https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%AF%D9%86%D8%A8%D8%AF_%D8%B3%D9%84%D8%B7%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%87
گنبد سلطانیه - تاریخچهٔ نسخهها
2026-06-21T07:32:32Z
تاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکی
MediaWiki 1.43.1
https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%AF%D9%86%D8%A8%D8%AF_%D8%B3%D9%84%D8%B7%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%87&diff=5642&oldid=prev
Samei در ۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۱۵
2025-05-03T19:15:13Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۱۵</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:Google-Maps-10-6.jpg|بندانگشتی|گنید سلطانیه، قابل بازیابی از https://www.alibaba.ir/mag/zanjan/zanjan-ci/dome-of-soltanieh/]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''گنبد سلطانیه،''' یا مقبره سلطان محمد خدابنده اولجایتو در جنوب غربی ارگ سلطنتی شهر سلطانیه.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''گنبد سلطانیه،''' یا مقبره سلطان محمد خدابنده اولجایتو در جنوب غربی ارگ سلطنتی شهر سلطانیه.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این بنا به دستور اولجایتو به مدت 9 سال (704-712ه.ق / ؟ م)<ref>کیانی، محمدیوسف. '''''تاریخ هنر معماری ایران در دوره اسلامی'''''. تهران: 1374، سازمان تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت)، ص 72-71.</ref> با الهامگیری از مقبره غازانخان (شنب غازانی تبریز) و مقبره سلطان سنجر در مرو و با استفاده از ماهرترین هنرمندان و معماران عصر و با معماری تاجالدین علیشاه- وزیر اولجایتو- ساخته شد<ref>مخلصی، محمدعلی. '''''جغرافیای تاریخی سلطانیه'''''. بیجا، بینا، بیتا، ص 7-6.</ref>. درباره عملکرد این گنبد دو نظریه ارائه گردیده است؛ </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این بنا به دستور اولجایتو به مدت 9 سال (704-712ه.ق / ؟ م)<ref>کیانی، محمدیوسف. '''''تاریخ هنر معماری ایران در دوره اسلامی'''''. تهران: 1374، سازمان تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت)، ص 72-71.</ref> با الهامگیری از مقبره غازانخان (شنب غازانی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تبریز<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>) و مقبره سلطان سنجر در مرو و با استفاده از ماهرترین هنرمندان و معماران عصر و با معماری تاجالدین علیشاه- وزیر اولجایتو- ساخته شد<ref>مخلصی، محمدعلی. '''''جغرافیای تاریخی سلطانیه'''''. بیجا، بینا، بیتا، ص 7-6.</ref>. درباره عملکرد این گنبد دو نظریه ارائه گردیده است؛ </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># نظریه مورخان و جغرافیدانان متقدم که آن را آرامگاه سلطان اولجایتو دانستهاند، </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># نظریه مورخان و جغرافیدانان متقدم که آن را آرامگاه سلطان اولجایتو دانستهاند، </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l12">خط ۱۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۳:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تزئینات این بنای عظیم از هماهنگی درخشش و توازن با شکوهی برخوردار است. این بنا در زمان خود مرتفعترین بنای جهان بوده است و هماکنون بزرگترین بنای ایران و پس از کلیسای کاندرال سانتاماریا یا دلفیوره ـ کلیسای اعظم مریم مقدس ـ در فلورانس و مسجد ایاصوفیای استانبول سومین بنای عظیم تاریخی در جهان است. پروفسور پوپ[Arthur upham, Pope] معتقد است که این بنا در معماری تاج محل تأثیر بخشیده است<ref>پوپ، آرتور. '''''معماری ایرانی'''''. ترجمه رضا بصیری، تهران: 1363، انتشارات میر (گوتنبرگ)، ص118.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تزئینات این بنای عظیم از هماهنگی درخشش و توازن با شکوهی برخوردار است. این بنا در زمان خود مرتفعترین بنای جهان بوده است و هماکنون بزرگترین بنای ایران و پس از کلیسای کاندرال سانتاماریا یا دلفیوره ـ کلیسای اعظم مریم مقدس ـ در فلورانس و مسجد ایاصوفیای استانبول سومین بنای عظیم تاریخی در جهان است. پروفسور پوپ[Arthur upham, Pope] معتقد است که این بنا در معماری تاج محل تأثیر بخشیده است<ref>پوپ، آرتور. '''''معماری ایرانی'''''. ترجمه رضا بصیری، تهران: 1363، انتشارات میر (گوتنبرگ)، ص118.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برخی دیگر دو جداره بودن گنبد را تا آن زمان بیسابقه دانستهاند که ؟ گنبد کلیسای مریم مقدس صد سال پس از گنبد سلطانیه و به تقلید از آن طراحی و اجراء شده است. شهرت این گنبد در ادوار مختلف به قدری عالمگیر شده است که مورخان و سیاحان خارجی بسیاری مثل کلاویخو، پیترودلاواله، شاردن، دیولافوا، و دهها تن دیگر از جهانگردان را به دیدن این بنای با شکوه به سلطانیه کشانده است که در آثار خود از آن توصیفهای بسیار آوردهاند. این بنا سالها است که در دست مرمت و در پرتو پژوهشهای باستانشناسی قرار گرفته است<ref>ثبوتی، هوشنگ. '''''معماری سلطانیه در گذرگه هنر'''''. تهران: 1380، پازینه، میربها، سید عزیز. '''''تاریخ سلطانیه'''''. قم: بینا، بیتا. </ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برخی دیگر دو جداره بودن گنبد را تا آن زمان بیسابقه دانستهاند که ؟ گنبد کلیسای مریم مقدس صد سال پس از گنبد سلطانیه و به تقلید از آن طراحی و اجراء شده است. شهرت این گنبد در ادوار مختلف به قدری عالمگیر شده است که مورخان و سیاحان خارجی بسیاری مثل کلاویخو، پیترودلاواله، شاردن، دیولافوا، و دهها تن دیگر از جهانگردان را به دیدن این بنای با شکوه به سلطانیه کشانده است که در آثار خود از آن توصیفهای بسیار آوردهاند. این بنا سالها است که در دست مرمت و در پرتو پژوهشهای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[باستان شناسی|</ins>باستانشناسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>قرار گرفته است<ref>ثبوتی، هوشنگ. '''''معماری سلطانیه در گذرگه هنر'''''. تهران: 1380، پازینه، میربها، سید عزیز. '''''تاریخ سلطانیه'''''. قم: بینا، بیتا. </ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نیز نگاه کنید به </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </ins>نیز نگاه کنید به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[باستان شناسی]] </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>[[باستان شناسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[امام علی(ع)</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1. کیانی، محمدیوسف. '''''تاریخ هنر معماری ایران در دوره اسلامی'''''. تهران: 1374، سازمان تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت)، ص 72-71.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2. مخلصی، محمدعلی. '''''جغرافیای تاریخی سلطانیه'''''. بیجا، بینا، بیتا، ص 7-6.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https</ins>:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">//icro</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ir/ سازمان </ins>فرهنگ و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارتباطات </ins>اسلامی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1398</ins>). <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشنامه ایران</ins>. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https</ins>:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">//alhoda</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3. ثبوتی، هوشنگ. '''''بررسی آثار تاریخی سلطانیه'''''. زنجان: 1370، بینا، ص 117-115.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4. زنده دل، حسن و دستیاران. '''''استان زنجان'''''. تهران</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1377، نشر ایرانگردان، ص 80</del>.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5. '''''بناهای آرامگاهی'''''. تهران: 1378، پژوهشگاه </del>فرهنگ و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هنر </del>اسلامی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص 329.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6. پوپ، آرتور. '''''معماری ایرانی'''''. ترجمه رضا بصیری، تهران: 1363، انتشارات میر </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گوتنبرگ</del>)<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، ص118</del>.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7. برای آگاهی بیشتر: ثبوتی، هوشنگ. '''''معماری سلطانیه در گذرگه هنر'''''</del>. تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1380، پازینه، میربها، سید عزیز. '''''تاریخ سلطانیه'''''. قم</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بینا، بیتا</del>. </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اکبر فلاحی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اکبر فلاحی</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">----[1]. Arthur upham, Pope</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-5640:rev-5642:php=table -->
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%AF%D9%86%D8%A8%D8%AF_%D8%B3%D9%84%D8%B7%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%87&diff=5640&oldid=prev
Samei در ۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۱۱
