https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85_%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D9%86%D8%AFکریم خان زند - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-16T03:55:57Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85_%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D9%86%D8%AF&diff=8683&oldid=prevSamei: /* مآخذ */2025-05-14T10:03:43Z<p><span class="autocomment">مآخذ</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:2021-12-18a026d4-0a2a-4733-94af-8330c5981fd9-67c4610dc1067c5ba767a82e.gif|بندانگشتی|کریم خان زند، قابل بازیابی از https://www.kojaro.com/figures/192656-karimkhan-zand-security-trade-development/]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کریمخان زند،''' ملقب به وکیلالرعایا (تولد 113 یا 118ق / ؟ ) . مؤسّس [[زندیه|سلسله زند]] (حک1163ق – 1193 /؟ م)'''.'''</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کریمخان زند،''' ملقب به وکیلالرعایا (تولد 113 یا 118ق / ؟ ) . مؤسّس [[زندیه|سلسله زند]] (حک1163ق – 1193 /؟ م)'''.'''</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کریمخان از طایفه [[زندیه|زند]] از ایل لر فرزند ایناقخان و زادگاه او پیری و کمازان ملایر بود. وی سی و دو ساله بود که [[نادرشاه افشار|نادرشاه]] طایفه [[زندیه|زند]] را به خراسان کوچ داد<ref>پری، جان ر. '''''کریمخان زند'''''. ترجمه محمدعلی سلوکی، تهران: 1365، فراز، ص27-25.</ref>. این طایفه در لشگرکشیهای نادر حضور داشتند. کریمخان و برادرش صادقخان در رکاب ابراهیمشاه افشار به دلیل لیاقت در خدمت نظامی لقب خان گرفتند<ref>حسینیفسائی، میرزا حسن. '''''فارسنامه ناصری'''''. چاپ منصور رستگاری فسائی، تهران: 1367، امیرکبیر، ج1، ص558.</ref>. پس از مرگ [[نادرشاه افشار|نادرشاه]] و در زمان عادلشاه افشار، کریمخان طایفه زند را به خاستگاهش در پیری و کمازان بازگرداند و با شکست دادن مهرعلیخان تکلو، [[همدان]] را تصرف کرده با سپاهیان علیمردان خان متحد شد و در جنگ با ابوالفتحخان حاکم [[اصفهان]] او را شکست داد ولی وی را بخشید و با انعقاد اتحادی سهگانه، شاهزادهای صفوی را با نام اسماعیل سوم به سلطنت رساندند<ref>نوائی، عبدالحسین. '''''کریمخان زند'''''. تهران: 1348، ابنسینا، چ2، ص42-41.</ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کریمخان از طایفه [[زندیه|زند]] از ایل لر فرزند ایناقخان و زادگاه او پیری و کمازان ملایر بود. وی سی و دو ساله بود که [[نادرشاه افشار|نادرشاه]] طایفه [[زندیه|زند]] را به خراسان کوچ داد<ref>پری، جان ر. '''''کریمخان زند'''''. ترجمه محمدعلی سلوکی، تهران: 1365، فراز، ص27-25.</ref>. این طایفه در لشگرکشیهای نادر حضور داشتند. کریمخان و برادرش صادقخان در رکاب ابراهیمشاه افشار به دلیل لیاقت در خدمت نظامی لقب خان گرفتند<ref>حسینیفسائی، میرزا حسن. '''''فارسنامه ناصری'''''. چاپ منصور رستگاری فسائی، تهران: 1367، امیرکبیر، ج1، ص558.</ref>. پس از مرگ [[نادرشاه افشار|نادرشاه]] و در زمان عادلشاه افشار، کریمخان طایفه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زندیه|</ins>زند<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>را به خاستگاهش در پیری و کمازان بازگرداند و با شکست دادن مهرعلیخان تکلو، [[همدان]] را تصرف کرده با سپاهیان علیمردان خان متحد شد و در جنگ با ابوالفتحخان حاکم [[اصفهان]] او را شکست داد ولی وی را بخشید و با انعقاد اتحادی سهگانه، شاهزادهای صفوی را با نام اسماعیل سوم به سلطنت رساندند<ref>نوائی، عبدالحسین. '''''کریمخان زند'''''. تهران: 1348، ابنسینا، چ2، ص42-41.