https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8کتاب - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-16T08:21:52Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8&diff=4907&oldid=prevSamei در ۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۴۲2025-04-30T10:42:54Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۴۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l10">خط ۱۰:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۰:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ایران باستان، واژه کتاب در معنای وسیع کلمه، بر کتاب مقدس اطلاق میشد و صاحبان آئین، «صاحبان کتاب» بودهاند. خط و سواد نیز که لازمه کتابت بود، امری مقدس به شمار میرفت؛ از اینرو در انحصار روحانیون زرتشتی قرار داشته است<ref>راوندی، مرتضی. '''''تاریخ اجتماعی ایران'''''. ج1: تاریخ اجتماعی ایران و کهنترین ملل باستانی از آغاز تا اسلام. تهران: امیرکبیر، 1354، ج1، ص2044.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ایران باستان، واژه کتاب در معنای وسیع کلمه، بر کتاب مقدس اطلاق میشد و صاحبان آئین، «صاحبان کتاب» بودهاند. خط و سواد نیز که لازمه کتابت بود، امری مقدس به شمار میرفت؛ از اینرو در انحصار روحانیون زرتشتی قرار داشته است<ref>راوندی، مرتضی. '''''تاریخ اجتماعی ایران'''''. ج1: تاریخ اجتماعی ایران و کهنترین ملل باستانی از آغاز تا اسلام. تهران: امیرکبیر، 1354، ج1، ص2044.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با ظهور اسلام و تشویق مسلمانان به فراگیری ''قرآن''، حدیث و دانشهای سودمند، بسیاری از مسلمانان از جمله ایرانیان به کسب علم و دانش و تألیف و تصنیف و [[استنساخ]] کتب خطی پرداختند<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی.''''' تهران: فرانکلین، 1345، ج 2، ص 2143-2144-2174.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با ظهور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اسلام<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و تشویق مسلمانان به فراگیری ''قرآن''، حدیث و دانشهای سودمند، بسیاری از مسلمانان از جمله ایرانیان به کسب علم و دانش و تألیف و تصنیف و [[استنساخ]] کتب خطی پرداختند<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی.''''' تهران: فرانکلین، 1345، ج 2، ص 2143-2144-2174.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از ورود اسلام به ایران [[استنساخ]] و تهیه کتب خطی رشد وشکوفایی فراوانی یافت. در این دوران که حدود سیزده قرن به طول انجامید، عمدهترین کتابهایی که [[استنساخ]] شد عبارت بودند از ''قرآن''، کتب حدیث، ادعیهها و ''نهجالبلاغه'' که در ابتدا برای انگیزههای دینی و اعتقادی و سپس برای کسب درآمد مورد [[استنساخ]] قرار میگرفت.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از ورود اسلام به ایران [[استنساخ]] و تهیه کتب خطی رشد وشکوفایی فراوانی یافت. در این دوران که حدود سیزده قرن به طول انجامید، عمدهترین کتابهایی که [[استنساخ]] شد عبارت بودند از ''قرآن''، کتب حدیث، ادعیهها و ''نهجالبلاغه'' که در ابتدا برای انگیزههای دینی و اعتقادی و سپس برای کسب درآمد مورد [[استنساخ]] قرار میگرفت.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l41">خط ۴۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>میترا صمیعی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>میترا صمیعی</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:رسانه ها و ارتباطات]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ارتباطات]]</ins></div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-3070:rev-4907:php=table -->
