https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%AF%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86کتابخانه های گیلان - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-21T14:11:21Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%AF%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86&diff=12590&oldid=prevMaedeh در ۱۸ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۹2025-12-18T10:09:49Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۸ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l15">خط ۱۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از کتابخانههای شخصی متأخر، کتابخانه صدرالشریعه داماد کامران میرزا نایبالسلطنه و نوه میرعبدالباقی حجتالاسلام است که در کتابخانه ایشان کتب خطی زیادی بود. دیگر، کتابخانهای است متعلق به محمد یکان (عبد محمد ابن آقاعلی) که مورد احترام مردم تالشدولاب و هشتپر بود و در کتابخانهاش نسخههای خطی بسیار داشت<ref>'''''گزارش شماره 9 وزارت آموزش و پرورش استان گیلان در مورد وضعیت کتاب و کتابخانه در سال 1382'''''. رشت: [https://guilan.medu.gov.ir/ وزارت آموزش و پرورش استان گیلان]، 1382 (پلیکپی)، ص40.</ref>. کتابخانه آقاسیدجلالالدین اشرف به همت شیخ حسین آستانهای تأسیس شد<ref>خماسیزاده، جعفر. '''''تاریخ کتابخانههای گیلان'''''. [بیجا]: پارسایان، 1379، ص16.</ref><ref>فخرائی، ابراهیم. '''''گیلان در گذرگاه زمان'''''. رشت: طاعتی، 1354، ص331.</ref>، و دیگر کتابخانه میرزاعبدالباقی شیخ الاسلام در ماسوله است که فقیه بود و در 1272ق. متولد شد و در 1351ق. در ماسوله وفات یافت<ref>فخرائی، ابراهیم. '''''گیلان در گذرگاه زمان'''''. رشت: طاعتی، 1354، ص333.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از کتابخانههای شخصی متأخر، کتابخانه صدرالشریعه داماد کامران میرزا نایبالسلطنه و نوه میرعبدالباقی حجتالاسلام است که در کتابخانه ایشان کتب خطی زیادی بود. دیگر، کتابخانهای است متعلق به محمد یکان (عبد محمد ابن آقاعلی) که مورد احترام مردم تالشدولاب و هشتپر بود و در کتابخانهاش نسخههای خطی بسیار داشت<ref>'''''گزارش شماره 9 وزارت آموزش و پرورش استان گیلان در مورد وضعیت کتاب و کتابخانه در سال 1382'''''. رشت: [https://guilan.medu.gov.ir/ وزارت آموزش و پرورش استان گیلان]، 1382 (پلیکپی)، ص40.</ref>. کتابخانه آقاسیدجلالالدین اشرف به همت شیخ حسین آستانهای تأسیس شد<ref>خماسیزاده، جعفر. '''''تاریخ کتابخانههای گیلان'''''. [بیجا]: پارسایان، 1379، ص16.</ref><ref>فخرائی، ابراهیم. '''''گیلان در گذرگاه زمان'''''. رشت: طاعتی، 1354، ص331.</ref>، و دیگر کتابخانه میرزاعبدالباقی شیخ الاسلام در ماسوله است که فقیه بود و در 1272ق. متولد شد و در 1351ق. در ماسوله وفات یافت<ref>فخرائی، ابراهیم. '''''گیلان در گذرگاه زمان'''''. رشت: طاعتی، 1354، ص333.