https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%DB%8C%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86یهودیان - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-20T23:29:10Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%DB%8C%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=7262&oldid=prevSamei در ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۴۰2025-05-08T18:40:22Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۴۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''یهودیان'''، از اقوام کهن ایرانی ساکن در بخشهای غربی و مرکزی [[ایران]].</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''یهودیان'''، از اقوام کهن ایرانی ساکن در بخشهای غربی و مرکزی [[ایران]].</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تاریخ مسکنگزینی قوم یهود در ایران به حدود 3 هزار سال پیش و هنگام مهاجرت اجباری آنان از فلسطین به آشور، بابل و بخشهای غربی و مرکزی ایران در طی چند دوره متوالی باز میگردد<ref>مصطفوی، آتوسا، مصطفوی، علیاصغر.(1369). ایرانیان یهودی. تهران: بامداد، ص 23-27.</ref>. بسیاری از این یهودیان پس از فرمان کوروش درباره آزادی یهودیان و ادامه فرمان تا زمان پادشاهی [[داریوش]] اول و اردشیر دوم به سرزمین اصلی خود بازگشتند. لیکن بخش بزرگی از آنان همچنان در سرزمینهای ایران باقی ماندند و به تابعیت حکومت ایران در آمدند<ref>رهبر، پرویز(1325). تاریخ یهود. تهران: چاپخانه سپهر، ص 14-22.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تاریخ مسکنگزینی قوم یهود در ایران به حدود 3 هزار سال پیش و هنگام مهاجرت اجباری آنان از فلسطین به آشور، بابل و بخشهای غربی و مرکزی ایران در طی چند دوره متوالی باز میگردد<ref>مصطفوی، آتوسا، مصطفوی، علیاصغر.(1369). ایرانیان یهودی. تهران: بامداد، ص 23-27.</ref>. بسیاری از این یهودیان پس از فرمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کورش|</ins>کوروش<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>درباره آزادی یهودیان و ادامه فرمان تا زمان پادشاهی [[داریوش]] اول و اردشیر دوم به سرزمین اصلی خود بازگشتند. لیکن بخش بزرگی از آنان همچنان در سرزمینهای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور ایران|</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>باقی ماندند و به تابعیت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور ایران|</ins>حکومت ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در آمدند<ref>رهبر، پرویز(1325). تاریخ یهود. تهران: چاپخانه سپهر، ص 14-22.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در هنگام ورود اسلام به ایران عمدهترین مراکز جمعیت یهودی در بابل (عراق)، در شهرهایی چون سورا و تیسفون و پس از آن در دیگر شهرهای ایران همچون حلوان، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همدان، </del>نهاوند، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جندیشاپور، </del>اهواز، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شوش، </del>تستر و مناطقی از خراسان و... بود<ref name=":0">Roth, J.(1989). ''The History of Jewish People''. New York, P. 57-63 , 157</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در هنگام ورود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اسلام<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور </ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|ایران]] </ins>عمدهترین مراکز جمعیت یهودی در بابل (عراق)، در شهرهایی چون سورا و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تیسفون<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و پس از آن در دیگر شهرهای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور </ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|ایران]] </ins>همچون حلوان، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[همدان]]، </ins>نهاوند، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[گندی شاپور|جندیشاپور]]، [[اهواز|</ins>اهواز،<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] [[شوش]]، </ins>تستر و مناطقی از خراسان و... بود<ref name=":0">Roth, J.