https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C
کرمانشاهی - تاریخچهٔ نسخهها
2026-06-20T21:00:54Z
تاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکی
MediaWiki 1.43.1
https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C&diff=8727&oldid=prev
Samei در ۱۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۰۳
2025-05-14T14:03:30Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۰۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کرمانشاهی''' / kermanšahi/، (← کردی) از گویشهای جنوبی زبان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کردی، </del>یکی از زبانهای ایرانی شمال غربی<ref>رضایی باغبیدی، حسن. «زبانهای ایرانی». '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرهالمعارف </del>بزرگ اسلامی'''''. تهران: مرکز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرهالمعارف </del>بزرگ اسلامی، 1380، جلد10، ص548.</ref><ref>Grimes, Barbara. (cd) Ethnologue (Languages of the world), 12<sup>th</sup> edition. Texas: Summer institiute, 1992, P. 641 </ref><ref>بلو، جویس. «کردی» '''''راهنمای زبانهای ایرانی.''''' ترجمه فارسی زیر نظر حسن رضایی باغبیدی، تهران: ققنوس، 1382، جلد2، ص544.</ref><ref name=":0">Mackenzie, D.N. "kurd, kurdestān". Encyclopeadia of Islam, LEIDEN E.J. BRILL. 1986, vol 5, P. 479</ref>. زبان اهالی کرمانشاهان [[کردی]] است و گویشهای مختلف کردی در این نواحی مشاهده میشود. (کردی کلهری، اورامی، سورانی «جافی») در بعضی نواحی لکی و فارسی کرمانشاهی نیز رواج دارد<ref>سلطانی، محمدعلی. '''''جغرافیای تاریخی و تاریخ مفصل کرمانشاهان'''''. تهران: مؤسسه فرهنگی نشر سها، 1374، ص270- 265.</ref>. کرمانشاهی سابقاً تنها گویش ایل کلهر و زنگنه بوده است؛ شعب فرعی این گویش عبارت است از گویش سنجابی، کلهر، صحنه و هرسین<ref>طبیبی، حشمتالله. '''''مبانی جامعهشناسی و مردمشناسی ایلات و عشایر'''''. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1371، ص241.</ref><ref>سنندجی، میرزا شکرالله. '''''تحفه ناصری در تاریخ و جغرافیای کردستان'''''. تهران: امیرکبیر، 1375، ص22و 23و 24.</ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کرمانشاهی''' / kermanšahi/، (← <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>کردی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>) از گویشهای جنوبی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کردی|</ins>زبان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کردی]]، </ins>یکی از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زبان های ایرانی|</ins>زبانهای ایرانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>شمال غربی<ref>رضایی باغبیدی، حسن. «زبانهای ایرانی». '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایره المعارف </ins>بزرگ اسلامی'''''. تهران: مرکز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایره المعارف </ins>بزرگ اسلامی، 1380، جلد10، ص548.</ref><ref>Grimes, Barbara. (cd) Ethnologue (Languages of the world), 12<sup>th</sup> edition. Texas: Summer institiute, 1992, P. 641 </ref><ref>بلو، جویس. «کردی» '''''راهنمای زبانهای ایرانی.''''' ترجمه فارسی زیر نظر حسن رضایی باغبیدی، تهران: ققنوس، 1382، جلد2، ص544.</ref><ref name=":0">Mackenzie, D.N. "kurd, kurdestān". Encyclopeadia of Islam, LEIDEN E.J. BRILL. 1986, vol 5, P. 479</ref>. زبان اهالی کرمانشاهان [[کردی]] است و گویشهای مختلف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>کردی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در این نواحی مشاهده میشود. (کردی کلهری، اورامی، سورانی «جافی») در بعضی نواحی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>لکی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فارسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>کرمانشاهی نیز رواج دارد<ref>سلطانی، محمدعلی. '''''جغرافیای تاریخی و تاریخ مفصل کرمانشاهان'''''. تهران: مؤسسه فرهنگی نشر سها، 1374، ص270- 265.</ref>. کرمانشاهی سابقاً تنها گویش ایل کلهر و زنگنه بوده است؛ شعب فرعی این گویش عبارت است از گویش سنجابی، کلهر، صحنه و هرسین<ref>طبیبی، حشمتالله. '''''مبانی جامعهشناسی و مردمشناسی ایلات و عشایر'''''. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1371، ص241.</ref><ref>سنندجی، میرزا شکرالله. '''''تحفه ناصری در تاریخ و جغرافیای کردستان'''''. تهران: امیرکبیر، 1375، ص22و 23و 24.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«کرماشان» تلفظ صحیح و قدیمی و بومی و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«کرمانشاه» </del>یا «کرمانشاهان» تلفظ دولتمردان قرنهای اخیر و مردم غیرمحلی است. نام این ناحیه «کرماچان» یا «کرماجان» یعنی «شهر رعایا» بوده است<ref>سلطانی، محمدعلی. '''''جغرافیای تاریخی و تاریخ مفصل کرمانشاهان'''''. تهران: مؤسسه فرهنگی نشر سها، 1374، ص60.</ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«کرماشان» تلفظ صحیح و قدیمی و بومی و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[کرمانشاه]]» </ins>یا «کرمانشاهان» تلفظ دولتمردان قرنهای اخیر و مردم غیرمحلی است. نام این ناحیه «کرماچان» یا «کرماجان» یعنی «شهر رعایا» بوده است<ref>سلطانی، محمدعلی. '''''جغرافیای تاریخی و تاریخ مفصل کرمانشاهان'''''. تهران: مؤسسه فرهنگی نشر سها، 1374، ص60.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>براساس سرشماری 1375، جمعیت استان کرمانشاه 596/778/1 نفر بوده است<ref>گنجی، محمدحسین. جغرافیای انسانی ایران»، '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرهالمعارف </del>بزرگ اسلامی'''''. تهران: مرکز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرهالمعارف </del>بزرگ اسلامی، 1380، جلد10، ص510.</ref>. امروز عشایر گوران، سنجابی، کلهر و سایر طوایف بین کنگاور تا قصر شیرین و از روانسر تا ایلام و بخشی از کردهای عراق و سوریه نیز به گویش کردی کرمانشاهی تکلم میکنند.<ref>طبیبی، حشمتالله. '''''مبانی جامعهشناسی و مردمشناسی ایلات و عشایر'''''. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1371، ص241.</ref> تلفظ و لغات مردم کلهر دستنخوردهتر بازمانده، در حالی که کلمات گویش مردم سایر نقاط به مقتضای همجواری با ایلات و طوایفی، که گویشهای دیگری دارند، تغییر یافته و در گویش بعضی نواحی نیز لغاتی از کرمانجی و سورانی وارد شده است<ref>سلطانی، محمدعلی. '''''جغرافیای تاریخی و تاریخ مفصل کرمانشاهان'''''. تهران: مؤسسه فرهنگی نشر سها، 1374، ص266.</ref>. در عین حال گویش کرمانشاهی از فارسی نیز تأثیر پذیرفته و لغات فارسی فراوان وام گرفته است. (/gosne/ «گرسنه»؛ /češ/ «چشم»)<ref>سلطانی، محمدعلی. '''''جغرافیای تاریخی و تاریخ مفصل کرمانشاهان'''''. تهران: مؤسسه فرهنگی نشر سها، 1374، ص270.</ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>براساس سرشماری 1375، جمعیت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>استان کرمانشاه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>596/778/1 نفر بوده است<ref>گنجی، محمدحسین. جغرافیای انسانی ایران»، '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایره المعارف </ins>بزرگ اسلامی'''''. تهران: مرکز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایره المعارف </ins>بزرگ اسلامی، 1380، جلد10، ص510.</ref>. امروز عشایر گوران، سنجابی، کلهر و سایر طوایف بین کنگاور تا قصر شیرین و از روانسر تا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ایلام<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و بخشی از کردهای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 </ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%87 </ins>سوریه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>نیز به گویش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>کردی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>کرمانشاهی تکلم میکنند.<ref>طبیبی، حشمتالله. '''''مبانی جامعهشناسی و مردمشناسی ایلات و عشایر'''''. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1371، ص241.</ref> تلفظ و لغات مردم کلهر دستنخوردهتر بازمانده، در حالی که کلمات گویش مردم سایر نقاط به مقتضای همجواری با ایلات و طوایفی، که گویشهای دیگری دارند، تغییر یافته و در گویش بعضی نواحی نیز لغاتی از کرمانجی و سورانی وارد شده است<ref>سلطانی، محمدعلی. '''''جغرافیای تاریخی و تاریخ مفصل کرمانشاهان'''''. تهران: مؤسسه فرهنگی نشر سها، 1374، ص266.