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:کتابخانه ملی رشت.jpg|بندانگشتی|[[کتابخانه ملی رشت]] ، قابل بازیابی از<nowiki/>https://anthropologyandculture.com/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%80-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%B1%D8%B4%D8%AA-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%BA%D8%B1%DB%8C%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D9%84%D8%A8/]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== کتابخانههای عمومی ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== کتابخانههای عمومی ===</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نخستین کتابخانه عمومی جدید با نام کتابخانه ملی رشت<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </del>به ابتکار محمدعلی تربیت رئیس معارف و اوقاف گیلان (آموزش و پرورش وقت)، در 1306 شمسی تأسیس شد و از آغاز زیرنظر هیئت مدیرهای بهنام "جمعیت نشر معارف" اداره شده است. کتابخانه ملی رشت نهادی غیردولتی است و هزینههای آن با جمعآوری اعانات تأمین میشود.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نخستین کتابخانه عمومی جدید با نام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>کتابخانه ملی رشت<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به ابتکار محمدعلی تربیت رئیس معارف و اوقاف گیلان (آموزش و پرورش وقت)، در 1306 شمسی تأسیس شد و از آغاز زیرنظر هیئت مدیرهای بهنام "جمعیت نشر معارف" اداره شده است. کتابخانه ملی رشت نهادی غیردولتی است و هزینههای آن با جمعآوری اعانات تأمین میشود.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>طبق آمار 1382 در [[استان گیلان]] 55 کتابخانه عمومی دولتی نیز وجود دارد که در مجموع حدود 213,498 جلد کتاب، به غیر از نشریههای ادواری، دارند. تعداد اعضای آنها طبق آمار 728,54 نفر است. قدیمیترین این کتابخانهها کتابخانه عمومی شماره 1 شهر آستاراست که در 1302 توسط گروهی از مردم این شهر تأسیس شد و در 1345 به مالکیت وزارت فرهنگ و هنر وقت درآمد. هماکنون این کتابخانه بیش از 000,15 جلد کتاب دارد<ref>خماسیزاده، جعفر. '''''تاریخ کتابخانههای گیلان'''''. [بیجا]: پارسایان، 1379، ص136.</ref><ref name=":0">[https://www.farhang.gov.ir/ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی]، [https://www.ricac.ac.ir/ پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات] به [https://www.nlai.ir/ سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران]. '''''نامهاداری'''''. مورخ 13 شهریور.1384.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>طبق آمار 1382 در [[استان گیلان]] 55 کتابخانه عمومی دولتی نیز وجود دارد که در مجموع حدود 213,498 جلد کتاب، به غیر از نشریههای ادواری، دارند. تعداد اعضای آنها طبق آمار 728,54 نفر است. قدیمیترین این کتابخانهها کتابخانه عمومی شماره 1 شهر آستاراست که در 1302 توسط گروهی از مردم این شهر تأسیس شد و در 1345 به مالکیت وزارت فرهنگ و هنر وقت درآمد. هماکنون این کتابخانه بیش از 000,15 جلد کتاب دارد<ref>خماسیزاده، جعفر. '''''تاریخ کتابخانههای گیلان'''''. [بیجا]: پارسایان، 1379، ص136.</ref><ref name=":0">[https://www.farhang.gov.ir/ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی]، [https://www.ricac.ac.ir/ پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات] به [https://www.nlai.ir/ سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران]. '''''نامهاداری'''''. مورخ 13 شهریور.1384.