https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%AF%D9%86%D8%AF%DB%8C_%D8%B4%D8%A7%D9%BE%D9%88%D8%B1 2026-06-16T14:03:46Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%AF%D9%86%D8%AF%DB%8C_%D8%B4%D8%A7%D9%BE%D9%88%D8%B1&diff=5639&oldid=prev 2025-05-03T19:06:27Z

<p><span class="autocomment">مآخذ</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۰۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''گندی‌شاپور،''' نام شهر و دانشگاه و بیمارستانی تاریخی میان شوشتر و دزفول از زمان [[ساسانیان]]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;. گندی‌شاپور که در منابع مختلف، وندیوشاپور، شاپورگرد، گنده‌شاپور (لشکرگاه سپاه شاپور)&lt;ref&gt;فردوسی، ابوالقاسم'''''. شاهنامه'''''. تهران: بروخیم، 1345، ج7، ص2062.&lt;/ref&gt; و معرب آن جندی‌شاپور نامیده شده به قولی «کرسی خوزستان»&lt;ref&gt;لسترنج، گی. '''''جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان، تهران: علمی و فرهنگی، 1363، ص256.&lt;/ref&gt; و به تعبیر بازرگانان مسیحی بیت‌لپت [Beitlapat]نامیده می‌شد&lt;ref&gt;پیگولوسکایا. '''''شهرهای ایران در روزگار پارتیان و ساسانیان'''''. ترجمه عنایت‌الله رضا، تهران: علمی و فرهنگی، 1367، ص444.&lt;/ref&gt; که بر شالوده شهر باستانی نیلاب (نیلاوه / نیلاط) قرار گرفته است. [[شاپور|شاپوراول]]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; [[ساسانیان|ساسانی]] (240- 271م) پس از شکست اسیران رومی در جنگ با والرین[Valerienus]، از آنان در بنای پل‌های شوشتر و طراحی و بنای شهر شطرنجی گندی‌شاپور استفاده کرد&lt;ref&gt;'''''[مجمل‌التواریخ و القصص].''''' تصحیح محمدتقی ملک‌الشعراء بهار، تهران: رمضانی، 1318، ص167.&lt;/ref&gt;. این شهر و مرکز آموزش عالی که از مؤسسات شکوهمند علمی در رشته‌های پزشکی، فلسفه، ریاضیات و نجوم و ... برخوردار بود&lt;ref&gt;تکمیل‌همایون، ناصر'''''. نظام و نهادهای آموزشی در ایران باستان'''''. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1382، ص159- 163.&lt;/ref&gt; در زمان شاپور دوم&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; توسعه یافت و در زمان [[خسرو انوشیروان]]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; به اعتلای علمی و فرهنگی رسید&lt;ref&gt;shapur shahbazi, A. and Richter Lutz "Gonde šāpor" in Encyclopaedia Iranica, Newyork Columbia university , 1999, p. 131-135&lt;/ref&gt; و در نهادهای علمی دوران اسلامی به ویژه بنای بیمارستانات (مارستان‌ها)، بیت‌الحکمه بغداد مدرسه‌ها و تکوین فکری ـ فرهنگی مسلمانان و در قرون وسطی در نهادهای علمی اروپا تأثیر چشمگیر داشت&lt;ref&gt;تکمیل‌همایون، ناصر. '''''دانشگاه گندی‌شاپور.''''' (مجموعه از ایران چه می‌دانم؟/60)، تهران: دفتر پژوهش‌‌های فرهنگی، 1384.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''گندی‌شاپور،''' نام شهر و دانشگاه و بیمارستانی تاریخی میان شوشتر و دزفول از زمان [[ساسانیان]]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;. گندی‌شاپور که در منابع مختلف، وندیوشاپور، شاپورگرد، گنده‌شاپور (لشکرگاه سپاه شاپور)&lt;ref&gt;فردوسی، ابوالقاسم'''''. شاهنامه'''''. تهران: بروخیم، 1345، ج7، ص2062.&lt;/ref&gt; و معرب آن جندی‌شاپور نامیده شده به قولی «کرسی خوزستان»&lt;ref&gt;لسترنج، گی. '''''جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان، تهران: علمی و فرهنگی، 1363، ص256.&lt;/ref&gt; و به تعبیر بازرگانان مسیحی بیت‌لپت [Beitlapat]نامیده می‌شد&lt;ref&gt;پیگولوسکایا. '''''شهرهای ایران در روزگار پارتیان و ساسانیان'''''. ترجمه عنایت‌الله رضا، تهران: علمی و فرهنگی، 1367، ص444.&lt;/ref&gt; که بر شالوده شهر باستانی نیلاب (نیلاوه / نیلاط) قرار گرفته است. [[شاپور|شاپوراول]]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; [[ساسانیان|ساسانی]] (240- 271م) پس از شکست اسیران رومی در جنگ با والرین[Valerienus]، از آنان در بنای پل‌های شوشتر و طراحی و بنای شهر شطرنجی گندی‌شاپور استفاده کرد&lt;ref&gt;'''''[مجمل‌التواریخ و القصص].''''' تصحیح محمدتقی ملک‌الشعراء بهار، تهران: رمضانی، 1318، ص167.