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8&diff=3070&oldid=prevSamei در ۱۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۰۵2025-04-13T18:05:46Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۰۵</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:2465466 727.jpg|بندانگشتی|تصویر کتاب، برگرفته از خبرگراری برنا، قابل بازیابی از [https://borna.news/fa/news/1385779/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%87%D9%86%D8%B1-%DA%AF%D9%85%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%81%DB%8C%D8%AF-%D9%88-%D8%B4%D8%A7%D8%AF-%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8 https://borna.news/fa/news/1385779]]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[کتاب]]،''' رسانهای گروهی از مجموعه مطالب نوشته و ضبط شده قابل انتقال که بازیابی مطالب آن از نظر زمان و مکان محدودیت ندارد<ref>ابرامی، هوشنگ. '''''شناختی از دانششناسی''.''' تهران: انجمن کتابداران ایران، 1358، ص28.</ref>. این رسانه در دورهای از تاریخ به صورت نوشتاری بر روی سنگ و گل و سفال و پوست و چرم و یا پاپیروس و زمانی دیگر به شکل لوح و طومار و زمانی هم به شکل کتاب پوستی و بعد کاغذی و چاپی بوده است. در حال حاضر هم به شکل الکترونیکی در آمده است. کتاب در مفهوم گستردهتر، همواره در زندگی بشر تأثیر داشته و مهمترین ابزار در رساندن یافتههای جمعی به گروههای دیگر بوده است. کتاب اندیشههای علمی شرقیان را به ساکنان مغرب زمین، تجربههای غربیان را برای خاورشناسان، و معارف بشری را از نسلی به نسل دیگر منتقل میکند<ref>استیچویچ، الکساندر'''. ''کتاب در پویة تاریخ.''''' ترجمة حمیدرضا آژیر و حمیدرضا شیخی، مشهد: آستان قدس رضوی، بنیاد پژوهشهای اسلامی، 1373، ص14-15.</ref>. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[کتاب]]،''' رسانهای گروهی از مجموعه مطالب نوشته و ضبط شده قابل انتقال که بازیابی مطالب آن از نظر زمان و مکان محدودیت ندارد<ref>ابرامی، هوشنگ. '''''شناختی از دانششناسی''.''' تهران: انجمن کتابداران ایران، 1358، ص28.</ref>. این رسانه در دورهای از تاریخ به صورت نوشتاری بر روی سنگ و گل و سفال و پوست و چرم و یا پاپیروس و زمانی دیگر به شکل لوح و طومار و زمانی هم به شکل کتاب پوستی و بعد کاغذی و چاپی بوده است. در حال حاضر هم به شکل الکترونیکی در آمده است. کتاب در مفهوم گستردهتر، همواره در زندگی بشر تأثیر داشته و مهمترین ابزار در رساندن یافتههای جمعی به گروههای دیگر بوده است. کتاب اندیشههای علمی شرقیان را به ساکنان مغرب زمین، تجربههای غربیان را برای خاورشناسان، و معارف بشری را از نسلی به نسل دیگر منتقل میکند<ref>استیچویچ، الکساندر'''. ''کتاب در پویة تاریخ.''''' ترجمة حمیدرضا آژیر و حمیدرضا شیخی، مشهد: آستان قدس رضوی، بنیاد پژوهشهای اسلامی، 1373، ص14-15.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-3068:rev-3070:php=table -->
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8&diff=3068&oldid=prevSamei در ۱۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۰۲2025-04-13T18:02:43Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۰۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[کتاب]]،''' رسانهای گروهی از مجموعه مطالب نوشته و ضبط شده قابل انتقال که بازیابی مطالب آن از نظر زمان و مکان محدودیت ندارد<ref>ابرامی، هوشنگ. '''''شناختی از دانششناسی''.''' تهران: انجمن کتابداران ایران، 1358، ص28.</ref>. این رسانه در دورهای از تاریخ به صورت نوشتاری بر روی سنگ و گل و سفال و پوست و چرم و یا پاپیروس و زمانی دیگر به شکل لوح و طومار و زمانی هم به شکل کتاب پوستی و بعد کاغذی و چاپی بوده است. در حال حاضر هم به شکل الکترونیکی در آمده است. کتاب در مفهوم گستردهتر، همواره در زندگی بشر تأثیر داشته و مهمترین ابزار در رساندن یافتههای جمعی به گروههای دیگر بوده است. کتاب اندیشههای علمی شرقیان را به ساکنان مغرب زمین، تجربههای غربیان را برای خاورشناسان، و معارف بشری را از نسلی به نسل دیگر منتقل میکند<ref>استیچویچ، الکساندر'''. ''کتاب در پویة تاریخ.''''' ترجمة حمیدرضا آژیر و حمیدرضا شیخی، مشهد: آستان قدس رضوی، بنیاد پژوهشهای اسلامی، 1373، ص14-15.</ref>. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[کتاب]]،''' رسانهای گروهی از مجموعه مطالب نوشته و ضبط شده قابل انتقال که بازیابی مطالب آن از نظر زمان و مکان محدودیت ندارد<ref>ابرامی، هوشنگ. '''''شناختی از دانششناسی''.''' تهران: انجمن کتابداران ایران، 1358، ص28.