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l43">خط ۴۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://rasht.iau.ir/ دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت] که در 1363 تأسیس شد دارای یک کتابخانه مرکزی و یک کتابخانه در دانشکده علوم انسانی است. این دو، مجموعآ 500,51 جلد کتاب، 47 عنوان نشریه به زبان [[فارسی]]، و 4 عنوان نشریه به زبان انگلیسی دارند. از 10 نفر کارکنان آنها 7 نفر تحصیلات عالی در رشته کتابداری دارند. واحدهای دیگر دانشگاه آزاد در شهرهای [[لاهیجان]]، آستارا، و بندرانزلی نیز کتابخانه دارند. بر اساس آمار 1382 تعداد کتابخانههای دانشگاهی این استان 38 باب، موجودی آنها 550,688 جلد، تعداد اعضا 972,34 نفر، و تعداد مراجعان 811,229 نفر است<ref name=":0" />.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://rasht.iau.ir/ دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت] که در 1363 تأسیس شد دارای یک کتابخانه مرکزی و یک کتابخانه در دانشکده علوم انسانی است. این دو، مجموعآ 500,51 جلد کتاب، 47 عنوان نشریه به زبان [[فارسی]]، و 4 عنوان نشریه به زبان انگلیسی دارند. از 10 نفر کارکنان آنها 7 نفر تحصیلات عالی در رشته کتابداری دارند. واحدهای دیگر دانشگاه آزاد در شهرهای [[لاهیجان]]، آستارا، و بندرانزلی نیز کتابخانه دارند. بر اساس آمار 1382 تعداد کتابخانههای دانشگاهی این استان 38 باب، موجودی آنها 550,688 جلد، تعداد اعضا 972,34 نفر، و تعداد مراجعان 811,229 نفر است<ref name=":0" />.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گیلان، کتابخانه های (1385). دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی ایران. جلد دوم، تهران: انتشارات سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حسین میرجود</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l80">خط ۸۰:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گیلان، کتابخانه های (1385). دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی ایران. جلد دوم، تهران: [https://www.nlai.ir/publishers انتشارات سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران].</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حسین میرجود</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ارتباطات]]</ins></div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-12589:rev-12590:php=table -->
</table>Maedehhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%AF%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86&diff=12589&oldid=prevMaedeh در ۱۸ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۱2025-12-18T10:01:22Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%AF%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86&diff=12589&oldid=12586">نمایش تغییرات</a>Maedehhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%AF%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86&diff=12586&oldid=prevMaedeh در ۱۷ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۰۷2025-12-17T19:07:33Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%AF%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86&diff=12586&oldid=11865">نمایش تغییرات</a>Maedehhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%DA%AF%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86&diff=11865&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی «گیلان، كتابخانههای. استان گیلان واقع در جنوب غربی دریای خزر مساحتی حدود 711,14 كیلومترمربع دارد و بهخاطر همجواری با دریای خزر یكی از سرسبزترین و حاصلخیزترین استانهای ایران است. جمعیت استان گیلان (طبق آمار سال 1383) 195,389,2 نفر است (7). استان گیلان...» ایجاد کرد2025-11-22T16:08:19Z<p>صفحهای تازه حاوی «گیلان، كتابخانههای. استان گیلان واقع در جنوب غربی دریای خزر مساحتی حدود 711,14 كیلومترمربع دارد و بهخاطر همجواری با دریای خزر یكی از سرسبزترین و حاصلخیزترین استانهای ایران است. جمعیت استان گیلان (طبق آمار سال 1383) 195,389,2 نفر است (7). استان گیلان...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>گیلان، كتابخانههای. استان گیلان واقع در جنوب غربی دریای خزر مساحتی حدود 711,14 كیلومترمربع دارد و بهخاطر همجواری با دریای خزر یكی از سرسبزترین و حاصلخیزترین استانهای ایران است. جمعیت استان گیلان (طبق آمار سال 1383) 195,389,2 نفر است (7). استان گیلان 15 شهرستان و 34 شهر دارد (:2 ج 1، ص 41، 45).<br />
<br />
== فهرست ==<br />
<br />
* ۱تاریخچه<br />
* ۲كتابخانههای شخصی<br />
* ۳كتابخانههای عمومی<br />
* ۴كتابخانههای آموزشگاهی<br />
* ۵كتابخانههای تخصصی<br />
* ۶كتابخانههای دانشگاهی<br />
* ۷مآخذ<br />
<br />
== تاریخچه ==<br />
. گیلان در پذیرش تجدد از استانهای پیشگام ایران بوده است. تئاتر به مفهوم امروزی آن در 1289ش. در گیلان شروع شد. حسن جودت در 1295 انجمن فرهنگ، یكی از بزرگترین و با نفوذترین انجمنهای تئاتر گیلان را بنیاد نهاد. نمایش فیلم در رشت در سال 1290ش. آغاز شد. نخستین روزنامهها در گیلان بلافاصله پس از مشروطیت (1325ق.) در رشت انتشار یافتند. اكثر 183 نشریهای كه تاكنون در گیلان منتشر شده عمر كوتاهی داشتهاند (:2 ج ،3 ص 661). بر اساس آمار 1382، در این استان 44 نشریه منتشر میشود (1:3).<br />
<br />
چنانكه از یك نامه انجمن ایالتی گیلان در آخرین سال حكومت محمدعلیشاه برمیآید، قرائتخانه سالها پیش از آن در رشت وجود داشته است و در جوار آن كتابخانهای برای مطالعه در محل و امانت گرفتن برقرار بوده است. پیش از انقلاب مشروطیت در برخی از شهرهای استان گیلان مانند رشت، لاهیجان، و لنگرود در جوار مدارس دینی علمیه كتابخانههایی مانند كتابخانه روستایی كجید در سحام وجود داشت، اما اینها كتابخانههای عمومی به معنای نوین نبودهاند.<br />
<br />
كتابخانههایی كه در این مدارس بود مورداستفاده طلبهها و مدرسان قرار میگرفت. برخی از این مدارس تا 1314ق. (1275ش.) مدرسه جامع، مدرسه مستوفی بزرگ، مدرسه مستوفی كوچك، و مدرسه حاج مجتهد در رشت بودهاند.<br />
<br />
در حال حاضر در سطح استان گیلان 12 مدرسه علمیه فعالیت دارند كه همه آنها دارای كتابخانه هستند. چهار مدرسه در رشت و بقیه در شهرهای آستارا، آستانه اشرفیه، بندرانزلی، تالش، رودسر، فومن، لاهیجان، و لنگرود قرار دارند. مجموعه كتابهای چاپی و خطی آنها بیش از50000 جلد است.<br />
<br />
== كتابخانههای شخصی ==<br />
. مهمترین كتابخانه شخصی در استان گیلان، كتابخانهای در دیلمان بود كه علویان مازندران آن را در قرن چهارم هجری بهمنظور استفاده دانشمندان شیعه ایرانی ساختند و سلطان محمود غزنوی آن را به آتش كشید. بنا به نوشته كتاب مجملالتواریخ والقصص بهدستور محمود پنجاه خروار كتاب و دفتر كه نزد رافضیان و باطنیان بود از سرای ایشان بیرون كشیدند و سوزاندند (:5 15).<br />