</ref>. در عین حال گویش کرمانشاهی از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فارسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نیز تأثیر پذیرفته و لغات فارسی فراوان وام گرفته است. (/gosne/ «گرسنه»؛ /češ/ «چشم»)<ref>سلطانی، محمدعلی. '''''جغرافیای تاریخی و تاریخ مفصل کرمانشاهان'''''. تهران: مؤسسه فرهنگی نشر سها، 1374، ص270.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نظام واجی زبان کردی از یک گویش به گویش دیگر تغییر چندانی نمیکند<ref>بلو، جویس. «کردی» '''''راهنمای زبانهای ایرانی.''''' ترجمه فارسی زیر نظر حسن رضایی باغبیدی، تهران: ققنوس، 1382، جلد2، ص544.</ref>. همخوانهای کردی جنوبی تقریباً مشابه همخوانهای کردی مرکزی است و در نظام واجی آن آوای کناری /t/ و نرمکامی ـ خیشومی /ŋ/ نیز وجود دارد،<ref>بلو، جویس. «کردی» '''''راهنمای زبانهای ایرانی.''''' ترجمه فارسی زیر نظر حسن رضایی باغبیدی، تهران: ققنوس، 1382، جلد2، ص545.</ref> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درکردی </del>مرکزی و جنوبی تمایز میان v و w از بین رفته است و صورت غالب w است<ref name=":0" />. کلمات فارسی از قبیل «نان، جان، دانه و شانه»، به همین صورت در گویش کرمانشاهی تلفظ میشود و مانند فارسی و بعضی لهجههای دیگر به «نون، جون، دونه و شونه» تبدیل نمیشود<ref>Mackenzie, D.N. "kurd, kurdestān". Encyclopeadia of Islam, LEIDEN E.J. BRILL. 1986, vol 5,P. 479.</ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نظام واجی زبان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>کردی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>از یک گویش به گویش دیگر تغییر چندانی نمیکند<ref>بلو، جویس. «کردی» '''''راهنمای زبانهای ایرانی.''''' ترجمه فارسی زیر نظر حسن رضایی باغبیدی، تهران: ققنوس، 1382، جلد2، ص544.</ref>. همخوانهای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>کردی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>جنوبی تقریباً مشابه همخوانهای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>کردی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>مرکزی است و در نظام واجی آن آوای کناری /t/ و نرمکامی ـ خیشومی /ŋ/ نیز وجود دارد،<ref>بلو، جویس. «کردی» '''''راهنمای زبانهای ایرانی.''''' ترجمه فارسی زیر نظر حسن رضایی باغبیدی، تهران: ققنوس، 1382، جلد2، ص545.</ref> <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در[[کردی]] </ins>مرکزی و جنوبی تمایز میان v و w از بین رفته است و صورت غالب w است<ref name=":0" />. کلمات فارسی از قبیل «نان، جان، دانه و شانه»، به همین صورت در گویش کرمانشاهی تلفظ میشود و مانند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فارسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و بعضی لهجههای دیگر به «نون، جون، دونه و شونه» تبدیل نمیشود<ref>Mackenzie, D.N. "kurd, kurdestān". Encyclopeadia of Islam, LEIDEN E.J. BRILL. 1986, vol 5,P. 479.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جنس و حالت در گویشهای جنوبی کردی از بین رفته است<ref name=":1">Mackenzie, D.N. "kurd, kurdestān". Encyclopeadia of Islam, LEIDEN E.J. BRILL. 1986, vol 5, P. 480</ref>. نشانه معرفه در لهجه کرمانشاهی «-ka و </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جنس و حالت در گویشهای جنوبی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>کردی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>از بین رفته است<ref name=":1">Mackenzie, D.N. "kurd, kurdestān". Encyclopeadia of Islam, LEIDEN E.J. BRILL. 1986, vol 5, P. 480</ref>. نشانه معرفه در لهجه کرمانشاهی «-ka و<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">-aka» است که به اسم یا صفت اضافه میشود. (مانند: xânaka «خانه»). نشانه نکره در منابع مختلف "-I" (معمولاً yay «یک» نیز پیش از کلمه اضافه میشود: yay mardī «مردی»)؛<ref>درویشان، علی اشرف. '''''فرهنگ کردی کرمانشاهی، کردی ـ فارسی'''''. تهران: نشر مهند، 1375، ص27.</ref> "-eg"<ref>بلو، جویس. «کردی» '''''راهنمای زبانهای ایرانی.''''' ترجمه فارسی زیر نظر حسن رضایی باغبیدی، تهران: ققنوس، 1382، جلد2، ص546.