https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%A9%D9%88%D8%AF%D8%AA%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%D9%88%D9%85_%D8%A7%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AF کودتای سوم اسفند - تاریخچهٔ نسخه‌ها 2026-06-16T05:28:09Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D9%88%D8%AF%D8%AA%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%D9%88%D9%85_%D8%A7%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AF&diff=8617&oldid=prev Samei در ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۵۵ 2025-05-14T08:55:41Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۵۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l12">خط ۱۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1.    همایون کاتوزیان، محمدعلی. '''''دولت و جامعه در ایران'''''. ترجمه حسن افشار، تهران: نشر مرکز، 1385، ص 126.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2.    ملک‌الشعراء بهار، محمدتقی. '''''تاریخ مختصر احزاب سیاسی در ایران'''''. ج 1، تهران: امیرکبیر، 1371، ص 55 و 85.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3.    مکی، حسین. '''''مختصری از زندگی سیاسی احمدشاه قاجار'''''. تهران: امیرکبیر، 1375، ص 126.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4.    آیرونساید. '''''خاطرات سر آیرونساید'''''. تهران: مؤسسه پژوهشی و مطالعاتی فرهنگی رسا، 1373، ص 162 و 189.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5.    مرسلوند، حسن. '''''اسناد کودتای سوم اسفند 1299'''''. تهران: نشر تاریخ ایران، 1374، ص 284.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6.    آبراهامیان، یرواند. '''''ایران بین دو انقلاب'''''. ترجمه احمد گل‌محمدی و محمدابراهیم فتاحی، تهران: نشر نی، 1380، ص 148.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7.    لوسوئر، امیل. '''''کودتا 1299'''''. ترجمه ولی شادان، تهران: اساطیر، 1373، ص 146.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8.    برای آگاهی بیشتر ← مکی، حسین. '''''تاریخ بیست ساله ایران'''''. ج 1، کودتای 1299، تهران: علمی، 1323.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اکبر قاسمی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اکبر قاسمی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">----</del>[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. .</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[رده:تاریخ]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تاریخ و باستان شناسی]</ins>]</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-8615:rev-8617:php=table --> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D9%88%D8%AF%D8%AA%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%D9%88%D9%85_%D8%A7%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AF&diff=8615&oldid=prev Samei در ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۵۴ 2025-05-14T08:54:47Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۵۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كودتای </del>سوم اسفند''' (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كودتای </del>سیاه) 1299، پس از وقوع انقلاب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كمونیستی </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اكتبر </del>1917) در روسیه، و پایان جنگ جهانی اول (1918)، بریتانیا (انگلستان) تلاش‌های همه جانبه‌ای انجام داد تا بر نفوذ بیش از پیش خود در ایران بیفزاید<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; عقد قرارداد تحمیلی 1919 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واكنش </del>مردم و نیروهای ملی مواجه شد نیز در همین راستا انجام گرفت. در برابر تحولات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كمونیستی </del>در روسیه (شوروی)، ایران چندان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>باید توانایی مقابله نداشت، انگلیس نیز خواهان برقراری <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حكومتی </del>دست نشانده و مقتدر بود تا بتواند در برابر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بلشویك‌ها </del>اقتدار و نفوذ خود را در ایران حفظ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كند.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; از این رو وزیر مختار انگلیس (نرمان) و مستشار نظامی آن، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلنل </del>اسپایس، ژنرال آیرنساید[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>] هاروارد (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كنسول </del>انگلستان در ایران) نیز از طراحان اصلی اقدامات نظامی انگلیس در [[ایران]] بودند. طرح نظامی انگلیس برای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كودتا </del>در ایران در زمانی صورت گرفت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>نیروهای قزاق به فرماندهی رضا خان میرپنج (رضا شاه بعدی) از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بلشویك‌ها شكست </del>خوردند و در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دهكده </del>آقابابا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نزدیك </del>قزوین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متمركز </del>شدند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کودتای </ins>سوم اسفند''' (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کودتای </ins>سیاه) 1299، پس از وقوع انقلاب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کمونیستی </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اکتبر </ins>1917) در روسیه، و پایان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>جنگ جهانی اول<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(1918)، بریتانیا (انگلستان) تلاش‌های همه جانبه‌ای انجام داد تا بر نفوذ بیش از پیش خود در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور </ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|ایران]] </ins>بیفزاید&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همایون كاتوزیان، محمدعلی. '''''دولت و جامعه در ایران'''''. ترجمه حسن افشار، تهران: نشر مركز، 1385، ص 126.