<br />
از كتابخانههای شخصی متأخر، كتابخانه صدرالشریعه داماد كامران میرزا نایبالسلطنه و نوه میرعبدالباقی حجتالاسلام است كه در كتابخانه ایشان كتب خطی زیادی بود. دیگر، كتابخانهای است متعلق به محمد یكان (عبد محمد ابن آقاعلی) كه مورد احترام مردم تالشدولاب و هشتپر بود و در كتابخانهاش نسخههای خطی بسیار داشت (:15 40). كتابخانه آقاسیدجلالالدین اشرف به همت شیخ حسین آستانهای تأسیس شد (:5 16؛ :11 331)، و دیگر كتابخانه میرزاعبدالباقی شیخ الاسلام در ماسوله است كه فقیه بود و در 1272ق. متولد شد و در 1351ق. در ماسوله وفات یافت (:11 333).<br />
<br />
== كتابخانههای عمومی ==<br />
. نخستین كتابخانه عمومی جدید با نام كتابخانه ملی رشت* به ابتكار محمدعلی تربیت رئیس معارف و اوقاف گیلان (آموزش و پرورش وقت)، در 1306 شمسی تأسیس شد و از آغاز زیرنظر هیئت مدیرهای بهنام "جمعیت نشر معارف" اداره شده است. كتابخانه ملی رشت نهادی غیردولتی است و هزینههای آن با جمعآوری اعانات تأمین میشود.<br />
<br />
طبق آمار 1382 در استان گیلان 55 كتابخانه عمومی دولتی نیز وجود دارد كه در مجموع حدود 213,498 جلد كتاب، به غیر از نشریههای ادواری، دارند. تعداد اعضای آنها طبق آمار 728,54 نفر است. قدیمیترین این كتابخانهها كتابخانه عمومی شماره 1 شهر آستاراست كه در 1302 توسط گروهی از مردم این شهر تأسیس شد و در 1345 به مالكیت وزارت فرهنگ و هنر وقت درآمد. هماكنون این كتابخانه بیش از 000,15 جلد كتاب دارد (:5 136؛ 17).<br />
<br />
نخستین كتابخانه كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان در استان گیلان در 1346 در بخش لشت نشا واقع در شهرستان رشت تأسیس شد. كانون هماكنون در استانهای گیلان دارای 25 كتابخانه با مجموعهای متجاوز از 350000 جلد كتاب است. این كتابخانهها را 162 كارمند اداره میكنند كه 73 نفر آنها كتابدار با تحصیلات رشته كتابداری هستند. كتابخانههای كانون در حال حاضر 16560 نفر عضو دارند. كانون هم اكنون دارای 4 كتابخانه پستی در سطح استان است كه نخستین آنها به سال 1369 در رشت شروع بهكار كرده است. همچنین 26 مركز فرهنگی و هنری ثابت در سطح استان با مجموعه 300419 جلد، و یك مركز كتابخانهای سیار در شهرستان آستارا دارد (:5 191؛ :14 1؛ 17).<br />
<br />
سازمان جهاد كشاورزی استان گیلان در 1382 با همیاری مردم روستاها 42 كتابخانه روستایی در سطح استان ایجاد كرده است. این كتابخانهها مجموعآ 791,58 جلد كتاب و 6963 نفر عضو دارند (:4 1-2). تعداد مساجد گیلان كه تحت پوشش نظارتی سازمان تبلیغات اسلامی و ادارهكل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان گیلان هستند، جمعآ 126 مسجد است كه در حدود 828,120 جلد كتاب در كتابخانهها و یا در قفسههای آنها جهت استفاده عموم مراجعان قرار دارد. در 1382 تعداد 31 مسجد در استان گیلان دارای كانون فرهنگی و كتابخانه، 6000 نفر عضو، و 202,52 جلد كتاب بودند (6؛ :9 30، 37، 44؛ 16؛ 17).<br />
<br />
== كتابخانههای آموزشگاهی ==<br />