(1989). ''The History of Jewish People''. New York, P. 57-63 , 157</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از ورود اسلام به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران، </del>یهودیان نیز موظف بودند همانند سایر اهل ذمه خراج و جزیه بپردازند و در عوض در اجرای شعائر دینی خود، انتخاب شغل و محل زندگی و مهاجرت آزاد بودند و در حمایت حکومت اسلامی قرار داشتند. البته وضع قوانینی چون عدم اجازه ساخت کنیسه جدید، حمل نکردن سلاح و اجبار در پوشیدن پوشاک خاص با علامتهای ویژه و... زندگی را در دورههایی برای یهودیان دشوار کرده بود. اما به طور کلی نسبت به یهودیان حکومت بیزانس در وضعیت بهتری بودند<ref name=":0" />.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از ورود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اسلام<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور ایران|ایران]]، </ins>یهودیان نیز موظف بودند همانند سایر اهل ذمه خراج و جزیه بپردازند و در عوض در اجرای شعائر دینی خود، انتخاب شغل و محل زندگی و مهاجرت آزاد بودند و در حمایت حکومت اسلامی قرار داشتند. البته وضع قوانینی چون عدم اجازه ساخت کنیسه جدید، حمل نکردن سلاح و اجبار در پوشیدن پوشاک خاص با علامتهای ویژه و... زندگی را در دورههایی برای یهودیان دشوار کرده بود. اما به طور کلی نسبت به یهودیان حکومت بیزانس در وضعیت بهتری بودند<ref name=":0" />.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به جز دوران حکومتهای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایلخانان، </del>صفویه و قاجار که از دشوارترین و پرآزارترین دورانهای تاریخ حیات جامعه یهود [[ایران]] به شمار میرود، دیگر حکومتهای اسلامی ایران با دادن امنیت و آزادی نسبی به رشد حیات فرهنگی و اجتماعی یهودیان ایران کمک کردند<ref name=":1">لوی، حبیب(1339). تاریخ یهود ایران. تهران: بروخیم، جلد 3،ص. 80-85؛ جلد3، ص.104- 108؛ جلد3، ص.403-408؛ جلد 2، ص.392-394. </ref>. رهبری علمی و معنوی جامعه یهود را رؤسایی به نام گائون یا غائون (عالیجناب) بر عهده داشتند و نزد مردم از احترام فراوانی برخوردار بودند. گائونها رؤسای مدارس دینی یهود نیز بودند<ref>Roth, J.(1989). ''The History of Jewish People''. New York, P. 151-152</ref>. در [[ایلخانان|دوره ایلخانان]] رهبری دینی و فرهنگی یهودیان از بغداد به اصفهان منتقل شد. در رأس جامعه یهودی اصفهان «ناسی» قرار داشت که ربیها، ملاها و دیّانها او را در اداره امور این جامعه یاری میکردند<ref>Fischel, W. J.(1982). «The Jews in Mediaeval Inan From the 16<sup>th</sup> to the 18<sup>th</sup> Centuries…», ''Irano – Judica'' ed. Sh. Shaked, Jerusalem, P. 289-290; 286-287</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به جز دوران حکومتهای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ایلخانان]]، [[صفویان|</ins>صفویه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قاجاریه|</ins>قاجار<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>که از دشوارترین و پرآزارترین دورانهای تاریخ حیات جامعه یهود [[ایران]] به شمار میرود، دیگر حکومتهای اسلامی ایران با دادن امنیت و آزادی نسبی به رشد حیات فرهنگی و اجتماعی یهودیان ایران کمک کردند<ref name=":1">لوی، حبیب(1339). تاریخ یهود ایران. تهران: بروخیم، جلد 3،ص. 80-85؛ جلد3، ص.104- 108؛ جلد3، ص.403-408؛ جلد 2، ص.392-394. </ref>. رهبری علمی و معنوی جامعه یهود را رؤسایی به نام گائون یا غائون (عالیجناب) بر عهده داشتند و نزد مردم از احترام فراوانی برخوردار بودند. گائونها رؤسای مدارس دینی یهود نیز بودند<ref>Roth, J.(1989). ''The History of Jewish People''. New York, P. 151-152</ref>. در [[ایلخانان|دوره ایلخانان]] رهبری دینی و فرهنگی یهودیان از بغداد به اصفهان منتقل شد. در رأس جامعه یهودی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اصفهان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>«ناسی» قرار داشت که ربیها، ملاها و دیّانها او را در اداره امور این جامعه یاری میکردند<ref>Fischel, W. J.(1982). «The Jews in Mediaeval Inan From the 16<sup>th</sup> to the 18<sup>th</sup> Centuries…», ''Irano – Judica'' ed. Sh. Shaked, Jerusalem, P. 289-290; 286-287</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در زمینه اقتصادی، لزوم پرداخت خراج سنگین ـ که از درآمد حاصل از کشت زمین گرفته میشد ـ همراه با جزیه، به تدریج یهودیان ساکن در روستاها را واداشت تا زمینهای خود را بفروشند و راهی شهرها شوند. این روال تا دوران جدید هم ادامه داشته است و همین عاملی برای اشتغال یهودیان در امر معاملات و تجارت، وام دادن پول (گاه حتی به حکومت اسلامی) و روی آوردن به برخی حرف شهرنشین مانند نساجی، رنگرزی، زرگری و جواهرفروشی و