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>عقد قرارداد تحمیلی 1919 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واکنش </ins>مردم و نیروهای ملی مواجه شد نیز در همین راستا انجام گرفت. در برابر تحولات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کمونیستی </ins>در روسیه (شوروی)، ایران چندان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>باید توانایی مقابله نداشت، انگلیس نیز خواهان برقراری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکومتی </ins>دست نشانده و مقتدر بود تا بتواند در برابر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بلشویک‌ها </ins>اقتدار و نفوذ خود را در ایران حفظ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کند</ins>&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملک‌الشعراء بهار، محمدتقی. '''''تاریخ مختصر احزاب سیاسی در ایران'''''. ج 1، تهران: امیرکبیر، 1371، ص 55 و 85.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>از این رو وزیر مختار انگلیس (نرمان) و مستشار نظامی آن، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلنل </ins>اسپایس، ژنرال آیرنساید[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ironside</ins>] هاروارد (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کنسول </ins>انگلستان در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور </ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|ایران]]</ins>) نیز از طراحان اصلی اقدامات نظامی انگلیس در [[ایران]] بودند. طرح نظامی انگلیس برای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کودتا </ins>در ایران در زمانی صورت گرفت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>نیروهای قزاق به فرماندهی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رضا شاه پهلوی|</ins>رضا خان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>میرپنج (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>رضا شاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پهلوی|رضا شاه]] </ins>بعدی) از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بلشویک‌ها شکست </ins>خوردند و در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دهکده </ins>آقابابا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نزدیک </ins>قزوین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متمرکز </ins>شدند&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مکی، حسین. '''''مختصری از زندگی سیاسی احمدشاه قاجار'''''. تهران: امیرکبیر، 1375، ص 126.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این امر در حالی بود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>انگلیس‌ها از رضا خان برای انجام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كودتا </del>دعوت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كردند</del>. او با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كمك </del>نیروهای انگلیسی در اول اسفند (حوت) 1299ش (20 فوریه 1921م) به تهران رفت&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; تا برای تحمیل سید ضیاءالدین طباطبایی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; به عنوان نخست‌وزیر به احمدشاه قاجار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كودتای </del>نظامی را انجام دهد. در نتیجه با زندانی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كردن </del>بسیاری از سیاستمداران آن روز، این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كودتا </del>با نخست‌وزیری سید ضیاءالدین در سوم اسفند به پیروزی رسید<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.&lt;sup&gt;5</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">/sup</del>&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماژور مسعود خان وزیر جنگ شد اما در مقابل رضا خان تنها تا هفتم اردیبهشت 1300، دوام آورد</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رضا خان به وزارت جنگ منصوب شد</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سید ضیاء به توقیف رجال سرشناسی چون تیمورتاش پرداخت، میخانه‌ها و مشروب‌فروشی‌ها را بست و قرارداد 1919 كه پیش از این اعتبار خود را از دست داده بود لغو شده اعلام كرد، اما با این همه وجهه خوبی نداشت.&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; مخالفت‌های رضا خان با وی باعث كناره‌گیری او پس از سه ماه از قدرت شد و كابینه سید ضیاء به كابینه سیاه شهرت یافت</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;sup&gt;7</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رضا خان در كابینه‌های بعدی همچنان وزارت جنگ را بر عهده داشت تا این كه خود به ریاست‌الوزرایی رسید و با تسلط خود بر امور تحت حمایت انگلیسی‌ها توانست در اول آبان 1354ش از نمایندگان دست‌نشانده خود در مجلس شورای ملی، در برابر تعدادی از نمایندگان مخالف مانند سید حسن مدرس، برای خلع احمدشاه از سلطنت و پادشاهی خود رأی موافق بگیرد</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این امر در حالی بود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>انگلیس‌ها از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رضا شاه پهلوی|</ins>رضا خان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>برای انجام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کودتا </ins>دعوت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کردند</ins>. او با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کمک </ins>نیروهای انگلیسی در اول اسفند (حوت) 1299ش (20 فوریه 1921م) به تهران رفت&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آیرونساید. '''''خاطرات سر آیرونساید'''''. تهران: مؤسسة پژوهشی و مطالعاتی فرهنگی رسا، 1373، ص 162 و 189.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt; تا برای تحمیل سید ضیاءالدین طباطبایی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; به عنوان نخست‌وزیر به احمدشاه قاجار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کودتای </ins>نظامی را انجام دهد. در نتیجه با زندانی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کردن </ins>بسیاری از سیاستمداران آن روز، این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کودتا </ins>با نخست‌وزیری سید ضیاءالدین در سوم اسفند به پیروزی رسید&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرسلوند، حسن</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''اسناد کودتای سوم اسفند 1299'''''</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران: نشر تاریخ ایران، 1374، ص 284</ins>.