. در اكثر مراكز آموزشی استان گیلان از كودكستان تا پیش دانشگاهی، محل یا قفسهای برای جمعآوری و نگهداری كتابها بهنام كتابخانه وجود دارد. طبق گزارش سازمان آموزش و پرورش استان گیلان 1618 كتابخانه در مراكز آموزشی این استان، از كودكستان تا پیشدانشگاهی وجود دارد. اینها جمعآ در حدود 000,600,1 جلد كتاب دارند. اكثر آنها را كارمندان یا آموزگاران فاقد تخصص كتابداری اداره میكنند. مثلا در 111 كتابخانه دبیرستانی دارای كتابدار، فقط 17 نفر (7 نفر كارشناس، 10 نفر كاردان) تحصیلات دانشگاهی كتابداری دارند (:15 1-2). طبق آمار 1382، تعداد كتابخانههای مدارس دولتی این استان 1306 باب و مجموعه آنها 800,697,1 جلد كتاب است (18).<br />
<br />
== كتابخانههای تخصصی ==<br />
. در استان گیلان 28 كتابخانه تخصصی متعلق به سازمانهای دولتی وجود دارد. قدیمیترین آنها كتابخانه مركز تحقیقات ماهیان خاویاری دریای خزر وابسته به مؤسسه تحقیقات شیلات ایران است كه در 1320 شمسی در بندرانزلی تأسیس شد.<br />
<br />
مجموعههای این كتابخانهها بر روی هم 620,186 جلد و بیشتر آن (96 درصد) به زبان فارسی است. نظام ردهبندی این كتابخانهها برخی كنگره و برخی دیویی است و نیمی از آنها ردهبندی استاندارد ندارند. تعداد كل پرسنل آنها 32 نفر است كه فقط 6 نفر از آنها تحصیلات دانشگاهی كتابداری دارند. كتابخانه سازمان مدیریت و برنامهریزی استان گیلان ()1362 بزرگترین كتابخانه تخصصی استان است. این كتابخانه حدود 16000 جلد كتاب دارد و 85 عنوان نشریه ادواری را مشترك است و دارای پایگاههای اطلاعاتی آماری مفصلی است.<br />
<br />
دیگر كتابخانههای تخصصی مهم استان، كتابخانه مركز صداوسیمای گیلان (مجموعه 9030 جلد)، كتابخانه سازمان جوانان (7000 جلد)، كتابخانه سازمان آب منطقهای (3428 جلد)، كتابخانه سازمان بهزیستی استان (4280 جلد)، و سازمان تبلیغات اسلامی (6445 جلد) هستند. طبق آمار 1382 تعداد كتابخانههای تخصصی این استان 21 باب و موجودی آنها 44541 جلد كتاب است (:10 43؛ 17).<br />
<br />
== كتابخانههای دانشگاهی ==<br />
. نخستین كتابخانههای دانشگاهی در استان گیلان در مدرسه عالی بازرگانی رشت و مدرسه عالی مدیریت لاهیجان در سالهای 1348 و 1349 شروع بهكار كردند. بعد از تأسیس دانشگاه گیلان در 1354 كتابخانه آن در فضای 100 مترمربع با مجموعهای حدود 7000 جلد كتاب احداث شد.<br />
<br />
بهدنبال ادغام مدارس عالی بازرگانی و مدیریت لاهیجان در دانشگاه گیلان در 1362 مجموعه منابع كتابخانه دانشگاه در حال حاضر (1382) به حدود 000,170 جلد در فضای 1000 مترمربع رسیده است. كاركنان این كتابخانه 32 نفر است كه 11 نفر آنان دارای تحصیلات كارشناسی كتابداری هستند. دانشگاه گیلان هماكنون دارای 7 دانشكده است كه هریك كتابخانه اختصاصی خود را دارند.<br />
<br />
همچنین باید از كتابخانه منطقهای علوم و تكنولوژی شعبه گیلان نام برد كه تحتنظر كتابخانه منطقهای علوم و تكنولوژی شیراز* است و در 1378 در دانشگاه گیلان راهاندازی شد (:1 1؛ :8 123؛ :12 3). دانشگاه علوم پزشكی و خدمات بهداشتی و درمانی گیلان در 1364 در رشت تأسیس شد. این دانشگاه دارای كتابخانه مركزی و مركز اسناد و 7 كتابخانه دانشكدهای، یك كتابخانه آموزشكده بهداشت، و 7 كتابخانه بیمارستانی است (:13 1-2).<br />
<br />
دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت كه در 1363 تأسیس شد دارای یك كتابخانه مركزی و یك كتابخانه در دانشكده علوم انسانی است. این دو، مجموعآ 500,51 جلد كتاب، 47 عنوان نشریه به زبان فارسی، و 4 عنوان نشریه به زبان انگلیسی دارند. از 10 نفر كاركنان آنها 7 نفر تحصیلات عالی در رشته كتابداری دارند. واحدهای دیگر دانشگاه آزاد در شهرهای لاهیجان، آستارا، و بندرانزلی نیز كتابخانه دارند. بر اساس آمار 1382 تعداد كتابخانههای دانشگاهی این استان 38 باب، موجودی آنها 550,688 جلد، تعداد اعضا 972,34 نفر، و تعداد مراجعان 811,229 نفر است (17).<br />