</ref>. این رسانه در دورهای از تاریخ به صورت نوشتاری بر روی سنگ و گل و سفال و پوست و چرم و یا پاپیروس و زمانی دیگر به شکل لوح و طومار و زمانی هم به شکل کتاب پوستی و بعد کاغذی و چاپی بوده است. در حال حاضر هم به شکل الکترونیکی در آمده است. کتاب در مفهوم گستردهتر، همواره در زندگی بشر تأثیر داشته و مهمترین ابزار در رساندن یافتههای جمعی به گروههای دیگر بوده است. کتاب اندیشههای علمی شرقیان را به ساکنان مغرب زمین، تجربههای غربیان را برای خاورشناسان، و معارف بشری را از نسلی به نسل دیگر منتقل میکند<ref>استیچویچ، الکساندر'''. ''کتاب در پویة تاریخ.''''' ترجمة حمیدرضا آژیر و حمیدرضا شیخی، مشهد: آستان قدس رضوی، بنیاد پژوهشهای اسلامی، 1373، ص14-15.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تاریخ کتاب قدمتی بیش از پنج هزار سال دارد<ref>دال، سوند. '''''تاریخ کتاب: از کهنترین دوران تا عصر حاضر.''''' ترجمة محمدعلی خاکساری، مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی، 1372، ص33.</ref>. انسان طی قرون متمادی برای ضبط و ثبت دانش و اطلاعات از رسانههای متعدد استفاده میکرده است که از سنگ نبشته آغاز و به کتابهای خطی و چاپی و رسانههای الکترونیکی منتهی میشود. در ابتدا انسان میتوانست از هر کتاب فقط چند نسخه تکثیر و تهیه کند ولی بعدها این رقم از طریق استنساخ<sup>*</sup> به چند صد رسید و در اوایل اختراع چاپ<sup>*</sup> به هزاران نسخه افزایش یافت.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تاریخ کتاب قدمتی بیش از پنج هزار سال دارد<ref>دال، سوند. '''''تاریخ کتاب: از کهنترین دوران تا عصر حاضر.''''' ترجمة محمدعلی خاکساری، مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی، 1372، ص33.</ref>. انسان طی قرون متمادی برای ضبط و ثبت دانش و اطلاعات از رسانههای متعدد استفاده میکرده است که از سنگ نبشته آغاز و به کتابهای خطی و چاپی و رسانههای الکترونیکی منتهی میشود. در ابتدا انسان میتوانست از هر کتاب فقط چند نسخه تکثیر و تهیه کند ولی بعدها این رقم از طریق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>استنساخ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins><sup>*</sup> به چند صد رسید و در اوایل اختراع چاپ<sup>*</sup> به هزاران نسخه افزایش یافت.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ایرانیان باستان نوشتههای خود را بر روی سنگ حک میکردند و یا بر روی الواح گلی یا زرین و یا بر روی پوستهای دباغی شده گاو مینوشتند. این سنت، یادگار دوران مهرپرستی ایرانیان بود و در آئین زرتشت نیز ادامه یافت، چنانکه اوستا نیز بر پوست گاو نوشته شده بود<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایرهالمعارف فارسی.''''' تهران: فرانکلین، 1345، ج 1، ص 302.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ایرانیان باستان نوشتههای خود را بر روی سنگ حک میکردند و یا بر روی الواح گلی یا زرین و یا بر روی پوستهای دباغی شده گاو مینوشتند. این سنت، یادگار دوران مهرپرستی ایرانیان بود و در آئین زرتشت نیز ادامه یافت، چنانکه اوستا نیز بر پوست گاو نوشته شده بود<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایرهالمعارف فارسی.''''' تهران: فرانکلین، 1345، ج 1، ص 302.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9">خط ۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ایران باستان، واژه کتاب در معنای وسیع کلمه، بر کتاب مقدس اطلاق میشد و صاحبان آئین، «صاحبان کتاب» بودهاند. خط و سواد نیز که لازمه کتابت بود، امری مقدس به شمار میرفت؛ از اینرو در انحصار روحانیون زرتشتی قرار داشته است<ref>راوندی، مرتضی. '''''تاریخ اجتماعی ایران'''''. ج1: تاریخ اجتماعی ایران و کهنترین ملل باستانی از آغاز تا اسلام. تهران: امیرکبیر، 1354، ج1، ص2044.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ایران باستان، واژه کتاب در معنای وسیع کلمه، بر کتاب مقدس اطلاق میشد و صاحبان آئین، «صاحبان کتاب» بودهاند. خط و سواد نیز که لازمه کتابت بود، امری مقدس به شمار میرفت؛ از اینرو در انحصار روحانیون زرتشتی قرار داشته است<ref>راوندی، مرتضی. '''''تاریخ اجتماعی ایران'''''. ج1: تاریخ اجتماعی ایران و کهنترین ملل باستانی از آغاز تا اسلام. تهران: امیرکبیر، 1354، ج1، ص2044.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با ظهور اسلام و تشویق مسلمانان به فراگیری ''قرآن''، حدیث و دانشهای سودمند، بسیاری از مسلمانان از جمله ایرانیان به کسب علم و دانش و تألیف و تصنیف و استنساخ کتب خطی پرداختند<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی.''''' تهران: فرانکلین، 1345، ج 2، ص 2143-2144-2174.