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اندکی بعد کریمخان در [[شیراز]] با ابوالفتحخان به دلیل قتل علیمردانخان جنگید و پس از شکست وی به همراه شاه اسماعیل سوم وارد [[اصفهان]] شد و به خود لقب وکیلالرعایا داد<ref>ورهرام، غلامحسین. '''''تاریخ سیاسی اجتماعی ایران در عصر زندیه'''''. تهران: 1348، معین، ص45-44.</ref> (1165ق /؟ م ). با پایان یافتن عمر اتحاد سهگانه کریمخان با دو رقیب دیگر، آزادخان افغان و محمدحسنخان [[قاجاریه|قاجار]] مواجه شد. وی آزادخان را در نبرد خشت مغلوب کرد ولی ضربه نهایی را محمدحسن خان به آزادخان وارد کرد و وی را از صحنه رقابت خارج کرد. محمدحسن خان هم سرانجام توسط شیخ علیخان زند یکی از سرداران کریمخان مغلوب گردید<ref>رجبی، پرویز. '''''کریمخان زند و زمان او'''''. تهران: 1352، گروه فرهنگ مرجان با همکاری انتشارات امیرکبیر، ص74-70.</ref> (1172ق /؟ م) و اینگونه کریمخان درصدد برقراری آرامش در متصرفات خود برآمد. وی علاوه بر لشگرکشی به [[کرمانشاه]] و آذربایجان، دو شورش را که در کرمان و بارفروش (بابل)، توسط تقیخان درانی و حسینقلی خان جهانسوز بر پا شده بود سرکوب کرد<ref>شمیم، علیاصغر. '''''ایران در دوره سلطنت قاجار'''''. تهران: 1374، انتشارات مدبر، چ6، ص33.</ref>. اختلاف کریمخان با اعراب بنیکعب در کنار رود اروند که متأثر از فتنه عثمانیها بود زمینه حضور انگلیسیها را در [[خلیج فارس|خلیجفارس]] فراهم کرد. در [[خارک|جزیره خارک]] میرمُهَنّا پسر میرناصر بندرریگی به دزدی دریائی مشغول بود. کریمخان زکی خان را مأمور دفع وی کرد میرمهنا به بصره گریخت و در آنجا به دست مأموران عثمانی بصره به قتل رسید. کریمخان نیز به اقدام مأمور عثمانی اعتراض کرد<ref>نامیاصفهانی، میرزا محمدصادق موسوی. '''''تاریخ گیتی گشا'''''. چاپ سعید نفیسی، تهران: 1363، اقبال، ص167.</ref> (1182ق/ ؟ م). لشگرکشی ناموفق به عمان برای مطیع کردن شیخ عبدالله رهبر خوارج<ref>هدایت، رضاقلیخان. '''''تاریخ روضه الصفای ناصری.''''' قم: 1339، چاپ حکمت، ج9، ص120-119.</ref>. شکست دادن عثمانیان و فتح بصره (1190ق /؟ م) و واگذاری حکومت آنجا به برادرش صادقخان اقدامات دیگر کریمخان در واپسین سالهای زندگی بود. هر چند با فوت او (1193ق / ؟ م) و بازگشت صادقخان به [[شیراز]]، بصره توسط عثمانیان تصرف شد<ref>هوشنگ مهدوی، عبدالرضا. '''''تاریخ روابط خارجی ایران'''''. تهران: 1364، امیرکبیر، ص187-186.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اندکی بعد کریمخان در [[شیراز]] با ابوالفتحخان به دلیل قتل علیمردانخان جنگید و پس از شکست وی به همراه شاه اسماعیل سوم وارد [[اصفهان]] شد و به خود لقب وکیلالرعایا داد<ref>ورهرام، غلامحسین. '''''تاریخ سیاسی اجتماعی ایران در عصر زندیه'''''. تهران: 1348، معین، ص45-44.</ref> (1165ق /؟ م ). با پایان یافتن عمر اتحاد سهگانه کریمخان با دو رقیب دیگر، آزادخان افغان و محمدحسنخان [[قاجاریه|قاجار]] مواجه شد. وی آزادخان را در نبرد خشت مغلوب کرد ولی ضربه نهایی را محمدحسن خان به آزادخان وارد کرد و وی را از صحنه رقابت خارج کرد. محمدحسن خان هم سرانجام توسط شیخ علیخان زند یکی از سرداران کریمخان مغلوب گردید<ref>رجبی، پرویز. '''''کریمخان زند و زمان او'''''. تهران: 1352، گروه فرهنگ مرجان با همکاری انتشارات امیرکبیر، ص74-70.