13:41Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%BA%D8%B0&diff=13945&oldid=prevSamei در ۲۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۲۰2026-02-20T20:20:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۲۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l32">خط ۳۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>میترا صمیعی</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://aris.atu.ac.ir/samiei </ins>میترا صمیعی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://aris.atu.ac.ir/samiei دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علامه طباطبائی]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:رسانه ها و ارتباطات]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:رسانه ها و ارتباطات]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ارتباطات]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%BA%D8%B0&diff=4917&oldid=prevSamei در ۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۵۹2025-04-30T10:59:32Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۵۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l33">خط ۳۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۳:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>میترا صمیعی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>میترا صمیعی</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:رسانه ها و ارتباطات]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ارتباطات]]</ins></div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%BA%D8%B0&diff=3090&oldid=prevSamei در ۱۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۳۴2025-04-13T18:34:55Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۳۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5">خط ۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> از مشهورترین شهرهای ایران که در کاغذسازی شهرت داشته، خونا یا خونج بوده که در زمان یاقوت حموی (د 626ق/ 1228م) به كاغذ كُنان معروف بوده است<ref name=":1">مصاحب، غلامحسين. '''''دايرهالمعارف فارسی'''''. ذيل «كاغذ».</ref>. مهمترین كاغذهایی كه پس از ورود كاغذ به ایران تولید شد، عبارت است از: </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> از مشهورترین شهرهای ایران که در کاغذسازی شهرت داشته، خونا یا خونج بوده که در زمان یاقوت حموی (د 626ق/ 1228م) به كاغذ كُنان معروف بوده است<ref name=":1">مصاحب، غلامحسين. '''''دايرهالمعارف فارسی'''''. ذيل «كاغذ».</ref>. مهمترین كاغذهایی كه پس از ورود كاغذ به ایران تولید شد، عبارت است از: </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ فرعونی: از انواع كاغذهای ساخت خراسان بود كه تا قرن پنجم هجری رواج داشت و این نوع كاغذ با پاپیروس مصری رقابت میكرد. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>كاغذ فرعونی: از انواع كاغذهای ساخت خراسان بود كه تا قرن پنجم هجری رواج داشت و این نوع كاغذ با پاپیروس مصری رقابت میكرد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>كاغذ جعفری: از جمله كاغذهای خراسانی در زمان برمكیان ساخته میشد و به جعفر برمكی منسوب است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ جعفری: از جمله كاغذهای خراسانی در زمان برمكیان ساخته میشد و به جعفر برمكی منسوب است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>كاغذ سمرقندی: نوعی كاغذ خوب و بسیار نیكو بود كه در سمرقند ساخته و به بیشتر شهرهای اسلامی صادر میشد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>كاغذ طاهری: از كاغذهای خراسانی و منسوب به طاهر دوم از امرای طاهری خراسان است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ سمرقندی: نوعی كاغذ خوب و بسیار نیكو بود كه در سمرقند ساخته و به بیشتر شهرهای اسلامی صادر میشد. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>كاغذ طلحی: نوعی كاغذ خراسانی كه به طلحه بن طاهر منسوب است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>كاغذ سلطانی: نوعی كاغذ كه به دلیل مرغوب بودنش به این نام شهرت یافته بود. برخی معتقدند به سبب قطع آن به این نام معروف شده است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ طاهری: از كاغذهای خراسانی و منسوب به طاهر دوم از امرای طاهری خراسان است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>كاغذ خطایی یا ختایی: نوعی كاغذ كه در ختا ساخته میشد و كاغذیان و كاتبان خراسانی با آن آشنا بودند و از آن استفاده میكردند. این نوع كاغذ در جهان اسلام به نام كاغذ چینی معروف بود.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>كاغذ خراسانی: كاغذهایی از كتان كه در خراسان ساخته میشد. ابن ندیم میگوید كه این كاغذها در زمان امویان و به قولی در عهد بنیعباس رواج یافته است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ طلحی: نوعی كاغذ خراسانی كه به طلحه بن طاهر منسوب است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>كاغذ خونجی: نوعی كاغذ ایرانی بود كه در خونا یا خونج از شهرهای آذربایجان ساخته میشد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>كاغذ مأمونی: ظاهراً از كاغذهای خراسانی بود كه به روزگار مأمون خلیفه ساخته میشده است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ سلطانی: نوعی كاغذ كه به دلیل مرغوب بودنش به این نام شهرت یافته بود. برخی معتقدند به سبب قطع آن به این نام معروف شده است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>كاغذ منصوری: گونهای از كاغذهای خراسانی كه به منصور كاغذی(د423ق/ 1031م) از اهالی سمرقند منسوب بوده است<ref>مزينانی، علی. '''''كتابخانه''''' '''''و''''' '''''كتابداری'''''. تهران: سمت، 1379، ص 46- 47.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ خطایی یا ختایی: نوعی كاغذ كه در ختا ساخته میشد و كاغذیان و كاتبان خراسانی با آن آشنا بودند و از آن استفاده میكردند. این نوع كاغذ در جهان اسلام به نام كاغذ چینی معروف بود. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ خراسانی: كاغذهایی از كتان كه در خراسان ساخته میشد. ابن ندیم میگوید كه این كاغذها در زمان امویان و به قولی در عهد بنیعباس رواج یافته است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ خونجی: نوعی كاغذ ایرانی بود كه در خونا یا خونج از شهرهای آذربایجان ساخته میشد. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ مأمونی: ظاهراً از كاغذهای خراسانی بود كه به روزگار مأمون خلیفه ساخته میشده است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ منصوری: گونهای از كاغذهای خراسانی كه به منصور كاغذی(د423ق/ 1031م) از اهالی سمرقند منسوب بوده است<ref>مزينانی، علی. '''''كتابخانه''''' '''''و''''' '''''كتابداری'''''. تهران: سمت، 1379، ص 46- 47.</ref>. </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این نوع كاغذها در بسیاری از شهرهای ایران استفاده میشدند تا اینكه برای تولید كاغذ تحریر و چاپ و انواع دیگر آن در 1346 شركتی به نام شركت سهامی كاغذ پارس تشكیل و در هفت تپه خوزستان اقدام به تأسیس كارخانه كاغذسازی كرد<ref name=":1" />، كه از تفاله نیشكر، كاغذ چاپ و تحریر تولید میكند. كارخانههای دیگری نیز در شمال كشور احداث شده است كه از چوب جنگلهای شمال ایران، چوب صنوبر، تفاله نیشكر و كاغذهای باطله، كاغذهای چاپ و تحریری تولید میكند. همچنین طرحهایی برای بازیافت كاغذ از مواد مصرف شده و زاید در دست بررسی است. ایران امكانات لازم را برای خودكفایی در تولید كاغذ دارد و اگر بخواهد نیازهای خود را با تولید داخلی و بدون واردات از كشورهای دیگر تأمین كند، خواستهاش با احداث چند كارخانه كاغذسازی به خوبی تأمین خواهد شد. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این نوع كاغذها در بسیاری از شهرهای ایران استفاده میشدند تا اینكه برای تولید كاغذ تحریر و چاپ و انواع دیگر آن در 1346 شركتی به نام شركت سهامی كاغذ پارس تشكیل و در هفت تپه خوزستان اقدام به تأسیس كارخانه كاغذسازی كرد<ref name=":1" />، كه از تفاله نیشكر، كاغذ چاپ و تحریر تولید میكند. كارخانههای دیگری نیز در شمال كشور احداث شده است كه از چوب جنگلهای شمال ایران، چوب صنوبر، تفاله نیشكر و كاغذهای باطله، كاغذهای چاپ و تحریری تولید میكند. همچنین طرحهایی برای بازیافت كاغذ از مواد مصرف شده و زاید در دست بررسی است. ایران امكانات لازم را برای خودكفایی در تولید كاغذ دارد و اگر بخواهد نیازهای خود را با تولید داخلی و بدون واردات از كشورهای دیگر تأمین كند، خواستهاش با احداث چند كارخانه كاغذسازی به خوبی تأمین خواهد شد. </div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%BA%D8%B0&diff=3088&oldid=prevSamei در ۱۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۳۴2025-04-13T18:34:15Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۳۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کاغذ،''' ابزاری برای نوشتن، کتابت، و ثبت اندیشه. این اصطلاح از واژه چینی ku-chih, kok, ci, به معنی پوست درخت توت آمده است<ref>معين، محمد. '''''فرهنگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسي</del>'''''. ذيل «كاغذ».</ref>. گفتهاند که اصل این کلمه چینی است و نیز پنداشتهاند که اصل آن را میباید در ترکی جست. اصل آن هر چه باشد این نکته مسلم است که کاغذ از طریق زبان و فرهنگ فارسی به عربی رفته و به صورت کاغذ (جمع آن کواغذ) تعریب شده است<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مايلهروي، </del>نجيب. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتابآرايیدر </del>تمدن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامي</del>'''''. مشهد: آستان قدس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رضوي، </del>1372، ص 736.</ref>. کاغذ نوعی بافته گیاهی و ورقهای نازک که از خمیر کردن خردههای مواد گیاهی مانند پوست و چوب درخت، پارچه و پنبه ساخته میشود. در واقع الیاف گیاهی در روند خاصی از تولید از هم جدا و سپس در مرحله تولید خمیر به صورت دیگری تشکیل و فشرده میشود و ماده کاغذ را تشکیل میدهد. شواهد و دلایل باستانشناسی نشان میدهد که آدمی از زمانهای قبل در پی یافتن راههایی بوده است که مقاصد و اندیشههای خود را بر آنها ثبت و ضبط کند و انتقال دهد. پیش از اختراع کاغذ، برای نوشتن از موادی مانند سنگ، لوح گلی، استخوان پوست، چرم، برگ درخت و مانند آنها استفاده میشد<ref>آذرنگ، عبدالحسين. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آشنايیبا </del>چاپ و نشر'''''. تهران: سمت، 1375، ص 109، 111، 112.</ref>. پیش از نیمه نخست سده 2ق، کاتبان و نسخهنویسان در جهان اسلام با کاغذ آشنا نبودهاند و عموماً برای کتابت و نوشتن، ایرانیان از پوست حیواناتی چون گاومیش و گوسفند استفاده میکردهاند<ref name=":0"><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مايلهروي، </del>نجيب. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتابآرايیدر </del>تمدن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامي</del>'''''. مشهد: آستان قدس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رضوي، </del>1372،ص 737.</ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کاغذ،''' ابزاری برای نوشتن، کتابت، و ثبت اندیشه. این اصطلاح از واژه چینی ku-chih, kok, ci, به معنی پوست درخت توت آمده است<ref>معين، محمد. '''''فرهنگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسی</ins>'''''. ذيل «كاغذ».</ref>. گفتهاند که اصل این کلمه چینی است و نیز پنداشتهاند که اصل آن را میباید در ترکی جست. اصل آن هر چه باشد این نکته مسلم است که کاغذ از طریق زبان و فرهنگ فارسی به عربی رفته و به صورت کاغذ (جمع آن کواغذ) تعریب شده است<ref><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مايلهروی، </ins>نجيب. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتابآرايی در </ins>تمدن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی</ins>'''''. مشهد: آستان قدس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رضوی، </ins>1372، ص 736.</ref>. کاغذ نوعی بافته گیاهی و ورقهای نازک که از خمیر کردن خردههای مواد گیاهی مانند پوست و چوب درخت، پارچه و پنبه ساخته میشود. در واقع الیاف گیاهی در روند خاصی از تولید از هم جدا و سپس در مرحله تولید خمیر به صورت دیگری تشکیل و فشرده میشود و ماده کاغذ را تشکیل میدهد. شواهد و دلایل باستانشناسی نشان میدهد که آدمی از زمانهای قبل در پی یافتن راههایی بوده است که مقاصد و اندیشههای خود را بر آنها ثبت و ضبط کند و انتقال دهد. پیش از اختراع کاغذ، برای نوشتن از موادی مانند سنگ، لوح گلی، استخوان پوست، چرم، برگ درخت و مانند آنها استفاده میشد<ref>آذرنگ، عبدالحسين. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آشنايی با </ins>چاپ و نشر'''''. تهران: سمت، 1375، ص 109، 111، 112.</ref>. پیش از نیمه نخست سده 2ق، کاتبان و نسخهنویسان در جهان اسلام با کاغذ آشنا نبودهاند و عموماً برای کتابت و نوشتن، ایرانیان از پوست حیواناتی چون گاومیش و گوسفند استفاده میکردهاند<ref name=":0"><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مايلهروی، </ins>نجيب. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتابآرايی در </ins>تمدن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی</ins>'''''. مشهد: آستان قدس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رضوی، </ins>1372،ص 737.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از ظهور اسلام و گسترش مرزهای اسلامی در 133ق/ 751م نبردی میان مسلمانان و چینیان در نزدیکی سمرقند روی داد و عدهای از چینیان که کاغذساز بودند اسیر شدند؛ مسلمانان فن کاغذسازی را از همین اسیران آموختند و صنعت کاغذ در شهر سمرقند پا گرفت و این شهر به مرکز کاغذسازی تمدن اسلامی تبدیل شد و این صنعت از آنجا به سرزمینهای دیگر نیز رسید<ref>آذرنگ، عبدالحسين. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مبانینشر </del>كتاب'''''. تهران: سمت، 1381، ص 138- 139.</ref>. دیری نپایید که در شهرهای بزرگ خراسان کارخانههای کاغذسازی به راه افتاد و کاغذهای خراسانی به دیگر شهرهای اسلامی رسید و در دیگر بلاد اسلامی به تبع خراسانیان کاغذسازی رونق گرفت<ref name=":0" />. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از ظهور اسلام و گسترش مرزهای اسلامی در 133ق/ 751م نبردی میان مسلمانان و چینیان در نزدیکی سمرقند روی داد و عدهای از چینیان که کاغذساز بودند اسیر شدند؛ مسلمانان فن کاغذسازی را از همین اسیران آموختند و صنعت کاغذ در شهر سمرقند پا گرفت و این شهر به مرکز کاغذسازی تمدن اسلامی تبدیل شد و این صنعت از آنجا به سرزمینهای دیگر نیز رسید<ref>آذرنگ، عبدالحسين. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مبانی نشر </ins>كتاب'''''. تهران: سمت، 1381، ص 138- 139.</ref>. دیری نپایید که در شهرهای بزرگ خراسان کارخانههای کاغذسازی به راه افتاد و کاغذهای خراسانی به دیگر شهرهای اسلامی رسید و در دیگر بلاد اسلامی به تبع خراسانیان کاغذسازی رونق گرفت<ref name=":0" />. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> از مشهورترین شهرهای ایران که در کاغذسازی شهرت داشته، خونا یا خونج بوده که در زمان یاقوت حموی (د 626ق/ 1228م) به كاغذ كُنان معروف بوده است<ref name=":1">مصاحب، غلامحسين. '''''دايرهالمعارف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسي</del>'''''. ذيل «كاغذ».</ref>. مهمترین كاغذهایی كه پس از ورود كاغذ به ایران تولید شد، عبارت است از: </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> از مشهورترین شهرهای ایران که در کاغذسازی شهرت داشته، خونا یا خونج بوده که در زمان یاقوت حموی (د 626ق/ 1228م) به كاغذ كُنان معروف بوده است<ref name=":1">مصاحب، غلامحسين. '''''دايرهالمعارف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسی</ins>'''''. ذيل «كاغذ».</ref>. مهمترین كاغذهایی كه پس از ورود كاغذ به ایران تولید شد، عبارت است از: </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ فرعونی: از انواع كاغذهای ساخت خراسان بود كه تا قرن پنجم هجری رواج داشت و این نوع كاغذ با پاپیروس مصری رقابت میكرد. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ فرعونی: از انواع كاغذهای ساخت خراسان بود كه تا قرن پنجم هجری رواج داشت و این نوع كاغذ با پاپیروس مصری رقابت میكرد. </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25">خط ۲۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ مأمونی: ظاهراً از كاغذهای خراسانی بود كه به روزگار مأمون خلیفه ساخته میشده است. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ مأمونی: ظاهراً از كاغذهای خراسانی بود كه به روزگار مأمون خلیفه ساخته میشده است. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ منصوری: گونهای از كاغذهای خراسانی كه به منصور كاغذی(د423ق/ 1031م) از اهالی سمرقند منسوب بوده است<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزيناني، علي</del>. '''''كتابخانه''''' '''''و''''' '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتابداري</del>'''''. تهران: سمت، 1379، ص 46- 47.</ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ منصوری: گونهای از كاغذهای خراسانی كه به منصور كاغذی(د423ق/ 1031م) از اهالی سمرقند منسوب بوده است<ref><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزينانی، علی</ins>. '''''كتابخانه''''' '''''و''''' '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتابداری</ins>'''''. تهران: سمت، 1379، ص 46- 47.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این نوع كاغذها در بسیاری از شهرهای ایران استفاده میشدند تا اینكه برای تولید كاغذ تحریر و چاپ و انواع دیگر آن در 1346 شركتی به نام شركت سهامی كاغذ پارس تشكیل و در هفت تپه خوزستان اقدام به تأسیس كارخانه كاغذسازی كرد<ref name=":1" />، كه از تفاله نیشكر، كاغذ چاپ و تحریر تولید میكند. كارخانههای دیگری نیز در شمال كشور احداث شده است كه از چوب جنگلهای شمال ایران، چوب صنوبر، تفاله نیشكر و كاغذهای باطله، كاغذهای چاپ و تحریری تولید میكند. همچنین طرحهایی برای بازیافت كاغذ از مواد مصرف شده و زاید در دست بررسی است. ایران امكانات لازم را برای خودكفایی در تولید كاغذ دارد و اگر بخواهد نیازهای خود را با تولید داخلی و بدون واردات از كشورهای دیگر تأمین كند، خواستهاش با احداث چند كارخانه كاغذسازی به خوبی تأمین خواهد شد. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این نوع كاغذها در بسیاری از شهرهای ایران استفاده میشدند تا اینكه برای تولید كاغذ تحریر و چاپ و انواع دیگر آن در 1346 شركتی به نام شركت سهامی كاغذ پارس تشكیل و در هفت تپه خوزستان اقدام به تأسیس كارخانه كاغذسازی كرد<ref name=":1" />، كه از تفاله نیشكر، كاغذ چاپ و تحریر تولید میكند. كارخانههای دیگری نیز در شمال كشور احداث شده است كه از چوب جنگلهای شمال ایران، چوب صنوبر، تفاله نیشكر و كاغذهای باطله، كاغذهای چاپ و تحریری تولید میكند. همچنین طرحهایی برای بازیافت كاغذ از مواد مصرف شده و زاید در دست بررسی است. ایران امكانات لازم را برای خودكفایی در تولید كاغذ دارد و اگر بخواهد نیازهای خود را با تولید داخلی و بدون واردات از كشورهای دیگر تأمین كند، خواستهاش با احداث چند كارخانه كاغذسازی به خوبی تأمین خواهد شد. </div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%BA%D8%B0&diff=2934&oldid=prevSamei در ۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۱۵2025-04-07T15:15:39Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۱۵</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کاغذ،''' ابزاری برای نوشتن، کتابت، و ثبت اندیشه. این اصطلاح از واژه چینی ku-chih, kok, ci, به معنی پوست درخت توت آمده است<ref>معين، محمد. '''''فرهنگ فارسي'''''. ذيل «كاغذ».</ref>. گفتهاند که اصل این کلمه چینی است و نیز پنداشتهاند که اصل آن را میباید در ترکی جست. اصل آن هر چه باشد این نکته مسلم است که کاغذ از طریق زبان و فرهنگ فارسی به عربی رفته و به صورت کاغذ (جمع آن کواغذ) تعریب شده است<ref>مايلهروي، نجيب. '''''كتابآرايیدر تمدن اسلامي'''''. مشهد: آستان قدس رضوي، 1372، ص 736.</ref>. کاغذ نوعی بافته گیاهی و ورقهای نازک که از خمیر کردن خردههای مواد گیاهی مانند پوست و چوب درخت، پارچه و پنبه ساخته میشود. در واقع الیاف گیاهی در روند خاصی از تولید از هم جدا و سپس در مرحله تولید خمیر به صورت دیگری تشکیل و فشرده میشود و ماده کاغذ را تشکیل میدهد. شواهد و دلایل باستانشناسی نشان میدهد که آدمی از زمانهای قبل در پی یافتن راههایی بوده است که مقاصد و اندیشههای خود را بر آنها ثبت و ضبط کند و انتقال دهد. پیش از اختراع کاغذ، برای نوشتن از موادی مانند سنگ، لوح گلی، استخوان پوست، چرم، برگ درخت و مانند آنها استفاده میشد<ref>آذرنگ، عبدالحسين. '''''آشنايیبا چاپ و نشر'''''. تهران: سمت، 1375، ص 109، 111، 112.</ref>. پیش از نیمه نخست سده 2ق، کاتبان و نسخهنویسان در جهان اسلام با کاغذ آشنا نبودهاند و عموماً برای کتابت و نوشتن، ایرانیان از پوست حیواناتی چون گاومیش و گوسفند استفاده میکردهاند<ref name=":0">مايلهروي، نجيب. '''''كتابآرايیدر تمدن اسلامي'''''. مشهد: آستان قدس رضوي، 1372،ص 737.</ref>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پس از ظهور اسلام و گسترش مرزهای اسلامی در 133ق/ 751م نبردی میان مسلمانان و چینیان در نزدیکی سمرقند روی داد و عدهای از چینیان که کاغذساز بودند اسیر شدند؛ مسلمانان فن کاغذسازی را از همین اسیران آموختند و صنعت کاغذ در شهر سمرقند پا گرفت و این شهر به مرکز کاغذسازی تمدن اسلامی تبدیل شد و این صنعت از آنجا به سرزمینهای دیگر نیز رسید<ref>آذرنگ، عبدالحسين. '''''مبانینشر كتاب'''''. تهران: سمت، 1381، ص 138- 139.