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با ظهور اسلام و تشویق مسلمانان به فراگیری ''قرآن''، حدیث و دانشهای سودمند، بسیاری از مسلمانان از جمله ایرانیان به کسب علم و دانش و تألیف و تصنیف و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>استنساخ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>کتب خطی پرداختند<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی.''''' تهران: فرانکلین، 1345، ج 2، ص 2143-2144-2174.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از ورود اسلام به ایران استنساخ و تهیه کتب خطی رشد وشکوفایی فراوانی یافت. در این دوران که حدود سیزده قرن به طول انجامید، عمدهترین کتابهایی که استنساخ شد عبارت بودند از ''قرآن''، کتب حدیث، ادعیهها و ''نهجالبلاغه'' که در ابتدا برای انگیزههای دینی و اعتقادی و سپس برای کسب درآمد مورد استنساخ قرار میگرفت.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از ورود اسلام به ایران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>استنساخ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و تهیه کتب خطی رشد وشکوفایی فراوانی یافت. در این دوران که حدود سیزده قرن به طول انجامید، عمدهترین کتابهایی که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>استنساخ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>شد عبارت بودند از ''قرآن''، کتب حدیث، ادعیهها و ''نهجالبلاغه'' که در ابتدا برای انگیزههای دینی و اعتقادی و سپس برای کسب درآمد مورد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>استنساخ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>قرار میگرفت.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عمدهترین مکانهایی که استنساخ کتابها در آن صورت میگرفت عبارت بودند از مدارس دینی و حوزههای علمیه که به دلیل نیازهای درسی و گاهی بر اساس تقاضای اهل علم به استنساخ میپرداختند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عمدهترین مکانهایی که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>استنساخ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>کتابها در آن صورت میگرفت عبارت بودند از مدارس دینی و حوزههای علمیه که به دلیل نیازهای درسی و گاهی بر اساس تقاضای اهل علم به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>استنساخ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>میپرداختند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از 130ق / 747م خط عربی رسماً جانشین خط پهلوی شد و بسیاری از کتابها به زبان عربی نوشته شدند. از کهنترین نسخ خطی که خطاطان ایرانی استنساخ کردند میتوان به کتاب ''صفات الشیعه'' تألیف شیخ صدوق (ابن بابویه) در 360ق /970م اشاره کرد. در این دوران خطاطی و هنر خوشنویسی<sup>*</sup> در کتابها نیز به اوج ترقی و تعالی رسید و کاتبان به قرینهسازی و تنظیم جداول و اندازه سطور توجه کردند و استنساخ کتابها سیمای هنری یافت<ref>مزینانی، علی. '''''کتابخانه و کتابداری'''''. تهران: سمت، 1379، ص 54-55.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از 130ق / 747م خط عربی رسماً جانشین خط پهلوی شد و بسیاری از کتابها به زبان عربی نوشته شدند. از کهنترین نسخ خطی که خطاطان ایرانی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>استنساخ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>کردند میتوان به کتاب ''صفات الشیعه'' تألیف شیخ صدوق (ابن بابویه) در 360ق /970م اشاره کرد. در این دوران خطاطی و هنر خوشنویسی<sup>*</sup> در کتابها نیز به اوج ترقی و تعالی رسید و کاتبان به قرینهسازی و تنظیم جداول و اندازه سطور توجه کردند و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>استنساخ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>کتابها سیمای هنری یافت<ref>مزینانی، علی. '''''کتابخانه و کتابداری'''''. تهران: سمت، 1379، ص 54-55.