طبابت و... گردید<ref>''Encyclopedia Judaica'', Jerusalem, 1971, VIII/659-660, XIII/310</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در زمینه اقتصادی، لزوم پرداخت خراج سنگین ـ که از درآمد حاصل از کشت زمین گرفته میشد ـ همراه با جزیه، به تدریج یهودیان ساکن در روستاها را واداشت تا زمینهای خود را بفروشند و راهی شهرها شوند. این روال تا دوران جدید هم ادامه داشته است و همین عاملی برای اشتغال یهودیان در امر معاملات و تجارت، وام دادن پول (گاه حتی به حکومت اسلامی) و روی آوردن به برخی حرف شهرنشین مانند نساجی، رنگرزی، زرگری و جواهرفروشی و طبابت و... گردید<ref>''Encyclopedia Judaica'', Jerusalem, 1971, VIII/659-660, XIII/310</ref>.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l28">خط ۲۸:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۸:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تلخیصکننده: معصومه ابراهیمی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تلخیصکننده: معصومه ابراهیمی</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:جامعه و نظام اجتماعی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:مردم شناسی]]</ins></div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%DB%8C%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=6063&oldid=prevSamei در ۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۰2025-05-05T08:30:10Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''یهودیان'''، از اقوام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كهن </del>ایرانی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساكن </del>در بخشهای غربی و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مركزی </del>ایران.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''یهودیان'''، از اقوام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کهن </ins>ایرانی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساکن </ins>در بخشهای غربی و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرکزی [[</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تاریخ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مسكنگزینی </del>قوم یهود در ایران به حدود 3 هزار سال پیش و هنگام مهاجرت اجباری آنان از فلسطین به آشور، بابل و بخشهای غربی و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مركزی </del>ایران در طی چند دوره متوالی باز میگردد<ref>مصطفوی، آتوسا، مصطفوی، علیاصغر.(1369). ایرانیان یهودی. تهران: بامداد، ص 23-27.</ref>. بسیاری از این یهودیان پس از فرمان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوروش </del>درباره آزادی یهودیان و ادامه فرمان تا زمان پادشاهی داریوش اول و اردشیر دوم به سرزمین اصلی خود بازگشتند. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لیكن </del>بخش بزرگی از آنان همچنان در سرزمینهای ایران باقی ماندند و به تابعیت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حكومت </del>ایران در آمدند<ref>رهبر، پرویز(1325). تاریخ یهود. تهران: چاپخانه سپهر، ص 14-22.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تاریخ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مسکنگزینی </ins>قوم یهود در ایران به حدود 3 هزار سال پیش و هنگام مهاجرت اجباری آنان از فلسطین به آشور، بابل و بخشهای غربی و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرکزی </ins>ایران در طی چند دوره متوالی باز میگردد<ref>مصطفوی، آتوسا، مصطفوی، علیاصغر.(1369). ایرانیان یهودی. تهران: بامداد، ص 23-27.</ref>. بسیاری از این یهودیان پس از فرمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوروش </ins>درباره آزادی یهودیان و ادامه فرمان تا زمان پادشاهی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>داریوش<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>اول و اردشیر دوم به سرزمین اصلی خود بازگشتند. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لیکن </ins>بخش بزرگی از آنان همچنان در سرزمینهای ایران باقی ماندند و به تابعیت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکومت </ins>ایران در آمدند<ref>رهبر، پرویز(1325). تاریخ یهود. تهران: چاپخانه سپهر، ص 14-22.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در هنگام ورود اسلام به ایران عمدهترین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مراكز </del>جمعیت یهودی در بابل (عراق)، در شهرهایی چون سورا و تیسفون و پس از آن در دیگر شهرهای ایران همچون حلوان، همدان، نهاوند، جندیشاپور، اهواز، شوش، تستر و مناطقی از خراسان و... بود<ref name=":0">Roth, J.