</ref> (1172ق /؟ م) و اینگونه کریمخان درصدد برقراری آرامش در متصرفات خود برآمد. وی علاوه بر لشگرکشی به [[کرمانشاه]] و آذربایجان، دو شورش را که در کرمان و بارفروش (بابل)، توسط تقیخان درانی و حسینقلی خان جهانسوز بر پا شده بود سرکوب کرد<ref>شمیم، علیاصغر. '''''ایران در دوره سلطنت قاجار'''''. تهران: 1374، انتشارات مدبر، چ6، ص33.</ref>. اختلاف کریمخان با اعراب بنیکعب در کنار رود اروند که متأثر از فتنه عثمانیها بود زمینه حضور انگلیسیها را در [[خلیج فارس|خلیجفارس]] فراهم کرد. در [[خارک|جزیره خارک]] میرمُهَنّا پسر میرناصر بندرریگی به دزدی دریائی مشغول بود. کریمخان زکی خان را مأمور دفع وی کرد میرمهنا به بصره گریخت و در آنجا به دست مأموران عثمانی بصره به قتل رسید. کریمخان نیز به اقدام مأمور عثمانی اعتراض کرد<ref>نامیاصفهانی، میرزا محمدصادق موسوی. '''''تاریخ گیتی گشا'''''. چاپ سعید نفیسی، تهران: 1363، اقبال، ص167.</ref> (1182ق/ ؟ م). لشگرکشی ناموفق به عمان برای مطیع کردن شیخ عبدالله رهبر خوارج<ref>هدایت، رضاقلیخان. '''''تاریخ روضه الصفای ناصری.''''' قم: 1339، چاپ حکمت، ج9، ص120-119.</ref>. شکست دادن عثمانیان و فتح بصره (1190ق /؟ م) و واگذاری حکومت آنجا به برادرش صادقخان اقدامات دیگر کریمخان در واپسین سالهای زندگی بود. هر چند با فوت او (1193ق / ؟ م) و بازگشت صادقخان به [[شیراز]]، بصره توسط عثمانیان تصرف شد<ref>هوشنگ مهدوی، عبدالرضا. '''''تاریخ روابط خارجی ایران'''''. تهران: 1364، امیرکبیر، ص187-186.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l16">خط ۱۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1. پری، جان ر. '''''کریمخان زند'''''. ترجمه محمدعلی سلوکی، تهران: 1365، فراز، ص27-25.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2. حسینیفسائی، میرزا حسن. '''''فارسنامه ناصری'''''. چاپ منصور رستگاری فسائی، تهران: 1367، امیرکبیر، ج1، ص558.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3. نوائی، عبدالحسین. '''''کریمخان زند'''''. تهران: 1348، ابنسینا، چ2، ص42-41.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4. ورهرام، غلامحسین. '''''تاریخ سیاسی اجتماعی ایران در عصر زندیه'''''. تهران: 1348، معین، ص45-44.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5. رجبی، پرویز. '''''کریمخان زند و زمان او'''''. تهران: 1352، گروه فرهنگ مرجان با همکاری انتشارات امیرکبیر، ص74-70.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6. شمیم، علیاصغر. '''''ایران در دوره سلطنت قاجار'''''. تهران: 1374، انتشارات مدبر، چ6، ص33.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7. نامیاصفهانی، میرزا محمدصادق موسوی. '''''تاریخ گیتی گشا'''''. چاپ سعید نفیسی، تهران: 1363، اقبال، ص167.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8. هدایت، رضاقلیخان. '''''تاریخ روضه الصفای ناصری.''''' قم: 1339، چاپ حکمت، ج9، ص120-119.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">9. هوشنگ مهدوی، عبدالرضا. '''''تاریخ روابط خارجی ایران'''''. تهران: 1364، امیرکبیر، ص187-186.