&lt;/ref&gt;. این شهر و مرکز آموزش عالی که از مؤسسات شکوهمند علمی در رشته‌های پزشکی، فلسفه، ریاضیات و نجوم و ... برخوردار بود&lt;ref&gt;تکمیل‌همایون، ناصر'''''. نظام و نهادهای آموزشی در ایران باستان'''''. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1382، ص159- 163.&lt;/ref&gt; در زمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>شاپور<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>دوم&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; توسعه یافت و در زمان [[خسرو انوشیروان]]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; به اعتلای علمی و فرهنگی رسید&lt;ref&gt;shapur shahbazi, A. and Richter Lutz "Gonde šāpor" in Encyclopaedia Iranica, Newyork Columbia university , 1999, p. 131-135&lt;/ref&gt; و در نهادهای علمی دوران اسلامی به ویژه بنای بیمارستانات (مارستان‌ها)، بیت‌الحکمه بغداد مدرسه‌ها و تکوین فکری ـ فرهنگی مسلمانان و در قرون وسطی در نهادهای علمی اروپا تأثیر چشمگیر داشت&lt;ref&gt;تکمیل‌همایون، ناصر. '''''دانشگاه گندی‌شاپور.''''' (مجموعه از ایران چه می‌دانم؟/60)، تهران: دفتر پژوهش‌‌های فرهنگی، 1384.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گندی‌شاپور بزرگ‌ترین مرکز فکری آن دوران بود که افکار یونانی، یهودی، مسیحی، سریانی، هندی و ایرانی را در تبادل و تعاملی با یکدیگر قرار می‌داد. گویا بزرگمهر بختگان (برزویه طبیب/ بوذرجمهر) در رأس هیئتی از پزشکان این مرکز به هند رفت&lt;ref&gt;شهروینی، مهربان. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دانشگاه گندی‌شاپور در گهواره تاریخ.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران: پورشاد، 1381، ص134.&lt;/ref&gt; و طبیبان مشهوری چون سرجیس رأس العینی سریانی، [3]جبرائیل درسبتد (حکیم‌باشی پادشاه)،&lt;ref&gt;نجم‌آبادی، محمود. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ طب در ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: دانشگاه تهران، 1341، ج1، ص443.&lt;/ref&gt; استفان ادسی، [Stehfan d´E desse ] تریبونوس[Tribunus] در گندی‌شاپور بودند&lt;ref&gt;ممتحن، حسینعلی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;سرگذشت جندی‌شاپور&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. اهواز: دانشگاه جندی‌شاپور، 1350، ص37.&lt;/ref&gt;. فزون بر نسطوریان ادسا (498م)، گویا هفت تن فیلسوف نو افلاطونی (529م) رانده شده یونانی در آن‌جا تدریس می‌کردند&lt;ref&gt;سارتون، جورج. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ علم&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه احمد آرام، تهران: امیرکبیر، 1357، ص430.&lt;/ref&gt; و بسیاری از خاندان‌های پزشک دربار عباسیان در بغداد مانند بخت؟، ماسویه، حنین و... منتسب به این مرکز علمی بودند&lt;ref&gt;محمدی، محمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;فرهنگ ایرانی پیش از اسلام و آثار آن در تمدن اسلامی و ادبیات عربی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: دانشگاه تهران: 1356، ص246.&lt;/ref&gt;. در میان خرابه‌های کنونی گندی‌شاپور (شاه‌آباد) آرامگاه شاه ابوالقاسم (شابولقاسم)&lt;ref&gt;اقتداری، احمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;آثار و بناهای تاریخی خوزستان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: اشاره، 1375، بخش اول، ص343.&lt;/ref&gt;را به یعقوب لیث صفار انتساب داده‌اند. دانشگاه اهواز پیش از تغییر نام به «شهید چمران» به اعتبار تاریخی گندی‌شاپور، دانشگاه «جندی‌شاپور» نامیده می‌‌شد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گندی‌شاپور بزرگ‌ترین مرکز فکری آن دوران بود که افکار یونانی، یهودی، مسیحی، سریانی، هندی و ایرانی را در تبادل و تعاملی با یکدیگر قرار می‌داد. گویا بزرگمهر بختگان (برزویه طبیب/ بوذرجمهر) در رأس هیئتی از پزشکان این مرکز به هند رفت&lt;ref&gt;شهروینی، مهربان. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دانشگاه گندی‌شاپور در گهواره تاریخ.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران: پورشاد، 1381، ص134.&lt;/ref&gt; و طبیبان مشهوری چون سرجیس رأس العینی سریانی، [3]جبرائیل درسبتد (حکیم‌باشی پادشاه)،&lt;ref&gt;نجم‌آبادی، محمود. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ طب در ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: دانشگاه تهران، 1341، ج1، ص443.&lt;/ref&gt; استفان ادسی، [Stehfan d´E desse ] تریبونوس[Tribunus] در گندی‌شاپور بودند&lt;ref&gt;ممتحن، حسینعلی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;سرگذشت جندی‌شاپور&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. اهواز: دانشگاه جندی‌شاپور، 1350، ص37.&lt;/ref&gt;. فزون بر نسطوریان ادسا (498م)، گویا هفت تن فیلسوف نو افلاطونی (529م) رانده شده یونانی در آن‌جا تدریس می‌کردند&lt;ref&gt;سارتون، جورج. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ علم&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه احمد آرام، تهران: امیرکبیر، 1357، ص430.&lt;/ref&gt; و بسیاری از خاندان‌های پزشک دربار عباسیان در بغداد مانند بخت؟، ماسویه، حنین و... منتسب به این مرکز علمی بودند&lt;ref&gt;محمدی، محمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;فرهنگ ایرانی پیش از اسلام و آثار آن در تمدن اسلامی و ادبیات عربی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: دانشگاه تهران: 1356، ص246.&lt;/ref&gt;. در میان خرابه‌های کنونی گندی‌شاپور (شاه‌آباد) آرامگاه شاه ابوالقاسم (شابولقاسم)&lt;ref&gt;اقتداری، احمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;آثار و بناهای تاریخی خوزستان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: اشاره، 1375، بخش اول، ص343.&lt;/ref&gt;را به یعقوب لیث صفار انتساب داده‌اند. دانشگاه اهواز پیش از تغییر نام به «شهید چمران» به اعتبار تاریخی گندی‌شاپور، دانشگاه «جندی‌شاپور» نامیده می‌‌شد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نیز نگاه کنید به</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </ins>نیز نگاه کنید به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[ساسانیان]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[شاپور]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[خسرو انوشیروان]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1. فردوسی، ابوالقاسم'''''. شاهنامه'''''. تهران: بروخیم، 1345، ج7، ص2062.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references </ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2. لسترنج، گی. '''''جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان، تهران: علمی و فرهنگی، 1363، ص256.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3. پیگولوسکایا. '''''شهرهای ایران در روزگار پارتیان و ساسانیان'''''. ترجمه عنایت‌الله رضا، تهران: علمی و فرهنگی، 1367، ص444.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4. '''''[مجمل‌التواریخ و القصص].''''' تصحیح محمدتقی ملک‌الشعراء بهار، تهران: رمضانی، 1318، ص167.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5. تکمیل‌همایون، ناصر'''''. نظام و نهادهای آموزشی در ایران باستان'''''. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1382، ص159- 163.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6.    shapur shahbazi, A. and Richter Lutz "Gonde šāpor" in Encyclopaedia Iranica, Newyork Columbia university , 1999, p. 131-135.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7.  برای آگاهی بیشتر ← تکمیل‌همایون، ناصر. '''''دانشگاه گندی‌شاپور.''''' (مجموعه از ایران چه می‌دانم؟</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">60)، تهران: دفتر پژوهش‌‌های فرهنگی، 1384.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8.  شهروینی، مهربان. '''''دانشگاه گندی‌شاپور در گهواره تاریخ.''''' تهران: پورشاد، 1381، ص134.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">9.  نجم‌آبادی، محمود. '''''تاریخ طب در ایران'''''. تهران: دانشگاه تهران، 1341، ج1، ص443.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">10.  </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">11.  سارتون، جورج. '''''تاریخ علم'''''. ترجمه احمد آرام، تهران: امیرکبیر، 1357، ص430.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">12.  محمدی، محمد. '''''فرهنگ ایرانی پیش از اسلام و آثار آن در تمدن اسلامی و ادبیات عربی'''''. تهران: دانشگاه تهران: 1356، ص246.