</ref> و "-ek"<ref name=":1" /> آمده است. </ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">-aka» است که به اسم یا صفت اضافه میشود. (مانند: xânaka «خانه»). نشانه نکره </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منابع مختلف "-I" (معمولاً yay «یک» نیز پیش از کلمه اضافه میشود</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">yay mardī «مردی»)؛<ref>درویشان، علی اشرف. '''''فرهنگ کردی کرمانشاهی، کردی ـ فارسی'''''</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران: نشر مهند، 1375، ص27.<</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref> "-eg"<ref>بلو، جویس. «کردی» '''''راهنمای زبانهای ایرانی.''''' ترجمه فارسی زیر نظر حسن رضایی باغبیدی، تهران: ققنوس، 1382، جلد2، ص546</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ref> و "-ek"<ref name</del>=<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">":1" /> آمده است.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برای نگارش [[کردی]] </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور ایران|ایران]] و [https</ins>:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">//dmelal</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ir</ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">php?title</ins>=<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 </ins>عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>از الفبایی مبتنی بر الفبای عربی استفاده میشود<ref>ارانسکی، یوسیف. م. '''''کتاب زبانهای ایرانی'''''. ترجمه علی اشرف صادقی، تهران: سخن، ص127.</ref>. بهترین نمونه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>کردی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>کلهری کرمانشاهی درعرصه شعر و ادب اشعار «شامی کرمانشاهی» و غزلیات شاعرانی چون بهزاد، پرتو، ارفع و ... میباشد. در عین حال آثاری نیز به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فارسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>کرمانشاهی موجود است. شاعران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[نهضت مشروطه|</ins>دوره مشروطیت<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>آثاری به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فارسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>کرمانشاهی از خود به یادگار گذاشتهاند. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فارسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>کرمانشاهی از لحاظ ضربالمثل و ترانه نیز غنی است<ref>سلطانی، محمدعلی. '''''جغرافیای تاریخی و تاریخ مفصل کرمانشاهان'''''. تهران: مؤسسه فرهنگی نشر سها، 1374، ص268و 270.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برای نگارش کردی در ایران و </del>عراق از الفبایی مبتنی بر الفبای عربی استفاده میشود<ref>ارانسکی، یوسیف. م. '''''کتاب زبانهای ایرانی'''''. ترجمه علی اشرف صادقی، تهران: سخن، ص127.</ref>. بهترین نمونه کردی کلهری کرمانشاهی درعرصه شعر و ادب اشعار «شامی کرمانشاهی» و غزلیات شاعرانی چون بهزاد، پرتو، ارفع و ... میباشد. در عین حال آثاری نیز به فارسی کرمانشاهی موجود است. شاعران دوره مشروطیت آثاری به فارسی کرمانشاهی از خود به یادگار گذاشتهاند. فارسی کرمانشاهی از لحاظ ضربالمثل و ترانه نیز غنی است<ref>سلطانی، محمدعلی. '''''جغرافیای تاریخی و تاریخ مفصل کرمانشاهان'''''. تهران: مؤسسه فرهنگی نشر سها، 1374، ص268و 270.</ref>.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کردی</del>]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زبان های ایرانی</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کردی</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنندجی</del>]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرمانشاهی</del>]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنندجی</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>[[هورامی]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[هورامی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>[[گیلکی]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[گیلکی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>[[لری]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[لری]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>[[ممسنی]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[ممسنی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>[[بختیاری]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[بختیاری]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>[[لکی]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[لکی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>[[مازندرانی]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[مازندرانی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''مآخذ''' ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''مآخذ''' ==</div></td></tr>
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C&diff=8570&oldid=prev
Karimian در ۱۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۲۲
2025-05-13T22:22:35Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۲۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l14">خط ۱۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* '''[[کردی]]'''</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* '''[[سنندجی]]'''</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* '''[[کرمانشاهی]]'''</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* '''[[هورامی]]'''</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* '''[[گیلکی]]'''</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* '''[[لری]]'''</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* '''[[ممسنی]]'''</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* '''[[بختیاری]]'''</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* '''[[لکی]]'''</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* '''[[مازندرانی]]'''</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''مآخذ''' ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''مآخذ''' ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>آتوسا رستم شاهی</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آتوسا رستم شاهی</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:زبان شناسی]]</ins></div></td></tr>
</table>
Karimian
https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C&diff=8569&oldid=prev
Karimian در ۱۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۵۳
2025-05-13T21:53:52Z
<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C&diff=8569&oldid=7200">نمایش تغییرات</a>
Karimian
https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C&diff=7200&oldid=prev
Samei در ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۳۹
2025-05-08T16:39:37Z
<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C&diff=7200&oldid=366">نمایش تغییرات</a>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C&diff=366&oldid=prev
Samei: صفحهای تازه حاوی «'''كرمانشاهي''' / kermanšahi/، (← كردي) از گويشهاي جنوبي زبان كردي، يكي از زبانهاي ايراني شمال غربي.<sup>1</sup> زبان اهالي كرمانشاهان كردي است و گويشهاي مختلف كردي در اين نواحي مشاهده ميشود. (كردي كلهري، اورامي، سوراني «جافي») در بعضي نواحي لكي و فا...» ایجاد کرد
2024-08-12T14:14:01Z
<p>صفحهای تازه حاوی «'''كرمانشاهي''' / kermanšahi/، (← كردي) از گويشهاي جنوبي زبان كردي، يكي از زبانهاي ايراني شمال غربي.<sup>1</sup> زبان اهالي كرمانشاهان كردي است و گويشهاي مختلف كردي در اين نواحي مشاهده ميشود. (كردي كلهري، اورامي، سوراني «جافي») در بعضي نواحي لكي و فا...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''كرمانشاهي''' / kermanšahi/، (← كردي) از گويشهاي جنوبي زبان كردي، يكي از زبانهاي ايراني شمال غربي.<sup>1</sup> زبان اهالي كرمانشاهان كردي است و گويشهاي مختلف كردي در اين نواحي مشاهده ميشود. (كردي كلهري، اورامي، سوراني «جافي») در بعضي نواحي لكي و فارسي كرمانشاهي نيز رواج دارد.<sup>2</sup> كرمانشاهي سابقاً تنها گويش ايل كلهر و زنگنه بوده است؛ شعب فرعي اين گويش عبارت است از گويش سنجابي، كلهر، صحنه و هرسين.<sup>3</sup> <br />
<br />
«كرماشان» تلفظ صحيح و قديمي و بومي و «كرمانشاه» يا «كرمانشاهان» تلفظ دولتمردان قرنهاي اخير و مردم غيرمحلي است. نام اين ناحيه «كرماچان» يا «كرماجان» يعني «شهر رعايا» بوده است.<sup>4</sup> <br />
