کریم شیره ای - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Samei در ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۰۶

2025-05-14T20:06:32Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۰۶
خط ۱:		خط ۱:
	[[پرونده:کریم شیره ای.jpg\|بندانگشتی\|کریم شیره ای برگرفته از سایت بیتاکتاب قابل بازیابی از https://www.bitabook.ir/product/%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%82%DA%A9-%D9%85%D8%B4%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C/]]		[[پرونده:کریم شیره ای.jpg\|بندانگشتی\|کریم شیره ای برگرفته از سایت بیتاکتاب قابل بازیابی از https://www.bitabook.ir/product/%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%82%DA%A9-%D9%85%D8%B4%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C/]]
	کریم شیره‌ای، (1311ـ1260ق / ؟ م)<ref>بیضایی، بهرام'''''. نمایش در ایران'''''. تهران: چاپ كاویان، مهرماه 1344، ص176.</ref><ref>'''''تقویم یكصد و پنج ساله تطبیقی'''''. گردآورنده: احمد نجم‌آبادی، تهران: انتشارات شركت سهامی تحریر ایران، 1334، ص58 و 59.</ref>، بازیگر مسخره و از مقلدان مشهور دربار ناصری. متولد [[اصفهان]] اولین شبی که وارد تهران شد، مجلس عروسی شخصی، نظر او را جلب کرد و وارد آن مکان گردید. میان مطرب‌ها جایی برای نشستن پیدا کرد. صاحب مجلس متوجه او شد و پیش رفت و اسمش را پرسید: «من دلقک اصفهونم که برای پیدا کردن کاری بتهرون آمدم»<ref>نوربخش، حسین. '''''کریم شیره‌ای، دلقک مشهور دربار ناصرالدین شاه.''''' تهران: انتشارات سنائی، چاپ چهارم 2536 (1356)، ص33.</ref> کریم در ادامه گفت: «کارم خندانیدن مردم تو این قبیل جشن‌هاست و می‌توانم نهصد و هشتاد چشمه از هزار مسخرگی را به خوبی انجام دهم»<ref>نوربخش، حسین. '''''کریم شیره‌ای، دلقک مشهور دربار ناصرالدین شاه.''''' تهران: انتشارات سنائی، چاپ چهارم 2536 (1356)، ص64.</ref>. کریم در مدت کوتاهی در [[استان تهران\|تهران]] مشهور شد و برای خود، دار و دسته‌ای فراهم و در اکثر جشن‌ و سرورها، او و دار و دسته‌اش را دعوت می‌کردند.شهرت او بالا گرفت تا این‌که یکی از درباریان و نزدیکان شاه او را به خانه دعوت نمود و روز بعد در حضور [[ناصرالدین شاه قاجار\|ناصرالدین شاه]]، کریم کارهای اعجاب آورش را در خصوص لودگی و مسخرگی به نمایش گذارد<ref>نوربخش، حسین. '''''کریم شیره‌ای، دلقک مشهور دربار ناصرالدین شاه.''''' تهران: انتشارات سنائی، چاپ چهارم 2536 (1356)،ص 66و67.</ref>. بدین ترتیب به دربار و خلوت شاه راه پیدا کرد. بذله گویی و شوخی‌های او در حضور همایونی معروف است<ref>'''''دایره‌المعارف فارسی''''': به سرپرستی غلامحسین مصاحب، تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی، چاپ سوم 1381، جلد دوم، بخش اول (ش ـ ل)، ص2217.</ref>. وقتی از محبوبیتش نزد شاه مطمئن شد، به همه کس لیچار (لچر) می‌گفت؛ و از این جهت دست کریم باز بود. احتمالاً لقب شیره‌ای که به او اطلاق می‌گردید، شاید حرکات و زبان شیرین او در بذله گویی بوده است<ref>مستوفی، عبدالله. '''''شرح زندگانی من.''''' تهران: زوار، 1340، جلد اول، ص483.