2025-05-03T19:11:16Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۱۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''گنبد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلطانيه،</del>''' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يا مقبرة </del>سلطان محمد خدابنده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اولجايتو </del>در جنوب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غربي </del>ارگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلطنتي </del>شهر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلطانيه</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''گنبد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلطانیه،</ins>''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یا مقبره </ins>سلطان محمد خدابنده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اولجایتو </ins>در جنوب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غربی </ins>ارگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلطنتی </ins>شهر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلطانیه</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>بنا به دستور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اولجايتو </del>به مدت 9 سال (704-712ه.ق / ؟ م)<<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهامگيري </del>از مقبره غازانخان (شنب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غازاني تبريز</del>) و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقبرة </del>سلطان سنجر در مرو و با استفاده از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماهرترين </del>هنرمندان و معماران عصر و با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معماري تاجالدين عليشاه</del>- <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وزير اولجايتو</del>- ساخته شد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دربارة عملكرد اين </del>گنبد دو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظريه </del>ارائه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گرديده </del>است؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1- نظرية مورخان و جغرافيدانان متقدم كه آن را آرامگاه سلطان اولجايتو دانستهاند، 2- نظرية اختصاص يافتن بنا از سوي اولجايتو به آرامگاه امامان شيعه با استناد به تزئيناتي كه نام امام علي(ع) درآنها ديده ميشود، كه به دليل ممنوعيت نبش قبر در اسلام تصميم اولجايتو به انجام نرسيد<sup>3</sup> چنانكه پژوهشهاي باستانشناسي نيز اختصاص بنا به قبور امامان شيعه را مردود دانسته است. </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>بنا به دستور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اولجایتو </ins>به مدت 9 سال (704-712ه.ق / ؟ م)<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کیانی، محمدیوسف. '''''تاریخ هنر معماری ایران در دوره اسلامی'''''. تهران: 1374، سازمان تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت)، ص 72-71.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>> با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهامگیری </ins>از مقبره غازانخان (شنب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غازانی تبریز</ins>) و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقبره </ins>سلطان سنجر در مرو و با استفاده از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماهرترین </ins>هنرمندان و معماران عصر و با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معماری تاجالدین علیشاه</ins>- <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وزیر اولجایتو</ins>- ساخته شد<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مخلصی، محمدعلی. '''''جغرافیای تاریخی سلطانیه'''''. بیجا، بینا، بیتا، ص 7-6.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. درباره عملکرد این </ins>گنبد دو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظریه </ins>ارائه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گردیده </ins>است؛ </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين بنا، هشتضلع، 5/48 متر ارتفاع، 8 ايوانه با 60/25 متر قطر گنبد </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">150 اتاق </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملاط </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گچ و اندكي آهك با آجر ساخته شده است.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4</sup> عمدهترين عنصرهاي تزئيناتي آن عبارت است از</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تزئينات آجري، سنگي، چوبي، گچبري و نقاشي با كاشيكاري و آجرنگاري زيبا</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><sup>5</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تزئينات اين بناي عظيم از هماهنگي درخشش و توازن با شكوهي برخوردار است. اين بنا در زمان خود مرتفعترين بناي جهان بوده است و هماكنون بزرگترين بناي ايران و پس از كليساي كاندرال سانتاماريا يا دلفيوره ـ كليساي اعظم مريم مقدس ـ در فلورانس و مسجد اياصوفياي استانبول سومين بناي عظيم تاريخي در جهان است. پروفسور پوپ</del>[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معتقد است كه اين </del>بنا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در معماري تاج محل تأثير بخشيده </del>است.