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از ورود چاپ به ایران، در 1038ق / 1627م<sup>*</sup> تحول فرهنگی عمدهای در کشور به وجود آمد. نخستین کتاب چاپی در ایران کتابی است به زبان ارمنی که 180 سال پس از اختراع چاپ گوتنبرگ در 1440م در جلفای اصفهان و به کوشش کشیشان ارمنی چاپ شد<ref name=":0">آذرنگ، عبدالحسین. '''''آشنایی با چاپ و نشر.''''' تهران: سمت، 1375، ص 102-104.</ref>. رساله ''جهادیه'''''،''' کتاب ''فتحنامه'''''، و''' رساله ''آبلهکوبی'' نخستین کتابهای فارسی هستند که با حروف سربی چاپ و منتشر شدهاند<ref>مزینانی، علی. '''''کتابخانه و کتابداری'''''. تهران: سمت، 1379،ص 58.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از ورود چاپ به ایران، در 1038ق / 1627م<sup>*</sup> تحول فرهنگی عمدهای در کشور به وجود آمد. نخستین کتاب چاپی در ایران کتابی است به زبان ارمنی که 180 سال پس از اختراع چاپ گوتنبرگ در 1440م در جلفای اصفهان و به کوشش کشیشان ارمنی چاپ شد<ref name=":0">آذرنگ، عبدالحسین. '''''آشنایی با چاپ و نشر.''''' تهران: سمت، 1375، ص 102-104.</ref>. رساله ''جهادیه'''''،''' کتاب ''فتحنامه'''''، و''' رساله ''آبلهکوبی'' نخستین کتابهای فارسی هستند که با حروف سربی چاپ و منتشر شدهاند<ref>مزینانی، علی. '''''کتابخانه و کتابداری'''''. تهران: سمت، 1379،ص 58.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوره محمد شاه قاجار نیز نخستین کتابهای مصور به زبان فارسی چاپ و منتشر گردید. همواره با رشد و تکامل صنعت چاپ در ایران کتابهای چاپی بسیاری منتشر شد<ref name=":0" />.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوره محمد شاه قاجار نیز نخستین کتابهای مصور به زبان فارسی چاپ و منتشر گردید. همواره با رشد و تکامل صنعت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>چاپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و چاپخانه|چاپ]] </ins>در ایران کتابهای چاپی بسیاری منتشر شد<ref name=":0" />.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دهه 1360ش رایانه در ایران به سرعت رواج یافت و سبب تغییر چهره چاپ کتابها گردید. از نیمه دوم قرن بیستم به بعد، ایرانیان استفاده از رسانهای که بتواند در حجم کم و سرعت زیاد اطلاعات را ذخیره و در دسترس قرار دهند مد نظر قرار دادند. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دهه 1360ش رایانه در ایران به سرعت رواج یافت و سبب تغییر چهره چاپ کتابها گردید. از نیمه دوم قرن بیستم به بعد، ایرانیان استفاده از رسانهای که بتواند در حجم کم و سرعت زیاد اطلاعات را ذخیره و در دسترس قرار دهند مد نظر قرار دادند. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علاوه بر افزایش حجم انتشارات، به دلیل محدودیتهایی که در استفاده از کتاب وجود داشت، سرعت استفاده از رسانههای الکترونیکی افزایش یافت و کتابهای الکترونیکی رواج یافتند. کتابهایی که حاوی اطلاعات الکترونیکی پویا و ''میانکنشی'' هستند و به صورت مجازی نقش کتاب معمولی و سنتی را ایفا میکنند. صفحات این نوع کتاب به جای اینکه روی کاغذ منتشر شود به صورت نمایش رایانهای یا دیگر تجهیزات الکترونیکی در دسترس قرار میگیرد<ref>بارکر، فیلیپ. «کتابهای الکترونیک و کتابخانههای آینده»، '''''پیام کتابخانه'''''. ترجمة علی مزینانی، س چهارم، ش 3 و 4 پاییز و زمستان 1373، ص 87-100.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علاوه بر افزایش حجم انتشارات، به دلیل محدودیتهایی که در استفاده از کتاب وجود داشت، سرعت استفاده از رسانههای الکترونیکی افزایش یافت و کتابهای الکترونیکی رواج یافتند. کتابهایی که حاوی اطلاعات الکترونیکی پویا و ''میانکنشی'' هستند و به صورت مجازی نقش کتاب معمولی و سنتی را ایفا میکنند. صفحات این نوع کتاب به جای اینکه روی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>کاغذ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>منتشر شود به صورت نمایش رایانهای یا دیگر تجهیزات الکترونیکی در دسترس قرار میگیرد<ref>بارکر، فیلیپ. «کتابهای الکترونیک و کتابخانههای آینده»، '''''پیام کتابخانه'''''. ترجمة علی مزینانی، س چهارم، ش 3 و 4 پاییز و زمستان 1373، ص 87-100.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-3067:rev-3068:php=table -->
