https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86 2026-09-13T21:56:07Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=12538&oldid=prev 2025-12-15T15:42:41Z

<p></p> <a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86&amp;diff=12538&amp;oldid=12536">نمایش تغییرات</a>

Maedeh https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=12536&oldid=prev 2025-12-15T14:48:30Z

<p></p> <a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86&amp;diff=12536&amp;oldid=11859">نمایش تغییرات</a>

Maedeh https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=11859&oldid=prev 2025-11-22T15:55:53Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «مازندران، كتابخانه‌های. استان مازندران در شمال ایران و حاشیه جنوبی دریای خزر قرار دارد. این استان از شمال به دریای خزر، از جنوب به استان‌های تهران و سمنان، از غرب به استان گیلان، و از شرق به استان گلستان محدود است. مساحت این استان 756,23 كیلومتر...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>مازندران، كتابخانه‌های. استان مازندران در شمال ایران و حاشیه جنوبی دریای خزر قرار دارد. این استان از شمال به دریای خزر، از جنوب به استان‌های تهران و سمنان، از غرب به استان گیلان، و از شرق به استان گلستان محدود است. مساحت این استان 756,23 كیلومترمربع است و دارای 15 شهرستان، 36 شهر، 43 بخش، 110 دهستان، و 3722 آبادی است. مركز این استان شهرستان ساری است و جمعیت آن (طبق آمار سال 1383) 120,796,2نفر است (11؛ :15 11-14).<br /> <br /> == فهرست ==<br /> <br /> * ۱تاریخچه<br /> * ۲كتابخانه‌های عمومی<br /> * ۳كتابخانه‌های كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان<br /> * ۴كتابخانه‌های آموزشگاهی<br /> * ۵كتابخانه‌های تخصصی<br /> * ۶نگاه كلی به وضعیت كتابخانه‌ها و كتابداری در استان<br /> * ۷مآخذ<br /> <br /> == تاریخچه ==<br /> . از فرهنگ مردم مازندران در دوران پیش از اسلام اطلاعات دقیق و موثقی در دست نیست. پادشاهان طبرستان (نام قدیم مازندران) تا قرن پنجم قمری به خط پهلوی می‌نوشتند و بدان سكه می‌زدند. در دوره اسلامی، مدارس و مراكز علمی زیادی در این استان تأسیس شد (7).<br /> <br /> از ناموران این سرزمین می‌توان به بزرگمهر وزیر انوشیروان؛ محمدبن جریر طبری آملی (224-310ق.)، مورخ و مفسر قرآن و نویسنده تاریخ الرسل و الملوك معروف به تاریخ طبری؛ اسپهبد مرزبان بن رستم ساروی، مؤلف مرزبان‌نامه؛ ابن شهرآشوب (متوفی به سال 558ق.)؛ ابن اسفندیار آملی مورخ سده هفتم و مؤلف تاریخ طبرستان؛ امام فخر رازی طبری، از فقهای شافعی و متكلمان سده هفتم؛ حاج میرزا حسین نوری(طبرسی) معروف به علامه محدث نوری (1254-1320ق.) و صاحب مستدرك اشاره كرد(:2 22-؛23 :5 ج 3، ص 63، 65، 70، 77، 99 و 119؛ :10 244، ،248 467). امیر پازواری معروف به شیخ‌العجم شاعر دوران امیر تیمور گوركانی؛ طالب آملی شاعر قرن دهم و یازدهم و نیما یوشیج نیز از بزرگان این منطقه هستند (:13 28، 42).<br /> <br /> از وضعیت كتابخانه‌های قدیم مازندران اطلاع چندانی در دست نیست. آنچه مسلم است، مؤسسان بیشتر كتابخانه‌های قدیم این دیار، اشراف و شاهزادگان و علمای دینی بوده‌اند. این كتابخانه‌ها عمدتآ خصوصی و شخصی بوده و متأسفانه بیشتر آنهادر اثر حوادث تاریخی از بین رفته‌اند. از جمله افرادی كه به تأسیس كتابخانه همت گماشتند، می‌توان به ناصر كبیر(230-304ق.) از پیشوایان زیدیه اشاره كرد كه در شهر آمل كتابخانه‌ای برای استفاده طالبان علم بنا كرد. محمود بن ملكشاه آملی (حكومت: 790-800ق.)