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><sup>6</sup></del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># نظریه مورخان </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جغرافیدانان متقدم که آن را آرامگاه سلطان اولجایتو دانستهاند، </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># نظریه اختصاص یافتن بنا </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سوی اولجایتو به آرامگاه امامان شیعه با استناد به تزئیناتی که نام [[امام علی</ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ع)]] درآنها دیده میشود، که به دلیل ممنوعیت نبش قبر در [[اسلام]] تصمیم اولجایتو به انجام نرسید</ins><<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ثبوتی، هوشنگ. '''''بررسی آثار تاریخی سلطانیه'''''. زنجان</ins>: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1370، بینا، ص 117-115</ins>.</<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>> <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چنانکه پژوهشهای [</ins>[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">باستان شناسی|باستانشناسی]</ins>] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز اختصاص </ins>بنا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به قبور امامان شیعه را مردود دانسته </ins>است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخي ديگر دو جداره بودن گنبد را تا آن زمان بيسابقه دانستهاند كه ؟ </del>گنبد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كليساي مريم مقدس صد سال پس از گنبد سلطانيه </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به تقليد </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن طراحي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اجراء </del>شده است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهرت اين گنبد در ادوار مختلف به قدري عالمگير شده است كه مورخان و سياحان خارجي بسياري مثل كلاويخو، پيترودلاواله، شاردن، ديولافوا، و دهها تن ديگر از جهانگردان را به ديدن اين بناي با شكوه به سلطانيه كشانده </del>است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه در آثار خود </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن توصيفهاي بسيار آوردهاند. اين بنا سالها است كه در دست مرمت و در پرتو پژوهشهاي باستانشناسي قرار گرفته است. </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این بنا، هشتضلع، 5/48 متر ارتفاع، 8 ایوانه با 60/25 متر قطر </ins>گنبد و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">150 اتاق </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملاط (گچ </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اندکی آهک با آجر ساخته </ins>شده است<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><ref>زنده دل، حسن و دستیاران. '''''استان زنجان'''''. تهران: 1377، نشر ایرانگردان، ص 80.</ref></ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عمدهترین عنصرهای تزئیناتی آن عبارت </ins>است از<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">: </ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تزئینات آجری، سنگی، چوبی، گچبری و نقاشی با کاشیکاری و آجرنگاری زیبا<ref>'''''بناهای آرامگاهی'''''. تهران: 1378، پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی، ص 329.</ref>.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مآخذ:</del>'''</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تزئینات این بنای عظیم از هماهنگی درخشش و توازن با شکوهی برخوردار است. این بنا در زمان خود مرتفعترین بنای جهان بوده است و هماکنون بزرگترین بنای ایران و پس از کلیسای کاندرال سانتاماریا یا دلفیوره ـ کلیسای اعظم مریم مقدس ـ در فلورانس و مسجد ایاصوفیای استانبول سومین بنای عظیم تاریخی در جهان است. پروفسور پوپ[Arthur upham, Pope] معتقد است که این بنا در معماری تاج محل تأثیر بخشیده است<ref>پوپ، آرتور. </ins>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''معماری ایرانی''</ins>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. ترجمه رضا بصیری، تهران: 1363، انتشارات میر (گوتنبرگ)، ص118.</ref>.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> كياني، محمديوسف</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاريخ </del>هنر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معماري ايران در دورة اسلامي</del>'''''. تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1374، سازمان تدوين كتب علوم انساني دانشگاهها (سمت)، ص 72-71</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی دیگر دو جداره بودن گنبد را تا آن زمان بیسابقه دانستهاند که ؟ گنبد کلیسای مریم مقدس صد سال پس از گنبد سلطانیه و به تقلید از آن طراحی و اجراء شده است</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهرت این گنبد در ادوار مختلف به قدری عالمگیر شده است که مورخان و سیاحان خارجی بسیاری مثل کلاویخو، پیترودلاواله، شاردن، دیولافوا، و دهها تن دیگر از جهانگردان را به دیدن این بنای با شکوه به سلطانیه کشانده است که در آثار خود از آن توصیفهای بسیار آوردهاند. این بنا سالها است که در دست مرمت و در پرتو پژوهشهای باستانشناسی قرار گرفته است<ref>ثبوتی، هوشنگ</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معماری سلطانیه در گذرگه </ins>هنر'''''. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1380، پازینه، میربها، سید عزیز. '''''تاریخ سلطانیه'''''. قم: بینا، بیتا. </ref></ins>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2. مخلصي، محمدعلي. '''''جغرافياي تاريخي سلطانيه'''''. بيجا، بينا، بيتا، ص 7-6.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز نگاه کنید به </ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3. ثبوتي، هوشنگ. '''''بررسي آثار تاريخي سلطانيه'''''. زنجان: 1370، بينا، ص 117-115.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[باستان شناسی]] </ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زنده دل، حسن و دستياران</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">استان زنجان</del>'''''. تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1377، نشر ايرانگردان، </del>ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">80</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کیانی، محمدیوسف</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ هنر معماری ایران در دوره اسلامی</ins>'''''. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1374، سازمان تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت)، </ins>ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">72-71</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بناهاي آرامگاهي</del>'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران: 1378، پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامي، </del>ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">329</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مخلصی، محمدعلی. </ins>'''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جغرافیای تاریخی سلطانیه</ins>'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیجا، بینا، بیتا، </ins>ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7-6</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پوپ، آرتور</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معماري ايراني</del>'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمة رضا بصيري، تهران</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1363، انتشارات مير (گوتنبرگ)، ص118</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ثبوتی، هوشنگ</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بررسی آثار تاریخی سلطانیه</ins>'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زنجان</ins>: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1370، بینا، ص 117-115</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>7. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براي آگاهي بيشتر</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ثبوتي، </del>هوشنگ. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معماري سلطانيه </del>در گذرگه هنر'''''. تهران: 1380، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پازينه، ميربها، سيد عزيز</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاريخ سلطانيه</del>'''''. قم: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بينا، بيتا</del>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4. زنده دل، حسن و دستیاران. '''''استان زنجان'''''. تهران: 1377، نشر ایرانگردان، ص 80.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5. '''''بناهای آرامگاهی'''''. تهران: 1378، پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی، ص 329.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6. پوپ، آرتور. '''''معماری ایرانی'''''. ترجمه رضا بصیری، تهران: 1363، انتشارات میر (گوتنبرگ)، ص118.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>7. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برای آگاهی بیشتر</ins>: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ثبوتی، </ins>هوشنگ. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معماری سلطانیه </ins>در گذرگه هنر'''''. تهران: 1380، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پازینه، میربها، سید عزیز</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ سلطانیه</ins>'''''. قم: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بینا، بیتا</ins>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اکبر فلاحی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اکبر فلاحی</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>----[1]. Arthur upham, Pope</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>----[1]. Arthur upham, Pope</div></td></tr>