</ref>. مایه‌های اصلی نمایش کریم شیره‌ای، انتقادهای تند و صریحی، همراه با مطایبه، شوخی و متلک از اوضاع کشور، رفتار و حرکات درباریان و حاکم‌های ولایت و شهرهای ایران و بعضی از روحانی‌ نماها بود<ref>نوربخش، حسین. '''''کریم شیره‌ای، دلقک مشهور دربار ناصرالدین شاه.''''' تهران: انتشارات سنائی، چاپ چهارم 2536 (1356)، ص40.</ref>. کریم، از طرف رئیس بیوتات سلطنتی، نایب نقاره‌خانه شده بود و نقاره‌چی‌ها را تحت اداره داشت و به دلیل شغل خود بر دسته‌های مطربی درجه دوم و سومی غیر دولتی شهر تهران هم ریاست کرده و در مقابل اجازه «حق الپرچینی» از آن‌ها می‌گرفت<ref>ملک‌پور، جمشید. '''''ادبیات نمایشی در ایران'''''. تهران: انتشارات توس، چاپ اول 1363، جلد اول، ص274.</ref>. به هر حال کریم شیره‌ای با وجود این‌که دلقک دربار ناصرالدین شاه بود، «مسخره ملی» نیز محسوب می‌شد و همراه دوست هنرمندش اسماعیل بزاز در مناسبت‌های مهم از قبیل: اعیاد و جشن‌های بزرگ شرکت می‌کرد و برای اکثر اقشار ملت نمایش‌هایی ترتیب می‌داد<ref>'''''تئاتر کریم شیره‌ای: ادبیات مشروطه 4.''''' با مقدمه و حواشی باقر مؤمنی، تهران: نشر سپیده، چاپ اول 2537 (1357)، ص36.</ref>.		کریم شیره‌ای، (1311ـ1260ق / ؟ م)<ref>بیضایی، بهرام'''''. نمایش در ایران'''''. تهران: چاپ كاویان، مهرماه 1344، ص176.</ref><ref>'''''تقویم یكصد و پنج ساله تطبیقی'''''. گردآورنده: احمد نجم‌آبادی، تهران: انتشارات شركت سهامی تحریر ایران، 1334، ص58 و 59.</ref>، بازیگر مسخره و از مقلدان مشهور دربار ناصری. متولد [[اصفهان]] اولین شبی که وارد تهران شد، مجلس عروسی شخصی، نظر او را جلب کرد و وارد آن مکان گردید. میان مطرب‌ها جایی برای نشستن پیدا کرد. صاحب مجلس متوجه او شد و پیش رفت و اسمش را پرسید: <blockquote>«من دلقک اصفهونم که برای پیدا کردن کاری بتهرون آمدم»<ref>نوربخش، حسین. '''''کریم شیره‌ای، دلقک مشهور دربار ناصرالدین شاه.''''' تهران: انتشارات سنائی، چاپ چهارم 2536 (1356)، ص33.</ref> </blockquote>کریم در ادامه گفت: <blockquote>«کارم خندانیدن مردم تو این قبیل جشن‌هاست و می‌توانم نهصد و هشتاد چشمه از هزار مسخرگی را به خوبی انجام دهم»<ref>نوربخش، حسین. '''''کریم شیره‌ای، دلقک مشهور دربار ناصرالدین شاه.''''' تهران: انتشارات سنائی، چاپ چهارم 2536 (1356)، ص64.</ref>. </blockquote>کریم در مدت کوتاهی در [[استان تهران\|تهران]] مشهور شد و برای خود، دار و دسته‌ای فراهم و در اکثر جشن‌ و سرورها، او و دار و دسته‌اش را دعوت می‌کردند.شهرت او بالا گرفت تا این‌که یکی از درباریان و نزدیکان شاه او را به خانه دعوت نمود و روز بعد در حضور [[ناصرالدین شاه قاجار\|ناصرالدین شاه]]، کریم کارهای اعجاب آورش را در خصوص لودگی و مسخرگی به نمایش گذارد<ref>نوربخش، حسین. '''''کریم شیره‌ای، دلقک مشهور دربار ناصرالدین شاه.''''' تهران: انتشارات سنائی، چاپ چهارم 2536 (1356)،ص 66و67.</ref>. بدین ترتیب به دربار و خلوت شاه راه پیدا کرد. بذله گویی و شوخی‌های او در حضور همایونی معروف است<ref>'''''دایره‌المعارف فارسی''''': به سرپرستی غلامحسین مصاحب، تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی، چاپ سوم 1381، جلد دوم، بخش اول (ش ـ ل)، ص2217.</ref>.