&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماژور مسعود خان وزیر جنگ شد اما در مقابل [[رضا شاه پهلوی|رضا خان]] تنها تا هفتم اردیبهشت 1300، دوام آورد. [[رضا شاه پهلوی|رضا خان]] به وزارت جنگ منصوب شد. سید ضیاء به توقیف رجال سرشناسی چون تیمورتاش پرداخت، میخانه‌ها و مشروب‌فروشی‌ها را بست و قرارداد 1919 که پیش از این اعتبار خود را از دست داده بود لغو شده اعلام کرد، اما با این همه وجهه خوبی نداشت&lt;ref&gt;آبراهامیان، یرواند. '''''ایران بین دو انقلاب'''''. ترجمه احمد گل‌محمدی و محمدابراهیم فتاحی، تهران: نشر نی، 1380، ص 148.&lt;/ref&gt;. مخالفت‌های [[رضا شاه پهلوی|رضا خان]] با وی باعث کناره‌گیری او پس از سه ماه از قدرت شد و کابینه سید ضیاء به کابینه سیاه شهرت یافت&lt;ref&gt;لوسوئر، امیل. '''''کودتا 1299'''''. ترجمه ولی شادان، تهران: اساطیر، 1373، ص 146.&lt;/ref&gt;. [[رضا شاه پهلوی|رضا خان]] در کابینه‌های بعدی همچنان وزارت جنگ را بر عهده داشت تا این که خود به ریاست‌الوزرایی رسید و با تسلط خود بر امور تحت حمایت انگلیسی‌ها توانست در اول آبان 1354ش از نمایندگان دست‌نشانده خود در [[مجلس شورای ملی]]، در برابر تعدادی از نمایندگان مخالف مانند [[حسن مدرس|سید حسن مدرس]]، برای خلع احمدشاه از سلطنت و پادشاهی خود رأی موافق بگیرد&lt;ref&gt;مکی، حسین. '''''تاریخ بیست ساله ایران'''''. ج 1، کودتای 1299، تهران: علمی، 1323.&lt;/ref&gt;.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مآخذ:'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1.    همایون كاتوزیان، محمدعلی. '''''دولت و جامعه در ایران'''''. ترجمه حسن افشار، تهران: نشر مركز، 1385، ص 126.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[سلسله پهلوی]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[رضا شاه پهلوی]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[قاجاریه]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del>.   <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> ملك‌الشعراء بهار، محمدتقی</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ مختصر احزاب سیاسی </del>در ایران'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ج 1، </del>تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امیركبیر، 1371، </del>ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">55 و 85</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</ins>.   <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> همایون کاتوزیان، محمدعلی</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دولت و جامعه </ins>در ایران'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمه حسن افشار، </ins>تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشر مرکز، 1385، </ins>ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">126</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3</del>.   <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> مكی، حسین</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مختصری از زندگی </del>سیاسی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">احمدشاه قاجار</del>'''''. تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امیركبیر، 1375، </del>ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">126</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</ins>.   <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> ملک‌الشعراء بهار، محمدتقی</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ مختصر احزاب </ins>سیاسی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در ایران</ins>'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ج 1، </ins>تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امیرکبیر، 1371، </ins>ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">55 و 85</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4</del>.   <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> آیرونساید</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خاطرات سر آیرونساید</del>'''''. تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مؤسسة پژوهشی و مطالعاتی فرهنگی رسا، 1373، </del>ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">162 و 189</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3</ins>.   <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> مکی، حسین</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مختصری از زندگی سیاسی احمدشاه قاجار</ins>'''''. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امیرکبیر، 1375، </ins>ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">126</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5</del>.   <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> مرسلوند، حسن</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسناد كودتای سوم اسفند 1299</del>'''''. تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشر تاریخ ایران، 1374، </del>ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">284</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4</ins>.   <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> آیرونساید</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خاطرات سر آیرونساید</ins>'''''. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مؤسسه پژوهشی و مطالعاتی فرهنگی رسا، 1373، </ins>ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">162 و 189</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6</del>.   <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> آبراهامیان، یرواند</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران بین دو انقلاب</del>'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمة احمد گل‌محمدی و محمدابراهیم فتاحی، </del>تهران: نشر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نی، 1380، </del>ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">148</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5</ins>.   <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> مرسلوند، حسن</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسناد کودتای سوم اسفند 1299</ins>'''''. تهران: نشر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ ایران، 1374، </ins>ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">284</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>7.    لوسوئر، امیل. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كودتا </del>1299'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمة </del>ولی شادان، تهران: اساطیر، 1373، ص 146.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6.    آبراهامیان، یرواند. '''''ایران بین دو انقلاب'''''. ترجمه احمد گل‌محمدی و محمدابراهیم فتاحی، تهران: نشر نی، 1380، ص 148.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>7.    لوسوئر، امیل. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کودتا </ins>1299'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمه </ins>ولی شادان، تهران: اساطیر، 1373، ص 146<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8.    برای آگاهی بیشتر ← مکی، حسین. '''''تاریخ بیست ساله ایران'''''. ج 1، کودتای 1299، تهران: علمی، 1323</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8.    برای آگاهی بیشتر ← مكی، حسین. '''''تاریخ بیست سالة ایران'''''. ج 1، كودتای 1299، تهران: علمی، 1323.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اکبر قاسمی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اکبر قاسمی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>----[1]. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ironside</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>----[1]. .</div></td></tr> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D9%88%D8%AF%D8%AA%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%D9%88%D9%85_%D8%A7%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AF&diff=5993&oldid=prev Samei در ‏۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۴۶ 2025-05-04T22:46:18Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۴۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كودتاي </del>سوم اسفند''' (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كودتاي سياه</del>) 1299، پس از وقوع انقلاب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كمونيستي </del>(اكتبر 1917) در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روسيه، </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پايان </del>جنگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جهاني </del>اول (1918)، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بريتانيا </del>(انگلستان) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تلاش‌هاي </del>همه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جانبه‌اي </del>انجام داد تا بر نفوذ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بيش </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيش </del>خود در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران بيفزايد</del>.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; عقد قرارداد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحميلي </del>1919 كه با واكنش مردم و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيروهاي ملي </del>مواجه شد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همين </del>راستا انجام گرفت. در برابر تحولات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كمونيستي </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روسيه </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شوروي</del>)، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران </del>چندان كه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بايد توانايي </del>مقابله نداشت، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انگليس نيز </del>خواهان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برقراري حكومتي </del>دست نشانده و مقتدر بود تا بتواند در برابر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بلشويك‌ها </del>اقتدار و نفوذ خود را در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران </del>حفظ كند.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>رو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وزير </del>مختار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انگليس </del>(نرمان) و مستشار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظامي </del>آن، كلنل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسپايس، </del>ژنرال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آيرنسايد</del>[1] هاروارد (كنسول انگلستان در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران</del>) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز </del>از طراحان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصلي </del>اقدامات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظامي انگليس </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران </del>بودند. طرح <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظامي انگليس براي </del>كودتا در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زماني </del>صورت گرفت كه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيروهاي </del>قزاق به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرماندهي </del>رضا خان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميرپنج </del>(رضا شاه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بعدي</del>) از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بلشويك‌ها </del>شكست خوردند و در دهكده آقابابا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نزديك قزوين </del>متمركز شدند.