، كتابخانه‌ای معتبر در آمل بنا نهاد (:9 46، 64). رستم بن علی در طبرستان كتابخانه‌ای به قصد استفاده عموم دایر كرد. آثاری نیز از كتابخانه شیخ زین‌العابدین مازندرانی به‌جا مانده است. كتابخانه حاج میرزاحسین (محدث) نوری، از علمای شهیر قرون اخیر و مؤلف مستدرك هم قابل ذكر است (:20 ج ،2 ص 10، 40، 100 و 172). محله &quot;گاو پوستی&quot; (شاه‌غازی فعلی)، از 406-606ق. دارای موزه، كتابخانه، و مدرسه بوده است. می‌گویند غازی رستم، پسر علی علاءالدوله، پدر را در آنجا به خاك سپرده است (:18 ج1، ص 275). حسن بادكوبه‌ای (برزگر)، (1276-1339ق.) در دوران سلطنت مظفرالدین‌شاه، نخستین كتابخانه عمومی را در بابل دایر كرد كه به كتابخانه و قرائتخانه مظفری معروف بود. اما كتابخانه عمومی فعلی ساری با 3000 جلد كتاب چاپی و پنج كتاب خطی در 1333 شمسی توسط اداره فرهنگ و هنر تأسیس شد. مجموعه آن به كتابخانه عمومی مركزی ساری منتقل شده است (:8 5).<br /> <br /> == كتابخانه‌های عمومی ==<br /> . طبق آمار سال 1382، تعداد كل كتابخانه‌های عمومی استان مازندران 49 باب است. 10 باب كتابخانه عمومی دیگر در دست ایجاد است. از این تعداد 7 باب، طبق استاندارد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، درجه یك محسوب می‌شوند. از 25 سال گذشته، به‌طور متوسط بر میزان كتابخانه‌های عمومی استان 4 درصد افزوده شده است. مجموع كتاب‌های آنها 440,500 جلد و تعداد اعضای این كتابخانه‌ها نیز 406,45 نفر است. زیربنای كتابخانه‌های عمومی استان 839,24 مترمربع و تعداد كاركنان آنها 123 نفر (51 مرد و 72 زن) است، اما فقط 16 نفر از آنان كتابدار متخصص هستند. 51 درصد اعضای این كتابخانه‌ها را دانش‌آموزان تشكیل می‌دهند (:4 8-17؛ 19).<br /> <br /> مهم‌ترین كتابخانه‌های عمومی استان عبارتند از: آزادگان ساری (تأسیس 1362، 023,20 جلد كتاب، 3289 عضو، و 7 نفر كارمند)؛ كتابخانه عمومی و مركز اطلاع‌رسانی آیت‌الله روحانی كه تحت تولیت حوزه علمیه خاتم‌الانبیای بابل است (1373، 980,20 جلد كتاب، 4285 عضو، و 9 كارمند) (6)؛ و كتابخانه مركزی ساری (1376، 900,40 جلد كتاب، 4831 عضو، و 8 نفر كارمند) كه از نظر وسعت، مجموعه، و تعداد مراجعان بزرگ‌ترین كتابخانه استان است (:4 18-19).<br /> <br /> == كتابخانه‌های كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان ==<br /> . كل مراكز كتابخانه‌ای كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان استان مازندران در سال 1382، تعداد 19 مركز است كه در این مراكز جمعآ 724,208 جلد كتاب وجود دارد. بیشترین تعداد كتاب متعلق به مركز كیلاكُلا در قائم‌شهر (1362، مجموعه 075,17 جلد، و اعضا 1195 نفر) است. این كانون دارای دو كتابخانه سیار روستایی در ساری و تنكابن؛ و یك كتابخانه پستی در اداره مركزی كانون واقع در ساری است. در 1382، جمعآ 126,124 جلد از كتاب‌های این مركز به امانت رفته است (14؛ 19).<br /> <br /> == كتابخانه‌های آموزشگاهی ==<br /> . طبق آمار اداره‌كل آموزش و پرورش استان مازندران در 1382، تعداد كل دانش‌آموزان استان از كودكستان تا پیش‌دانشگاهی 392,642 نفر بوده‌اند. تعداد كل كتابخانه‌های مدارس دولتی استان، 1417 باب است كه در مجموع 561,236,2 جلد كتاب دارند. در این كتابخانه‌ها تعداد 314 كتابدار مشغول به‌كار هستند. بیشترین تعداد كتابخانه‌ها، به ترتیب مربوط به مناطق یك و دو در شهرهای ساری (29 باب)؛ قائم‌شهر (22 باب)؛ و آمل (19 باب) است (16؛ 19).