https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86 کیانیان - تاریخچهٔ نسخه‌ها 2026-06-21T04:57:07Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=5644&oldid=prev Samei در ‏۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۲۳ 2025-05-03T19:23:16Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۲۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5">خط ۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;کی‌قباد&#039;&#039;&#039;[Kauui Kuuāta]&#039;&#039;&#039;،&#039;&#039;&#039; به روایت شاهنامه، پس از دوره فترتی که در پی مرگ زوتهماسب رخ داد، نجبا به سرکردگی زال، او را به تخت نشاندند، او افراسیاب را شکست داد و بسیاری از ویرانی‌های جنگ را آباد کرد. &#039;&#039;&#039;کی‌کاوووس&#039;&#039;&#039;[Kauui Usan]، پسر کی‌قباد و به روایتی دیگر &#039;&#039;&#039;کی‌اپیوه&#039;&#039;&#039;[Kauui Apiuuahu] بود&lt;ref&gt;عفیفی، رحیم. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;اساطیر و فرهنگ ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: توس، 1374، ص582.&lt;/ref&gt;. در [[اوستا]]، کی‌کاوس مردی مثبت اما در شاهنامه و کتب پهلوی، بلندپرواز، زود رنج، با رفتاری پیش‌بینی نشده و سرشتی پست&lt;ref&gt;میرفخرایی، مهشید. «اسطوره کاووس درگذر زمان»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;فرهنگ&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ش7، 1369، ص217-197.&lt;/ref&gt; معرفی شده است. او به مازندران و &#039;&#039;&#039;هاماوران&#039;&#039;&#039;[Hāmāvarana] تاخت، شکست خورد اما با فداکاری رستم نجات یافت، جنگ‌های ایران و توران، داستان عشق سودابه همسر محبوب او به پسرش &#039;&#039;&#039;سیاوش&#039;&#039;&#039;[Syāvaršan] که با گذر پیروزمندانه سیاوش از آتش همراه بود از حوادث دوره او است. سیاوش که به جنگ با افراسیاب رفت با او صلح کرد از آن‌جا که پدر نپذیرفت به توصیه پیران ویسه وزیر افراسیاب به توران پناهند شد. فرنگیس دختر افراسیاب را به زنی گرفت حاصل این ازدواج کیخسرو بود و در نهایت براثر سعایت شاهزادگان تورانی افراسیاب سیاوش را کشت. رستم به خونخواهی سیاوش ابتدا سودابه را کشت سپس به سرزمین افراسیاب حمله کرد. گیو پسر گودرز کیخسرو را به ایران آورد و به جای کاووس بر تخت نشاند.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;کی‌قباد&#039;&#039;&#039;[Kauui Kuuāta]&#039;&#039;&#039;،&#039;&#039;&#039; به روایت شاهنامه، پس از دوره فترتی که در پی مرگ زوتهماسب رخ داد، نجبا به سرکردگی زال، او را به تخت نشاندند، او افراسیاب را شکست داد و بسیاری از ویرانی‌های جنگ را آباد کرد. &#039;&#039;&#039;کی‌کاوووس&#039;&#039;&#039;[Kauui Usan]، پسر کی‌قباد و به روایتی دیگر &#039;&#039;&#039;کی‌اپیوه&#039;&#039;&#039;[Kauui Apiuuahu] بود&lt;ref&gt;عفیفی، رحیم. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;اساطیر و فرهنگ ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: توس، 1374، ص582.&lt;/ref&gt;. در [[اوستا]]، کی‌کاوس مردی مثبت اما در شاهنامه و کتب پهلوی، بلندپرواز، زود رنج، با رفتاری پیش‌بینی نشده و سرشتی پست&lt;ref&gt;میرفخرایی، مهشید. «اسطوره کاووس درگذر زمان»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;فرهنگ&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ش7، 1369، ص217-197.&lt;/ref&gt; معرفی شده است. او به مازندران و &#039;&#039;&#039;هاماوران&#039;&#039;&#039;[Hāmāvarana] تاخت، شکست خورد اما با فداکاری رستم نجات یافت، جنگ‌های ایران و توران، داستان عشق سودابه همسر محبوب او به پسرش &#039;&#039;&#039;سیاوش&#039;&#039;&#039;[Syāvaršan] که با گذر پیروزمندانه سیاوش از آتش همراه بود از حوادث دوره او است. سیاوش که به جنگ با افراسیاب رفت با او صلح کرد از آن‌جا که پدر نپذیرفت به توصیه پیران ویسه وزیر افراسیاب به توران پناهند شد. فرنگیس دختر افراسیاب را به زنی گرفت حاصل این ازدواج کیخسرو بود و در نهایت براثر سعایت شاهزادگان تورانی افراسیاب سیاوش را کشت. رستم به خونخواهی سیاوش ابتدا سودابه را کشت سپس به سرزمین افراسیاب حمله کرد. گیو پسر گودرز کیخسرو را به ایران آورد و به جای کاووس بر تخت نشاند.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کیخسرو<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">:</del>''' [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7</del>]در روایات دینی و ملی، پادشاهی عارف خوانده شده که بر سر انتقام سیاوش با تورانیان جنگید و خاندان‌های گودرز و زال با جان‌فشانی‌ها پیروزی‌هایی به دست آوردند و سرانجام افراسیاب کشته شد. با کناره‌ گرفتن کیخسرو از پادشاهی لهراسب، پسر کی‌اوز به پادشاهی رسید. پس از حکومت وی که خردمندانه بود گشتاسب به پادشاهی رسید، در این زمان زردشت به تبلیغ آئین نو پرداخت&lt;ref&gt;فردوسی، حکیم ‌ابوالقاسم. '''''شاهنامه فردوسی'''''. تصحیح م.ن، عثمانوف، زیر نظر ع، نوشین، تهران: نشر قطره، 1376، ج6، ص71.&lt;/ref&gt;، گشتاسب به او ایمان آورد و ارجاسب شاه توران به این دلیل که به دین کهن خیانت کرده به ایران تافت، اسفندیار پسر گشتاسب توانست در برابر یورش تورانیان مقاومت کرده بسیاری از بزرگان توران را از بین ببرد&lt;ref&gt;'''''[یادگار زریران].''''' ترجمه و توضیح یحیی ماهیار نوابی، تهران: اساطیر، 1374.