</ref>. دیری نپایید که در شهرهای بزرگ خراسان کارخانههای کاغذسازی به راه افتاد و کاغذهای خراسانی به دیگر شهرهای اسلامی رسید و در دیگر بلاد اسلامی به تبع خراسانیان کاغذسازی رونق گرفت<ref name=":0" />. </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کاغذ،''' ابزاری برای نوشتن، کتابت، و ثبت اندیشه. این اصطلاح از واژه چینی ku-chih, kok, ci, به معنی پوست درخت توت آمده است<ref>معين، محمد. '''''فرهنگ فارسي'''''. ذيل «كاغذ».</ref>. گفتهاند که اصل این کلمه چینی است و نیز پنداشتهاند که اصل آن را میباید در ترکی جست. اصل آن هر چه باشد این نکته مسلم است که کاغذ از طریق زبان و فرهنگ فارسی به عربی رفته و به صورت کاغذ (جمع آن کواغذ) تعریب شده است<ref>مايلهروي، نجيب. '''''كتابآرايیدر تمدن اسلامي'''''. مشهد: آستان قدس رضوي، 1372، ص 736.</ref>. کاغذ نوعی بافته گیاهی و ورقهای نازک که از خمیر کردن خردههای مواد گیاهی مانند پوست و چوب درخت، پارچه و پنبه ساخته میشود. در واقع الیاف گیاهی در روند خاصی از تولید از هم جدا و سپس در مرحله تولید خمیر به صورت دیگری تشکیل و فشرده میشود و ماده کاغذ را تشکیل میدهد. شواهد و دلایل باستانشناسی نشان میدهد که آدمی از زمانهای قبل در پی یافتن راههایی بوده است که مقاصد و اندیشههای خود را بر آنها ثبت و ضبط کند و انتقال دهد. پیش از اختراع کاغذ، برای نوشتن از موادی مانند سنگ، لوح گلی، استخوان پوست، چرم، برگ درخت و مانند آنها استفاده میشد<ref>آذرنگ، عبدالحسين. '''''آشنايیبا چاپ و نشر'''''. تهران: سمت، 1375، ص 109، 111، 112.</ref>. پیش از نیمه نخست سده 2ق، کاتبان و نسخهنویسان در جهان اسلام با کاغذ آشنا نبودهاند و عموماً برای کتابت و نوشتن، ایرانیان از پوست حیواناتی چون گاومیش و گوسفند استفاده میکردهاند<ref name=":0">مايلهروي، نجيب. '''''كتابآرايیدر تمدن اسلامي'''''. مشهد: آستان قدس رضوي، 1372،ص 737.</ref>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> از مشهورترین شهرهای ایران </del>که در کاغذسازی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهرت داشته، خونا یا خونج بوده که در زمان یاقوت حموی (د 626ق/ 1228م) </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاغذ كُنان معروف بوده است</del><ref <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">name=":1"</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مصاحب، غلامحسين</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دايرهالمعارف فارسي</del>'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ذيل «كاغذ»</del>.</ref>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهمترين كاغذهايی كه پس از ورود كاغذ </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران توليد شد، عبارت است از</del>: </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پس از ظهور اسلام و گسترش مرزهای اسلامی در 133ق/ 751م نبردی میان مسلمانان و چینیان در نزدیکی سمرقند روی داد و عدهای از چینیان </ins>که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کاغذساز بودند اسیر شدند؛ مسلمانان فن کاغذسازی را از همین اسیران آموختند و صنعت کاغذ </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهر سمرقند پا گرفت و این شهر به مرکز </ins>کاغذسازی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تمدن اسلامی تبدیل شد و این صنعت از آنجا </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرزمینهای دیگر نیز رسید</ins><ref><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آذرنگ، عبدالحسين</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مبانینشر كتاب</ins>'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران: سمت، 1381، ص 138- 139</ins>.</ref>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیری نپایید که در شهرهای بزرگ خراسان کارخانههای کاغذسازی به راه افتاد و کاغذهای خراسانی به دیگر شهرهای اسلامی رسید و در دیگر بلاد اسلامی </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تبع خراسانیان کاغذسازی رونق گرفت<ref name="</ins>:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">0" />. </ins> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاغذ فرعوني</del>: از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انواع كاغذهای ساخت خراسان بود كه تا قرن پنجم هجری رواج داشت و اين نوع </del>كاغذ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با پاپيروس مصری رقابت ميكرد. </del> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> از مشهورترین شهرهای ایران که در کاغذسازی شهرت داشته، خونا یا خونج بوده که در زمان یاقوت حموی (د 626ق/ 1228م) به كاغذ كُنان معروف بوده است<ref name="</ins>:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1">مصاحب، غلامحسين. '''''دايرهالمعارف فارسي'''''. ذيل «كاغذ».</ref>. مهمترین كاغذهایی كه پس </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ورود </ins>كاغذ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به ایران تولید شد، عبارت است از: </ins> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جعفري</del>: از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جمله كاغذهای خراسانی در زمان برمكيان ساخته ميشد </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به جعفر برمكی منسوب است</del>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرعونی</ins>: از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انواع كاغذهای ساخت خراسان بود كه تا قرن پنجم هجری رواج داشت </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این نوع كاغذ با پاپیروس مصری رقابت میكرد</ins>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سمرقندي</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوعی كاغذ خوب و بسيار نيكو بود كه </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سمرقند </del>ساخته و به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بيشتر شهرهای اسلامی صادر ميشد</del>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جعفری</ins>: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از جمله كاغذهای خراسانی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمان برمكیان </ins>ساخته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میشد </ins>و به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جعفر برمكی منسوب است</ins>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طاهري</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از كاغذهای خراسانی </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منسوب </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طاهر دوم از امرای طاهری خراسان است</del>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سمرقندی</ins>: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوعی كاغذ خوب و بسیار نیكو بود كه در سمرقند ساخته </ins>و به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیشتر شهرهای اسلامی صادر میشد</ins>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طلحي</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوعی كاغذ </del>خراسانی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طلحه بن </del>طاهر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منسوب </del>است. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طاهری</ins>: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از كاغذهای </ins>خراسانی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و منسوب </ins>به طاهر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوم از امرای طاهری خراسان </ins>است. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلطاني</del>: نوعی كاغذ كه به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دليل مرغوب بودنش به اين نام شهرت يافته بود. برخی معتقدند به سبب قطع آن به اين نام معروف شده </del>است. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طلحی</ins>: نوعی كاغذ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خراسانی </ins>كه به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طلحه بن طاهر منسوب </ins>است. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خطايی يا ختايي</del>: نوعی كاغذ كه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در ختا ساخته ميشد و كاغذيان و كاتبان خراسانی با </del>آن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آشنا بودند و از آن استفاده ميكردند. اين نوع كاغذ در جهان اسلام </del>به نام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاغذ چينی </del>معروف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بود</del>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلطانی</ins>: نوعی كاغذ كه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به دلیل مرغوب بودنش به این نام شهرت یافته بود. برخی معتقدند به سبب قطع </ins>آن به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>نام معروف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده است</ins>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خراساني</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاغذهايی از كتان </del>كه در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خراسان </del>ساخته <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميشد</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابن نديم ميگويد كه اين كاغذها </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمان امويان و </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قولی در عهد بنيعباس رواج يافته است</del>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خطایی یا ختایی</ins>: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوعی كاغذ </ins>كه در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ختا </ins>ساخته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میشد و كاغذیان و كاتبان خراسانی با آن آشنا بودند و از آن استفاده میكردند</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این نوع كاغذ </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جهان اسلام </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نام كاغذ چینی معروف بود</ins>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خونجي</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوعی كاغذ ايرانی بود </del>كه در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خونا يا خونج از شهرهای آذربايجان </del>ساخته <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميشد</del>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خراسانی</ins>: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاغذهایی از كتان </ins>كه در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خراسان </ins>ساخته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میشد. ابن ندیم میگوید كه این كاغذها در زمان امویان و به قولی در عهد بنیعباس رواج یافته است</ins>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مأموني</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ظاهراً از كاغذهای خراسانی </del>بود كه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به روزگار مأمون خليفه </del>ساخته <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميشده است</del>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خونجی</ins>: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوعی كاغذ ایرانی </ins>بود كه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در خونا یا خونج از شهرهای آذربایجان </ins>ساخته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میشد</ins>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منصوري</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گونهای </del>از كاغذهای خراسانی كه به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منصور كاغذی(د423ق/ 1031م) از اهالی سمرقند منسوب بوده </del>است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><ref>مزيناني، علي. '''''كتابخانه''''' '''''و''''' '''''كتابداري'''''. تهران: سمت، 1379، ص 46- 47.