			وقتی از محبوبیتش نزد شاه مطمئن شد، به همه کس لیچار (لچر) می‌گفت؛ و از این جهت دست کریم باز بود. احتمالاً لقب شیره‌ای که به او اطلاق می‌گردید، شاید حرکات و زبان شیرین او در بذله گویی بوده است<ref>مستوفی، عبدالله. '''''شرح زندگانی من.''''' تهران: زوار، 1340، جلد اول، ص483.</ref>. مایه‌های اصلی نمایش کریم شیره‌ای، انتقادهای تند و صریحی، همراه با مطایبه، شوخی و متلک از اوضاع کشور، رفتار و حرکات درباریان و حاکم‌های ولایت و شهرهای ایران و بعضی از روحانی‌ نماها بود<ref>نوربخش، حسین. '''''کریم شیره‌ای، دلقک مشهور دربار ناصرالدین شاه.''''' تهران: انتشارات سنائی، چاپ چهارم 2536 (1356)، ص40.</ref>.

			کریم، از طرف رئیس بیوتات سلطنتی، نایب نقاره‌خانه شده بود و نقاره‌چی‌ها را تحت اداره داشت و به دلیل شغل خود بر دسته‌های مطربی درجه دوم و سومی غیر دولتی شهر [[استان تهران\|تهران]] هم ریاست کرده و در مقابل اجازه «حق الپرچینی» از آن‌ها می‌گرفت<ref>ملک‌پور، جمشید. '''''ادبیات نمایشی در ایران'''''. تهران: انتشارات توس، چاپ اول 1363، جلد اول، ص274.</ref>. به هر حال کریم شیره‌ای با وجود این‌که دلقک دربار [[ناصرالدین شاه قاجار\|ناصرالدین شاه]] بود، «مسخره ملی» نیز محسوب می‌شد و همراه دوست هنرمندش اسماعیل بزاز در مناسبت‌های مهم از قبیل: اعیاد و جشن‌های بزرگ شرکت می‌کرد و برای اکثر اقشار ملت نمایش‌هایی ترتیب می‌داد<ref>'''''تئاتر کریم شیره‌ای: ادبیات مشروطه 4.''''' با مقدمه و حواشی باقر مؤمنی، تهران: نشر سپیده، چاپ اول 2537 (1357)، ص36.</ref>.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==

			* [[قاجاریه]]
	* [[اصفهان]]		* [[اصفهان]]
	* [[استان تهران]]		* [[استان تهران]]

Nazli در ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۹

2025-05-14T10:19:57Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۹
خط ۹:		خط ۹:

	== مآخذ ==		== مآخذ ==
			<references />

			== منبع اصلی ==
			[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

			== نویسنده مقاله ==
			محمود عزیزی
			[[رده:هنر]]
			[[رده:تئاتر]]