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کیخسرو''' [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Kauuittaosrauuah</ins>]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، </ins>در روایات دینی و ملی، پادشاهی عارف خوانده شده که بر سر انتقام سیاوش با تورانیان جنگید و خاندان‌های گودرز و زال با جان‌فشانی‌ها پیروزی‌هایی به دست آوردند و سرانجام افراسیاب کشته شد. با کناره‌ گرفتن کیخسرو از پادشاهی لهراسب، پسر کی‌اوز به پادشاهی رسید. پس از حکومت وی که خردمندانه بود گشتاسب به پادشاهی رسید، در این زمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زرتشت|</ins>زردشت<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به تبلیغ آئین نو پرداخت&lt;ref&gt;فردوسی، حکیم ‌ابوالقاسم. '''''شاهنامه فردوسی'''''. تصحیح م.ن، عثمانوف، زیر نظر ع، نوشین، تهران: نشر قطره، 1376، ج6، ص71.&lt;/ref&gt;، گشتاسب به او ایمان آورد و ارجاسب شاه توران به این دلیل که به دین کهن خیانت کرده به ایران تافت، اسفندیار پسر گشتاسب توانست در برابر یورش تورانیان مقاومت کرده بسیاری از بزرگان توران را از بین ببرد&lt;ref&gt;'''''[یادگار زریران].''''' ترجمه و توضیح یحیی ماهیار نوابی، تهران: اساطیر، 1374.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از آن اسفندیار مدتی در زندان پدر بود و دوباره آزاد شده قول پادشاهی گرفت و با تورانیان جنگید، گشتاسب که خلف وعده کرده بود در ولیعهدی او، دادن تخت و تاج را به دربند کردن رستم داشت و در جنگی که پیش آمد اسفندیار به دست رستم کشته شد. پس از چندی گشتاسب مرد، بهمن به پادشاهی رسید او که اردشیر و با لقب دراز دست خوانده می‌شد، اردشیر اول هخامنشی را تداعی می‌کرد. در انتقام خون پدر از رستم، سیستان را ویران کرد و پس از همای، داراب و دارا که به دست اسکندر مقدونی کشته شد بر تخت نشستند و این‌گونه روزگار کیانیان که برخی آنان را با [[هخامنشیان]] تطبیق می‌دهند، به پایان رسید و دوران تاریخی آغاز شد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از آن اسفندیار مدتی در زندان پدر بود و دوباره آزاد شده قول پادشاهی گرفت و با تورانیان جنگید، گشتاسب که خلف وعده کرده بود در ولیعهدی او، دادن تخت و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تاج<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>را به دربند کردن رستم داشت و در جنگی که پیش آمد اسفندیار به دست رستم کشته شد. پس از چندی گشتاسب مرد، بهمن به پادشاهی رسید او که اردشیر و با لقب دراز دست خوانده می‌شد، اردشیر اول <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[هخامنشیان|</ins>هخامنشی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>را تداعی می‌کرد. در انتقام خون پدر از رستم، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[استان </ins>سیستان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و بلوچستان|سیستان]] </ins>را ویران کرد و پس از همای، داراب و دارا که به دست اسکندر مقدونی کشته شد بر تخت نشستند و این‌گونه روزگار کیانیان که برخی آنان را با [[هخامنشیان]] تطبیق می‌دهند، به پایان رسید و دوران تاریخی آغاز شد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[پیشدادیان]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[اوستا]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[هخامنشیان]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>مآخذ<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">:'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </ins>مآخذ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1.   کریستین‌سن، آرتور'''''. کیانیان'''''. ترجمه ذبیح‌الله صفا، علمی و فرهنگی، 1368، ص6.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2.   عفیفی، رحیم. '''''اساطیر و فرهنگ ایران'''''. تهران: توس، 1374، ص582.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3.   میرفخرایی، مهشید. «اسطوره کاووس درگذر زمان»، '''''فرهنگ'''''. ش7، 1369، ص217-197.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4.   فردوسی، حکیم ‌ابوالقاسم. '''''شاهنامه فردوسی'''''. تصحیح م.ن، عثمانوف، زیر نظر ع، نوشین، تهران: نشر قطره، 1376، ج6، ص71.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5.   برای آگاهی بیشتر← '''''[یادگار زریران].''''' ترجمه و توضیح یحیی ماهیار نوابی، تهران: اساطیر، 1374.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حسین شیخ</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حسین شیخ</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">----</del>[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1]. </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رده:تاریخ</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رده:تاریخ و باستان شناسی</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del>]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.  </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[3</del>]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.  </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4].  </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[5].  </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6</del>]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.  </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[7</del>]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. Kauuittaosrauuah  </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=5643&oldid=prev Samei در ‏۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۲۰ 2025-05-03T19:20:02Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۲۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كيانيان،</del>''' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دومين سلسلة </del>شاهنشاهی از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاريخ روايي ايران </del>پس از پیشدادیان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>نام پادشاهان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخستين </del>آن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيشوند كي </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوي</del>) [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>]داشتند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کیانیان،</ins>''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دومین سلسله </ins>شاهنشاهی از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ روایی ایران </ins>پس از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>پیشدادیان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] که </ins>نام پادشاهان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخستین </ins>آن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیشوند کی </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوی</ins>) [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Kauui  </ins>]داشتند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كي </del>به معنای شاه و امیر لقب سران اقوام شرق و شمال شرقی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران </del>بود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميان </del>آنان، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كي‌گشتاسب </del>به زرتشت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايمان </del>آورد و از او <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حمايت كرد.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; در زمان نُه پادشاه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كياني جنگ‌هاي خونين ميان ايرانيان </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تورانيان پديد </del>آمد. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كيانيان </del>عبارتند از:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کی </ins>به معنای شاه و امیر لقب سران اقوام شرق و شمال شرقی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران </ins>بود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میان </ins>آنان، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کی‌گشتاسب </ins>به زرتشت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایمان </ins>آورد و از او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حمایت کرد</ins>&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کریستین‌سن، آرتور'''''. کیانیان'''''. ترجمه ذبیح‌الله صفا، علمی و فرهنگی، 1368، ص6.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>در زمان نُه پادشاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کیانی جنگ‌های خونین میان ایرانیان </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تورانیان پدید </ins>آمد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کیانیان </ins>عبارتند از:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كي‌قباد</del>'''[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del>]'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">:</del>''' به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روايت </del>شاهنامه، پس از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دورة فترتي كه </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پي </del>مرگ زوتهماسب رخ داد، نجبا به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سركردگي </del>زال، او را به تخت نشاندند، او <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افراسياب </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شكست </del>داد و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسياري </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ويراني‌هاي </del>جنگ را آباد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد</del>. '''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كي‌كاوووس:</del>'''[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3</del>] پسر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كي‌قباد </del>و به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روايتي ديگر </del>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كي‌اپيوه</del>'''[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4</del>] بود<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اوستا، كي‌كاوس مردي </del>مثبت اما در شاهنامه و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتب پهلوي، </del>بلندپرواز، زود رنج، با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رفتاري پيش‌بيني </del>نشده و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرشتي </del>پست&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معرفي </del>شده است. او به مازندران و '''هاماوران'''[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5</del>] تاخت، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شكست </del>خورد اما با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فداكاري </del>رستم نجات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يافت، جنگ‌هاي