(1989). ''The History of Jewish People''. New York, P. 57-63 , 157</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در هنگام ورود اسلام به ایران عمدهترین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مراکز </ins>جمعیت یهودی در بابل (عراق)، در شهرهایی چون سورا و تیسفون و پس از آن در دیگر شهرهای ایران همچون حلوان، همدان، نهاوند، جندیشاپور، اهواز، شوش، تستر و مناطقی از خراسان و... بود<ref name=":0">Roth, J.(1989). ''The History of Jewish People''. New York, P. 57-63 , 157</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از ورود اسلام به ایران، یهودیان نیز موظف بودند همانند سایر اهل ذمه خراج و جزیه بپردازند و در عوض در اجرای شعائر دینی خود، انتخاب شغل و محل زندگی و مهاجرت آزاد بودند و در حمایت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حكومت </del>اسلامی قرار داشتند. البته وضع قوانینی چون عدم اجازه ساخت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كنیسه </del>جدید، حمل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نكردن </del>سلاح و اجبار در پوشیدن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پوشاك </del>خاص با علامتهای ویژه و... زندگی را در دورههایی برای یهودیان دشوار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرده </del>بود. اما به طور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلی </del>نسبت به یهودیان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حكومت </del>بیزانس در وضعیت بهتری بودند<ref name=":0" />.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از ورود اسلام به ایران، یهودیان نیز موظف بودند همانند سایر اهل ذمه خراج و جزیه بپردازند و در عوض در اجرای شعائر دینی خود، انتخاب شغل و محل زندگی و مهاجرت آزاد بودند و در حمایت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکومت </ins>اسلامی قرار داشتند. البته وضع قوانینی چون عدم اجازه ساخت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کنیسه </ins>جدید، حمل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نکردن </ins>سلاح و اجبار در پوشیدن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پوشاک </ins>خاص با علامتهای ویژه و... زندگی را در دورههایی برای یهودیان دشوار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرده </ins>بود. اما به طور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلی </ins>نسبت به یهودیان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکومت </ins>بیزانس در وضعیت بهتری بودند<ref name=":0" />.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به جز دوران <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حكومتهای </del>ایلخانان، صفویه و قاجار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>از دشوارترین و پرآزارترین دورانهای تاریخ حیات جامعه یهود ایران به شمار میرود، دیگر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حكومتهای </del>اسلامی ایران با دادن امنیت و آزادی نسبی به رشد حیات فرهنگی و اجتماعی یهودیان ایران <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كمك كردند</del><ref name=":1">لوی، حبیب(1339). تاریخ یهود ایران. تهران: بروخیم، جلد 3،ص. 80-85؛ جلد3، ص.104- 108؛ جلد3، ص.403-408؛ جلد 2، ص.392-394. </ref>. رهبری علمی و معنوی جامعه یهود را رؤسایی به نام گائون یا غائون (عالیجناب) بر عهده داشتند و نزد مردم از احترام فراوانی برخوردار بودند. گائونها رؤسای مدارس دینی یهود نیز بودند<ref>Roth, J.(1989). ''The History of Jewish People''. New York, P. 151-152</ref>. در دوره ایلخانان رهبری دینی و فرهنگی یهودیان از بغداد به اصفهان منتقل شد. در رأس جامعه یهودی اصفهان «ناسی» قرار داشت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>ربیها، ملاها و دیّانها او را در اداره امور این جامعه یاری <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میكردند</del><ref>Fischel, W. J.