Nazli در ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۹

2025-05-14T10:19:24Z

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
+[[پرونده:کریم شیره ای.jpg|بندانگشتی|کریم شیره ای برگرفته از سایت بیتاکتاب قابل بازیابی از https://www.bitabook.ir/product/%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%82%DA%A9-%D9%85%D8%B4%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C/]]
-'''كريم شيره‌اي،''' (1311ـ1260ق / ؟ م)<sup>1 و 2</sup>، بازيگر مسخره و از مقلدان مشهور دربار ناصري. متولد [[اصفهان]] اولين شبي كه وارد تهران شد، مجلس عروسي شخصي، نظر او را جلب كرد و وارد آن مكان گرديد. ميان مطرب‌ها جايي براي نشستن پيدا كرد. صاحب مجلس متوجه او شد و پيش رفت و اسمش را پرسيد: «من دلقك اصفهونم كه براي پيدا كردن كاري بتهرون آمدم»<sup>3</sup> كريم در ادامه گفت: «كارم خندانيدن مردم تو اين قبيل جشن‌هاست و مي‌توانم نهصد و هشتاد چشمه از هزار مسخرگي را به خوبي انجام دهم».<sup>4</sup> كريم در مدت كوتاهي در تهران مشهور شد و براي خود، دار و دسته‌اي فراهم و در اكثر جشن‌ و سرورها، او و دار و دسته‌اش را دعوت مي‌كردند.شهرت او بالا گرفت تا اين‌كه يكي از درباريان و نزديكان شاه او را به خانه دعوت نمود و روز بعد در حضور ناصرالدين شاه، كريم كارهاي اعجاب آورش را در خصوص لودگي و مسخرگي به نمايش گذارد.<sup>5</sup> بدين ترتيب به دربار و خلوت شاه راه پيدا كرد. بذله گويي و شوخي‌هاي او در حضور همايوني معروف است.<sup>6</sup> وقتي از محبوبيتش نزد شاه مطمئن شد، به همه كس ليچار (لچر) مي‌گفت؛ و از اين جهت دست كريم باز بود. احتمالاً لقب شيره‌اي كه به او اطلاق مي‌گرديد، شايد حركات و زبان شيرين او در بذله گويي بوده است.<sup>7</sup> مايه‌هاي اصلي نمايش كريم شيره‌اي، انتقادهاي تند و صريحي، همراه با مطايبه، شوخي و متلك از اوضاع كشور، رفتار و حركات درباريان و حاكم‌هاي ولايت و شهرهاي ايران و بعضي از روحاني‌ نماها بود.<sup>8</sup> كريم، از طرف رئيس بيوتات سلطنتي، نايب نقاره‌خانه شده بود و نقاره‌چي‌ها را تحت اداره داشت و به دليل شغل خود بر دسته‌هاي مطربي درجة دوم و سومي غير دولتي شهر تهران هم رياست كرده و در مقابل اجازة «حق الپرچيني» از آن‌ها مي‌گرفت.<sup>9</sup> به هر حال كريم شيره‌اي با وجود اين‌كه دلقك دربار ناصرالدين شاه بود، «مسخرة ملي» نيز محسوب مي‌شد و همراه دوست هنرمندش اسماعيل بزاز در مناسبت‌هاي مهم از قبيل: اعياد و جشن‌هاي بزرگ شركت مي‌كرد و براي اكثر اقشار ملت نمايش‌هايي ترتيب مي‌داد.<sup>10</sup>
+کریم شیره‌ای، (1311ـ1260ق / ؟ م)<ref>بیضایی، بهرام'''''. نمایش در ایران'''''. تهران: چاپ كاویان، مهرماه 1344، ص176.</ref><ref>'''''تقویم یكصد و پنج ساله تطبیقی'''''. گردآورنده: احمد نجم‌آبادی، تهران: انتشارات شركت سهامی تحریر ایران، 1334، ص58 و 59.</ref>، بازیگر مسخره و از مقلدان مشهور دربار ناصری. متولد [[اصفهان]] اولین شبی که وارد تهران شد، مجلس عروسی شخصی، نظر او را جلب کرد و وارد آن مکان گردید. میان مطرب‌ها جایی برای نشستن پیدا کرد. صاحب مجلس متوجه او شد و پیش رفت و اسمش را پرسید: «من دلقک اصفهونم که برای پیدا کردن کاری بتهرون آمدم»<ref>نوربخش، حسین. '''''کریم شیره‌ای، دلقک مشهور دربار ناصرالدین شاه.''''' تهران: انتشارات سنائی، چاپ چهارم 2536 (1356)، ص33.