ايران </del>و توران، داستان عشق سودابه همسر محبوب او به پسرش '''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سياوش</del>'''[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6</del>] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>با گذر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيروزمندانة سياوش </del>از آتش همراه بود از حوادث <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دورة </del>او است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سياوش كه </del>به جنگ با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افراسياب </del>رفت با او صلح <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد </del>از آن‌جا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>پدر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نپذيرفت </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توصية پيران ويسه وزير افراسياب </del>به توران پناهند شد. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرنگيس </del>دختر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افراسياب </del>را به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زني </del>گرفت حاصل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>ازدواج <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كيخسرو </del>بود و در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نهايت </del>براثر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سعايت </del>شاهزادگان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توراني افراسياب سياوش </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كشت</del>. رستم به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خونخواهي سياوش </del>ابتدا سودابه را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كشت </del>سپس به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرزمين افراسياب </del>حمله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گيو </del>پسر گودرز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كيخسرو </del>را به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران </del>آورد و به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جاي كاووس </del>بر تخت نشاند.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کی‌قباد</ins>'''[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Kauui Kuuāta</ins>]'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">،</ins>''' به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روایت </ins>شاهنامه، پس از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوره فترتی که </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پی </ins>مرگ زوتهماسب رخ داد، نجبا به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرکردگی </ins>زال، او را به تخت نشاندند، او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افراسیاب </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شکست </ins>داد و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسیاری </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ویرانی‌های </ins>جنگ را آباد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد</ins>. '''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کی‌کاوووس</ins>'''[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Kauui Usan</ins>]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، </ins>پسر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کی‌قباد </ins>و به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روایتی دیگر </ins>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کی‌اپیوه</ins>'''[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Kauui Apiuuahu</ins>] بود&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عفیفی، رحیم. '''''اساطیر و فرهنگ ایران'''''. تهران: توس، 1374، ص582.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اوستا]]، کی‌کاوس مردی </ins>مثبت اما در شاهنامه و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتب پهلوی، </ins>بلندپرواز، زود رنج، با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رفتاری پیش‌بینی </ins>نشده و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرشتی </ins>پست&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میرفخرایی، مهشید. «اسطوره کاووس درگذر زمان»، '''''فرهنگ'''''. ش7، 1369، ص217-197.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معرفی </ins>شده است. او به مازندران و '''هاماوران'''[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Hāmāvarana</ins>] تاخت، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شکست </ins>خورد اما با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فداکاری </ins>رستم نجات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یافت، جنگ‌های ایران </ins>و توران، داستان عشق سودابه همسر محبوب او به پسرش '''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیاوش</ins>'''[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Syāvaršan</ins>] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>با گذر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیروزمندانه سیاوش </ins>از آتش همراه بود از حوادث <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوره </ins>او است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیاوش که </ins>به جنگ با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افراسیاب </ins>رفت با او صلح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد </ins>از آن‌جا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>پدر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نپذیرفت </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توصیه پیران ویسه وزیر افراسیاب </ins>به توران پناهند شد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرنگیس </ins>دختر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افراسیاب </ins>را به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زنی </ins>گرفت حاصل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>ازدواج <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کیخسرو </ins>بود و در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نهایت </ins>براثر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سعایت </ins>شاهزادگان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تورانی افراسیاب سیاوش </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کشت</ins>. رستم به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خونخواهی سیاوش </ins>ابتدا سودابه را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کشت </ins>سپس به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرزمین افراسیاب </ins>حمله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گیو </ins>پسر گودرز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کیخسرو </ins>را به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران </ins>آورد و به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جای کاووس </ins>بر تخت نشاند<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''کیخسرو:''' [7]در روایات دینی و ملی، پادشاهی عارف خوانده شده که بر سر انتقام سیاوش با تورانیان جنگید و خاندان‌های گودرز و زال با جان‌فشانی‌ها پیروزی‌هایی به دست آوردند و سرانجام افراسیاب کشته شد. با کناره‌ گرفتن کیخسرو از پادشاهی لهراسب، پسر کی‌اوز به پادشاهی رسید. پس از حکومت وی که خردمندانه بود گشتاسب به پادشاهی رسید، در این زمان زردشت به تبلیغ آئین نو پرداخت&lt;ref&gt;فردوسی، حکیم ‌ابوالقاسم. '''''شاهنامه فردوسی'''''. تصحیح م.ن، عثمانوف، زیر نظر ع، نوشین، تهران: نشر قطره، 1376، ج6، ص71.&lt;/ref&gt;، گشتاسب به او ایمان آورد و ارجاسب شاه توران به این دلیل که به دین کهن خیانت کرده به ایران تافت، اسفندیار پسر گشتاسب توانست در برابر یورش تورانیان مقاومت کرده بسیاری از بزرگان توران را از بین ببرد&lt;ref&gt;'''''[یادگار زریران].''''' ترجمه و توضیح یحیی ماهیار نوابی، تهران: اساطیر، 1374.&lt;/ref&gt;. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پس از آن اسفندیار مدتی در زندان پدر بود و دوباره آزاد شده قول پادشاهی گرفت و با تورانیان جنگید، گشتاسب که خلف وعده کرده بود در ولیعهدی او، دادن تخت و تاج را به دربند کردن رستم داشت و در جنگی که پیش آمد اسفندیار به دست رستم کشته شد. پس از چندی گشتاسب مرد، بهمن به پادشاهی رسید او که اردشیر و با لقب دراز دست خوانده می‌شد، اردشیر اول هخامنشی را تداعی می‌کرد. در انتقام خون پدر از رستم، سیستان را ویران کرد و پس از همای، داراب و دارا که به دست اسکندر مقدونی کشته شد بر تخت نشستند و این‌گونه روزگار کیانیان که برخی آنان را با [[هخامنشیان]] تطبیق می‌دهند، به پایان رسید و دوران تاریخی آغاز شد</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''كيخسرو:''' [7]در روايات ديني و ملي، پادشاهي عارف خوانده شده كه بر سر انتقام سياوش با تورانيان جنگيد و خاندان‌هاي گودرز و زال با جان‌فشاني‌ها پيروزي‌هايي به دست آوردند و سرانجام افراسياب كشته شد. با كناره‌ گرفتن كيخسرو از پادشاهي لهراسب، پسر كي‌اوز به پادشاهي رسيد. پس از حكومت وي كه خردمندانه بود گشتاسب به پادشاهي رسيد، در اين زمان زردشت به تبليغ آئين نو پرداخت،&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; گشتاسب به او ايمان آورد و ارجاسب شاه توران به اين دليل كه به دين كهن خيانت كرده به ايران تافت، اسفنديار پسر گشتاسب توانست در برابر يورش تورانيان مقاومت كرده بسياري از بزرگان توران را از بين ببرد.&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; پس از آن اسفنديار مدتي در زندان پدر بود و دوباره آزاد شده قول پادشاهي گرفت و با تورانيان جنگيد، گشتاسب كه خلف وعده كرده بود در وليعهدي او، دادن تخت و تاج را به دربند كردن رستم داشت و در جنگي كه پيش آمد اسفنديار به دست رستم كشته شد. پس از چندي گشتاسب مرد، بهمن به پادشاهي رسيد او كه اردشير و با لقب دراز دست خوانده مي‌شد، اردشير اول هخامنشي را تداعي مي‌كرد. در انتقام خون پدر از رستم، سيستان را ويران كرد و پس از هماي، داراب و دارا كه به دست اسكندر مقدوني كشته شد بر تخت نشستند و اين‌گونه روزگار كيانيان كه برخي آنان را با هخامنشيان تطبيق مي‌دهند، به پايان رسيد و دوران تاريخي آغاز شد.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1.   <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كريستين‌سن، </del>آرتور'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كيانيان</del>'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمة ذبيح‌الله </del>صفا، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علمي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرهنگي، </del>1368، ص6.