</ref></del>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مأمونی</ins>: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ظاهراً </ins>از كاغذهای خراسانی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بود </ins>كه به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزگار مأمون خلیفه ساخته میشده </ins>است. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>نوع كاغذها در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسياری </del>از شهرهای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران </del>استفاده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميشدند </del>تا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اينكه </del>برای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توليد </del>كاغذ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحرير </del>و چاپ و انواع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديگر </del>آن در 1346 شركتی به نام شركت سهامی كاغذ پارس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشكيل </del>و در هفت تپه خوزستان اقدام به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأسيس </del>كارخانه كاغذسازی كرد<ref name=":1" />، كه از تفاله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيشكر، </del>كاغذ چاپ و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحرير توليد ميكند</del>. كارخانههای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديگری نيز </del>در شمال كشور احداث شده است كه از چوب جنگلهای شمال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران، </del>چوب صنوبر، تفاله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيشكر </del>و كاغذهای باطله، كاغذهای چاپ و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحريری توليد ميكند</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همچنين طرحهايی </del>برای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بازيافت </del>كاغذ از مواد مصرف شده و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زايد </del>در دست بررسی است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران </del>امكانات لازم را برای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خودكفايی </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توليد </del>كاغذ دارد و اگر بخواهد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيازهای </del>خود را با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توليد داخلیو </del> بدون واردات از كشورهای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديگر تأمين </del>كند، خواستهاش با احداث چند كارخانه كاغذسازی به خوبی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأمين </del>خواهد شد. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاغذ منصوری: گونهای از كاغذهای خراسانی كه به منصور كاغذی(د423ق/ 1031م) از اهالی سمرقند منسوب بوده است<ref>مزيناني، علي. '''''كتابخانه''''' '''''و''''' '''''كتابداري'''''. تهران: سمت، 1379، ص 46- 47.</ref>. </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>نوع كاغذها در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسیاری </ins>از شهرهای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران </ins>استفاده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میشدند </ins>تا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اینكه </ins>برای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تولید </ins>كاغذ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحریر </ins>و چاپ و انواع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیگر </ins>آن در 1346 شركتی به نام شركت سهامی كاغذ پارس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشكیل </ins>و در هفت تپه خوزستان اقدام به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأسیس </ins>كارخانه كاغذسازی كرد<ref name=":1" />، كه از تفاله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیشكر، </ins>كاغذ چاپ و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحریر تولید میكند</ins>. كارخانههای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیگری نیز </ins>در شمال كشور احداث شده است كه از چوب جنگلهای شمال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران، </ins>چوب صنوبر، تفاله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیشكر </ins>و كاغذهای باطله، كاغذهای چاپ و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحریری تولید میكند</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همچنین طرحهایی </ins>برای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بازیافت </ins>كاغذ از مواد مصرف شده و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زاید </ins>در دست بررسی است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران </ins>امكانات لازم را برای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خودكفایی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تولید </ins>كاغذ دارد و اگر بخواهد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیازهای </ins>خود را با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تولید داخلی و </ins> بدون واردات از كشورهای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیگر تأمین </ins>كند، خواستهاش با احداث چند كارخانه كاغذسازی به خوبی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأمین </ins>خواهد شد. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%BA%D8%B0&diff=2933&oldid=prevSamei: /* نیز نگاه کنید به */2025-04-07T15:14:34Z<p><span class="autocomment">نیز نگاه کنید به</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۱۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کاغذ،''' ابزاری برای نوشتن، کتابت، و ثبت اندیشه. این اصطلاح از واژه چینی ku-chih, kok, ci, به معنی پوست درخت توت آمده است<ref>معين، محمد. '''''فرهنگ فارسي'''''. ذيل «كاغذ».</ref>. گفتهاند که اصل این کلمه چینی است و نیز پنداشتهاند که اصل آن را میباید در ترکی جست. اصل آن هر چه باشد این نکته مسلم است که کاغذ از طریق زبان و فرهنگ فارسی به عربی رفته و به صورت کاغذ (جمع آن کواغذ) تعریب شده است<ref>مايلهروي، نجيب. '''''كتابآرايیدر تمدن اسلامي'''''. مشهد: آستان قدس رضوي، 1372، ص 736.</ref>. کاغذ نوعی بافته گیاهی و ورقهای نازک که از خمیر کردن خردههای مواد گیاهی مانند پوست و چوب درخت، پارچه و پنبه ساخته میشود. در واقع الیاف گیاهی در روند خاصی از تولید از هم جدا و سپس در مرحله تولید خمیر به صورت دیگری تشکیل و فشرده میشود و ماده کاغذ را تشکیل میدهد. شواهد و دلایل باستانشناسی نشان میدهد که آدمی از زمانهای قبل در پی یافتن راههایی بوده است که مقاصد و اندیشههای خود را بر آنها ثبت و ضبط کند و انتقال دهد. پیش از اختراع کاغذ، برای نوشتن از موادی مانند سنگ، لوح گلی، استخوان پوست، چرم، برگ درخت و مانند آنها استفاده میشد<ref>آذرنگ، عبدالحسين. '''''آشنايیبا چاپ و نشر'''''. تهران: سمت، 1375، ص 109، 111، 112.</ref>. پیش از نیمه نخست سده 2ق، کاتبان و نسخهنویسان در جهان اسلام با کاغذ آشنا نبودهاند و عموماً برای کتابت و نوشتن، ایرانیان از پوست حیواناتی چون گاومیش و گوسفند استفاده میکردهاند<ref name=":0">مايلهروي، نجيب. '''''كتابآرايیدر تمدن اسلامي'''''. مشهد: آستان قدس رضوي، 1372،ص 737.</ref>. پس از ظهور اسلام و گسترش مرزهای اسلامی در 133ق/ 751م نبردی میان مسلمانان و چینیان در نزدیکی سمرقند روی داد و عدهای از چینیان که کاغذساز بودند اسیر شدند؛ مسلمانان فن کاغذسازی را از همین اسیران آموختند و صنعت کاغذ در شهر سمرقند پا گرفت و این شهر به مرکز کاغذسازی تمدن اسلامی تبدیل شد و این صنعت از آنجا به سرزمینهای دیگر نیز رسید<ref>آذرنگ، عبدالحسين. '''''مبانینشر كتاب'''''. تهران: سمت، 1381، ص 138- 139.</ref>. دیری نپایید که در شهرهای بزرگ خراسان کارخانههای کاغذسازی به راه افتاد و کاغذهای خراسانی به دیگر شهرهای اسلامی رسید و در دیگر بلاد اسلامی به تبع خراسانیان کاغذسازی رونق گرفت<ref name=":0" />. از مشهورترین شهرهای ایران که در کاغذسازی شهرت داشته، خونا یا خونج بوده که در زمان یاقوت حموی (د 626ق/ 1228م) به كاغذ كُنان معروف بوده است<ref name=":1">مصاحب، غلامحسين. '''''دايرهالمعارف فارسي'''''. ذيل «كاغذ».</ref>. مهمترين كاغذهايی كه پس از ورود كاغذ به ايران توليد شد، عبارت است از: كاغذ فرعوني: از انواع كاغذهای ساخت خراسان بود كه تا قرن پنجم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هجریرواج </del>داشت و اين نوع كاغذ با پاپيروس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مصریرقابت </del>ميكرد. كاغذ جعفري: از جمله كاغذهای خراسانی در زمان برمكيان ساخته ميشد و به جعفر برمكی منسوب است. كاغذ سمرقندي: نوعی كاغذ خوب و بسيار نيكو بود كه در سمرقند ساخته و به بيشتر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهرهایاسلامیصادر </del>ميشد. كاغذ طاهري: از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاغذهایخراسانیو </del>منسوب به طاهر دوم از امرای طاهری خراسان است. كاغذ طلحي: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوعیكاغذ خراسانیكه </del>به طلحه بن طاهر منسوب است. كاغذ سلطاني: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوعیكاغذ </del>كه به دليل مرغوب بودنش به اين نام شهرت يافته بود. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخیمعتقدند </del>به سبب قطع آن به اين نام معروف شده است. كاغذ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خطايیيا </del>ختايي: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوعیكاغذ </del>كه در ختا ساخته ميشد و كاغذيان و كاتبان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خراسانیبا </del>آن آشنا بودند و از آن استفاده ميكردند. اين نوع كاغذ در جهان اسلام به نام كاغذ چينی معروف بود. كاغذ خراساني: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاغذهايیاز </del>كتان كه در خراسان ساخته ميشد. ابن نديم ميگويد كه اين كاغذها در زمان امويان و به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قولیدر </del>عهد بنيعباس رواج يافته است. كاغذ خونجي: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوعیكاغذ ايرانیبود </del>كه در خونا يا خونج از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهرهایآذربايجان </del>ساخته ميشد. كاغذ مأموني: ظاهراً از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاغذهایخراسانیبود </del>كه به روزگار مأمون خليفه ساخته ميشده است. كاغذ منصوري: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گونهایاز كاغذهایخراسانیكه </del>به منصور كاغذی(د423ق/ 1031م) از اهالی سمرقند منسوب بوده است<ref>مزيناني، علي. '''''كتابخانه''''' '''''و''''' '''''كتابداري'''''. تهران: سمت، 1379، ص 46- 47.</ref>. اين نوع كاغذها در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسياریاز </del>شهرهای ايران استفاده ميشدند تا اينكه برای توليد كاغذ تحرير و چاپ و انواع ديگر آن در 1346 شركتی به نام شركت سهامی كاغذ پارس تشكيل و در هفت تپه خوزستان اقدام به تأسيس كارخانه كاغذسازی كرد<ref name=":1" />، كه از تفاله نيشكر، كاغذ چاپ و تحرير توليد ميكند. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كارخانههایديگرینيز </del>در شمال كشور احداث شده است كه از چوب جنگلهای شمال ايران، چوب صنوبر، تفاله نيشكر و كاغذهای باطله، كاغذهای چاپ و تحريری توليد ميكند. همچنين طرحهايی برای بازيافت كاغذ از مواد مصرف شده و زايد در دست <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بررسیاست</del>. ايران امكانات لازم را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برایخودكفايیدر </del>توليد كاغذ دارد و اگر بخواهد نيازهای خود را با توليد داخلیو بدون واردات از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كشورهایديگر </del>تأمين كند، خواستهاش با احداث چند كارخانه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاغذسازیبه خوبیتأمين </del>خواهد شد. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کاغذ،''' ابزاری برای نوشتن، کتابت، و ثبت اندیشه. این اصطلاح از واژه چینی ku-chih, kok, ci, به معنی پوست درخت توت آمده است<ref>معين، محمد. '''''فرهنگ فارسي'''''. ذيل «كاغذ».</ref>. گفتهاند که اصل این کلمه چینی است و نیز پنداشتهاند که اصل آن را میباید در ترکی جست. اصل آن هر چه باشد این نکته مسلم است که کاغذ از طریق زبان و فرهنگ فارسی به عربی رفته و به صورت کاغذ (جمع آن کواغذ) تعریب شده است<ref>مايلهروي، نجيب. '''''كتابآرايیدر تمدن اسلامي'''''. مشهد: آستان قدس رضوي، 1372، ص 736.</ref>. کاغذ نوعی بافته گیاهی و ورقهای نازک که از خمیر کردن خردههای مواد گیاهی مانند پوست و چوب درخت، پارچه و پنبه ساخته میشود. در واقع الیاف گیاهی در روند خاصی از تولید از هم جدا و سپس در مرحله تولید خمیر به صورت دیگری تشکیل و فشرده میشود و ماده کاغذ را تشکیل میدهد. شواهد و دلایل باستانشناسی نشان میدهد که آدمی از زمانهای قبل در پی یافتن راههایی بوده است که مقاصد و اندیشههای خود را بر آنها ثبت و ضبط کند و انتقال دهد. پیش از اختراع کاغذ، برای نوشتن از موادی مانند سنگ، لوح گلی، استخوان پوست، چرم، برگ درخت و مانند آنها استفاده میشد<ref>آذرنگ، عبدالحسين. '''''آشنايیبا چاپ و نشر'''''. تهران: سمت، 1375، ص 109، 111، 112.</ref>. پیش از نیمه نخست سده 2ق، کاتبان و نسخهنویسان در جهان اسلام با کاغذ آشنا نبودهاند و عموماً برای کتابت و نوشتن، ایرانیان از پوست حیواناتی چون گاومیش و گوسفند استفاده میکردهاند<ref name=":0">مايلهروي، نجيب. '''''كتابآرايیدر تمدن اسلامي'''''. مشهد: آستان قدس رضوي، 1372،ص 737.</ref>. پس از ظهور اسلام و گسترش مرزهای اسلامی در 133ق/ 751م نبردی میان مسلمانان و چینیان در نزدیکی سمرقند روی داد و عدهای از چینیان که کاغذساز بودند اسیر شدند؛ مسلمانان فن کاغذسازی را از همین اسیران آموختند و صنعت کاغذ در شهر سمرقند پا گرفت و این شهر به مرکز کاغذسازی تمدن اسلامی تبدیل شد و این صنعت از آنجا به سرزمینهای دیگر نیز رسید<ref>آذرنگ، عبدالحسين. '''''مبانینشر كتاب'''''. تهران: سمت، 1381، ص 138- 139.</ref>. دیری نپایید که در شهرهای بزرگ خراسان کارخانههای کاغذسازی به راه افتاد و کاغذهای خراسانی به دیگر شهرهای اسلامی رسید و در دیگر بلاد اسلامی به تبع خراسانیان کاغذسازی رونق گرفت<ref name=":0" />. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> از مشهورترین شهرهای ایران که در کاغذسازی شهرت داشته، خونا یا خونج بوده که در زمان یاقوت حموی (د 626ق/ 1228م) به كاغذ كُنان معروف بوده است<ref name=":1">مصاحب، غلامحسين. '''''دايرهالمعارف فارسي'''''. ذيل «كاغذ».</ref>. مهمترين كاغذهايی كه پس از ورود كاغذ به ايران توليد شد، عبارت است از: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ فرعوني: از انواع كاغذهای ساخت خراسان بود كه تا قرن پنجم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هجری رواج </ins>داشت و اين نوع كاغذ با پاپيروس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مصری رقابت </ins>ميكرد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ جعفري: از جمله كاغذهای خراسانی در زمان برمكيان ساخته ميشد و به جعفر برمكی منسوب است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ سمرقندي: نوعی كاغذ خوب و بسيار نيكو بود كه در سمرقند ساخته و به بيشتر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهرهای اسلامی صادر </ins>ميشد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ طاهري: از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاغذهای خراسانی و </ins>منسوب به طاهر دوم از امرای طاهری خراسان است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ طلحي: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوعی كاغذ خراسانی كه </ins>به طلحه بن طاهر منسوب است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ سلطاني: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوعی كاغذ </ins>كه به دليل مرغوب بودنش به اين نام شهرت يافته بود. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی معتقدند </ins>به سبب قطع آن به اين نام معروف شده است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خطايی يا </ins>ختايي: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوعی كاغذ </ins>كه در ختا ساخته ميشد و كاغذيان و كاتبان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خراسانی با </ins>آن آشنا بودند و از آن استفاده ميكردند. اين نوع كاغذ در جهان اسلام به نام كاغذ چينی معروف بود. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ خراساني: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاغذهايی از </ins>كتان كه در خراسان ساخته ميشد. ابن نديم ميگويد كه اين كاغذها در زمان امويان و به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قولی در </ins>عهد بنيعباس رواج يافته است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ خونجي: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوعی كاغذ ايرانی بود </ins>كه در خونا يا خونج از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهرهای آذربايجان </ins>ساخته ميشد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ مأموني: ظاهراً از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاغذهای خراسانی بود </ins>كه به روزگار مأمون خليفه ساخته ميشده است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاغذ منصوري: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گونهای از كاغذهای خراسانی كه </ins>به منصور كاغذی(د423ق/ 1031م) از اهالی سمرقند منسوب بوده است<ref>مزيناني، علي. '''''كتابخانه''''' '''''و''''' '''''كتابداري'''''. تهران: سمت، 1379، ص 46- 47.</ref>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اين نوع كاغذها در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسياری از </ins>شهرهای ايران استفاده ميشدند تا اينكه برای توليد كاغذ تحرير و چاپ و انواع ديگر آن در 1346 شركتی به نام شركت سهامی كاغذ پارس تشكيل و در هفت تپه خوزستان اقدام به تأسيس كارخانه كاغذسازی كرد<ref name=":1" />، كه از تفاله نيشكر، كاغذ چاپ و تحرير توليد ميكند. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كارخانههای ديگری نيز </ins>در شمال كشور احداث شده است كه از چوب جنگلهای شمال ايران، چوب صنوبر، تفاله نيشكر و كاغذهای باطله، كاغذهای چاپ و تحريری توليد ميكند. همچنين طرحهايی برای بازيافت كاغذ از مواد مصرف شده و زايد در دست <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بررسی است</ins>. ايران امكانات لازم را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برای خودكفايی در </ins>توليد كاغذ دارد و اگر بخواهد نيازهای خود را با توليد داخلیو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>بدون واردات از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كشورهای ديگر </ins>تأمين كند، خواستهاش با احداث چند كارخانه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاغذسازی به خوبی تأمين </ins>خواهد شد. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[مُلَطّفه]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[کتاب]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[اخبار]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%BA%D8%B0&diff=2932&oldid=prevSamei: /* منبع اصلی */2025-04-07T15:10:05Z<p><span class="autocomment">منبع اصلی</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۱۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l7">خط ۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دانشنامه ایران</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). </ins>دانشنامه ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>میترا صمیعی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>میترا صمیعی</div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%BA%D8%B0&diff=2584&oldid=prevNazli در ۲۵ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۴۰2025-01-25T15:40:58Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۵ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۴۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کاغذ،''' ابزاری برای نوشتن، کتابت، و ثبت اندیشه. این اصطلاح از واژه چینی ku-chih, kok, ci, به معنی پوست درخت توت آمده است<ref>معين، محمد. '''''فرهنگ فارسي'''''. ذيل «كاغذ».