https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%A7
کلیسا - تاریخچهٔ نسخهها
2026-06-21T21:41:54Z
تاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکی
MediaWiki 1.43.1
https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%A7&diff=8669&oldid=prev
Samei در ۱۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۱
2025-05-14T09:41:18Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l30">خط ۳۰:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۰:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آندرانیک هویان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آندرانیک هویان</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تاریخ]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تاریخ و باستان شناسی]]</ins></div></td></tr>
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%A7&diff=8668&oldid=prev
Samei در ۱۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۰
2025-05-14T09:40:59Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:4dd4a361f627b6f0cd4a820f.jpg|بندانگشتی|کلیسای جلفا در اصفهان، قابل بازیابی از https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/isfahan/isfahan-jolfa-churches]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کلیسا،''' کلیسا (اکلزیا) [Ecclesia]محل اجتماع مؤمنان [[مسیحی، دین|مسیحی]] برای انجام مراسم و عبادتهای مذهبی.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کلیسا،''' کلیسا (اکلزیا) [Ecclesia]محل اجتماع مؤمنان [[مسیحی، دین|مسیحی]] برای انجام مراسم و عبادتهای مذهبی.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l16">خط ۱۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مسیحی، دین]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ساسانیان]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[مسیحی، دین]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>[[ساسانیان]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ایرانشهر]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>[[ایرانشهر]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1. میلر، و. م. '''''تاریخ کلیسای قدیم در امپراتوری ایران'''''. ترجمه علی نخستین، تهران: 1981، حیات ابدی، ص 269.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references </ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2. اولیری، ولیسی. '''''انتقال علوم یونانی به عالم اسلام'''''. ترجمه احمد آرام، تهران: جاویدان، 2535(1355)، ص 24.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3. ملکمیان، لینا. '''''کلیساهای ارامنه ایران''''' (از ایران چه میدانم؟</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">17). تهران: 1380، دفتر پژوهشهای فرهنگی، ص 17.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4. برای آگاهی بیشتر: کریستین سن، امانوئل. '''''ایران در زمان ساسانیان'''''. ترجمه رشید یاسمی، تهران: 1373، دنیای کتاب.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5. اقبال آشتیانی، عباس. '''''تاریخ مغول'''''. تهران: 1341، امیرکبیر، ص171.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6. هویان، آندرانیک. '''''ایرانیان ارمنی'''''(از ایران چه میدانم؟/22). تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1381، ص37.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7. صلیبی، ژانست. '''''ایرانیان آشوری وکلدانی'''''، (از ایران چه میدانم؟/38). تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1382، ص70.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8. پاشایان، کاراپط. «ارامنه در ایران»، '''''مجله ارمغان'''''. ترجمه دکتر قوگاسیان، ش5 و 6، 1348، ص69.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آندرانیک هویان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آندرانیک هویان</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">----[1]. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[2]. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[3]. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[4]. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[5]. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[6].</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-8666:rev-8668:php=table -->
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%A7&diff=8666&oldid=prev