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">10. آصف، محمدهاشم. '''''رستمالتواریخ.''''' چاپ محمد مشیری، تهران: 1352، امیرکبیر، ص420.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">11. شعبانی، رضا. '''''تاریخ تحولات سیاسی- اجتماعی ایران در دورههای افشاریه و زندیه.''''' تهران: 1377، سمت، ص157-156. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سیدحسن شجاعی دیو کلائی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سیدحسن شجاعی دیو کلائی</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تاریخ]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تاریخ و باستان شناسی]]</ins></div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-8680:rev-8683:php=table -->
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85_%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D9%86%D8%AF&diff=8680&oldid=prevSamei در ۱۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۱2025-05-14T10:01:11Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85_%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D9%86%D8%AF&diff=8680&oldid=5987">نمایش تغییرات</a>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85_%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D9%86%D8%AF&diff=5987&oldid=prevSamei در ۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۴۲2025-05-04T22:42:15Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۴۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l3">خط ۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كريمخان از طايفة زند از ايل لر فرزند ایناقخان و زادگاه او پيري و كمازان ملاير بود. وي سي و دو ساله بود كه نادرشاه طايفة زند را به خراسان كوچ داد.<sup>1</sup> اين طايفه در لشگركشيهاي نادر حضور داشتند. كريمخان و برادرش صادقخان در ركاب ابراهيمشاه افشار به دليل لياقت در خدمت نظامي لقب خان گرفتند.<sup>2</sup> پس از مرگ نادرشاه و در زمان عادلشاه افشار، كريمخان طايفة زند را به خاستگاهش در پيري و كمازان بازگرداند و با شكست دادن مهرعليخان تكلو، همدان را تصرف كرده با سپاهيان عليمردان خان متحد شد و در جنگ با ابوالفتحخان حاكم اصفهان او را شكست داد ولي وي را بخشيد و با انعقاد اتحادي سهگانه، شاهزادهاي صفوي را با نام اسماعيل سوم به سلطنت رساندند.<sup>3</sup> اندكي بعد كريمخان در شيراز با ابوالفتحخان به دليل قتل عليمردانخان جنگيد و پس از شكست وي به همراه شاه اسماعيل سوم وارد اصفهان شد و به خود لقب وكيلالرعايا داد<sup>4</sup> (1165ق /؟ م ). با پايان يافتن عمر اتحاد سهگانة كريمخان با دو رقيب ديگر، آزادخان افغان و محمدحسنخان قاجار مواجه شد. وي آزادخان را در نبرد خشت مغلوب كرد ولي ضربة نهايي را محمدحسن خان به آزادخان وارد كرد و وي را از صحنة رقابت خارج كرد. محمدحسن خان هم سرانجام توسط شيخ عليخان زند يكي از سرداران كريمخان مغلوب گرديد<sup>5</sup> (1172ق /؟ م) و اينگونه كريمخان درصدد برقراري آرامش در متصرفات خود برآمد. وي علاوه بر لشگركشي به كرمانشاه و آذربايجان، دو شورش را كه در كرمان و بارفروش (بابل)، توسط تقيخان دراني و حسينقلي خان جهانسوز بر پا شده بود سركوب كرد.