(1982). «The Jews in Mediaeval Inan From the 16<sup>th</sup> to the 18<sup>th</sup> Centuries…», ''Irano – Judica'' ed. Sh. Shaked, Jerusalem, P. 289-290; 286-287</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به جز دوران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکومتهای </ins>ایلخانان، صفویه و قاجار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>از دشوارترین و پرآزارترین دورانهای تاریخ حیات جامعه یهود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به شمار میرود، دیگر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکومتهای </ins>اسلامی ایران با دادن امنیت و آزادی نسبی به رشد حیات فرهنگی و اجتماعی یهودیان ایران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کمک کردند</ins><ref name=":1">لوی، حبیب(1339). تاریخ یهود ایران. تهران: بروخیم، جلد 3،ص. 80-85؛ جلد3، ص.104- 108؛ جلد3، ص.403-408؛ جلد 2، ص.392-394. </ref>. رهبری علمی و معنوی جامعه یهود را رؤسایی به نام گائون یا غائون (عالیجناب) بر عهده داشتند و نزد مردم از احترام فراوانی برخوردار بودند. گائونها رؤسای مدارس دینی یهود نیز بودند<ref>Roth, J.(1989). ''The History of Jewish People''. New York, P. 151-152</ref>. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ایلخانان|</ins>دوره ایلخانان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>رهبری دینی و فرهنگی یهودیان از بغداد به اصفهان منتقل شد. در رأس جامعه یهودی اصفهان «ناسی» قرار داشت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>ربیها، ملاها و دیّانها او را در اداره امور این جامعه یاری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میکردند</ins><ref>Fischel, W. J.(1982). «The Jews in Mediaeval Inan From the 16<sup>th</sup> to the 18<sup>th</sup> Centuries…», ''Irano – Judica'' ed. Sh. Shaked, Jerusalem, P. 289-290; 286-287</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در زمینه اقتصادی، لزوم پرداخت خراج سنگین ـ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>از درآمد حاصل از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كشت </del>زمین گرفته میشد ـ همراه با جزیه، به تدریج یهودیان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساكن </del>در روستاها را واداشت تا زمینهای خود را بفروشند و راهی شهرها شوند. این روال تا دوران جدید هم ادامه داشته است و همین عاملی برای اشتغال یهودیان در امر معاملات و تجارت، وام دادن پول (گاه حتی به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حكومت </del>اسلامی) و روی آوردن به برخی حرف شهرنشین مانند نساجی، رنگرزی، زرگری و جواهرفروشی و طبابت و... گردید<ref>''Encyclopedia Judaica'', Jerusalem, 1971, VIII/659-660, XIII/310</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در زمینه اقتصادی، لزوم پرداخت خراج سنگین ـ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>از درآمد حاصل از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کشت </ins>زمین گرفته میشد ـ همراه با جزیه، به تدریج یهودیان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساکن </ins>در روستاها را واداشت تا زمینهای خود را بفروشند و راهی شهرها شوند. این روال تا دوران جدید هم ادامه داشته است و همین عاملی برای اشتغال یهودیان در امر معاملات و تجارت، وام دادن پول (گاه حتی به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکومت </ins>اسلامی) و روی آوردن به برخی حرف شهرنشین مانند نساجی، رنگرزی، زرگری و جواهرفروشی و طبابت و... گردید<ref>''Encyclopedia Judaica'', Jerusalem, 1971, VIII/659-660, XIII/310</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>زبان اصلی قوم یهود عبدی از خانواده زبانهای سامی بوده است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لكن </del>یهودیان ایران در هر منطقه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سكونتی </del>با زبان و گویش مردم آن منطقه صحبت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میكنند</del>. سنت دبی دیرپایی از نخستین سدههای ورود اسلام به ایران در میان یهودیان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شكل </del>گرفت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>آن را «ادبیات یهودی ـ فارسی» (فارسیهود) مینامند. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>نوع خاصی از آثارادبی زبان فارسی به خط عبری است و شامل متون مقدس و مذهبی یهود و مطالب غیر دینی میشود<ref name=":1" />. با استناد به نخستین نمونههای متون نوشته شده به ادبیات یهودی ـ فارسی میتوان چنین نتیجه گرفت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>این گونه ادبیات از سدههای 8 و 9ق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاكنون </del>میان یهودیان ایران رواج یافته است<ref name=":1" />.