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كودتای </ins>سوم اسفند''' (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كودتای سیاه</ins>) 1299، پس از وقوع انقلاب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كمونیستی </ins>(اكتبر 1917) در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روسیه، </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پایان </ins>جنگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جهانی </ins>اول (1918)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بریتانیا </ins>(انگلستان) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تلاش‌های </ins>همه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جانبه‌ای </ins>انجام داد تا بر نفوذ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیش </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیش </ins>خود در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران بیفزاید</ins>.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; عقد قرارداد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحمیلی </ins>1919 كه با واكنش مردم و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیروهای ملی </ins>مواجه شد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همین </ins>راستا انجام گرفت. در برابر تحولات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كمونیستی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روسیه </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شوروی</ins>)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران </ins>چندان كه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">باید توانایی </ins>مقابله نداشت، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انگلیس نیز </ins>خواهان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برقراری حكومتی </ins>دست نشانده و مقتدر بود تا بتواند در برابر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بلشویك‌ها </ins>اقتدار و نفوذ خود را در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران </ins>حفظ كند.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>رو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وزیر </ins>مختار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انگلیس </ins>(نرمان) و مستشار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظامی </ins>آن، كلنل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسپایس، </ins>ژنرال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آیرنساید</ins>[1] هاروارد (كنسول انگلستان در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران</ins>) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز </ins>از طراحان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصلی </ins>اقدامات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظامی انگلیس </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ایران]] </ins>بودند. طرح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظامی انگلیس برای </ins>كودتا در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمانی </ins>صورت گرفت كه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیروهای </ins>قزاق به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرماندهی </ins>رضا خان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میرپنج </ins>(رضا شاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بعدی</ins>) از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بلشویك‌ها </ins>شكست خوردند و در دهكده آقابابا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نزدیك قزوین </ins>متمركز شدند.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>امر در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حالي </del>بود كه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انگليس‌ها </del>از رضا خان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براي </del>انجام كودتا دعوت كردند. او با كمك <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيروهاي انگليسي </del>در اول اسفند (حوت) 1299ش (20 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فوريه </del>1921م) به تهران رفت&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; تا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براي تحميل سيد ضياءالدين طباطبايي</del>&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; به عنوان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخست‌وزير </del>به احمدشاه قاجار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كودتاي نظامي </del>را انجام دهد. در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نتيجه </del>با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زنداني </del>كردن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسياري </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سياستمداران </del>آن روز، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>كودتا با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخست‌وزيري سيد ضياءالدين </del>در سوم اسفند به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيروزي رسيد</del>.&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; ماژور مسعود خان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وزير </del>جنگ شد اما در مقابل رضا خان تنها تا هفتم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارديبهشت </del>1300، دوام آورد. رضا خان به وزارت جنگ منصوب شد. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سيد ضياء </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توقيف </del>رجال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرشناسي </del>چون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تيمورتاش </del>پرداخت، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميخانه‌ها </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشروب‌فروشي‌ها </del>را بست و قرارداد 1919 كه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيش </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>اعتبار خود را از دست داده بود لغو شده اعلام كرد، اما با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>همه وجهه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خوبي </del>نداشت.