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">13.  اقتداری، احمد. '''''آثار و بناهای تاریخی خوزستان'''''. تهران: اشاره، 1375، بخش اول، ص343.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ناصر تکمیل همایون</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ناصر تکمیل همایون</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">----</del>[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. Beitlapat </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[رده:تاریخ</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رده:تاریخ و باستان شناسی</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[2</del>]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. Valerienus </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3]. Sergius de the daripolis </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4</del>]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.  </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[5</del>]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%AF%D9%86%D8%AF%DB%8C_%D8%B4%D8%A7%D9%BE%D9%88%D8%B1&diff=5638&oldid=prev 2025-05-03T19:04:34Z

<p></p> <a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%AF%D9%86%D8%AF%DB%8C_%D8%B4%D8%A7%D9%BE%D9%88%D8%B1&amp;diff=5638&amp;oldid=848">نمایش تغییرات</a>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%DA%AF%D9%86%D8%AF%DB%8C_%D8%B4%D8%A7%D9%BE%D9%88%D8%B1&diff=848&oldid=prev 2024-08-13T19:37:03Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;گندي‌شاپور،&#039;&#039;&#039; نام شهر و دانشگاه و بيمارستاني تاريخي ميان شوشتر و دزفول از زمان ساسانيان&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;. گندي‌شاپور كه در منابع مختلف، ونديوشاپور، شاپورگرد، گنده‌شاپور (لشكرگاه سپاه شاپور)&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; و معرب آن جندي‌شاپور ناميده شده به قولي «كرسي خوزس...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;گندي‌شاپور،&#039;&#039;&#039; نام شهر و دانشگاه و بيمارستاني تاريخي ميان شوشتر و دزفول از زمان ساسانيان&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;. گندي‌شاپور كه در منابع مختلف، ونديوشاپور، شاپورگرد، گنده‌شاپور (لشكرگاه سپاه شاپور)&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; و معرب آن جندي‌شاپور ناميده شده به قولي «كرسي خوزستان»&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; و به تعبير بازرگانان مسيحي بيت‌لپت [1]ناميده مي‌شد&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; كه بر شالودة شهر باستاني نيلاب (نيلاوه / نيلاط) قرار گرفته است. شاپوراول&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; ساساني (240- 271م) پس از شكست اسيران رومي در جنگ با والرين[2]، از آنان در بناي پل‌هاي شوشتر و طراحي و بناي شهر شطرنجي گندي‌شاپور استفاده كرد.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; اين شهر و مركز آموزش عالي كه از مؤسسات شكوهمند علمي در رشته‌هاي پزشكي، فلسفه، رياضيات و نجوم و ... برخوردار بود&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; در زمان شاپور دوم&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; توسعه يافت و در زمان خسرو انوشيروان&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; به اعتلاي علمي و فرهنگي رسيد&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; و در نهادهاي علمي دوران اسلامي به ويژه بناي بيمارستانات (مارستان‌ها)، بيت‌الحكمه بغداد مدرسه‌ها و تكوين فكري ـ فرهنگي مسلمانان و در قرون وسطي در نهادهاي علمي اروپا تأثير چشمگير داشت.&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt;<br /> <br /> <br /> گندي‌شاپور بزرگ‌ترين مركز فكري آن دوران بود كه افكار يوناني، يهودي، مسيحي، سرياني، هندي و ايراني را در تبادل و تعاملي با يكديگر قرار مي‌داد. گويا بزرگمهر بختگان (برزويه طبيب/ بوذرجمهر) در رأس هيئتي از پزشكان اين مركز به هند رفت&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; و طبيبان مشهوري چون سرجيس رأس العيني سرياني، [3]جبرائيل درسبتد (حكيم‌باشي پادشاه)،&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt; استفان ادسي، [4] تريبونوس[5] در گندي‌شاپور بودند.&lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt; فزون بر نسطوريان ادسا (498م)، گويا هفت تن فيلسوف نو افلاطوني (529م) رانده شدة يوناني در آن‌جا تدريس مي‌كردند&lt;sup&gt;11&lt;/sup&gt; و بسياري از خاندان‌هاي پزشك دربار عباسيان در بغداد مانند بخت؟، ماسويه، حنين و... منتسب به اين مركز علمي بودند.&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt; در ميان خرابه‌هاي كنوني گندي‌شاپور (شاه‌آباد) آرامگاه شاه ابوالقاسم (شابولقاسم)&lt;sup&gt;13&lt;/sup&gt; را به يعقوب ليث صفار انتساب داده‌اند. دانشگاه اهواز پيش از تغيير نام به «شهيد چمران» به اعتبار تاريخي گندي‌شاپور، دانشگاه «جندي‌شاپور» ناميده مي‌‌شد.<br /> <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> 1. فردوسي، ابوالقاسم&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. شاهنامه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: بروخيم، 1345، ج7، ص2062.<br /> <br /> 2. لسترنج، گي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;جغرافياي تاريخي سرزمين‌هاي خلافت شرقي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة محمود عرفان، تهران: علمي و فرهنگي، 1363، ص256.<br /> <br /> 3. پيگولوسكايا. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;شهرهاي ايران در روزگار پارتيان و ساسانيان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة عنايت‌الله رضا، تهران: علمي و فرهنگي، 1367، ص444.<br /> <br /> 4. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;[مجمل‌التواريخ و القصص].&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تصحيح محمدتقي ملك‌الشعراء بهار، تهران: رمضاني، 1318، ص167.<br /> <br /> 5. تكميل‌همايون، ناصر&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. نظام و نهادهاي آموزشي در ايران باستان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي، 1382، ص159- 163.<br /> <br /> 6.    shapur shahbazi, A. and Richter Lutz &quot;Gonde šāpor&quot; in Encyclopaedia Iranica, Newyork Columbia university , 1999, p. 131-135.<br /> <br /> 7.  براي آگاهي بيشتر ← تكميل‌همايون، ناصر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دانشگاه گندي‌شاپور.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; (مجموعه از ايران چه مي‌دانم؟/60)، تهران: دفتر پژوهش‌‌هاي فرهنگي، 1384.<br /> <br /> 8.  شهرويني، مهربان. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دانشگاه گندي‌شاپور در گهوارة تاريخ.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران: پورشاد، 1381، ص134.<br /> <br /> 9.  نجم‌آبادي، محمود. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ طب در ايران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: دانشگاه تهران، 1341، ج1، ص443.<br /> <br /> 10.  ممتحن، حسينعلي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;سرگذشت جندي‌شاپور&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. اهواز: دانشگاه جندي‌شاپور، 1350، ص37.<br /> <br /> 11.  سارتون، جورج. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ علم&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة احمد آرام، تهران: اميركبير، 1357، ص430.<br /> <br /> 12.  محمدي، محمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;فرهنگ ايراني پيش از اسلام و آثار آن در تمدن اسلامي و ادبيات عربي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: دانشگاه تهران: 1356، ص246.<br /> <br /> 13.  اقتداري، احمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;آثار و بناهاي تاريخي خوزستان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: اشاره، 1375، بخش اول، ص343.<br /> <br /> <br /> ناصر تکمیل همایون<br /> ----[1]. Beitlapat <br /> <br /> [2]. Valerienus <br /> <br /> [3]. Sergius de the daripolis <br /> <br /> [4]. Stehfan d´E desse  <br /> <br /> [5]. Tribunus</div>

Samei