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%AF%D9%86%D8%A8%D8%AF_%D8%B3%D9%84%D8%B7%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%87&diff=847&oldid=prev
Samei: صفحهای تازه حاوی «'''گنبد سلطانيه،''' يا مقبرة سلطان محمد خدابنده اولجايتو در جنوب غربي ارگ سلطنتي شهر سلطانيه. اين بنا به دستور اولجايتو به مدت 9 سال (704-712ه.ق / ؟ م)<sup>1</sup> با الهامگيري از مقبره غازانخان (شنب غازاني تبريز) و مقبرة سلطان سنجر در مرو و با استفاد...» ایجاد کرد
2024-08-13T19:35:35Z
<p>صفحهای تازه حاوی «'''گنبد سلطانيه،''' يا مقبرة سلطان محمد خدابنده اولجايتو در جنوب غربي ارگ سلطنتي شهر سلطانيه. اين بنا به دستور اولجايتو به مدت 9 سال (704-712ه.ق / ؟ م)<sup>1</sup> با الهامگيري از مقبره غازانخان (شنب غازاني تبريز) و مقبرة سلطان سنجر در مرو و با استفاد...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''گنبد سلطانيه،''' يا مقبرة سلطان محمد خدابنده اولجايتو در جنوب غربي ارگ سلطنتي شهر سلطانيه.<br />
<br />
اين بنا به دستور اولجايتو به مدت 9 سال (704-712ه.ق / ؟ م)<sup>1</sup> با الهامگيري از مقبره غازانخان (شنب غازاني تبريز) و مقبرة سلطان سنجر در مرو و با استفاده از ماهرترين هنرمندان و معماران عصر و با معماري تاجالدين عليشاه- وزير اولجايتو- ساخته شد.<sup>2</sup> دربارة عملكرد اين گنبد دو نظريه ارائه گرديده است؛ 1- نظرية مورخان و جغرافيدانان متقدم كه آن را آرامگاه سلطان اولجايتو دانستهاند، 2- نظرية اختصاص يافتن بنا از سوي اولجايتو به آرامگاه امامان شيعه با استناد به تزئيناتي كه نام امام علي(ع) درآنها ديده ميشود، كه به دليل ممنوعيت نبش قبر در اسلام تصميم اولجايتو به انجام نرسيد<sup>3</sup> چنانكه پژوهشهاي باستانشناسي نيز اختصاص بنا به قبور امامان شيعه را مردود دانسته است. <br />
<br />
اين بنا، هشتضلع، 5/48 متر ارتفاع، 8 ايوانه با 60/25 متر قطر گنبد و 150 اتاق از ملاط (گچ و اندكي آهك با آجر ساخته شده است.<sup>4</sup> عمدهترين عنصرهاي تزئيناتي آن عبارت است از: تزئينات آجري، سنگي، چوبي، گچبري و نقاشي با كاشيكاري و آجرنگاري زيبا.<sup>5</sup> تزئينات اين بناي عظيم از هماهنگي درخشش و توازن با شكوهي برخوردار است. اين بنا در زمان خود مرتفعترين بناي جهان بوده است و هماكنون بزرگترين بناي ايران و پس از كليساي كاندرال سانتاماريا يا دلفيوره ـ كليساي اعظم مريم مقدس ـ در فلورانس و مسجد اياصوفياي استانبول سومين بناي عظيم تاريخي در جهان است. پروفسور پوپ[1] معتقد است كه اين بنا در معماري تاج محل تأثير بخشيده است.<sup>6</sup><br />
<br />
برخي ديگر دو جداره بودن گنبد را تا آن زمان بيسابقه دانستهاند كه ؟ گنبد كليساي مريم مقدس صد سال پس از گنبد سلطانيه و به تقليد از آن طراحي و اجراء شده است. شهرت اين گنبد در ادوار مختلف به قدري عالمگير شده است كه مورخان و سياحان خارجي بسياري مثل كلاويخو، پيترودلاواله، شاردن، ديولافوا، و دهها تن ديگر از جهانگردان را به ديدن اين بناي با شكوه به سلطانيه كشانده است كه در آثار خود از آن توصيفهاي بسيار آوردهاند. اين بنا سالها است كه در دست مرمت و در پرتو پژوهشهاي باستانشناسي قرار گرفته است. <br />
<br />
<br />
'''مآخذ:'''<br />
<br />
1. كياني، محمديوسف. '''''تاريخ هنر معماري ايران در دورة اسلامي'''''. تهران: 1374، سازمان تدوين كتب علوم انساني دانشگاهها (سمت)، ص 72-71.<br />
<br />
2. مخلصي، محمدعلي. '''''جغرافياي تاريخي سلطانيه'''''. بيجا، بينا، بيتا، ص 7-6.<br />
<br />
3. ثبوتي، هوشنگ. '''''بررسي آثار تاريخي سلطانيه'''''. زنجان: 1370، بينا، ص 117-115.<br />
<br />
4. زنده دل، حسن و دستياران. '''''استان زنجان'''''. تهران: 1377، نشر ايرانگردان، ص 80.<br />
<br />
5. '''''بناهاي آرامگاهي'''''. تهران: 1378، پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامي، ص 329.<br />
<br />
6. پوپ، آرتور. '''''معماري ايراني'''''. ترجمة رضا بصيري، تهران: 1363، انتشارات مير (گوتنبرگ)، ص118.<br />
<br />
7. براي آگاهي بيشتر: ثبوتي، هوشنگ. '''''معماري سلطانيه در گذرگه هنر'''''. تهران: 1380، پازينه، ميربها، سيد عزيز. '''''تاريخ سلطانيه'''''. قم: بينا، بيتا. <br />
<br />
اکبر فلاحی<br />
<br />
----[1]. Arthur upham, Pope</div>
Samei