&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مخالفت‌هاي </del>رضا خان با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وي </del>باعث <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كناره‌گيري </del>او پس از سه ماه از قدرت شد و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كابينه سيد ضياء </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كابينه سياه </del>شهرت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يافت</del>.&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; رضا خان در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كابينه‌هاي بعدي </del>همچنان وزارت جنگ را بر عهده داشت تا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>كه خود به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رياست‌الوزرايي رسيد </del>و با تسلط خود بر امور تحت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حمايت انگليسي‌ها </del>توانست در اول آبان 1354ش از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمايندگان </del>دست‌نشانده خود در مجلس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شوراي ملي، </del>در برابر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تعدادي </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمايندگان </del>مخالف مانند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سيد </del>حسن مدرس، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براي </del>خلع احمدشاه از سلطنت و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پادشاهي </del>خود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رأي </del>موافق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بگيرد</del>.&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>امر در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حالی </ins>بود كه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انگلیس‌ها </ins>از رضا خان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برای </ins>انجام كودتا دعوت كردند. او با كمك <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیروهای انگلیسی </ins>در اول اسفند (حوت) 1299ش (20 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فوریه </ins>1921م) به تهران رفت&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; تا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برای تحمیل سید ضیاءالدین طباطبایی</ins>&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; به عنوان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخست‌وزیر </ins>به احمدشاه قاجار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كودتای نظامی </ins>را انجام دهد. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نتیجه </ins>با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زندانی </ins>كردن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسیاری </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیاستمداران </ins>آن روز، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>كودتا با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخست‌وزیری سید ضیاءالدین </ins>در سوم اسفند به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیروزی رسید</ins>.&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; ماژور مسعود خان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وزیر </ins>جنگ شد اما در مقابل رضا خان تنها تا هفتم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اردیبهشت </ins>1300، دوام آورد. رضا خان به وزارت جنگ منصوب شد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سید ضیاء </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توقیف </ins>رجال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرشناسی </ins>چون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تیمورتاش </ins>پرداخت، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میخانه‌ها </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشروب‌فروشی‌ها </ins>را بست و قرارداد 1919 كه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیش </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>اعتبار خود را از دست داده بود لغو شده اعلام كرد، اما با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>همه وجهه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خوبی </ins>نداشت.&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مخالفت‌های </ins>رضا خان با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وی </ins>باعث <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كناره‌گیری </ins>او پس از سه ماه از قدرت شد و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كابینه سید ضیاء </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كابینه سیاه </ins>شهرت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یافت</ins>.&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; رضا خان در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كابینه‌های بعدی </ins>همچنان وزارت جنگ را بر عهده داشت تا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>كه خود به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ریاست‌الوزرایی رسید </ins>و با تسلط خود بر امور تحت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حمایت انگلیسی‌ها </ins>توانست در اول آبان 1354ش از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمایندگان </ins>دست‌نشانده خود در مجلس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شورای ملی، </ins>در برابر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تعدادی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمایندگان </ins>مخالف مانند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سید </ins>حسن مدرس، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برای </ins>خلع احمدشاه از سلطنت و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پادشاهی </ins>خود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رأی </ins>موافق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بگیرد</ins>.&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1.   <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> همايون كاتوزيان، محمدعلي</del>. '''''دولت و جامعه در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران</del>'''''. ترجمه حسن افشار، تهران: نشر مركز، 1385، ص 126.