</ref>. گفتهاند که اصل این کلمه چینی است و نیز پنداشتهاند که اصل آن را میباید در ترکی جست. اصل آن هر چه باشد این نکته مسلم است که کاغذ از طریق زبان و فرهنگ فارسی به عربی رفته و به صورت کاغذ (جمع آن کواغذ) تعریب شده است<ref>مايلهروي، نجيب. '''''كتابآرايیدر تمدن اسلامي'''''. مشهد: آستان قدس رضوي، 1372، ص 736.</ref>. کاغذ نوعی بافته گیاهی و ورقهای نازک که از خمیر کردن خردههای مواد گیاهی مانند پوست و چوب درخت، پارچه و پنبه ساخته میشود. در واقع الیاف گیاهی در روند خاصی از تولید از هم جدا و سپس در مرحله تولید خمیر به صورت دیگری تشکیل و فشرده میشود و ماده کاغذ را تشکیل میدهد. شواهد و دلایل باستانشناسی نشان میدهد که آدمی از زمانهای قبل در پی یافتن راههایی بوده است که مقاصد و اندیشههای خود را بر آنها ثبت و ضبط کند و انتقال دهد. پیش از اختراع کاغذ، برای نوشتن از موادی مانند سنگ، لوح گلی، استخوان پوست، چرم، برگ درخت و مانند آنها استفاده میشد<ref>آذرنگ، عبدالحسين. '''''آشنايیبا چاپ و نشر'''''. تهران: سمت، 1375، ص 109، 111، 112.</ref>. پیش از نیمه نخست سده 2ق، کاتبان و نسخهنویسان در جهان اسلام با کاغذ آشنا نبودهاند و عموماً برای کتابت و نوشتن، ایرانیان از پوست حیواناتی چون گاومیش و گوسفند استفاده میکردهاند<ref name=":0">مايلهروي، نجيب. '''''كتابآرايیدر تمدن اسلامي'''''. مشهد: آستان قدس رضوي، 1372،ص 737.</ref>. پس از ظهور اسلام و گسترش مرزهای اسلامی در 133ق/ 751م نبردی میان مسلمانان و چینیان در نزدیکی سمرقند روی داد و عدهای از چینیان که کاغذساز بودند اسیر شدند؛ مسلمانان فن کاغذسازی را از همین اسیران آموختند و صنعت کاغذ در شهر سمرقند پا گرفت و این شهر به مرکز کاغذسازی تمدن اسلامی تبدیل شد و این صنعت از آنجا به سرزمینهای دیگر نیز رسید<ref>آذرنگ، عبدالحسين. '''''مبانینشر كتاب'''''. تهران: سمت، 1381، ص 138- 139.</ref>. دیری نپایید که در شهرهای بزرگ خراسان کارخانههای کاغذسازی به راه افتاد و کاغذهای خراسانی به دیگر شهرهای اسلامی رسید و در دیگر بلاد اسلامی به تبع خراسانیان کاغذسازی رونق گرفت<ref name=":0" />. از مشهورترین شهرهای ایران که در کاغذسازی شهرت داشته، خونا یا خونج بوده که در زمان یاقوت حموی (د 626ق/ 1228م) به كاغذ كُنان معروف بوده است<ref name=":1">مصاحب، غلامحسين. '''''دايرهالمعارف فارسي'''''. ذيل «كاغذ».</ref>. مهمترين كاغذهايی كه پس از ورود كاغذ به ايران توليد شد، عبارت است از: كاغذ فرعوني: از انواع كاغذهای ساخت خراسان بود كه تا قرن پنجم هجریرواج داشت و اين نوع كاغذ با پاپيروس مصریرقابت ميكرد. كاغذ جعفري: از جمله كاغذهای خراسانی در زمان برمكيان ساخته ميشد و به جعفر برمكی منسوب است. كاغذ سمرقندي: نوعی كاغذ خوب و بسيار نيكو بود كه در سمرقند ساخته و به بيشتر شهرهایاسلامیصادر ميشد. كاغذ طاهري: از كاغذهایخراسانیو منسوب به طاهر دوم از امرای طاهری خراسان است. كاغذ طلحي: نوعیكاغذ خراسانیكه به طلحه بن طاهر منسوب است. كاغذ سلطاني: نوعیكاغذ كه به دليل مرغوب بودنش به اين نام شهرت يافته بود. برخیمعتقدند به سبب قطع آن به اين نام معروف شده است. كاغذ خطايیيا ختايي: نوعیكاغذ كه در ختا ساخته ميشد و كاغذيان و كاتبان خراسانیبا آن آشنا بودند و از آن استفاده ميكردند. اين نوع كاغذ در جهان اسلام به نام كاغذ چينی معروف بود. كاغذ خراساني: كاغذهايیاز كتان كه در خراسان ساخته ميشد. ابن نديم ميگويد كه اين كاغذها در زمان امويان و به قولیدر عهد بنيعباس رواج يافته است. كاغذ خونجي: نوعیكاغذ ايرانیبود كه در خونا يا خونج از شهرهایآذربايجان ساخته ميشد. كاغذ مأموني: ظاهراً از كاغذهایخراسانیبود كه به روزگار مأمون خليفه ساخته ميشده است. كاغذ منصوري: گونهایاز كاغذهایخراسانیكه به منصور كاغذی(د423ق/ 1031م) از اهالی سمرقند منسوب بوده است<ref>مزيناني، علي. '''''كتابخانه''''' '''''و''''' '''''كتابداري'''''. تهران: سمت، 1379، ص 46- 47.</ref>. اين نوع كاغذها در بسياریاز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهرهایايران </del>استفاده ميشدند تا اينكه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برایتوليد </del>كاغذ تحرير و چاپ و انواع ديگر آن در 1346 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شركتیبه </del>نام شركت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سهامیكاغذ </del>پارس تشكيل و در هفت تپه خوزستان اقدام به تأسيس كارخانه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاغذسازیكرد</del><ref name=":1" />، كه از تفاله نيشكر، كاغذ چاپ و تحرير توليد ميكند. كارخانههایديگرینيز در شمال كشور احداث شده است كه از چوب جنگلهای شمال ايران، چوب صنوبر، تفاله نيشكر و كاغذهای باطله، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاغذهایچاپ </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحريریتوليد </del>ميكند. همچنين طرحهايی برای بازيافت كاغذ از مواد مصرف شده و زايد در دست بررسیاست. ايران امكانات لازم را برایخودكفايیدر توليد كاغذ دارد و اگر بخواهد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيازهایخود </del>را با توليد داخلیو بدون واردات از كشورهایديگر تأمين كند، خواستهاش با احداث چند كارخانه كاغذسازیبه خوبیتأمين خواهد شد. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کاغذ،''' ابزاری برای نوشتن، کتابت، و ثبت اندیشه. این اصطلاح از واژه چینی ku-chih, kok, ci, به معنی پوست درخت توت آمده است<ref>معين، محمد. '''''فرهنگ فارسي'''''. ذيل «كاغذ».</ref>. گفتهاند که اصل این کلمه چینی است و نیز پنداشتهاند که اصل آن را میباید در ترکی جست. اصل آن هر چه باشد این نکته مسلم است که کاغذ از طریق زبان و فرهنگ فارسی به عربی رفته و به صورت کاغذ (جمع آن کواغذ) تعریب شده است<ref>مايلهروي، نجيب. '''''كتابآرايیدر تمدن اسلامي'''''. مشهد: آستان قدس رضوي، 1372، ص 736.</ref>. کاغذ نوعی بافته گیاهی و ورقهای نازک که از خمیر کردن خردههای مواد گیاهی مانند پوست و چوب درخت، پارچه و پنبه ساخته میشود. در واقع الیاف گیاهی در روند خاصی از تولید از هم جدا و سپس در مرحله تولید خمیر به صورت دیگری تشکیل و فشرده میشود و ماده کاغذ را تشکیل میدهد. شواهد و دلایل باستانشناسی نشان میدهد که آدمی از زمانهای قبل در پی یافتن راههایی بوده است که مقاصد و اندیشههای خود را بر آنها ثبت و ضبط کند و انتقال دهد. پیش از اختراع کاغذ، برای نوشتن از موادی مانند سنگ، لوح گلی، استخوان پوست، چرم، برگ درخت و مانند آنها استفاده میشد<ref>آذرنگ، عبدالحسين. '''''آشنايیبا چاپ و نشر'''''. تهران: سمت، 1375، ص 109، 111، 112.</ref>. پیش از نیمه نخست سده 2ق، کاتبان و نسخهنویسان در جهان اسلام با کاغذ آشنا نبودهاند و عموماً برای کتابت و نوشتن، ایرانیان از پوست حیواناتی چون گاومیش و گوسفند استفاده میکردهاند<ref name=":0">مايلهروي، نجيب. '''''كتابآرايیدر تمدن اسلامي'''''. مشهد: آستان قدس رضوي، 1372،ص 737.</ref>. پس از ظهور اسلام و گسترش مرزهای اسلامی در 133ق/ 751م نبردی میان مسلمانان و چینیان در نزدیکی سمرقند روی داد و عدهای از چینیان که کاغذساز بودند اسیر شدند؛ مسلمانان فن کاغذسازی را از همین اسیران آموختند و صنعت کاغذ در شهر سمرقند پا گرفت و این شهر به مرکز کاغذسازی تمدن اسلامی تبدیل شد و این صنعت از آنجا به سرزمینهای دیگر نیز رسید<ref>آذرنگ، عبدالحسين. '''''مبانینشر كتاب'''''. تهران: سمت، 1381، ص 138- 139.</ref>. دیری نپایید که در شهرهای بزرگ خراسان کارخانههای کاغذسازی به راه افتاد و کاغذهای خراسانی به دیگر شهرهای اسلامی رسید و در دیگر بلاد اسلامی به تبع خراسانیان کاغذسازی رونق گرفت<ref name=":0" />. از مشهورترین شهرهای ایران که در کاغذسازی شهرت داشته، خونا یا خونج بوده که در زمان یاقوت حموی (د 626ق/ 1228م) به كاغذ كُنان معروف بوده است<ref name=":1">مصاحب، غلامحسين. '''''دايرهالمعارف فارسي'''''. ذيل «كاغذ».</ref>. مهمترين كاغذهايی كه پس از ورود كاغذ به ايران توليد شد، عبارت است از: كاغذ فرعوني: از انواع كاغذهای ساخت خراسان بود كه تا قرن پنجم هجریرواج داشت و اين نوع كاغذ با پاپيروس مصریرقابت ميكرد. كاغذ جعفري: از جمله كاغذهای خراسانی در زمان برمكيان ساخته ميشد و به جعفر برمكی منسوب است. كاغذ سمرقندي: نوعی كاغذ خوب و بسيار نيكو بود كه در سمرقند ساخته و به بيشتر شهرهایاسلامیصادر ميشد. كاغذ طاهري: از كاغذهایخراسانیو منسوب به طاهر دوم از امرای طاهری خراسان است. كاغذ طلحي: نوعیكاغذ خراسانیكه به طلحه بن طاهر منسوب است. كاغذ سلطاني: نوعیكاغذ كه به دليل مرغوب بودنش به اين نام شهرت يافته بود. برخیمعتقدند به سبب قطع آن به اين نام معروف شده است. كاغذ خطايیيا ختايي: نوعیكاغذ كه در ختا ساخته ميشد و كاغذيان و كاتبان خراسانیبا آن آشنا بودند و از آن استفاده ميكردند. اين نوع كاغذ در جهان اسلام به نام كاغذ چينی معروف بود. كاغذ خراساني: كاغذهايیاز كتان كه در خراسان ساخته ميشد. ابن نديم ميگويد كه اين كاغذها در زمان امويان و به قولیدر عهد بنيعباس رواج يافته است. كاغذ خونجي: نوعیكاغذ ايرانیبود كه در خونا يا خونج از شهرهایآذربايجان ساخته ميشد. كاغذ مأموني: ظاهراً از كاغذهایخراسانیبود كه به روزگار مأمون خليفه ساخته ميشده است. كاغذ منصوري: گونهایاز كاغذهایخراسانیكه به منصور كاغذی(د423ق/ 1031م) از اهالی سمرقند منسوب بوده است<ref>مزيناني، علي. '''''كتابخانه''''' '''''و''''' '''''كتابداري'''''. تهران: سمت، 1379، ص 46- 47.</ref>. اين نوع كاغذها در بسياریاز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهرهای ايران </ins>استفاده ميشدند تا اينكه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برای توليد </ins>كاغذ تحرير و چاپ و انواع ديگر آن در 1346 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شركتی به </ins>نام شركت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سهامی كاغذ </ins>پارس تشكيل و در هفت تپه خوزستان اقدام به تأسيس كارخانه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاغذسازی كرد</ins><ref name=":1" />، كه از تفاله نيشكر، كاغذ چاپ و تحرير توليد ميكند. كارخانههایديگرینيز در شمال كشور احداث شده است كه از چوب جنگلهای شمال ايران، چوب صنوبر، تفاله نيشكر و كاغذهای باطله، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاغذهای چاپ </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحريری توليد </ins>ميكند. همچنين طرحهايی برای بازيافت كاغذ از مواد مصرف شده و زايد در دست بررسیاست. ايران امكانات لازم را برایخودكفايیدر توليد كاغذ دارد و اگر بخواهد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيازهای خود </ins>را با توليد داخلیو بدون واردات از كشورهایديگر تأمين كند، خواستهاش با احداث چند كارخانه كاغذسازیبه خوبیتأمين خواهد شد. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