Samei در ۱۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۳۷
2025-05-14T09:37:38Z
<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%A7&diff=8666&oldid=5989">نمایش تغییرات</a>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%A7&diff=5989&oldid=prev
Samei در ۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۴۳
2025-05-04T22:43:07Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۴۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l13">خط ۱۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۳:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاربرد نقش نگارهاي زيبا، نقاشي با رنگ روغن، گچبري، حجاري به ويژه در نماهاي دروني و زير گنبدها و پيرامون محراب از ويژگيهاي برجستة هنر كليساسازي در ايران است كه بيشتر در كليساهاي ايرانيان ارمني و همگون با اقليم ايران و با تلفيقي از عناصر هنري آن به كار رفته است. چنانكه به مرور شكل گنبدها از سبك ايراني پيروي كرد و سنگ جاي چوب را گرفت در نتيجه ستونهاي سنگي نيز در كليسا و در مقابل محراب به كار رفت. سه حوزة خليفهگري ارمنيان تهران، جلفاي اصفهان و آذربايجان در 77 كليسا نمايان است. كليساهاي آشور و كلداني كه در گذشته با نام پارس، نسطوري و شرق در مقابل كليساي غرب مشهور بود در سه قلمرو اسقفي تهران، اورميه- سلماس و اهواز و برخي شهرهاي ديگر پراكندهاند.<sup>7</sup></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاربرد نقش نگارهاي زيبا، نقاشي با رنگ روغن، گچبري، حجاري به ويژه در نماهاي دروني و زير گنبدها و پيرامون محراب از ويژگيهاي برجستة هنر كليساسازي در ايران است كه بيشتر در كليساهاي ايرانيان ارمني و همگون با اقليم ايران و با تلفيقي از عناصر هنري آن به كار رفته است. چنانكه به مرور شكل گنبدها از سبك ايراني پيروي كرد و سنگ جاي چوب را گرفت در نتيجه ستونهاي سنگي نيز در كليسا و در مقابل محراب به كار رفت. سه حوزة خليفهگري ارمنيان تهران، جلفاي اصفهان و آذربايجان در 77 كليسا نمايان است. كليساهاي آشور و كلداني كه در گذشته با نام پارس، نسطوري و شرق در مقابل كليساي غرب مشهور بود در سه قلمرو اسقفي تهران، اورميه- سلماس و اهواز و برخي شهرهاي ديگر پراكندهاند.<sup>7</sup></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ارمنيان ايران در 1901، 187 كليسا، 163 كشيش، 7 دير داشتند<sup>8</sup> و اكنون 70 كليساي ارمني فعاليت دارند و 24 كليسا در فهرست آثار ملي ثبت شده است كه مهمترين آنها عبارتند از: تاتاووس، وانك در جلفاي <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصفهان، </del>اچميادزين مقدس و...</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ارمنيان ايران در 1901، 187 كليسا، 163 كشيش، 7 دير داشتند<sup>8</sup> و اكنون 70 كليساي ارمني فعاليت دارند و 24 كليسا در فهرست آثار ملي ثبت شده است كه مهمترين آنها عبارتند از: تاتاووس، وانك در جلفاي <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اصفهان]]، </ins>اچميادزين مقدس و...</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-840:rev-5989:php=table -->
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%A7&diff=840&oldid=prev
Samei: صفحهای تازه حاوی «'''كليسا،''' كليسا (اكلزيا) [1]محل اجتماع مؤمنان مسيحي براي انجام مراسم و عبادتهاي مذهبي. از سده 1م، مسيحيان كه در روم تحت تعقيب بودند در شمال غرب و غرب ايران به تبليغ پرداختند و در دوران اشكانيان مراسم مذهبي خود را با بناي كليساهاي كوچك و تشكيل ن...» ایجاد کرد
2024-08-13T19:27:49Z
<p>صفحهای تازه حاوی «'''كليسا،''' كليسا (اكلزيا) [1]محل اجتماع مؤمنان مسيحي براي انجام مراسم و عبادتهاي مذهبي. از سده 1م، مسيحيان كه در روم تحت تعقيب بودند در شمال غرب و غرب ايران به تبليغ پرداختند و در دوران اشكانيان مراسم مذهبي خود را با بناي كليساهاي كوچك و تشكيل ن...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''كليسا،''' كليسا (اكلزيا) [1]محل اجتماع مؤمنان مسيحي براي انجام مراسم و عبادتهاي مذهبي.<br />
<br />
از سده 1م، مسيحيان كه در روم تحت تعقيب بودند در شمال غرب و غرب ايران به تبليغ پرداختند و در دوران اشكانيان مراسم مذهبي خود را با بناي كليساهاي كوچك و تشكيل نواحي اسقفي به جاي ميآوردند.<br />
<br />