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1.   <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کریستین‌سن، </ins>آرتور'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کیانیان</ins>'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمه ذبیح‌الله </ins>صفا، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علمی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرهنگی، </ins>1368، ص6.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>2.   <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عفيفي، رحيم</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساطير </del>و فرهنگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران</del>'''''. تهران: توس، 1374، ص582.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>2.   <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عفیفی، رحیم</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساطیر </ins>و فرهنگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران</ins>'''''. تهران: توس، 1374، ص582.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>3.   <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميرفخرايي، مهشيد</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«اسطورة كاووس </del>درگذر زمان»، '''''فرهنگ'''''. ش7، 1369، ص217-197.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>3.   <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میرفخرایی، مهشید</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«اسطوره کاووس </ins>درگذر زمان»، '''''فرهنگ'''''. ش7، 1369، ص217-197.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>4.   <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فردوسي، حكيم </del>‌ابوالقاسم. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاهنامة فردوسي</del>'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصحيح </del>م.ن، عثمانوف، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زير </del>نظر ع، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوشين، </del>تهران: نشر قطره، 1376، ج6، ص71.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>4.   <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فردوسی، حکیم </ins>‌ابوالقاسم. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاهنامه فردوسی</ins>'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصحیح </ins>م.ن، عثمانوف، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زیر </ins>نظر ع، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوشین، </ins>تهران: نشر قطره، 1376، ج6، ص71.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>5.   <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براي آگاهي بيشتر← </del>'''''[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يادگار زريران</del>].''''' ترجمه و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توضيح يحيي ماهيار نوابي، </del>تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساطير، </del>1374.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>5.   <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برای آگاهی بیشتر← </ins>'''''[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یادگار زریران</ins>].''''' ترجمه و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توضیح یحیی ماهیار نوابی، </ins>تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساطیر، </ins>1374.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حسین شیخ</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حسین شیخ</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>----[1]. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Kauui  </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>----[1].  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[2]. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Kauui Kuuāta </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[2]. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[3]. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Kauui Usan </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[3]. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[4]. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Kauui Apiuuahu </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[4]. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[5]. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Hāmāvarana </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[5]. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[6]. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Syāvaršan </del> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[6].  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[7]. Kauuittaosrauuah  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[7]. Kauuittaosrauuah  </div></td></tr> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=846&oldid=prev Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''كيانيان،''' دومين سلسلة شاهنشاهی از تاريخ روايي ايران پس از پیشدادیان كه نام پادشاهان نخستين آن پيشوند كي (كوي) [1]داشتند. كي به معنای شاه و امیر لقب سران اقوام شرق و شمال شرقی ايران بود كه از ميان آنان، كي‌گشتاسب به زرتشت ايمان آورد و از او حما...» ایجاد کرد 2024-08-13T19:33:57Z <p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;كيانيان،&#039;&#039;&#039; دومين سلسلة شاهنشاهی از تاريخ روايي ايران پس از پیشدادیان كه نام پادشاهان نخستين آن پيشوند كي (كوي) [1]داشتند. كي به معنای شاه و امیر لقب سران اقوام شرق و شمال شرقی ايران بود كه از ميان آنان، كي‌گشتاسب به زرتشت ايمان آورد و از او حما...