<br /> <br /> == كتابخانه‌های تخصصی ==<br /> . مهم‌ترین كتابخانه‌های تخصصی استان مازندران، كتابخانه سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان مازندران، (1381، 070,18 جلد، اعضا 681 نفر، و كاركنان 3 نفر)؛ كتابخانه مركز تربیت‌معلم دكتر شریعتی ساری (1358، مجموعه 386,16 جلد، و كاركنان 2 نفر)؛ و كتابخانه مركز تحقیقات كشاورزی و منابع طبیعی مازندران (1381، مجموعه 000,14 جلد، اعضا 251 نفر، و كاركنان 2 نفر) هستند (17).<br /> <br /> تعداد كل كتابخانه‌های تخصصی این استان 12 باب و مجموعه آنها 427,40 جلد كتاب است (19). == كتابخانه‌های دانشگاهی == . دانشگاه مازندران از مهم‌ترین دانشگاه‌های این استان است. دانشگاه علوم پزشكی و خدمات بهداشتی ـ درمانی مازندران 10 باب كتابخانه (5 باب دانشكده‌ای و 5 باب بیمارستانی) دارد كه از مهم‌ترین آنها می‌توان به كتابخانه دانشكده پزشكی (1367، مجموعه 451,13 جلد، اعضا 1085 نفر، و كاركنان 4 نفر)، اشاره كرد (3). دانشگاه علوم پزشكی و خدمات بهداشتی ـ درمانی بابل هم دارای 8 باب كتابخانه (یك باب مركزی، چهار باب دانشكده‌ای، و سه باب بیمارستانی) است كه كتابخانه مركزی دانشگاه (1371، مجموعه 626,34جلد كتاب، 104عنوان مجله، اعضا 2500 نفر، و كاركنان 10 نفر) از مهم‌ترین آنهاست (12).<br /> <br /> از دیگر كتابخانه‌های دانشگاهی استان می‌توان به كتابخانه مركزی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساری (،1378 مجموعه 735,28 جلد، اعضا 6000 نفر، و كاركنان 3 نفر)؛ كتابخانه دانشگاه آزاد اسلامی واحد تنكابن (1365، مجموعه 064,53 جلد، اعضا 795,10 نفر، و كاركنان 10 نفر)؛ كتابخانه دانشگاه پیام نور ساری (1367، 358,21 جلد، و كاركنان 3 نفر)؛ و كتابخانه دانشگاه پیام‌نور بهشهر (1365، مجموعه 711,27 جلد و كاركنان 3 نفر) اشاره كرد (17). تعداد كل كتابخانه‌های دانشگاهی این استان 23 باب و موجودی آنها 777,307 جلد كتاب است (19).<br /> <br /> == نگاه كلی به وضعیت كتابخانه‌ها و كتابداری در استان ==<br /> . عمده‌ترین مشكل پیش‌روی كتابخانه‌های استان، كمبود نیروی متخصص دارای تحصیلات دانشگاهی است. این معضل، بیشتر در كتابخانه‌های آموزشگاهی و عمومی به چشم می‌خورد. كمبود این نیروها عاملی بازدارنده در توسعه و پویایی كتابخانه‌های استان است. با بهره‌گیری از نیروهای متخصص موجود كه بسیاری دانش‌آموختگان رشته كتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاه‌های استان هستند، می‌توان این كمبود را برطرف كرد. مسئله دیگر آن است كه فرهیختگان و بزرگان استان مجموعه‌های خصوصی خویش را عمدتآ به كتابخانه‌های خارج اهدا می‌كنند (:20 ج 2، ص 183، 272).<br /> <br /> == مآخذ ==<br /> 1) آموزش و پرورش استان مازندران در آئینه آمار. ساری: سازمان آموزش و پرورش استان مازندران، معاونت پژوهش، برنامه‌ریزی و منابع انسانی، گروه طرح و برنامه، 1382؛<br /> <br /> 2) اسلامی، حسین. دانشوران ساری. ساری: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، 1379؛<br /> <br /> 3) افشار، زهره. كتابخانه مركزی دانشگاه علوم پزشكی مازندران. مصاحبه. 20 بهمن ؛1383<br /> <br /> 4) &quot;بررسی وضعیت كتابخانه‌های عمومی استان مازندران در سال 1382&quot;. ساری: اداره‌كل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مازندران، معاونت امور كتابخانه‌ها، 1383 (پلی‌كپی)؛<br /> <br /> 5) برزگر، اردشیر. تاریخ طبرستان. ج. :3دانشوران تپوری. تصحیح و پژوهش محمد شكری فومنی. تهران: نشر رسانش، 1380؛<br /> <br /> 6) تقی‌پور، مهدی. كتابخانه عمومی و مركز اطلاع‌رسانی آیت‌الله روحانی بابل. مصاحبه. 