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1.   <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> همایون كاتوزیان، محمدعلی</ins>. '''''دولت و جامعه در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران</ins>'''''. ترجمه حسن افشار، تهران: نشر مركز، 1385، ص 126.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>2.    ملك‌الشعراء بهار، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمدتقي</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاريخ </del>مختصر احزاب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سياسي </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران</del>'''''. ج 1، تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اميركبير، </del>1371، ص 55 و 85.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>2.    ملك‌الشعراء بهار، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمدتقی</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ </ins>مختصر احزاب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیاسی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران</ins>'''''. ج 1، تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امیركبیر، </ins>1371، ص 55 و 85.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>3.   <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> مكي، حسين</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مختصري </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زندگي سياسي </del>احمدشاه قاجار'''''. تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اميركبير، </del>1375، ص 126.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>3.   <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> مكی، حسین</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مختصری </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زندگی سیاسی </ins>احمدشاه قاجار'''''. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امیركبیر، </ins>1375، ص 126.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>4.   <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> آيرونسايد</del>. '''''خاطرات سر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آيرونسايد</del>'''''. تهران: مؤسسة <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پژوهشي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مطالعاتي فرهنگي </del>رسا، 1373، ص 162 و 189.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>4.   <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> آیرونساید</ins>. '''''خاطرات سر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آیرونساید</ins>'''''. تهران: مؤسسة <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پژوهشی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مطالعاتی فرهنگی </ins>رسا، 1373، ص 162 و 189.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>5.    مرسلوند، حسن. '''''اسناد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كودتاي </del>سوم اسفند 1299'''''. تهران: نشر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاريخ ايران، </del>1374، ص 284.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>5.    مرسلوند، حسن. '''''اسناد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كودتای </ins>سوم اسفند 1299'''''. تهران: نشر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ ایران، </ins>1374، ص 284.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>6.   <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> آبراهاميان، يرواند</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران بين </del>دو انقلاب'''''. ترجمة احمد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گل‌محمدي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمدابراهيم فتاحي، </del>تهران: نشر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ني، </del>1380، ص 148.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>6.   <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> آبراهامیان، یرواند</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران بین </ins>دو انقلاب'''''. ترجمة احمد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گل‌محمدی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمدابراهیم فتاحی، </ins>تهران: نشر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نی، </ins>1380، ص 148.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>7.    لوسوئر، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اميل</del>. '''''كودتا 1299'''''. ترجمة <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ولي </del>شادان، تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساطير، </del>1373، ص 146.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>7.    لوسوئر، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امیل</ins>. '''''كودتا 1299'''''. ترجمة <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ولی </ins>شادان، تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساطیر، </ins>1373، ص 146.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>8.   <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> براي آگاهي بيشتر </del>← <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مكي، حسين</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاريخ بيست </del>سالة <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران</del>'''''. ج 1، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كودتاي </del>1299، تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علمي، </del>1323.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>8.   <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> برای آگاهی بیشتر </ins>← <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مكی، حسین</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ بیست </ins>سالة <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران</ins>'''''. ج 1، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كودتای </ins>1299، تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علمی، </ins>1323.