<br />
== مآخذ ==<br />
1) "آشنایی با كتابخانه مركزی و مركز اسناد دانشگاه گیلان". رشت: دانشگاه گیلان، 1382]بروشور[؛<br />
<br />
2) اصلاح عربانی، ابراهیم. كتاب گیلان. تهران: گروه پژوهشگران ایران، 1374؛<br />
<br />
3) "اطلاعات نشریات استان گیلان". تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، معاونت امور مطبوعاتی و تبلیغاتی، 1382 (پلیكپی)؛<br />
<br />
4) "خانههای ترویج و كتابخانههای روستایی تحت پوشش جهاد كشاورزی گیلان در 1382". رشت: وزارت جهاد كشاورزی استان گیلان، 1382، (پلیكپی)؛<br />
<br />
5) خماسیزاده، جعفر. تاریخ كتابخانههای گیلان. ]بیجا[: پارسایان، 1379؛<br />
<br />
6) سازمان تبلیغات اسلامی استان گیلان به دانشگاه آزاد اسلامی، واحد بندرانزلی. نامه اداری. مورخ 20 تیر ؛1383<br />
<br />
7) سازمان مدیریت و برنامهریزی كشور. "پایگاه اطلاعرسانی مركز آمار ایران". به نقل از: <nowiki>http://www</nowiki>. sci. org. ir/ persia/ index. htm. [11 Apr.2005]؛<br />
<br />
8) سریری، ریحانه؛ سدادی، یوسف. "بررسی وضعیت كتابخانهها و مركز اطلاعرسانی دانشگاه گیلان و مقایسه آن با استانداردهای معتبر دانشگاهی". رشت: دانشگاه گیلان، معاونت پژوهشی، 1379]طرح تحقیقاتی[؛<br />
<br />
9) شاخصهای فرهنگی: وضعیت كانونهای فرهنگی هنری مساجد كشور در سالهای 1376 تا 1380. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، معاونت طرح و برنامهریزی و تحول اداری، دفتر طرح و برنامهریزی، 1382؛<br />
<br />
10) عقیلی، زهرا. نگاهی به كتابخانههای تخصصی استان گیلان. رشت: سازمان مدیریت و برنامهریزی استان گیلان، 1382؛<br />
<br />
11) فخرائی، ابراهیم. گیلان در گذرگاه زمان. رشت: طاعتی، 1354؛<br />
<br />
12) "كارنامه عملكرد كتابخانه مركزی و مركز اسناد دانشگاه گیلان". رشت: دانشگاه گیلان، حوزه معاونت پژوهشی و فناوری، 1382 (پلیكپی)؛<br />
<br />
13) كتابخانه مركزی دانشگاه علوم پزشكی گیلان به دانشگاه آزاد اسلامی، واحد بندرانزلی. نامه اداری. مورخ 8 تیر 1383؛<br />
<br />
14) "كتابخانههای كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان استان گیلان. سند شماره 531/19/؛55<br />
<br />
15) "گزارش شماره 9 وزارت آموزش و پرورش استان گیلان در مورد وضعیت كتاب و كتابخانه در سال 1382". رشت: وزارت آموزش و پرورش استان گیلان، 1382 (پلیكپی)؛<br />
<br />
16) وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی استان گیلان، دبیرخانه امور مساجد استان گیلان به دانشگاه آزاد اسلامی، واحد بندرانزلی. نامه اداری. مورخ 16 تیر 1383؛<br />
<br />
17) وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات به سازمان اسناد و كتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران. نامهاداری. مورخ 13 شهریور .1384<br />
<br />
منبع اصلی<br />
<br />
گیلان، کتابخانه های (1385). دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی ایران. جلد دوم، تهران: انتشارات سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران.<br />
<br />
نویسنده مقاله<br />
<br />
'''حسین میرجود'''</div>Samei