18 بهمن ؛1383<br /> <br /> 7) &quot;جغرافیا، تاریخ و ویژگی‌های انسانی مازندران&quot;. به نقل از: &lt;nowiki&gt;http://www.tabarestan,4t.com&lt;/nowiki&gt;[4Feb.2004]؛<br /> <br /> 8) حیدری، علی‌اعظم. &quot;كتابخانه‌ها: پایگاه توسعه و اطلاعات&quot;. در یار مهربان (ویژه‌نامه ششمین گردهمایی معاونین امور كتابخانه‌های عمومی كشور). ساری: اداره‌كل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مازندران، روابط عمومی، 1380، ص. 4-5؛<br /> <br /> 9) رجبی، محمدحسن. كتابخانه در ایران. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، ؛1381<br /> <br /> 10) رئیسی آتنی، گلبرار. فرزانگان مازندران: شرح زندگی صد تن از علمای آمل. بابل: اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مازندران، 1377؛<br /> <br /> 11) سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی كشور. &quot;پایگاه اطلاع‌رسانی مركز آمار ایران&quot;. به نقل ازhttp:www.sci.org.ir/persia/ index.htm.[11Apr. 2005]؛<br /> <br /> 12) عصری، لیلا. كتابخانه مركزی دانشگاه علوم پزشكی بابل. مصاحبه. 19 بهمن 1363؛<br /> <br /> 13) قلی‌نژاد، جمشید. موسیقی بومی مازندران. ساری: اداره‌كل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مازندران، انجمن موسیقی مازندران، 1379؛<br /> <br /> 14) &quot;گزارش آماری فعالیت‌های فرهنگی و هنری كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان&quot;. ]ساری[: كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان استان مازندران، 1383 (پلی‌كپی)؛<br /> <br /> 15) گزارش اقتصادی و اجتماعی مازندران 1381. ساری: سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان مازندران، روابط عمومی، 1382؛<br /> <br /> 16) &quot;گزارش عملكرد كتابخانه‌های مناطق آموزش و پرورش استان مازندران&quot;. ]ساری[: سازمان آموزش و پرورش استان مازندران، معاونت پژوهش، برنامه‌ریزی و منابع انسانی، گروه طرح و برنامه، 1383 (پلی‌كپی)؛<br /> <br /> 17) &quot;منابع و عملكرد كتابخانه‌ها و مراكز آموزشی (شامل دانشگاه‌ها، مؤسسات آموزش عالی، آموزشگاه‌ها و...) استان مازندران در سال 1382&quot;. ]ساری[: اداره‌كل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مازندران، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، 1382 (پلی‌كپی)؛<br /> <br /> 18) مهجوری، اسمعیل. تاریخ مازندران. ج :1از پیش از اسلام تا سال 750 هجری قمری. ویرایش دوم. تهران: توس، 1380؛<br /> <br /> 19) وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات به سازمان اسناد و كتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران. نامه اداری. مورخ 13 شهریور 1384؛<br /> <br /> 20) همایونفرخ، ركن‌الدین. كتاب و كتابخانه‌های شاهنشاهی ایران. ج :2 تاریخچه كتابخانه‌های ایران از صدر اسلام تا عصر كنونی. تهران: وزارت فرهنگ و هنر، اداره‌كل نگارش، .1347<br /> <br /> منبع اصلی<br /> <br /> مازندران، کتابخانه های (1385). دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی ایران. جلد دوم، تهران: انتشارات سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران.<br /> <br /> نویسنده مقاله<br /> <br /> &#039;&#039;&#039;حسین نورانی و حیدر مختاری&#039;&#039;&#039;</div>

Samei