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>زبان اصلی قوم یهود عبدی از خانواده زبانهای سامی بوده است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لکن </ins>یهودیان ایران در هر منطقه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سکونتی </ins>با زبان و گویش مردم آن منطقه صحبت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میکنند</ins>. سنت دبی دیرپایی از نخستین سدههای ورود اسلام به ایران در میان یهودیان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شکل </ins>گرفت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>آن را «ادبیات یهودی ـ فارسی» (فارسیهود) مینامند. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>نوع خاصی از آثارادبی زبان فارسی به خط عبری است و شامل متون مقدس و مذهبی یهود و مطالب غیر دینی میشود<ref name=":1" />. با استناد به نخستین نمونههای متون نوشته شده به ادبیات یهودی ـ فارسی میتوان چنین نتیجه گرفت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>این گونه ادبیات از سدههای 8 و 9ق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاکنون </ins>میان یهودیان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>رواج یافته است<ref name=":1" />.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[دین یهودی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[ایلخانان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== کتابشناسی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== کتابشناسی ==</div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%DB%8C%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=2925&oldid=prevSamei: /* نیز نگاه کنید به */2025-04-07T15:01:44Z<p><span class="autocomment">نیز نگاه کنید به</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۰۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l16">خط ۱۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== کتابشناسی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== کتابشناسی ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><references />فاطمه لاجوردی</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><references /></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فاطمه لاجوردی</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تلخیصکننده: معصومه ابراهیمی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تلخیصکننده: معصومه ابراهیمی</div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%DB%8C%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=123&oldid=prevSamei در ۷ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۱۶2024-08-07T06:16:59Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۷ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۱۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l7">خط ۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از ورود اسلام به ایران، یهودیان نیز موظف بودند همانند سایر اهل ذمه خراج و جزیه بپردازند و در عوض در اجرای شعائر دینی خود، انتخاب شغل و محل زندگی و مهاجرت آزاد بودند و در حمایت حكومت اسلامی قرار داشتند. البته وضع قوانینی چون عدم اجازه ساخت كنیسه جدید، حمل نكردن سلاح و اجبار در پوشیدن پوشاك خاص با علامتهای ویژه و... زندگی را در دورههایی برای یهودیان دشوار كرده بود. اما به طور كلی نسبت به یهودیان حكومت بیزانس در وضعیت بهتری بودند<ref name=":0" />.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از ورود اسلام به ایران، یهودیان نیز موظف بودند همانند سایر اهل ذمه خراج و جزیه بپردازند و در عوض در اجرای شعائر دینی خود، انتخاب شغل و محل زندگی و مهاجرت آزاد بودند و در حمایت حكومت اسلامی قرار داشتند. البته وضع قوانینی چون عدم اجازه ساخت كنیسه جدید، حمل نكردن سلاح و اجبار در پوشیدن پوشاك خاص با علامتهای ویژه و... زندگی را در دورههایی برای یهودیان دشوار كرده بود. اما به طور كلی نسبت به یهودیان حكومت بیزانس در وضعیت بهتری بودند<ref name=":0" />.