<br />
براساس سرشماري 1375، جمعيت استان كرمانشاه 596/778/1 نفر بوده است.<sup>5</sup> امروز عشاير گوران، سنجابي، كلهر و ساير طوايف بين كنگاور تا قصر شيرين و از روانسر تا ايلام و بخشي از كردهاي عراق و سوريه نيز به گويش كردي كرمانشاهي تكلم ميكنند.<sup>6</sup> تلفظ و لغات مردم كلهر دستنخوردهتر بازمانده، در حالي كه كلمات گويش مردم ساير نقاط به مقتضاي همجواري با ايلات و طوايفي، كه گويشهاي ديگري دارند، تغيير يافته و در گويش بعضي نواحي نيز لغاتي از كرمانجي و سوراني وارد شده است.<sup>7</sup> در عين حال گويش كرمانشاهي از فارسي نيز تأثير پذيرفته و لغات فارسي فراوان وام گرفته است. (/gosne/ «گرسنه»؛ /češ/ «چشم»).<sup>8</sup> <br />
<br />
نظام واجي زبان كردي از يك گويش به گويش ديگر تغيير چنداني نميكند.<sup>9</sup> همخوانهاي كردي جنوبي تقريباً مشابه همخوانهاي كردي مركزي است و در نظام واجي آن آواي كناري /t/ و نرمكامي ـ خيشومي /ŋ/ نيز وجود دارد،<sup>10</sup> دركردي مركزي و جنوبي تمايز ميان v و w از بين رفته است و صورت غالب w است.<sup>11</sup> كلمات فارسي از قبيل «نان، جان، دانه و شانه»، به همين صورت در گويش كرمانشاهي تلفظ ميشود و مانند فارسي و بعضي لهجههاي ديگر به «نون، جون، دونه و شونه» تبديل نميشود.<sup>12</sup> <br />
<br />
جنس و حالت در گويشهاي جنوبي كردي از بين رفته است.<sup>13</sup> نشانة معرفه در لهجة كرمانشاهي «-ka و <br />
<br />
-aka» است كه به اسم يا صفت اضافه ميشود. (مانند: xânaka «خانه»). نشانة نكره در منابع مختلف "-I" (معمولاً yay «يك» نيز پيش از كلمه اضافه ميشود: yay mardī «مردي»)؛<sup>14</sup> "-eg"<sup>15</sup> و "-ek"<sup>16</sup> آمده است.<br />
<br />
براي نگارش كردي در ايران و عراق از الفبايي مبتني بر الفباي عربي استفاده ميشود.<sup>17</sup> بهترين نمونة كردي كلهري كرمانشاهي درعرصة شعر و ادب اشعار «شامي كرمانشاهي» و غزليات شاعراني چون بهزاد، پرتو، ارفع و ... ميباشد. در عين حال آثاري نيز به فارسي كرمانشاهي موجود است. شاعران دورة مشروطيت آثاري به فارسي كرمانشاهي از خود به يادگار گذاشتهاند. فارسي كرمانشاهي از لحاظ ضربالمثل و ترانه نيز غني است.<sup>18</sup> <br />
<br />
<br />
'''مآخذ:'''<br />
<br />
1. رضايي باغبيدي، حسن. «زبانهاي ايراني». '''''دايرةالمعارف بزرگ اسلامي'''''. تهران: مركز دايرةالمعارف بزرگ اسلامي، 1380، جلد10، ص548.<br />
<br />
- Grimes, Barbara. (cd) Ethnologue (Languages of the world), 12<sup>th</sup> edition. Texas: Summer institiute, 1992, P. 641. <br />
<br />
و نك: بلو، جويس. «كردي» '''''راهنماي زبانهاي ايراني.''''' ترجمة فارسي زير نظر حسن رضايي باغبيدي، تهران: ققنوس، 1382، جلد2، ص544.<br />
<br />
و نيز: <br />
<br />
- Mackenzie, D.N. "kurd, kurdestān". Encyclopeadia of Islam, LEIDEN E.J. BRILL. 1986, vol 5, P. 479.<br />
<br />
2. سلطاني، محمدعلي. '''''جغرافياي تاريخي و تاريخ مفصل كرمانشاهان'''''. تهران: مؤسسة فرهنگي نشر سها، 1374، ص270- 265.<br />
<br />
3. طبيبي، حشمتالله. '''''مباني جامعهشناسي و مردمشناسي ايلات و عشاير'''''. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1371، ص241. نيز: سنندجي، ميرزا شكرالله. '''''تحفة ناصري در تاريخ و جغرافياي كردستان'''''. تهران: اميركبير، 1375، ص22و 23و 24.<br />
<br />
4. سلطاني، ص60.<br />
<br />
5. گنجي، محمدحسين. جغرافياي انساني ايران»، '''''دايرةالمعارف بزرگ اسلامي'''''. تهران: مركز دايرةالمعارف بزرگ اسلامي، 1380، جلد10، ص510.<br />
<br />
6. طبيبي، ص241.<br />
<br />
7. سلطاني، ص266.<br />
<br />
8. همان، ص270.<br />
<br />
9. بلو، ص544.<br />
<br />
10. همان، ص545.<br />
<br />
11. Mackenzie, D.N. '''''"Encyclopeadia of Islam".''''' P. 479.<br />
<br />
12. درويشان، علي اشرف. '''''فرهنگ كردي كرمانشاهي، كردي ـ فارسي'''''. تهران: نشر مهند، 1375، ص16.<br />
<br />
13. Mackenzie, P. 480.<br />
<br />
14. درويشان، ص27.<br />
<br />
15. بلو، ص546.<br />
<br />
16. Mackenzie, P. 480.<br />
<br />
17. ارانسكي، يوسيف. م. '''''كتاب زبانهاي ايراني'''''. ترجمة علي اشرف صادقي، تهران: سخن، ص127.<br />
<br />
18. سلطاني، ص268و 270.<br />
<br />
<br />
آتوسا رستم شاهی</div>
Samei