</table>Nazlihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%BA%D8%B0&diff=2583&oldid=prevNazli در ۲۵ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۴۰2025-01-25T15:40:25Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۵ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۴۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کاغذ،''' ابزاری برای نوشتن، کتابت، و ثبت اندیشه. این اصطلاح از واژه چینی ku-chih, kok, ci, به معنی پوست درخت توت آمده است<ref>معين، محمد. '''''فرهنگ فارسي'''''. ذيل «كاغذ».</ref>. گفتهاند که اصل این کلمه چینی است و نیز پنداشتهاند که اصل آن را میباید در ترکی جست. اصل آن هر چه باشد این نکته مسلم است که کاغذ از طریق زبان و فرهنگ فارسی به عربی رفته و به صورت کاغذ (جمع آن کواغذ) تعریب شده است<ref>مايلهروي، نجيب. '''''كتابآرايیدر تمدن اسلامي'''''. مشهد: آستان قدس رضوي، 1372، ص 736.</ref>. کاغذ نوعی بافته گیاهی و ورقهای نازک که از خمیر کردن خردههای مواد گیاهی مانند پوست و چوب درخت، پارچه و پنبه ساخته میشود. در واقع الیاف گیاهی در روند خاصی از تولید از هم جدا و سپس در مرحله تولید خمیر به صورت دیگری تشکیل و فشرده میشود و ماده کاغذ را تشکیل میدهد. شواهد و دلایل باستانشناسی نشان میدهد که آدمی از زمانهای قبل در پی یافتن راههایی بوده است که مقاصد و اندیشههای خود را بر آنها ثبت و ضبط کند و انتقال دهد. پیش از اختراع کاغذ، برای نوشتن از موادی مانند سنگ، لوح گلی، استخوان پوست، چرم، برگ درخت و مانند آنها استفاده میشد<ref>آذرنگ، عبدالحسين. '''''آشنايیبا چاپ و نشر'''''. تهران: سمت، 1375، ص 109، 111، 112.</ref>. پیش از نیمه نخست سده 2ق، کاتبان و نسخهنویسان در جهان اسلام با کاغذ آشنا نبودهاند و عموماً برای کتابت و نوشتن، ایرانیان از پوست حیواناتی چون گاومیش و گوسفند استفاده میکردهاند<ref name=":0">مايلهروي، نجيب. '''''كتابآرايیدر تمدن اسلامي'''''. مشهد: آستان قدس رضوي، 1372،ص 737.</ref>. پس از ظهور اسلام و گسترش مرزهای اسلامی در 133ق/ 751م نبردی میان مسلمانان و چینیان در نزدیکی سمرقند روی داد و عدهای از چینیان که کاغذساز بودند اسیر شدند؛ مسلمانان فن کاغذسازی را از همین اسیران آموختند و صنعت کاغذ در شهر سمرقند پا گرفت و این شهر به مرکز کاغذسازی تمدن اسلامی تبدیل شد و این صنعت از آنجا به سرزمینهای دیگر نیز رسید<ref>آذرنگ، عبدالحسين. '''''مبانینشر كتاب'''''. تهران: سمت، 1381، ص 138- 139.</ref>. دیری نپایید که در شهرهای بزرگ خراسان کارخانههای کاغذسازی به راه افتاد و کاغذهای خراسانی به دیگر شهرهای اسلامی رسید و در دیگر بلاد اسلامی به تبع خراسانیان کاغذسازی رونق گرفت<ref name=":0" />. از مشهورترین شهرهای ایران که در کاغذسازی شهرت داشته، خونا یا خونج بوده که در زمان یاقوت حموی (د 626ق/ 1228م) به كاغذ كُنان معروف بوده است<ref name=":1">مصاحب، غلامحسين. '''''دايرهالمعارف فارسي'''''. ذيل «كاغذ».</ref>. مهمترين <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاغذهايیكه </del>پس از ورود كاغذ به ايران توليد شد، عبارت است از: كاغذ فرعوني: از انواع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاغذهایساخت </del>خراسان بود كه تا قرن پنجم هجریرواج داشت و اين نوع كاغذ با پاپيروس مصریرقابت ميكرد. كاغذ جعفري: از جمله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاغذهایخراسانیدر </del>زمان برمكيان ساخته ميشد و به جعفر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برمكیمنسوب </del>است. كاغذ سمرقندي: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوعیكاغذ </del>خوب و بسيار نيكو بود كه در سمرقند ساخته و به بيشتر شهرهایاسلامیصادر ميشد. كاغذ طاهري: از كاغذهایخراسانیو منسوب به طاهر دوم از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امرایطاهریخراسان </del>است. كاغذ طلحي: نوعیكاغذ خراسانیكه به طلحه بن طاهر منسوب است. كاغذ سلطاني: نوعیكاغذ كه به دليل مرغوب بودنش به اين نام شهرت يافته بود. برخیمعتقدند به سبب قطع آن به اين نام معروف شده است. كاغذ خطايیيا ختايي: نوعیكاغذ كه در ختا ساخته ميشد و كاغذيان و كاتبان خراسانیبا آن آشنا بودند و از آن استفاده ميكردند. اين نوع كاغذ در جهان اسلام به نام كاغذ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چينیمعروف </del>بود. كاغذ خراساني: كاغذهايیاز كتان كه در خراسان ساخته ميشد. ابن نديم ميگويد كه اين كاغذها در زمان امويان و به قولیدر عهد بنيعباس رواج يافته است. كاغذ خونجي: نوعیكاغذ ايرانیبود كه در خونا يا خونج از شهرهایآذربايجان ساخته ميشد. كاغذ مأموني: ظاهراً از كاغذهایخراسانیبود كه به روزگار مأمون خليفه ساخته ميشده است. كاغذ منصوري: گونهایاز كاغذهایخراسانیكه به منصور كاغذی(د423ق/ 1031م) از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اهالیسمرقند </del>منسوب بوده است<ref>مزيناني، علي. '''''كتابخانه''''' '''''و''''' '''''كتابداري'''''. تهران: سمت، 1379، ص 46- 47.</ref>. اين نوع كاغذها در بسياریاز شهرهایايران استفاده ميشدند تا اينكه برایتوليد كاغذ تحرير و چاپ و انواع ديگر آن در 1346 شركتیبه نام شركت سهامیكاغذ پارس تشكيل و در هفت تپه خوزستان اقدام به تأسيس كارخانه كاغذسازیكرد<ref name=":1" />، كه از تفاله نيشكر، كاغذ چاپ و تحرير توليد ميكند. كارخانههایديگرینيز در شمال كشور احداث شده است كه از چوب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنگلهایشمال </del>ايران، چوب صنوبر، تفاله نيشكر و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاغذهایباطله، </del>كاغذهایچاپ و تحريریتوليد ميكند. همچنين طرحهايی برای بازيافت كاغذ از مواد مصرف شده و زايد در دست بررسیاست. ايران امكانات لازم را برایخودكفايیدر توليد كاغذ دارد و اگر بخواهد نيازهایخود را با توليد داخلیو بدون واردات از كشورهایديگر تأمين كند، خواستهاش با احداث چند كارخانه كاغذسازیبه خوبیتأمين خواهد شد. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کاغذ،''' ابزاری برای نوشتن، کتابت، و ثبت اندیشه. این اصطلاح از واژه چینی ku-chih, kok, ci, به معنی پوست درخت توت آمده است<ref>معين، محمد. '''''فرهنگ فارسي'''''. ذيل «كاغذ».</ref>. گفتهاند که اصل این کلمه چینی است و نیز پنداشتهاند که اصل آن را میباید در ترکی جست. اصل آن هر چه باشد این نکته مسلم است که کاغذ از طریق زبان و فرهنگ فارسی به عربی رفته و به صورت کاغذ (جمع آن کواغذ) تعریب شده است<ref>مايلهروي، نجيب. '''''كتابآرايیدر تمدن اسلامي'''''. مشهد: آستان قدس رضوي، 1372، ص 736.</ref>. کاغذ نوعی بافته گیاهی و ورقهای نازک که از خمیر کردن خردههای مواد گیاهی مانند پوست و چوب درخت، پارچه و پنبه ساخته میشود. در واقع الیاف گیاهی در روند خاصی از تولید از هم جدا و سپس در مرحله تولید خمیر به صورت دیگری تشکیل و فشرده میشود و ماده کاغذ را تشکیل میدهد. شواهد و دلایل باستانشناسی نشان میدهد که آدمی از زمانهای قبل در پی یافتن راههایی بوده است که مقاصد و اندیشههای خود را بر آنها ثبت و ضبط کند و انتقال دهد. پیش از اختراع کاغذ، برای نوشتن از موادی مانند سنگ، لوح گلی، استخوان پوست، چرم، برگ درخت و مانند آنها استفاده میشد<ref>آذرنگ، عبدالحسين. '''''آشنايیبا چاپ و نشر'''''. تهران: سمت، 1375، ص 109، 111، 112.</ref>. پیش از نیمه نخست سده 2ق، کاتبان و نسخهنویسان در جهان اسلام با کاغذ آشنا نبودهاند و عموماً برای کتابت و نوشتن، ایرانیان از پوست حیواناتی چون گاومیش و گوسفند استفاده میکردهاند<ref name=":0">مايلهروي، نجيب. '''''كتابآرايیدر تمدن اسلامي'''''. مشهد: آستان قدس رضوي، 1372،ص 737.</ref>. پس از ظهور اسلام و گسترش مرزهای اسلامی در 133ق/ 751م نبردی میان مسلمانان و چینیان در نزدیکی سمرقند روی داد و عدهای از چینیان که کاغذساز بودند اسیر شدند؛ مسلمانان فن کاغذسازی را از همین اسیران آموختند و صنعت کاغذ در شهر سمرقند پا گرفت و این شهر به مرکز کاغذسازی تمدن اسلامی تبدیل شد و این صنعت از آنجا به سرزمینهای دیگر نیز رسید<ref>آذرنگ، عبدالحسين. '''''مبانینشر كتاب'''''. تهران: سمت، 1381، ص 138- 139.</ref>. دیری نپایید که در شهرهای بزرگ خراسان کارخانههای کاغذسازی به راه افتاد و کاغذهای خراسانی به دیگر شهرهای اسلامی رسید و در دیگر بلاد اسلامی به تبع خراسانیان کاغذسازی رونق گرفت<ref name=":0" />. از مشهورترین شهرهای ایران که در کاغذسازی شهرت داشته، خونا یا خونج بوده که در زمان یاقوت حموی (د 626ق/ 1228م) به كاغذ كُنان معروف بوده است<ref name=":1">مصاحب، غلامحسين. '''''دايرهالمعارف فارسي'''''. ذيل «كاغذ».</ref>. مهمترين <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاغذهايی كه </ins>پس از ورود كاغذ به ايران توليد شد، عبارت است از: كاغذ فرعوني: از انواع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاغذهای ساخت </ins>خراسان بود كه تا قرن پنجم هجریرواج داشت و اين نوع كاغذ با پاپيروس مصریرقابت ميكرد. كاغذ جعفري: از جمله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاغذهای خراسانی در </ins>زمان برمكيان ساخته ميشد و به جعفر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برمكی منسوب </ins>است. كاغذ سمرقندي: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوعی كاغذ </ins>خوب و بسيار نيكو بود كه در سمرقند ساخته و به بيشتر شهرهایاسلامیصادر ميشد. كاغذ طاهري: از كاغذهایخراسانیو منسوب به طاهر دوم از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امرای طاهری خراسان </ins>است. كاغذ طلحي: نوعیكاغذ خراسانیكه به طلحه بن طاهر منسوب است. كاغذ سلطاني: نوعیكاغذ كه به دليل مرغوب بودنش به اين نام شهرت يافته بود. برخیمعتقدند به سبب قطع آن به اين نام معروف شده است. كاغذ خطايیيا ختايي: نوعیكاغذ كه در ختا ساخته ميشد و كاغذيان و كاتبان خراسانیبا آن آشنا بودند و از آن استفاده ميكردند. اين نوع كاغذ در جهان اسلام به نام كاغذ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چينی معروف </ins>بود. كاغذ خراساني: كاغذهايیاز كتان كه در خراسان ساخته ميشد. ابن نديم ميگويد كه اين كاغذها در زمان امويان و به قولیدر عهد بنيعباس رواج يافته است. كاغذ خونجي: نوعیكاغذ ايرانیبود كه در خونا يا خونج از شهرهایآذربايجان ساخته ميشد. كاغذ مأموني: ظاهراً از كاغذهایخراسانیبود كه به روزگار مأمون خليفه ساخته ميشده است. كاغذ منصوري: گونهایاز كاغذهایخراسانیكه به منصور كاغذی(د423ق/ 1031م) از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اهالی سمرقند </ins>منسوب بوده است<ref>مزيناني، علي. '''''كتابخانه''''' '''''و''''' '''''كتابداري'''''. تهران: سمت، 1379، ص 46- 47.</ref>. اين نوع كاغذها در بسياریاز شهرهایايران استفاده ميشدند تا اينكه برایتوليد كاغذ تحرير و چاپ و انواع ديگر آن در 1346 شركتیبه نام شركت سهامیكاغذ پارس تشكيل و در هفت تپه خوزستان اقدام به تأسيس كارخانه كاغذسازیكرد<ref name=":1" />، كه از تفاله نيشكر، كاغذ چاپ و تحرير توليد ميكند. كارخانههایديگرینيز در شمال كشور احداث شده است كه از چوب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنگلهای شمال </ins>ايران، چوب صنوبر، تفاله نيشكر و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاغذهای باطله، </ins>كاغذهایچاپ و تحريریتوليد ميكند. همچنين طرحهايی برای بازيافت كاغذ از مواد مصرف شده و زايد در دست بررسیاست. ايران امكانات لازم را برایخودكفايیدر توليد كاغذ دارد و اگر بخواهد نيازهایخود را با توليد داخلیو بدون واردات از كشورهایديگر تأمين كند، خواستهاش با احداث چند كارخانه كاغذسازیبه خوبیتأمين خواهد شد. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