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به جز دوران حكومتهای ایلخانان، صفویه و قاجار كه از دشوارترین و پرآزارترین دورانهای تاریخ حیات جامعه یهود ایران به شمار میرود، دیگر حكومتهای اسلامی ایران با دادن امنیت و آزادی نسبی به رشد حیات فرهنگی و اجتماعی یهودیان ایران كمك كردند<ref name=":1">لوی، حبیب(1339). تاریخ یهود ایران. تهران: بروخیم، جلد 3،ص. 80-85؛ جلد3، ص.104- 108؛ جلد3، ص.403-408؛ جلد 2، ص.392-394. </ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به جز دوران حكومتهای ایلخانان، صفویه و قاجار كه از دشوارترین و پرآزارترین دورانهای تاریخ حیات جامعه یهود ایران به شمار میرود، دیگر حكومتهای اسلامی ایران با دادن امنیت و آزادی نسبی به رشد حیات فرهنگی و اجتماعی یهودیان ایران كمك كردند<ref name=":1">لوی، حبیب(1339). تاریخ یهود ایران. تهران: بروخیم، جلد 3،ص. 80-85؛ جلد3، ص.104- 108؛ جلد3، ص.403-408؛ جلد 2، ص.392-394. </ref>. رهبری علمی و معنوی جامعه یهود را رؤسایی به نام گائون یا غائون (عالیجناب) بر عهده داشتند و نزد مردم از احترام فراوانی برخوردار بودند. گائونها رؤسای مدارس دینی یهود نیز بودند<ref>Roth, J.(1989). ''The History of Jewish People''. New York, P. 151-152</ref>. در دوره ایلخانان رهبری دینی و فرهنگی یهودیان از بغداد به اصفهان منتقل شد. در رأس جامعه یهودی اصفهان «ناسی» قرار داشت كه ربیها، ملاها و دیّانها او را در اداره امور این جامعه یاری میكردند<ref>Fischel, W. J.(1982). «The Jews in Mediaeval Inan From the 16<sup>th</sup> to the 18<sup>th</sup> Centuries…», ''Irano – Judica'' ed. Sh. Shaked, Jerusalem, P. 289-290; 286-287</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رهبری علمی و معنوی جامعه یهود را رؤسایی به نام گائون یا غائون (عالیجناب) بر عهده داشتند و نزد مردم از احترام فراوانی برخوردار بودند. گائونها رؤسای مدارس دینی یهود نیز بودند<ref>Roth, J.(1989). ''The History of Jewish People''. New York, P. 151-152</ref> . در دوره ایلخانان رهبری دینی و فرهنگی یهودیان از بغداد به اصفهان منتقل شد. در رأس جامعه یهودی اصفهان «ناسی» قرار داشت كه ربیها، ملاها و دیّانها او را در اداره امور این جامعه یاری میكردند<ref>Fischel, W. J.(1982). «The Jews in Mediaeval Inan From the 16<sup>th</sup> to the 18<sup>th</sup> Centuries…», ''Irano – Judica'' ed. Sh. Shaked, Jerusalem, P. 289-290; 286-287</ref>.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در زمینه اقتصادی، لزوم پرداخت خراج سنگین ـ كه از درآمد حاصل از كشت زمین گرفته میشد ـ همراه با جزیه، به تدریج یهودیان ساكن در روستاها را واداشت تا زمینهای خود را بفروشند و راهی شهرها شوند. این روال تا دوران جدید هم ادامه داشته است و همین عاملی برای اشتغال یهودیان در امر معاملات و تجارت، وام دادن پول (گاه حتی به حكومت اسلامی) و روی آوردن به برخی حرف شهرنشین مانند نساجی، رنگرزی، زرگری و جواهرفروشی و طبابت و... گردید<ref>''Encyclopedia Judaica'', Jerusalem, 1971, VIII/659-660, XIII/310</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در زمینه اقتصادی، لزوم پرداخت خراج سنگین ـ كه از درآمد حاصل از كشت زمین گرفته میشد ـ همراه با جزیه، به تدریج یهودیان ساكن در روستاها را واداشت تا زمینهای خود را بفروشند و راهی شهرها شوند. این روال تا دوران جدید هم ادامه داشته است و همین عاملی برای اشتغال یهودیان در امر معاملات و تجارت، وام دادن پول (گاه حتی به حكومت اسلامی) و روی آوردن به برخی حرف شهرنشین مانند نساجی، رنگرزی، زرگری و جواهرفروشی و طبابت و... گردید<ref>''Encyclopedia Judaica'', Jerusalem, 1971, VIII/659-660, XIII/310</ref>.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l18">خط ۱۸:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== کتابشناسی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== کتابشناسی ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins>فاطمه لاجوردی</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فاطمه لاجوردی</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تلخیصکننده: معصومه ابراهیمی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تلخیصکننده: معصومه ابراهیمی</div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%DB%8C%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=122&oldid=prevSamei در ۷ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۱۵2024-08-07T06:15:56Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%DB%8C%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=122&oldid=121">نمایش تغییرات</a>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%DB%8C%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=121&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی «'''یهوديان'''، از اقوام كهن ايراني ساكن در بخشهاي غربي و مركزي ايران. تاريخ مسكنگزيني قوم يهود در ايران به حدود 3 هزار سال پيش و هنگام مهاجرت اجباري آنان از فلسطين به آشور، بابل و بخشهاي غربي و مركزي ايران در طي چند دورة متوالي باز ميگردد.