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8&diff=3067&oldid=prevSamei: /* نیز نگاه کنید به */2025-04-13T18:00:35Z<p><span class="autocomment">نیز نگاه کنید به</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۰۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l27">خط ۲۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[وسایل ارتباط جمعی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[کاغذ]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[کاغذ]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[حق التألیف]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[حق التألیف]]</div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-2936:rev-3067:php=table -->
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8&diff=2936&oldid=prevSamei: /* مآخذ */2025-04-07T15:18:00Z<p><span class="autocomment">مآخذ</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۱۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9">خط ۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ایران باستان، واژه کتاب در معنای وسیع کلمه، بر کتاب مقدس اطلاق میشد و صاحبان آئین، «صاحبان کتاب» بودهاند. خط و سواد نیز که لازمه کتابت بود، امری مقدس به شمار میرفت؛ از اینرو در انحصار روحانیون زرتشتی قرار داشته است<ref>راوندی، مرتضی. '''''تاریخ اجتماعی ایران'''''. ج1: تاریخ اجتماعی ایران و کهنترین ملل باستانی از آغاز تا اسلام. تهران: امیرکبیر، 1354، ج1، ص2044.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ایران باستان، واژه کتاب در معنای وسیع کلمه، بر کتاب مقدس اطلاق میشد و صاحبان آئین، «صاحبان کتاب» بودهاند. خط و سواد نیز که لازمه کتابت بود، امری مقدس به شمار میرفت؛ از اینرو در انحصار روحانیون زرتشتی قرار داشته است<ref>راوندی، مرتضی. '''''تاریخ اجتماعی ایران'''''. ج1: تاریخ اجتماعی ایران و کهنترین ملل باستانی از آغاز تا اسلام. تهران: امیرکبیر، 1354، ج1، ص2044.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با ظهور اسلام و تشویق مسلمانان به فراگیری ''قرآن''، حدیث و دانشهای سودمند، بسیاری از مسلمانان از جمله ایرانیان به کسب علم و دانش و تألیف و تصنیف و استنساخ کتب خطی پرداختند<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرهالمعارف </del>فارسی.''''' تهران: فرانکلین، 1345، ج 2، ص 2143-2144-2174.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با ظهور اسلام و تشویق مسلمانان به فراگیری ''قرآن''، حدیث و دانشهای سودمند، بسیاری از مسلمانان از جمله ایرانیان به کسب علم و دانش و تألیف و تصنیف و استنساخ کتب خطی پرداختند<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایره المعارف </ins>فارسی.''''' تهران: فرانکلین، 1345، ج 2، ص 2143-2144-2174.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از ورود اسلام به ایران استنساخ و تهیه کتب خطی رشد وشکوفایی فراوانی یافت. در این دوران که حدود سیزده قرن به طول انجامید، عمدهترین کتابهایی که استنساخ شد عبارت بودند از ''قرآن''، کتب حدیث، ادعیهها و ''نهجالبلاغه'' که در ابتدا برای انگیزههای دینی و اعتقادی و سپس برای کسب درآمد مورد استنساخ قرار میگرفت.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از ورود اسلام به ایران استنساخ و تهیه کتب خطی رشد وشکوفایی فراوانی یافت. در این دوران که حدود سیزده قرن به طول انجامید، عمدهترین کتابهایی که استنساخ شد عبارت بودند از ''قرآن''، کتب حدیث، ادعیهها و ''نهجالبلاغه'' که در ابتدا برای انگیزههای دینی و اعتقادی و سپس برای کسب درآمد مورد استنساخ قرار میگرفت.</div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-2935:rev-2936:php=table -->
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8&diff=2935&oldid=prevSamei: /* منبع اصلی */2025-04-07T15:17:25Z<p><span class="autocomment">منبع اصلی</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۱۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l26">خط ۲۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[کاغذ]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[حق التألیف]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[حق مؤلف]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l31">خط ۳۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دانشنامه ایران</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). </ins>دانشنامه ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>میترا صمیعی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>میترا صمیعی</div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-2601:rev-2935:php=table -->