<sup>6</sup> اختلاف كريمخان با اعراب بنيكعب در كنار رود اروند كه متأثر از فتنة عثمانيها بود زمينة حضور انگليسيها را در خليجفارس فراهم كرد. در جزيرة خارك ميرمُهَنّا پسر ميرناصر بندرريگي به دزدي دريائي مشغول بود. كريمخان زكي خان را مأمور دفع وي كرد ميرمهنا به بصره گريخت و در آنجا به دست مأموران عثماني بصره به قتل رسيد. كريمخان نيز به اقدام مأمور عثماني اعتراض كرد<sup>7</sup> (1182ق/ ؟ م). لشگركشي ناموفق به عمان براي مطيع كردن شيخ عبدالله رهبر خوارج.<sup>8</sup> شكست دادن عثمانيان و فتح بصره (1190ق /؟ م) و واگذاري حكومت آنجا به برادرش صادقخان اقدامات ديگر كريمخان در واپسين سالهاي زندگي بود. هر چند با فوت او (1193ق / ؟ م) و بازگشت صادقخان به شيراز، بصره توسط عثمانيان تصرف شد.<sup>9</sup></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كريمخان از طايفة زند از ايل لر فرزند ایناقخان و زادگاه او پيري و كمازان ملاير بود. وي سي و دو ساله بود كه نادرشاه طايفة زند را به خراسان كوچ داد.<sup>1</sup> اين طايفه در لشگركشيهاي نادر حضور داشتند. كريمخان و برادرش صادقخان در ركاب ابراهيمشاه افشار به دليل لياقت در خدمت نظامي لقب خان گرفتند.<sup>2</sup> پس از مرگ نادرشاه و در زمان عادلشاه افشار، كريمخان طايفة زند را به خاستگاهش در پيري و كمازان بازگرداند و با شكست دادن مهرعليخان تكلو، همدان را تصرف كرده با سپاهيان عليمردان خان متحد شد و در جنگ با ابوالفتحخان حاكم اصفهان او را شكست داد ولي وي را بخشيد و با انعقاد اتحادي سهگانه، شاهزادهاي صفوي را با نام اسماعيل سوم به سلطنت رساندند.<sup>3</sup> اندكي بعد كريمخان در شيراز با ابوالفتحخان به دليل قتل عليمردانخان جنگيد و پس از شكست وي به همراه شاه اسماعيل سوم وارد اصفهان شد و به خود لقب وكيلالرعايا داد<sup>4</sup> (1165ق /؟ م ). با پايان يافتن عمر اتحاد سهگانة كريمخان با دو رقيب ديگر، آزادخان افغان و محمدحسنخان قاجار مواجه شد. وي آزادخان را در نبرد خشت مغلوب كرد ولي ضربة نهايي را محمدحسن خان به آزادخان وارد كرد و وي را از صحنة رقابت خارج كرد. محمدحسن خان هم سرانجام توسط شيخ عليخان زند يكي از سرداران كريمخان مغلوب گرديد<sup>5</sup> (1172ق /؟ م) و اينگونه كريمخان درصدد برقراري آرامش در متصرفات خود برآمد. وي علاوه بر لشگركشي به كرمانشاه و آذربايجان، دو شورش را كه در كرمان و بارفروش (بابل)، توسط تقيخان دراني و حسينقلي خان جهانسوز بر پا شده بود سركوب كرد.<sup>6</sup> اختلاف كريمخان با اعراب بنيكعب در كنار رود اروند كه متأثر از فتنة عثمانيها بود زمينة حضور انگليسيها را در خليجفارس فراهم كرد. در جزيرة خارك ميرمُهَنّا پسر ميرناصر بندرريگي به دزدي دريائي مشغول بود. كريمخان زكي خان را مأمور دفع وي كرد ميرمهنا به بصره گريخت و در آنجا به دست مأموران عثماني بصره به قتل رسيد. كريمخان نيز به اقدام مأمور عثماني اعتراض كرد<sup>7</sup> (1182ق/ ؟ م). لشگركشي ناموفق به عمان براي مطيع كردن شيخ عبدالله رهبر خوارج.<sup>8</sup> شكست دادن عثمانيان و فتح بصره (1190ق /؟ م) و واگذاري حكومت آنجا به برادرش صادقخان اقدامات ديگر كريمخان در واپسين سالهاي زندگي بود. هر چند با فوت او (1193ق / ؟ م) و بازگشت صادقخان به شيراز، بصره توسط عثمانيان تصرف شد.<sup>9</sup></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كريمخان چنان ساده و بيآلايش بود كه عنوان شاه را براي خود انتخاب نكرد. از سخاوت و بخشندگي وي منابع تاريخي توصيفهاي بسياري كردهاند.