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اکبر قاسمی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اکبر قاسمی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>----[1]. Ironside.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>----[1]. Ironside.</div></td></tr> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%D9%88%D8%AF%D8%AA%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%D9%88%D9%85_%D8%A7%D8%B3%D9%81%D9%86%D8%AF&diff=844&oldid=prev Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''كودتاي سوم اسفند''' (كودتاي سياه) 1299، پس از وقوع انقلاب كمونيستي (اكتبر 1917) در روسيه، و پايان جنگ جهاني اول (1918)، بريتانيا (انگلستان) تلاش‌هاي همه جانبه‌اي انجام داد تا بر نفوذ بيش از پيش خود در ايران بيفزايد.<sup>1</sup> عقد قرارداد تحميلي 1919 كه با و...» ایجاد کرد 2024-08-13T19:32:04Z <p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;كودتاي سوم اسفند&#039;&#039;&#039; (كودتاي سياه) 1299، پس از وقوع انقلاب كمونيستي (اكتبر 1917) در روسيه، و پايان جنگ جهاني اول (1918)، بريتانيا (انگلستان) تلاش‌هاي همه جانبه‌اي انجام داد تا بر نفوذ بيش از پيش خود در ايران بيفزايد.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; عقد قرارداد تحميلي 1919 كه با و...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;كودتاي سوم اسفند&#039;&#039;&#039; (كودتاي سياه) 1299، پس از وقوع انقلاب كمونيستي (اكتبر 1917) در روسيه، و پايان جنگ جهاني اول (1918)، بريتانيا (انگلستان) تلاش‌هاي همه جانبه‌اي انجام داد تا بر نفوذ بيش از پيش خود در ايران بيفزايد.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; عقد قرارداد تحميلي 1919 كه با واكنش مردم و نيروهاي ملي مواجه شد نيز در همين راستا انجام گرفت. در برابر تحولات كمونيستي در روسيه (شوروي)، ايران چندان كه بايد توانايي مقابله نداشت، انگليس نيز خواهان برقراري حكومتي دست نشانده و مقتدر بود تا بتواند در برابر بلشويك‌ها اقتدار و نفوذ خود را در ايران حفظ كند.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; از اين رو وزير مختار انگليس (نرمان) و مستشار نظامي آن، كلنل اسپايس، ژنرال آيرنسايد[1] هاروارد (كنسول انگلستان در ايران) نيز از طراحان اصلي اقدامات نظامي انگليس در ايران بودند. طرح نظامي انگليس براي كودتا در ايران در زماني صورت گرفت كه نيروهاي قزاق به فرماندهي رضا خان ميرپنج (رضا شاه بعدي) از بلشويك‌ها شكست خوردند و در دهكده آقابابا نزديك قزوين متمركز شدند.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; <br /> <br /> اين امر در حالي بود كه انگليس‌ها از رضا خان براي انجام كودتا دعوت كردند. او با كمك نيروهاي انگليسي در اول اسفند (حوت) 1299ش (20 فوريه 1921م) به تهران رفت&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; تا براي تحميل سيد ضياءالدين طباطبايي&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; به عنوان نخست‌وزير به احمدشاه قاجار كودتاي نظامي را انجام دهد. در نتيجه با زنداني كردن بسياري از سياستمداران آن روز، اين كودتا با نخست‌وزيري سيد ضياءالدين در سوم اسفند به پيروزي رسيد.&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; ماژور مسعود خان وزير جنگ شد اما در مقابل رضا خان تنها تا هفتم ارديبهشت 1300، دوام آورد. رضا خان به وزارت جنگ منصوب شد. سيد ضياء به توقيف رجال سرشناسي چون تيمورتاش پرداخت، ميخانه‌ها و مشروب‌فروشي‌ها را بست و قرارداد 1919 كه پيش از اين اعتبار خود را از دست داده بود لغو شده اعلام كرد، اما با اين همه وجهه خوبي نداشت.&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; مخالفت‌هاي رضا خان با وي باعث كناره‌گيري او پس از سه ماه از قدرت شد و كابينه سيد ضياء به كابينه سياه شهرت يافت.&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; رضا خان در كابينه‌هاي بعدي همچنان وزارت جنگ را بر عهده داشت تا اين كه خود به رياست‌الوزرايي رسيد و با تسلط خود بر امور تحت حمايت انگليسي‌ها توانست در اول آبان 1354ش از نمايندگان دست‌نشانده خود در مجلس شوراي ملي، در برابر تعدادي از نمايندگان مخالف مانند سيد حسن مدرس، براي خلع احمدشاه از سلطنت و پادشاهي خود رأي موافق بگيرد.&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; <br /> <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> 1.    همايون كاتوزيان، محمدعلي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دولت و جامعه در ايران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه حسن افشار، تهران: نشر مركز، 1385، ص 126.<br /> <br /> 2.    ملك‌الشعراء بهار، محمدتقي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ مختصر احزاب سياسي در ايران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ج 1، تهران: اميركبير، 1371، ص 55 و 85.<br /> <br /> 3.    مكي، حسين. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مختصري از زندگي سياسي احمدشاه قاجار&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: اميركبير، 1375، ص 126.<br /> <br /> 4.    آيرونسايد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;خاطرات سر آيرونسايد&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: مؤسسة پژوهشي و مطالعاتي فرهنگي رسا، 1373، ص 162 و 189.<br /> <br /> 5.    مرسلوند، حسن. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;اسناد كودتاي سوم اسفند 1299&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: نشر تاريخ ايران، 1374، ص 284.<br /> <br /> 6.    آبراهاميان، يرواند. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ايران بين دو انقلاب&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة احمد گل‌محمدي و محمدابراهيم فتاحي، تهران: نشر ني، 1380، ص 148.<br /> <br /> 7.    لوسوئر، اميل. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;كودتا 1299&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة ولي شادان، تهران: اساطير، 1373، ص 146.<br /> <br /> 8.    براي آگاهي بيشتر ← مكي، حسين. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ بيست سالة ايران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ج 1، كودتاي 1299، تهران: علمي، 1323.<br /> <br /> <br /> اکبر قاسمی<br /> ----[1]. Ironside.</div> Samei