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8&diff=2601&oldid=prevNazli در ۲۸ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۴۸2025-01-28T14:48:57Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۸ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۴۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l28">خط ۲۸:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۸:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>میترا صمیعی<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشنامه ایران</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>میترا صمیعی</div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-2600:rev-2601:php=table -->
</table>Nazlihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8&diff=2600&oldid=prevNazli در ۲۸ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۴۶2025-01-28T14:46:51Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8&diff=2600&oldid=618">نمایش تغییرات</a>Nazlihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8&diff=618&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی «'''كتاب،''' رسانهاي گروهي از مجموعه مطالب نوشته و ضبط شدة قابل انتقال كه بازيابي مطالب آن از نظر زمان و مكان محدوديت ندارد.<sup>1</sup> اين رسانه در دورهاي از تاريخ به صورت نوشتاري بر روي سنگ و گل و سفال و پوست و چرم و يا پاپيروس و زماني ديگر به شكل ل...» ایجاد کرد2024-08-13T01:33:49Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''كتاب،''' رسانهاي گروهي از مجموعه مطالب نوشته و ضبط شدة قابل انتقال كه بازيابي مطالب آن از نظر زمان و مكان محدوديت ندارد.<sup>1</sup> اين رسانه در دورهاي از تاريخ به صورت نوشتاري بر روي سنگ و گل و سفال و پوست و چرم و يا پاپيروس و زماني ديگر به شكل ل...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''كتاب،''' رسانهاي گروهي از مجموعه مطالب نوشته و ضبط شدة قابل انتقال كه بازيابي مطالب آن از نظر زمان و مكان محدوديت ندارد.<sup>1</sup> اين رسانه در دورهاي از تاريخ به صورت نوشتاري بر روي سنگ و گل و سفال و پوست و چرم و يا پاپيروس و زماني ديگر به شكل لوح و طومار و زماني هم به شكل كتاب پوستي و بعد كاغذي و چاپي بوده است. در حال حاضر هم به شكل الكترونيكي در آمده است. كتاب در مفهوم گستردهتر، همواره در زندگي بشر تأثير داشته و مهمترين ابزار در رساندن يافتههاي جمعي به گروههاي ديگر بوده است. كتاب انديشههاي علمي شرقيان را به ساكنان مغرب زمين، تجربههاي غربيان را براي خاورشناسان، و معارف بشري را از نسلي به نسل ديگر منتقل ميكند.<sup>2</sup> <br />
<br />
تاريخ كتاب قدمتي بيش از پنج هزار سال دارد.<sup>3</sup> انسان طي قرون متمادي براي ضبط و ثبت دانش و اطلاعات از رسانههاي متعدد استفاده ميكرده است كه از سنگ نبشته آغاز و به كتابهاي خطي و چاپي و رسانههاي الكترونيكي منتهي ميشود. در ابتدا انسان ميتوانست از هر كتاب فقط چند نسخه تكثير و تهيه كند ولي بعدها اين رقم از طريق استنساخ<sup>*</sup> به چند صد رسيد و در اوايل اختراع چاپ<sup>*</sup> به هزاران نسخه افزايش يافت.<br />
<br />
ايرانيان باستان نوشتههاي خود را بر روي سنگ حك ميكردند و يا بر روي الواح گلي يا زرين و يا بر روي پوستهاي دباغي شدة گاو مينوشتند. اين سنت، يادگار دوران مهرپرستي ايرانيان بود و در آئين زرتشت نيز ادامه يافت، چنانكه اوستا نيز بر پوست گاو نوشته شده بود.<sup>4</sup><br />
<br />
اما چون پوست گاو در مكانهاي مرطوب، متعفن و گندزا ميشد بنابراين، ايرانيان از پوست درخت خدنگ كه نرم و مقاوم بود، استفاده ميكردند كه آن را توز ميناميدند. <br />
<br />
در ايران باستان، واژة كتاب در معناي وسيع كلمه، بر كتاب مقدس اطلاق ميشد و صاحبان آئين، «صاحبان كتاب» بودهاند. خط و سواد نيز كه لازمة كتابت بود، امري مقدس به شمار ميرفت؛ از اينرو در انحصار روحانيون زرتشتي قرار داشته است.<sup>5</sup><br />