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;كيانيان،&#039;&#039;&#039; دومين سلسلة شاهنشاهی از تاريخ روايي ايران پس از پیشدادیان كه نام پادشاهان نخستين آن پيشوند كي (كوي) [1]داشتند.<br /> <br /> كي به معنای شاه و امیر لقب سران اقوام شرق و شمال شرقی ايران بود كه از ميان آنان، كي‌گشتاسب به زرتشت ايمان آورد و از او حمايت كرد.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; در زمان نُه پادشاه كياني جنگ‌هاي خونين ميان ايرانيان و تورانيان پديد آمد. كيانيان عبارتند از:<br /> <br /> &#039;&#039;&#039;كي‌قباد&#039;&#039;&#039;[2]&#039;&#039;&#039;:&#039;&#039;&#039; به روايت شاهنامه، پس از دورة فترتي كه در پي مرگ زوتهماسب رخ داد، نجبا به سركردگي زال، او را به تخت نشاندند، او افراسياب را شكست داد و بسياري از ويراني‌هاي جنگ را آباد كرد. &#039;&#039;&#039;كي‌كاوووس:&#039;&#039;&#039;[3] پسر كي‌قباد و به روايتي ديگر &#039;&#039;&#039;كي‌اپيوه&#039;&#039;&#039;[4] بود.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; در اوستا، كي‌كاوس مردي مثبت اما در شاهنامه و كتب پهلوي، بلندپرواز، زود رنج، با رفتاري پيش‌بيني نشده و سرشتي پست&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; معرفي شده است. او به مازندران و &#039;&#039;&#039;هاماوران&#039;&#039;&#039;[5] تاخت، شكست خورد اما با فداكاري رستم نجات يافت، جنگ‌هاي ايران و توران، داستان عشق سودابه همسر محبوب او به پسرش &#039;&#039;&#039;سياوش&#039;&#039;&#039;[6] كه با گذر پيروزمندانة سياوش از آتش همراه بود از حوادث دورة او است. سياوش كه به جنگ با افراسياب رفت با او صلح كرد از آن‌جا كه پدر نپذيرفت به توصية پيران ويسه وزير افراسياب به توران پناهند شد. فرنگيس دختر افراسياب را به زني گرفت حاصل اين ازدواج كيخسرو بود و در نهايت براثر سعايت شاهزادگان توراني افراسياب سياوش را كشت. رستم به خونخواهي سياوش ابتدا سودابه را كشت سپس به سرزمين افراسياب حمله كرد. گيو پسر گودرز كيخسرو را به ايران آورد و به جاي كاووس بر تخت نشاند. <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;كيخسرو:&#039;&#039;&#039; [7]در روايات ديني و ملي، پادشاهي عارف خوانده شده كه بر سر انتقام سياوش با تورانيان جنگيد و خاندان‌هاي گودرز و زال با جان‌فشاني‌ها پيروزي‌هايي به دست آوردند و سرانجام افراسياب كشته شد. با كناره‌ گرفتن كيخسرو از پادشاهي لهراسب، پسر كي‌اوز به پادشاهي رسيد. پس از حكومت وي كه خردمندانه بود گشتاسب به پادشاهي رسيد، در اين زمان زردشت به تبليغ آئين نو پرداخت،&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; گشتاسب به او ايمان آورد و ارجاسب شاه توران به اين دليل كه به دين كهن خيانت كرده به ايران تافت، اسفنديار پسر گشتاسب توانست در برابر يورش تورانيان مقاومت كرده بسياري از بزرگان توران را از بين ببرد.&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; پس از آن اسفنديار مدتي در زندان پدر بود و دوباره آزاد شده قول پادشاهي گرفت و با تورانيان جنگيد، گشتاسب كه خلف وعده كرده بود در وليعهدي او، دادن تخت و تاج را به دربند كردن رستم داشت و در جنگي كه پيش آمد اسفنديار به دست رستم كشته شد. پس از چندي گشتاسب مرد، بهمن به پادشاهي رسيد او كه اردشير و با لقب دراز دست خوانده مي‌شد، اردشير اول هخامنشي را تداعي مي‌كرد. در انتقام خون پدر از رستم، سيستان را ويران كرد و پس از هماي، داراب و دارا كه به دست اسكندر مقدوني كشته شد بر تخت نشستند و اين‌گونه روزگار كيانيان كه برخي آنان را با هخامنشيان تطبيق مي‌دهند، به پايان رسيد و دوران تاريخي آغاز شد.<br /> <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> 1.   كريستين‌سن، آرتور&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. كيانيان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة ذبيح‌الله صفا، علمي و فرهنگي، 1368، ص6.<br /> <br /> 2.   عفيفي، رحيم. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;اساطير و فرهنگ ايران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: توس، 1374، ص582.<br /> <br /> 3.   ميرفخرايي، مهشيد. «اسطورة كاووس درگذر زمان»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;فرهنگ&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ش7، 1369، ص217-197.<br /> <br /> 4.   فردوسي، حكيم ‌ابوالقاسم. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;شاهنامة فردوسي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تصحيح م.ن، عثمانوف، زير نظر ع، نوشين، تهران: نشر قطره، 1376، ج6، ص71.<br /> <br /> 5.   براي آگاهي بيشتر← &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;[يادگار زريران].&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; ترجمه و توضيح يحيي ماهيار نوابي، تهران: اساطير، 1374.<br /> <br /> <br /> حسین شیخ<br /> ----[1]. Kauui  <br /> <br /> [2]. Kauui Kuuāta <br /> <br /> [3]. Kauui Usan <br /> <br /> [4]. Kauui Apiuuahu <br /> <br /> [5]. Hāmāvarana <br /> <br /> [6]. Syāvaršan  <br /> <br /> [7]. Kauuittaosrauuah  </div> Samei