</ref> کریم در ادامه گفت: «کارم خندانیدن مردم تو این قبیل جشن‌هاست و می‌توانم نهصد و هشتاد چشمه از هزار مسخرگی را به خوبی انجام دهم»<ref>نوربخش، حسین. '''''کریم شیره‌ای، دلقک مشهور دربار ناصرالدین شاه.''''' تهران: انتشارات سنائی، چاپ چهارم 2536 (1356)، ص64.</ref>. کریم در مدت کوتاهی در [[استان تهران|تهران]] مشهور شد و برای خود، دار و دسته‌ای فراهم و در اکثر جشن‌ و سرورها، او و دار و دسته‌اش را دعوت می‌کردند.شهرت او بالا گرفت تا این‌که یکی از درباریان و نزدیکان شاه او را به خانه دعوت نمود و روز بعد در حضور [[ناصرالدین شاه قاجار|ناصرالدین شاه]]، کریم کارهای اعجاب آورش را در خصوص لودگی و مسخرگی به نمایش گذارد<ref>نوربخش، حسین. '''''کریم شیره‌ای، دلقک مشهور دربار ناصرالدین شاه.''''' تهران: انتشارات سنائی، چاپ چهارم 2536 (1356)،ص 66و67.</ref>. بدین ترتیب به دربار و خلوت شاه راه پیدا کرد. بذله گویی و شوخی‌های او در حضور همایونی معروف است<ref>'''''دایره‌المعارف فارسی''''': به سرپرستی غلامحسین مصاحب، تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی، چاپ سوم 1381، جلد دوم، بخش اول (ش ـ ل)، ص2217.</ref>. وقتی از محبوبیتش نزد شاه مطمئن شد، به همه کس لیچار (لچر) می‌گفت؛ و از این جهت دست کریم باز بود. احتمالاً لقب شیره‌ای که به او اطلاق می‌گردید، شاید حرکات و زبان شیرین او در بذله گویی بوده است<ref>مستوفی، عبدالله. '''''شرح زندگانی من.''''' تهران: زوار، 1340، جلد اول، ص483.</ref>. مایه‌های اصلی نمایش کریم شیره‌ای، انتقادهای تند و صریحی، همراه با مطایبه، شوخی و متلک از اوضاع کشور، رفتار و حرکات درباریان و حاکم‌های ولایت و شهرهای ایران و بعضی از روحانی‌ نماها بود<ref>نوربخش، حسین. '''''کریم شیره‌ای، دلقک مشهور دربار ناصرالدین شاه.''''' تهران: انتشارات سنائی، چاپ چهارم 2536 (1356)، ص40.</ref>. کریم، از طرف رئیس بیوتات سلطنتی، نایب نقاره‌خانه شده بود و نقاره‌چی‌ها را تحت اداره داشت و به دلیل شغل خود بر دسته‌های مطربی درجه دوم و سومی غیر دولتی شهر تهران هم ریاست کرده و در مقابل اجازه «حق الپرچینی» از آن‌ها می‌گرفت<ref>ملک‌پور، جمشید. '''''ادبیات نمایشی در ایران'''''. تهران: انتشارات توس، چاپ اول 1363، جلد اول، ص274.</ref>. به هر حال کریم شیره‌ای با وجود این‌که دلقک دربار ناصرالدین شاه بود، «مسخره ملی» نیز محسوب می‌شد و همراه دوست هنرمندش اسماعیل بزاز در مناسبت‌های مهم از قبیل: اعیاد و جشن‌های بزرگ شرکت می‌کرد و برای اکثر اقشار ملت نمایش‌هایی ترتیب می‌داد<ref>'''''تئاتر کریم شیره‌ای: ادبیات مشروطه 4.''''' با مقدمه و حواشی باقر مؤمنی، تهران: نشر سپیده، چاپ اول 2537 (1357)، ص36.</ref>.
-'''مآخذ:'''
+== نیز نگاه کنید به ==
-.     بيضايي، بهرام'''''. نمايش در ايران'''''. تهران: چاپ كاويان، مهرماه 1344، ص176.
+* [[اصفهان]]
-.     '''''تقويم يكصد و پنج سالة تطبيقي'''''. گردآورنده: احمد نجم‌آبادي، تهران: انتشارات شركت سهامي تحرير ايران، 1334، ص58 و 59.
+== مآخذ ==