<sup>10</sup> احترام به پيروان مذاهب مختلف<sup>11</sup> ساختن بناهاي عامالمنفعه مانند حمام، بازار، مسجد، برج و بارو و...در شهرهاي شيراز، تهران، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بوشهر، </del>كرمان و... از اقدمات او است. ضمن اينكه در مناسبات با اروپائيان در گسترش تجارت در خليجفارس نيز موفقيت داشت كه نشان از آگاهي سياسي او است. (←زندیه).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كريمخان چنان ساده و بيآلايش بود كه عنوان شاه را براي خود انتخاب نكرد. از سخاوت و بخشندگي وي منابع تاريخي توصيفهاي بسياري كردهاند.<sup>10</sup> احترام به پيروان مذاهب مختلف<sup>11</sup> ساختن بناهاي عامالمنفعه مانند حمام، بازار، مسجد، برج و بارو و...در شهرهاي شيراز، تهران، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[بوشهر]]، [[کرمان|</ins>كرمان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و... از اقدمات او است. ضمن اينكه در مناسبات با اروپائيان در گسترش تجارت در خليجفارس نيز موفقيت داشت كه نشان از آگاهي سياسي او است. (←زندیه).</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85_%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D9%86%D8%AF&diff=838&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی «'''كريمخان زند،''' ملقب به وكيلالرعايا (تولد 113 یا 118ق / ؟ ) . مؤسّس سلسلة زند (حك1163ق – 1193 /؟ م)'''.''' كريمخان از طايفة زند از ايل لر فرزند ایناقخان و زادگاه او پيري و كمازان ملاير بود. وي سي و دو ساله بود كه نادرشاه طايفة زند را به خراسان كوچ داد.<su...» ایجاد کرد2024-08-13T19:25:35Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''كريمخان زند،''' ملقب به وكيلالرعايا (تولد 113 یا 118ق / ؟ ) . مؤسّس سلسلة زند (حك1163ق – 1193 /؟ م)'''.''' كريمخان از طايفة زند از ايل لر فرزند ایناقخان و زادگاه او پيري و كمازان ملاير بود. وي سي و دو ساله بود كه نادرشاه طايفة زند را به خراسان كوچ داد.<su...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''كريمخان زند،''' ملقب به وكيلالرعايا (تولد 113 یا 118ق / ؟ ) . مؤسّس سلسلة زند (حك1163ق – 1193 /؟ م)'''.'''<br />
<br />
كريمخان از طايفة زند از ايل لر فرزند ایناقخان و زادگاه او پيري و كمازان ملاير بود. وي سي و دو ساله بود كه نادرشاه طايفة زند را به خراسان كوچ داد.<sup>1</sup> اين طايفه در لشگركشيهاي نادر حضور داشتند. كريمخان و برادرش صادقخان در ركاب ابراهيمشاه افشار به دليل لياقت در خدمت نظامي لقب خان گرفتند.<sup>2</sup> پس از مرگ نادرشاه و در زمان عادلشاه افشار، كريمخان طايفة زند را به خاستگاهش در پيري و كمازان بازگرداند و با شكست دادن مهرعليخان تكلو، همدان را تصرف كرده با سپاهيان عليمردان خان متحد شد و در جنگ با ابوالفتحخان حاكم اصفهان او را شكست داد ولي وي را بخشيد و با انعقاد اتحادي سهگانه، شاهزادهاي صفوي را با نام اسماعيل سوم به سلطنت رساندند.<sup>3</sup> اندكي بعد كريمخان در شيراز با ابوالفتحخان به دليل قتل عليمردانخان جنگيد و پس از شكست وي به همراه شاه اسماعيل سوم وارد اصفهان شد و به خود لقب وكيلالرعايا داد<sup>4</sup> (1165ق /؟ م ). با پايان يافتن عمر اتحاد سهگانة كريمخان با دو رقيب ديگر، آزادخان افغان و محمدحسنخان قاجار مواجه شد. وي آزادخان را در نبرد خشت مغلوب كرد ولي ضربة نهايي را محمدحسن خان به آزادخان وارد كرد و وي را از صحنة رقابت خارج كرد. محمدحسن خان هم سرانجام توسط شيخ عليخان زند يكي از سرداران كريمخان مغلوب گرديد<sup>5</sup> (1172ق /؟ م) و اينگونه كريمخان درصدد برقراري آرامش در متصرفات خود برآمد. وي علاوه بر لشگركشي به كرمانشاه و آذربايجان، دو شورش را كه در كرمان و بارفروش (بابل)، توسط تقيخان دراني و حسينقلي خان جهانسوز بر پا شده بود سركوب كرد.<sup>6</sup> اختلاف كريمخان با اعراب بنيكعب در كنار رود اروند كه متأثر از فتنة عثمانيها بود زمينة حضور انگليسيها را در خليجفارس فراهم كرد. در جزيرة خارك ميرمُهَنّا پسر ميرناصر بندرريگي به دزدي دريائي مشغول بود. كريمخان زكي خان را مأمور دفع وي كرد ميرمهنا به بصره گريخت و در آنجا به دست مأموران عثماني بصره به قتل رسيد. كريمخان نيز به اقدام مأمور عثماني اعتراض كرد<sup>7</sup> (1182ق/ ؟ م). لشگركشي ناموفق به عمان براي مطيع كردن شيخ عبدالله رهبر خوارج.<sup>8</sup> شكست دادن عثمانيان و فتح بصره (1190ق /؟ م) و واگذاري حكومت آنجا به برادرش صادقخان اقدامات ديگر كريمخان در واپسين سالهاي زندگي بود. هر چند با فوت او (1193ق / ؟ م) و بازگشت صادقخان به شيراز، بصره توسط عثمانيان تصرف شد.<sup>9</sup><br />
<br />
كريمخان چنان ساده و بيآلايش بود كه عنوان شاه را براي خود انتخاب نكرد. از سخاوت و بخشندگي وي منابع تاريخي توصيفهاي بسياري كردهاند.<sup>10</sup> احترام به پيروان مذاهب مختلف<sup>11</sup> ساختن بناهاي عامالمنفعه مانند حمام، بازار، مسجد، برج و بارو و...در شهرهاي شيراز، تهران، بوشهر، كرمان و... از اقدمات او است. ضمن اينكه در مناسبات با اروپائيان در گسترش تجارت در خليجفارس نيز موفقيت داشت كه نشان از آگاهي سياسي او است. (←زندیه).<br />
<br />
<br />
'''مآخذ:'''<br />
<br />
1. پري، جان ر. '''''كريمخان زند'''''. ترجمة محمدعلي سلوكي، تهران: 1365، فراز، ص27-25.<br />
<br />
2. حسينيفسائي، ميرزا حسن. '''''فارسنامة ناصري'''''. چاپ منصور رستگاري فسائي، تهران: 1367، اميركبير، ج1، ص558.<br />
<br />
3. نوائي، عبدالحسين. '''''كريمخان زند'''''. تهران: 1348، ابنسينا، چ2، ص42-41.<br />
<br />
4. ورهرام، غلامحسين. '''''تاريخ سياسي اجتماعي ايران در عصر زنديه'''''. تهران: 1348، معين، ص45-44.<br />
<br />
5. رجبي، پرويز. '''''كريمخان زند و زمان او'''''. تهران: 1352، گروه فرهنگ مرجان با همكاري انتشارات اميركبير، ص74-70.<br />
<br />
6. شميم، علياصغر. '''''ايران در دورة سلطنت قاجار'''''. تهران: 1374، انتشارات مدبر، چ6، ص33.<br />
<br />
7. نامياصفهاني، ميرزا محمدصادق موسوي. '''''تاريخ گيتي گشا'''''. چاپ سعيد نفيسي، تهران: 1363، اقبال، ص167.<br />
<br />
8. هدايت، رضاقليخان. '''''تاريخ روضةالصفاي ناصري.''''' قم: 1339، چاپ حكمت، ج9، ص120-119.<br />
<br />
9. هوشنگ مهدوي، عبدالرضا. '''''تاريخ روابط خارجي ايران'''''. تهران: 1364، اميركبير، ص187-186.<br />
<br />
10. آصف، محمدهاشم. '''''رستمالتواريخ.''''' چاپ محمد مشيري، تهران: 1352، اميركبير، ص420.<br />
<br />
11. شعباني، رضا. '''''تاريخ تحولات سياسي- اجتماعي ايران در دورههاي افشاريه و زنديه.''''' تهران: 1377، سمت، ص157-156. <br />
<br />
<br />
سیدحسن شجاعی دیو کلائی</div>Samei