</table>Nazlihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%BA%D8%B0&diff=2582&oldid=prevNazli در ۲۵ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۳۸2025-01-25T15:38:44Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۵ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۳۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کاغذ،''' ابزاری برای نوشتن، کتابت، و ثبت اندیشه. این اصطلاح از واژه چینی ku-chih, kok, ci, به معنی پوست درخت توت آمده است<ref>معين، محمد. '''''فرهنگ فارسي'''''. ذيل «كاغذ».</ref>. گفتهاند که اصل این کلمه چینی است و نیز پنداشتهاند که اصل آن را میباید در ترکی جست. اصل آن هر چه باشد این نکته مسلم است که کاغذ از طریق زبان و فرهنگ فارسی به عربی رفته و به صورت کاغذ (جمع آن کواغذ) تعریب شده است<ref>مايلهروي، نجيب. '''''كتابآرايیدر تمدن اسلامي'''''. مشهد: آستان قدس رضوي، 1372، ص 736.</ref>. کاغذ نوعی بافته گیاهی و ورقهای نازک که از خمیر کردن خردههای مواد گیاهی مانند پوست و چوب درخت، پارچه و پنبه ساخته میشود. در واقع الیاف گیاهی در روند خاصی از تولید از هم جدا و سپس در مرحله تولید خمیر به صورت دیگری تشکیل و فشرده میشود و ماده کاغذ را تشکیل میدهد. شواهد و دلایل باستانشناسی نشان میدهد که آدمی از زمانهای قبل در پی یافتن راههایی بوده است که مقاصد و اندیشههای خود را بر آنها ثبت و ضبط کند و انتقال دهد. پیش از اختراع کاغذ، برای نوشتن از موادی مانند سنگ، لوح گلی، استخوان پوست، چرم، برگ درخت و مانند آنها استفاده میشد<ref>آذرنگ، عبدالحسين. '''''آشنايیبا چاپ و نشر'''''. تهران: سمت، 1375، ص 109، 111، 112.</ref>. پیش از نیمه نخست سده 2ق، کاتبان و نسخهنویسان در جهان اسلام با کاغذ آشنا نبودهاند و عموماً برای کتابت و نوشتن، ایرانیان از پوست حیواناتی چون گاومیش و گوسفند استفاده میکردهاند<ref name=":0">مايلهروي، نجيب. '''''كتابآرايیدر تمدن اسلامي'''''. مشهد: آستان قدس رضوي، 1372،ص 737.</ref>. پس از ظهور اسلام و گسترش مرزهای اسلامی در 133ق/ 751م نبردی میان مسلمانان و چینیان در نزدیکی سمرقند روی داد و عدهای از چینیان که کاغذساز بودند اسیر شدند؛ مسلمانان فن کاغذسازی را از همین اسیران آموختند و صنعت کاغذ در شهر سمرقند پا گرفت و این شهر به مرکز کاغذسازی تمدن اسلامی تبدیل شد و این صنعت از آنجا به سرزمینهای دیگر نیز رسید<ref>آذرنگ، عبدالحسين. '''''مبانینشر كتاب'''''. تهران: سمت، 1381، ص 138- 139.</ref>. دیری نپایید که در شهرهای بزرگ خراسان کارخانههای کاغذسازی به راه افتاد و کاغذهای خراسانی به دیگر شهرهای اسلامی رسید و در دیگر بلاد اسلامی به تبع خراسانیان کاغذسازی رونق گرفت<ref name=":0" />. از مشهورترین شهرهای ایران که در کاغذسازی شهرت داشته، خونا یا خونج بوده که در زمان یاقوت حموی (د 626ق/ 1228م) به كاغذ كُنان معروف بوده است<ref name=":1">مصاحب، غلامحسين. '''''دايرهالمعارف فارسي'''''. ذيل «كاغذ».</ref>. مهمترين كاغذهايیكه پس از ورود كاغذ به ايران توليد شد، عبارت است از: كاغذ فرعوني: از انواع كاغذهایساخت خراسان بود كه تا قرن پنجم هجریرواج داشت و اين نوع كاغذ با پاپيروس مصریرقابت ميكرد. كاغذ جعفري: از جمله كاغذهایخراسانیدر زمان برمكيان ساخته ميشد و به جعفر برمكیمنسوب است. كاغذ سمرقندي: نوعیكاغذ خوب و بسيار نيكو بود كه در سمرقند ساخته و به بيشتر شهرهایاسلامیصادر ميشد. كاغذ طاهري: از كاغذهایخراسانیو منسوب به طاهر دوم از امرایطاهریخراسان است. كاغذ طلحي: نوعیكاغذ خراسانیكه به طلحه بن طاهر منسوب است. كاغذ سلطاني: نوعیكاغذ كه به دليل مرغوب بودنش به اين نام شهرت يافته بود. برخیمعتقدند به سبب قطع آن به اين نام معروف شده است. كاغذ خطايیيا ختايي: نوعیكاغذ كه در ختا ساخته ميشد و كاغذيان و كاتبان خراسانیبا آن آشنا بودند و از آن استفاده ميكردند. اين نوع كاغذ در جهان اسلام به نام كاغذ چينیمعروف بود. كاغذ خراساني: كاغذهايیاز كتان كه در خراسان ساخته ميشد. ابن نديم ميگويد كه اين كاغذها در زمان امويان و به قولیدر عهد بنيعباس رواج يافته است. كاغذ خونجي: نوعیكاغذ ايرانیبود كه در خونا يا خونج از شهرهایآذربايجان ساخته ميشد. كاغذ مأموني: ظاهراً از كاغذهایخراسانیبود كه به روزگار مأمون خليفه ساخته ميشده است. كاغذ منصوري: گونهایاز كاغذهایخراسانیكه به منصور كاغذی(د423ق/ 1031م) از اهالیسمرقند منسوب بوده است<ref>مزيناني، علي. '''''كتابخانه''''' '''''و''''' '''''كتابداري'''''. تهران: سمت، 1379، ص 46- 47.</ref>. اين نوع كاغذها در بسياریاز شهرهایايران استفاده ميشدند تا اينكه برایتوليد كاغذ تحرير و چاپ و انواع ديگر آن در 1346 شركتیبه نام شركت سهامیكاغذ پارس تشكيل و در هفت تپه خوزستان اقدام به تأسيس كارخانه كاغذسازیكرد<ref name=":1" />، كه از تفاله نيشكر، كاغذ چاپ و تحرير توليد ميكند. كارخانههایديگرینيز در شمال كشور احداث شده است كه از چوب جنگلهایشمال ايران، چوب صنوبر، تفاله نيشكر و كاغذهایباطله، كاغذهایچاپ و تحريریتوليد ميكند. همچنين طرحهايی برای بازيافت كاغذ از مواد مصرف شده و زايد در دست بررسیاست. ايران امكانات لازم را برایخودكفايیدر توليد كاغذ دارد و اگر بخواهد نيازهایخود را با توليد داخلیو بدون واردات از كشورهایديگر تأمين كند، خواستهاش با احداث چند كارخانه كاغذسازیبه خوبیتأمين خواهد شد. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کاغذ،''' ابزاری برای نوشتن، کتابت، و ثبت اندیشه. این اصطلاح از واژه چینی ku-chih, kok, ci, به معنی پوست درخت توت آمده است<ref>معين، محمد. '''''فرهنگ فارسي'''''. ذيل «كاغذ».</ref>. گفتهاند که اصل این کلمه چینی است و نیز پنداشتهاند که اصل آن را میباید در ترکی جست. اصل آن هر چه باشد این نکته مسلم است که کاغذ از طریق زبان و فرهنگ فارسی به عربی رفته و به صورت کاغذ (جمع آن کواغذ) تعریب شده است<ref>مايلهروي، نجيب. '''''كتابآرايیدر تمدن اسلامي'''''. مشهد: آستان قدس رضوي، 1372، ص 736.</ref>. کاغذ نوعی بافته گیاهی و ورقهای نازک که از خمیر کردن خردههای مواد گیاهی مانند پوست و چوب درخت، پارچه و پنبه ساخته میشود. در واقع الیاف گیاهی در روند خاصی از تولید از هم جدا و سپس در مرحله تولید خمیر به صورت دیگری تشکیل و فشرده میشود و ماده کاغذ را تشکیل میدهد. شواهد و دلایل باستانشناسی نشان میدهد که آدمی از زمانهای قبل در پی یافتن راههایی بوده است که مقاصد و اندیشههای خود را بر آنها ثبت و ضبط کند و انتقال دهد. پیش از اختراع کاغذ، برای نوشتن از موادی مانند سنگ، لوح گلی، استخوان پوست، چرم، برگ درخت و مانند آنها استفاده میشد<ref>آذرنگ، عبدالحسين. '''''آشنايیبا چاپ و نشر'''''. تهران: سمت، 1375، ص 109، 111، 112.</ref>. پیش از نیمه نخست سده 2ق، کاتبان و نسخهنویسان در جهان اسلام با کاغذ آشنا نبودهاند و عموماً برای کتابت و نوشتن، ایرانیان از پوست حیواناتی چون گاومیش و گوسفند استفاده میکردهاند<ref name=":0">مايلهروي، نجيب. '''''كتابآرايیدر تمدن اسلامي'''''. مشهد: آستان قدس رضوي، 1372،ص 737.</ref>. پس از ظهور اسلام و گسترش مرزهای اسلامی در 133ق/ 751م نبردی میان مسلمانان و چینیان در نزدیکی سمرقند روی داد و عدهای از چینیان که کاغذساز بودند اسیر شدند؛ مسلمانان فن کاغذسازی را از همین اسیران آموختند و صنعت کاغذ در شهر سمرقند پا گرفت و این شهر به مرکز کاغذسازی تمدن اسلامی تبدیل شد و این صنعت از آنجا به سرزمینهای دیگر نیز رسید<ref>آذرنگ، عبدالحسين. '''''مبانینشر كتاب'''''. تهران: سمت، 1381، ص 138- 139.</ref>. دیری نپایید که در شهرهای بزرگ خراسان کارخانههای کاغذسازی به راه افتاد و کاغذهای خراسانی به دیگر شهرهای اسلامی رسید و در دیگر بلاد اسلامی به تبع خراسانیان کاغذسازی رونق گرفت<ref name=":0" />. از مشهورترین شهرهای ایران که در کاغذسازی شهرت داشته، خونا یا خونج بوده که در زمان یاقوت حموی (د 626ق/ 1228م) به كاغذ كُنان معروف بوده است<ref name=":1">مصاحب، غلامحسين. '''''دايرهالمعارف فارسي'''''. ذيل «كاغذ».</ref>. مهمترين كاغذهايیكه پس از ورود كاغذ به ايران توليد شد، عبارت است از: كاغذ فرعوني: از انواع كاغذهایساخت خراسان بود كه تا قرن پنجم هجریرواج داشت و اين نوع كاغذ با پاپيروس مصریرقابت ميكرد. كاغذ جعفري: از جمله كاغذهایخراسانیدر زمان برمكيان ساخته ميشد و به جعفر برمكیمنسوب است. كاغذ سمرقندي: نوعیكاغذ خوب و بسيار نيكو بود كه در سمرقند ساخته و به بيشتر شهرهایاسلامیصادر ميشد. كاغذ طاهري: از كاغذهایخراسانیو منسوب به طاهر دوم از امرایطاهریخراسان است. كاغذ طلحي: نوعیكاغذ خراسانیكه به طلحه بن طاهر منسوب است. كاغذ سلطاني: نوعیكاغذ كه به دليل مرغوب بودنش به اين نام شهرت يافته بود. برخیمعتقدند به سبب قطع آن به اين نام معروف شده است. كاغذ خطايیيا ختايي: نوعیكاغذ كه در ختا ساخته ميشد و كاغذيان و كاتبان خراسانیبا آن آشنا بودند و از آن استفاده ميكردند. اين نوع كاغذ در جهان اسلام به نام كاغذ چينیمعروف بود. كاغذ خراساني: كاغذهايیاز كتان كه در خراسان ساخته ميشد. ابن نديم ميگويد كه اين كاغذها در زمان امويان و به قولیدر عهد بنيعباس رواج يافته است. كاغذ خونجي: نوعیكاغذ ايرانیبود كه در خونا يا خونج از شهرهایآذربايجان ساخته ميشد. كاغذ مأموني: ظاهراً از كاغذهایخراسانیبود كه به روزگار مأمون خليفه ساخته ميشده است. كاغذ منصوري: گونهایاز كاغذهایخراسانیكه به منصور كاغذی(د423ق/ 1031م) از اهالیسمرقند منسوب بوده است<ref>مزيناني، علي. '''''كتابخانه''''' '''''و''''' '''''كتابداري'''''. تهران: سمت، 1379، ص 46- 47.</ref>. اين نوع كاغذها در بسياریاز شهرهایايران استفاده ميشدند تا اينكه برایتوليد كاغذ تحرير و چاپ و انواع ديگر آن در 1346 شركتیبه نام شركت سهامیكاغذ پارس تشكيل و در هفت تپه خوزستان اقدام به تأسيس كارخانه كاغذسازیكرد<ref name=":1" />، كه از تفاله نيشكر، كاغذ چاپ و تحرير توليد ميكند. كارخانههایديگرینيز در شمال كشور احداث شده است كه از چوب جنگلهایشمال ايران، چوب صنوبر، تفاله نيشكر و كاغذهایباطله، كاغذهایچاپ و تحريریتوليد ميكند. همچنين طرحهايی برای بازيافت كاغذ از مواد مصرف شده و زايد در دست بررسیاست. ايران امكانات لازم را برایخودكفايیدر توليد كاغذ دارد و اگر بخواهد نيازهایخود را با توليد داخلیو بدون واردات از كشورهایديگر تأمين كند، خواستهاش با احداث چند كارخانه كاغذسازیبه خوبیتأمين خواهد شد. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>مآخذ<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">:'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </ins>مآخذ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشنامه ایران</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>میترا صمیعی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>میترا صمیعی</div></td></tr>
</table>Nazli