Samei در ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۴۲

2025-05-05T11:42:58Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۴۲
خط ۱:		خط ۱:

	'''كريم شيره‌اي،''' (1311ـ1260ق / ؟ م)<sup>1 و 2</sup>، بازيگر مسخره و از مقلدان مشهور دربار ناصري. متولد اصفهان اولين شبي كه وارد تهران شد، مجلس عروسي شخصي، نظر او را جلب كرد و وارد آن مكان گرديد. ميان مطرب‌ها جايي براي نشستن پيدا كرد. صاحب مجلس متوجه او شد و پيش رفت و اسمش را پرسيد: «من دلقك اصفهونم كه براي پيدا كردن كاري بتهرون آمدم»<sup>3</sup> كريم در ادامه گفت: «كارم خندانيدن مردم تو اين قبيل جشن‌هاست و مي‌توانم نهصد و هشتاد چشمه از هزار مسخرگي را به خوبي انجام دهم».<sup>4</sup> كريم در مدت كوتاهي در تهران مشهور شد و براي خود، دار و دسته‌اي فراهم و در اكثر جشن‌ و سرورها، او و دار و دسته‌اش را دعوت مي‌كردند.شهرت او بالا گرفت تا اين‌كه يكي از درباريان و نزديكان شاه او را به خانه دعوت نمود و روز بعد در حضور ناصرالدين شاه، كريم كارهاي اعجاب آورش را در خصوص لودگي و مسخرگي به نمايش گذارد.<sup>5</sup> بدين ترتيب به دربار و خلوت شاه راه پيدا كرد. بذله گويي و شوخي‌هاي او در حضور همايوني معروف است.<sup>6</sup> وقتي از محبوبيتش نزد شاه مطمئن شد، به همه كس ليچار (لچر) مي‌گفت؛ و از اين جهت دست كريم باز بود. احتمالاً لقب شيره‌اي كه به او اطلاق مي‌گرديد، شايد حركات و زبان شيرين او در بذله گويي بوده است.<sup>7</sup> مايه‌هاي اصلي نمايش كريم شيره‌اي، انتقادهاي تند و صريحي، همراه با مطايبه، شوخي و متلك از اوضاع كشور، رفتار و حركات درباريان و حاكم‌هاي ولايت و شهرهاي ايران و بعضي از روحاني‌ نماها بود.<sup>8</sup> كريم، از طرف رئيس بيوتات سلطنتي، نايب نقاره‌خانه شده بود و نقاره‌چي‌ها را تحت اداره داشت و به دليل شغل خود بر دسته‌هاي مطربي درجة دوم و سومي غير دولتي شهر تهران هم رياست كرده و در مقابل اجازة «حق الپرچيني» از آن‌ها مي‌گرفت.<sup>9</sup> به هر حال كريم شيره‌اي با وجود اين‌كه دلقك دربار ناصرالدين شاه بود، «مسخرة ملي» نيز محسوب مي‌شد و همراه دوست هنرمندش اسماعيل بزاز در مناسبت‌هاي مهم از قبيل: اعياد و جشن‌هاي بزرگ شركت مي‌كرد و براي اكثر اقشار ملت نمايش‌هايي ترتيب مي‌داد.