<br />
با ظهور اسلام و تشويق مسلمانان به فراگيري ''قرآن''، حديث و دانشهاي سودمند، بسياري از مسلمانان از جمله ايرانيان به كسب علم و دانش و تأليف و تصنيف و استنساخ كتب خطي پرداختند.<sup>6</sup><br />
<br />
پس از ورود اسلام به ايران استنساخ و تهية كتب خطي رشد وشكوفايي فراواني يافت. در اين دوران كه حدود سيزده قرن به طول انجاميد، عمدهترين كتابهايي كه استنساخ شد عبارت بودند از ''قرآن''، كتب حديث، ادعيهها و ''نهجالبلاغه'' كه در ابتدا براي انگيزههاي ديني و اعتقادي و سپس براي كسب درآمد مورد استنساخ قرار ميگرفت.<br />
<br />
عمدهترين مكانهايي كه استنساخ كتابها در آن صورت ميگرفت عبارت بودند از مدارس ديني و حوزههاي علميه كه به دليل نيازهاي درسي و گاهي بر اساس تقاضاي اهل علم به استنساخ ميپرداختند.<br />
<br />
از 130ق / 747م خط عربي رسماً جانشين خط پهلوي شد و بسياري از كتابها به زبان عربي نوشته شدند. از كهنترين نسخ خطي كه خطاطان ايراني استنساخ كردند ميتوان به كتاب ''صفات الشيعه'' تأليف شيخ صدوق (ابن بابويه) در 360ق /970م اشاره كرد. در اين دوران خطاطي و هنر خوشنويسي<sup>*</sup> در كتابها نيز به اوج ترقي و تعالي رسيد و كاتبان به قرينهسازي و تنظيم جداول و اندازة سطور توجه كردند و استنساخ كتابها سيماي هنري يافت.<sup>7</sup><br />
<br />
پس از ورود چاپ به ايران، در 1038ق / 1627م<sup>*</sup> تحول فرهنگي عمدهاي در كشور به وجود آمد. نخستين كتاب چاپي در ايران كتابي است به زبان ارمني كه 180 سال پس از اختراع چاپ گوتنبرگ در 1440م در جلفاي اصفهان و به كوشش كشيشان ارمني چاپ شد.<sup>8</sup> رسالة ''جهاديه'''''،''' كتاب ''فتحنامه'''''، و''' رسالة ''آبلهكوبي'' نخستين كتابهاي فارسي هستند كه با حروف سربي چاپ و منتشر شدهاند.<sup>9</sup><br />
<br />
در دورة محمد شاه قاجار نيز نخستين كتابهاي مصور به زبان فارسي چاپ و منتشر گرديد. همواره با رشد و تكامل صنعت چاپ در ايران كتابهاي چاپي بسياري منتشر شد.<sup>10</sup><br />
<br />
در دهة 1360ش رايانه در ايران به سرعت رواج يافت و سبب تغيير چهرة چاپ كتابها گرديد. از نيمة دوم قرن بيستم به بعد، ايرانيان استفاده از رسانهاي كه بتواند در حجم كم و سرعت زياد اطلاعات را ذخيره و در دسترس قرار دهند مد نظر قرار دادند. <br />
<br />
علاوه بر افزايش حجم انتشارات، به دليل محدوديتهايي كه در استفاده از كتاب وجود داشت، سرعت استفاده از رسانههاي الكترونيكي افزايش يافت و كتابهاي الكترونيكي رواج يافتند. كتابهايي كه حاوي اطلاعات الكترونيكي پويا و ''ميانكنشي'' هستند و به صورت مجازي نقش كتاب معمولي و سنتي را ايفا ميكنند. صفحات اين نوع كتاب به جاي اينكه روي كاغذ منتشر شود به صورت نمايش رايانهاي يا ديگر تجهيزات الكترونيكي در دسترس قرار ميگيرد.<sup>11</sup><br />
<br />
<br />
'''مآخذ:'''<br />
<br />
1. ابرامي، هوشنگ. '''''شناختي از دانششناسي''.''' تهران: انجمن كتابداران ايران، 1358، ص28.<br />
<br />
2. استيچويچ، الكساندر'''. ''كتاب در پوية تاريخ.''''' ترجمة حميدرضا آژير و حميدرضا شيخي، مشهد: آستان قدس رضوي، بنياد پژوهشهاي اسلامي، 1373، ص14-15.<br />
<br />
3. دال، سوند. '''''تاريخ كتاب: از كهنترين دوران تا عصر حاضر.''''' ترجمة محمدعلي خاكساري، مشهد: بنياد پژوهشهاي اسلامي، 1372، ص33.<br />
<br />
4. مصاحب، غلامحسين. '''''دايرةالمعارف فارسي.''''' تهران: فرانكلين، 1345، ج 1، ص 302.<br />
<br />
5. راوندي، مرتضي. '''''تاريخ اجتماعي ايران'''''. ج1: تاريخ اجتماعي ايران و كهنترين ملل باستاني از آغاز تا اسلام. تهران: اميركبير، 1354، ج1، ص2044.<br />
<br />
6. مصاحب. همان. ج 2، ص 2143-2144-2174.<br />
<br />
7. مزيناني، علي. '''''كتابخانه و كتابداري'''''. تهران: سمت، 1379، ص 54-55.<br />
<br />
8. آذرنگ، عبدالحسين. '''''آشنايي با چاپ و نشر.''''' تهران: سمت، 1375، ص 102-104.<br />
<br />
9. مزيناني. همان. ص 58.<br />
<br />
10. آذرنگ. همان. ص 102-104.<br />
<br />
11. باركر، فيليپ. «كتابهاي الكترونيك و كتابخانههاي آينده»، '''''پيام كتابخانه'''''. ترجمة علي مزيناني، س چهارم، ش 3 و 4 پاييز و زمستان 1373، ص 87-100.<br />
<br />
'''میترا صمیعی'''</div>Samei