چنانكه پقيدا[2] در اَربل[3] سمت اسقفي پيرامون رودخانه دجله را داشت.<sup>1</sup> در زمان شاپور ساساني (260م) با اسارت والرين[4] و آوردن اسيران رومي به خوزستان آنان دو كليسا در «ايرانشهر» بنا كردند كه در يكي مراسم ديني با زبان يوناني و در ديگري با زبان سرياني انجام ميشد.<sup>2</sup> از سدة 4م - 5 در ارمنستان و پس از آن رومشرقي ساخت كليساها توسعه يافت و نخستين كليساي رسمي دولتي در شمال غرب ايران در اچميادزين[5] ساخته شد.<sup>3</sup> حمايت يزدگرد اول ساساني (بزهكار) از مسيحيان در بناي كليساها تأثيرگذار شد و در 410م شوراي اسقفان ايران در مدائن (تيسفون) تشكيل شد. نزديك به 40 ناحية اسقفي در ايران وجود داشت كه در 424م به 66 ناحيه افزايش يافت. در شوراي داديشوع[6]، 36 اسقف در روستاي مار كتباي عرب گرد آمدند و دو امر مهم، رهايي كليساي ايران از تسلط كليساي روم و افزايش قدرت گاتوليگوس(جاثليق) ايران را به تصوب رساندند. از آنجا كه در 428م، نستوريوس راهب انطاكيه به بطريقي قسطنطنيه (پايتخت بيزانس) برگزيده شد و شبهاتي در شخصيت مسيح به وجود آورد كه نتيجة آن اعتراض مسيحيان و تصميم شوراي ديني افسوس براي تبعيد او به مصر بود. (431ق)<br />
<br />
سريانيهاي مسيحي در شرق مديترانه كه به آسوريك (بدون ارتباط با قوم باستانيآشور) معروف بودند از عقايد او حمايت كرده و فرقة نستوري را پديد آورده، به ايران پناهنده شدند و كليساهاي نستوري را ساختند،<sup>4</sup> و مسيحيت را در خاور ايران و هندوستان ترويج كردند. ارمنيان نيز در شمال غربي ايران كليساهاي فراواني ساختند، مانند كليساهاي تاتووس مقدس در سدة 6م در جنوب ماكو، استپانوس مقدس در خاور جلفا در سدة 9م / ؟ ق ، ساركسيس مقدس در خوي و هريپسيمة مقدس در موژومبار تبريز در سدة 12م / ؟ ق.<br />
<br />
هجوم مغولان به ايران (سدة 13م / 7ق) از آن رو كه بسياري از قواي آنان و برخي ايلخانان و تبار ايشان مسيحي مذهب بودند<sup>5</sup> باعث گسترش امر كليسا سازي در ايران شد. در سدة 14م دو مركز كاتوليك (كليساي مريم مقدس دزور نزديك ماكو و اسقفنشين سلطانيه) در ايران وجود داشت. <br />
<br />
از آنجا كه شاه عباس صفوي بسياري از ارمنيان را در 1013ق / 1604م به حوالي ارس و از آنجا به اصفهان- جلفاي نو- آورد، كليساهاي بسياري در اصفهان تأسيس شدند كه اگر چه كليساهاي آذربايجان از سنگ بنا شدهانذ، اما در جلفاي اصفهان، شيراز، بوشهر و ديگر شهرها با استفاده از آجر ساخت كليساها ادامه يافت و كليساسازي با سبك كليساهاي ارامنه در ايران گسترش يافت.<br />
<br />
كاربرد نقش نگارهاي زيبا، نقاشي با رنگ روغن، گچبري، حجاري به ويژه در نماهاي دروني و زير گنبدها و پيرامون محراب از ويژگيهاي برجستة هنر كليساسازي در ايران است كه بيشتر در كليساهاي ايرانيان ارمني و همگون با اقليم ايران و با تلفيقي از عناصر هنري آن به كار رفته است. چنانكه به مرور شكل گنبدها از سبك ايراني پيروي كرد و سنگ جاي چوب را گرفت در نتيجه ستونهاي سنگي نيز در كليسا و در مقابل محراب به كار رفت. سه حوزة خليفهگري ارمنيان تهران، جلفاي اصفهان و آذربايجان در 77 كليسا نمايان است. كليساهاي آشور و كلداني كه در گذشته با نام پارس، نسطوري و شرق در مقابل كليساي غرب مشهور بود در سه قلمرو اسقفي تهران، اورميه- سلماس و اهواز و برخي شهرهاي ديگر پراكندهاند.<sup>7</sup><br />
<br />
ارمنيان ايران در 1901، 187 كليسا، 163 كشيش، 7 دير داشتند<sup>8</sup> و اكنون 70 كليساي ارمني فعاليت دارند و 24 كليسا در فهرست آثار ملي ثبت شده است كه مهمترين آنها عبارتند از: تاتاووس، وانك در جلفاي اصفهان، اچميادزين مقدس و...<br />
<br />
<br />
'''مآخذ:'''<br />
<br />
1. ميلر، و. م. '''''تاريخ كليساي قديم در امپراتوري ايران'''''. ترجمة علي نخستين، تهران: 1981، حيات ابدي، ص 269.<br />
<br />
2. اوليري، وليسي. '''''انتقال علوم يوناني به عالم اسلام'''''. ترجمة احمد آرام، تهران: جاويدان، 2535(1355)، ص 24.<br />
<br />
3. ملكميان، لينا. '''''كليساهاي ارامنة ايران''''' (از ايران چه ميدانم؟/17). تهران: 1380، دفتر پژوهشهاي فرهنگي، ص 17.<br />
<br />
4. براي آگاهي بيشتر: كريستين سن، امانوئل. '''''ايران در زمان ساسانيان'''''. ترجمة رشيد ياسمي، تهران: 1373، دنياي كتاب.<br />
<br />
5. اقبال آشتياني، عباس. '''''تاريخ مغول'''''. تهران: 1341، اميركبير، ص171.<br />
<br />
6. هويان، آندرانيك. '''''ايرانيان ارمني'''''(از ايران چه ميدانم؟/22). تهران: دفتر پژوهشهاي فرهنگي، 1381، ص37.<br />
<br />
7. صليبي، ژانست. '''''ايرانيان آشوري وكلداني'''''، (از ايران چه ميدانم؟/38). تهران: دفتر پژوهشهاي فرهنگي، 1382، ص70.<br />
<br />
8. پاشايان، كاراپط. «ارامنه در ايران»، '''''مجلة ارمغان'''''. ترجمة دكتر قوگاسيان، ش5 و 6، 1348، ص69.<br />
<br />
<br />
آندرانیک هویان<br />
----[1]. Ecclesia <br />
<br />
[2]. Pgidha <br />
<br />
[3]. Arble <br />
<br />
[4]. Valérien <br />
<br />
[5]. Etchmiadzin <br />
<br />
[6]. Dadišu</div>
Samei