<sup>10</sup>		'''كريم شيره‌اي،''' (1311ـ1260ق / ؟ م)<sup>1 و 2</sup>، بازيگر مسخره و از مقلدان مشهور دربار ناصري. متولد [[اصفهان]] اولين شبي كه وارد تهران شد، مجلس عروسي شخصي، نظر او را جلب كرد و وارد آن مكان گرديد. ميان مطرب‌ها جايي براي نشستن پيدا كرد. صاحب مجلس متوجه او شد و پيش رفت و اسمش را پرسيد: «من دلقك اصفهونم كه براي پيدا كردن كاري بتهرون آمدم»<sup>3</sup> كريم در ادامه گفت: «كارم خندانيدن مردم تو اين قبيل جشن‌هاست و مي‌توانم نهصد و هشتاد چشمه از هزار مسخرگي را به خوبي انجام دهم».<sup>4</sup> كريم در مدت كوتاهي در تهران مشهور شد و براي خود، دار و دسته‌اي فراهم و در اكثر جشن‌ و سرورها، او و دار و دسته‌اش را دعوت مي‌كردند.شهرت او بالا گرفت تا اين‌كه يكي از درباريان و نزديكان شاه او را به خانه دعوت نمود و روز بعد در حضور ناصرالدين شاه، كريم كارهاي اعجاب آورش را در خصوص لودگي و مسخرگي به نمايش گذارد.<sup>5</sup> بدين ترتيب به دربار و خلوت شاه راه پيدا كرد. بذله گويي و شوخي‌هاي او در حضور همايوني معروف است.<sup>6</sup> وقتي از محبوبيتش نزد شاه مطمئن شد، به همه كس ليچار (لچر) مي‌گفت؛ و از اين جهت دست كريم باز بود. احتمالاً لقب شيره‌اي كه به او اطلاق مي‌گرديد، شايد حركات و زبان شيرين او در بذله گويي بوده است.<sup>7</sup> مايه‌هاي اصلي نمايش كريم شيره‌اي، انتقادهاي تند و صريحي، همراه با مطايبه، شوخي و متلك از اوضاع كشور، رفتار و حركات درباريان و حاكم‌هاي ولايت و شهرهاي ايران و بعضي از روحاني‌ نماها بود.<sup>8</sup> كريم، از طرف رئيس بيوتات سلطنتي، نايب نقاره‌خانه شده بود و نقاره‌چي‌ها را تحت اداره داشت و به دليل شغل خود بر دسته‌هاي مطربي درجة دوم و سومي غير دولتي شهر تهران هم رياست كرده و در مقابل اجازة «حق الپرچيني» از آن‌ها مي‌گرفت.<sup>9</sup> به هر حال كريم شيره‌اي با وجود اين‌كه دلقك دربار ناصرالدين شاه بود، «مسخرة ملي» نيز محسوب مي‌شد و همراه دوست هنرمندش اسماعيل بزاز در مناسبت‌هاي مهم از قبيل: اعياد و جشن‌هاي بزرگ شركت مي‌كرد و براي اكثر اقشار ملت نمايش‌هايي ترتيب مي‌داد.<sup>10</sup>

	'''مآخذ:'''		'''مآخذ:'''

Samei: صفحه‌ای تازه حاوی « '''كريم شيره‌اي،''' (1311ـ1260ق / ؟ م)^{1 و 2}، بازيگر مسخره و از مقلدان مشهور دربار ناصري. متولد اصفهان اولين شبي كه وارد تهران شد، مجلس عروسي شخصي، نظر او را جلب كرد و وارد آن مكان گرديد. ميان مطرب‌ها جايي براي نشستن پيدا كرد. صاحب مجلس متوجه او شد...» ایجاد کرد

2024-08-14T16:30:54Z

صفحه‌ای تازه حاوی « '''كريم شيره‌اي،''' (1311ـ1260ق / ؟ م)1 و 2، بازيگر مسخره و از مقلدان مشهور دربار ناصري. متولد اصفهان اولين شبي كه وارد تهران شد، مجلس عروسي شخصي، نظر او را جلب كرد و وارد آن مكان گرديد. ميان مطرب‌ها جايي براي نشستن پيدا كرد. صاحب مجلس متوجه او شد...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''كريم شيره‌اي،''' (1311ـ1260ق / ؟ م)1 و 2، بازيگر مسخره و از مقلدان مشهور دربار ناصري. متولد اصفهان اولين شبي كه وارد تهران شد، مجلس عروسي شخصي، نظر او را جلب كرد و وارد آن مكان گرديد. ميان مطرب‌ها جايي براي نشستن پيدا كرد. صاحب مجلس متوجه او شد و پيش رفت و اسمش را پرسيد: «من دلقك اصفهونم كه براي پيدا كردن كاري بتهرون آمدم»3 كريم در ادامه گفت: «كارم خندانيدن مردم تو اين قبيل جشن‌هاست و مي‌توانم نهصد و هشتاد چشمه از هزار مسخرگي را به خوبي انجام دهم».4 كريم در مدت كوتاهي در تهران مشهور شد و براي خود، دار و دسته‌اي فراهم و در اكثر جشن‌ و سرورها، او و دار و دسته‌اش را دعوت مي‌كردند.شهرت او بالا گرفت تا اين‌كه يكي از درباريان و نزديكان شاه او را به خانه دعوت نمود و روز بعد در حضور ناصرالدين شاه، كريم كارهاي اعجاب آورش را در خصوص لودگي و مسخرگي به نمايش گذارد.5 بدين ترتيب به دربار و خلوت شاه راه پيدا كرد. بذله گويي و شوخي‌هاي او در حضور همايوني معروف است.6 وقتي از محبوبيتش نزد شاه مطمئن شد، به همه كس ليچار (لچر) مي‌گفت؛ و از اين جهت دست كريم باز بود. احتمالاً لقب شيره‌اي كه به او اطلاق مي‌گرديد، شايد حركات و زبان شيرين او در بذله گويي بوده است.7 مايه‌هاي اصلي نمايش كريم شيره‌اي، انتقادهاي تند و صريحي، همراه با مطايبه، شوخي و متلك از اوضاع كشور، رفتار و حركات درباريان و حاكم‌هاي ولايت و شهرهاي ايران و بعضي از روحاني‌ نماها بود.8 كريم، از طرف رئيس بيوتات سلطنتي، نايب نقاره‌خانه شده بود و نقاره‌چي‌ها را تحت اداره داشت و به دليل شغل خود بر دسته‌هاي مطربي درجة دوم و سومي غير دولتي شهر تهران هم رياست كرده و در مقابل اجازة «حق الپرچيني» از آن‌ها مي‌گرفت.9 به هر حال كريم شيره‌اي با وجود اين‌كه دلقك دربار ناصرالدين شاه بود، «مسخرة ملي» نيز محسوب مي‌شد و همراه دوست هنرمندش اسماعيل بزاز در مناسبت‌هاي مهم از قبيل: اعياد و جشن‌هاي بزرگ شركت مي‌كرد و براي اكثر اقشار ملت نمايش‌هايي ترتيب مي‌داد.10

'''مآخذ:'''

1. بيضايي، بهرام'''''. نمايش در ايران'''''. تهران: چاپ كاويان، مهرماه 1344، ص176.

2. '''''تقويم يكصد و پنج سالة تطبيقي'''''. گردآورنده: احمد نجم‌آبادي، تهران: انتشارات شركت سهامي تحرير ايران، 1334، ص58 و 59.

3. نوربخش، حسين. '''''كريم شيره‌اي، دلقك مشهور دربار ناصرالدين شاه.''''' تهران: انتشارات سنائي، چاپ چهارم 2536 (1356)، ص33.

4. همان‌جا: ص64.

5. همان‌جا: ص66 و 67.

6. دايرةالمعارف فارسي: به سرپرستي غلامحسين مصاحب، تهران: شركت سهامي كتاب‌هاي جيبي، چاپ سوم 1381، جلد دوم، بخش اول (ش ـ ل)، ص2217.

7. مستوفي، عبدالله. '''''شرح زندگاني من.''''' تهران: زوار، 1340، جلد اول، ص483.

8. نوربخش، حسين. '''''كريم شيره‌اي'''''. ص40.

9. ملك‌پور، جمشيد. '''''ادبيات نمايشي در ايران'''''. تهران: انتشارات توس، چاپ اول 1363، جلد اول، ص274.

10. '''''تئاتر كريم شيره‌اي: ادبيات مشروطة 4.''''' با مقدمه و حواشي باقر مؤمني، تهران: نشر سپيده، چاپ اول 2537 (1357)، ص36.

محمود عزیزی