<su...» ایجاد کرد2024-08-07T05:55:00Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''یهوديان'''، از اقوام كهن ايراني ساكن در بخشهاي غربي و مركزي ايران. تاريخ مسكنگزيني قوم يهود در ايران به حدود 3 هزار سال پيش و هنگام مهاجرت اجباري آنان از فلسطين به آشور، بابل و بخشهاي غربي و مركزي ايران در طي چند دورة متوالي باز ميگردد.<su...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''یهوديان'''، از اقوام كهن ايراني ساكن در بخشهاي غربي و مركزي ايران.<br />
<br />
تاريخ مسكنگزيني قوم يهود در ايران به حدود 3 هزار سال پيش و هنگام مهاجرت اجباري آنان از فلسطين به آشور، بابل و بخشهاي غربي و مركزي ايران در طي چند دورة متوالي باز ميگردد.<sup>1</sup> بسياري از اين يهوديان پس از فرمان كوروش دربارة آزادي يهوديان و ادامة فرمان تا زمان پادشاهي داريوش اول و اردشير دوم به سرزمين اصلي خود بازگشتند. ليكن بخش بزرگي از آنان همچنان در سرزمينهاي ايران باقي ماندند و به تابعيت حكومت ايران در آمدند.<sup>2</sup><br />
<br />
در هنگام ورود اسلام به ايران عمدهترين مراكز جمعيت يهودي در بابل (عراق)، در شهرهايي چون سورا و تيسفون و پس از آن در ديگر شهرهاي ايران همچون حلوان، همدان، نهاوند، جنديشاپور، اهواز، شوش، تستر و مناطقي از خراسان و... بود.<sup>3</sup><br />
<br />
پس از ورود اسلام به ايران، يهوديان نيز موظف بودند همانند ساير اهل ذمه خراج و جزيه بپردازند و در عوض در اجراي شعائر ديني خود، انتخاب شغل و محل زندگي و مهاجرت آزاد بودند و در حمايت حكومت اسلامي قرار داشتند. البته وضع قوانيني چون عدم اجازة ساخت كنيسة جديد، حمل نكردن سلاح و اجبار در پوشيدن پوشاك خاص با علامتهاي ويژه و... زندگي را در دورههايي براي يهوديان دشوار كرده بود. اما به طور كلي نسبت به يهوديان حكومت بيزانس در وضعيت بهتري بودند.<sup>4</sup><br />
<br />
به جز دوران حكومتهاي ايلخانان، صفويه و قاجار كه از دشوارترين و پرآزارترين دورانهاي تاريخ حيات جامعة يهود ايران به شمار ميرود، ديگر حكومتهاي اسلامي ايران با دادن امنيت و آزادي نسبي به رشد حيات فرهنگي و اجتماعي يهوديان ايران كمك كردند.<sup>5</sup><br />
<br />
رهبري علمي و معنوي جامعة يهود را رؤسايي به نام گائون يا غائون (عاليجناب) بر عهده داشتند و نزد مردم از احترام فراواني برخوردار بودند. گائونها رؤساي مدارس ديني يهود نيز بودند.<sup>6</sup> در دورة ايلخانان رهبري ديني و فرهنگي يهوديان از بغداد به اصفهان منتقل شد. در رأس جامعة يهودي اصفهان «ناسي» قرار داشت كه ربيها، ملاها و ديّانها او را در ادارة امور اين جامعه ياري ميكردند.<sup>7</sup><br />
<br />
در زمينة اقتصادي، لزوم پرداخت خراج سنگين ـ كه از درآمد حاصل از كشت زمين گرفته ميشد ـ همراه با جزيه، به تدريج يهوديان ساكن در روستاها را واداشت تا زمينهاي خود را بفروشند و راهي شهرها شوند. اين روال تا دوران جديد هم ادامه داشته است و همين عاملي براي اشتغال يهوديان در امر معاملات و تجارت، وام دادن پول (گاه حتي به حكومت اسلامي) و روي آوردن به برخي حرف شهرنشين مانند نساجي، رنگرزي، زرگري و جواهرفروشي و طبابت و... گرديد.<sup>8</sup><br />
<br />
زبان اصلي قوم يهود عبدي از خانوادة زبانهاي سامي بوده است. لكن يهوديان ايران در هر منطقة سكونتي با زبان و گويش مردم آن منطقه صحبت ميكنند. سنت دبي ديرپايي از نخستين سدههاي ورود اسلام به ايران در ميان يهوديان شكل گرفت كه آن را «ادبيات يهودي ـ فارسي» (فارسيهود) مينامند. كه نوع خاصي از آثارادبي زبان فارسي به خط عبري است و شامل متون مقدس و مذهبي يهود و مطالب غير ديني ميشود.<sup>9</sup> با استناد به نخستين نمونههاي متون نوشته شده به ادبيات يهودي ـ فارسي ميتوان چنين نتيجه گرفت كه اين گونه ادبيات از سدههاي 8 و 9ق تاكنون ميان يهوديان ايران رواج يافته است.<sup>9</sup><br />
<br />
تلخيص از مقالة ايران، يهود، دايرةالمعارف بزرگ اسلامي<br />
<br />
'''مآخذ:'''<br />
<br />
# مصطفوي، علياصغر. '''''ايرانيان يهودي'''''. تهران: 1369، ص 23-27.<br />
# رهبر، پرويز. '''''تاريخ يهود'''''. تهران: 1325، ص 14-22.<br />
# Roth, J., '''''The History of Jewish People''''', New York, 1989, P 57-63.<br />
# Eban, A., '''''My People, the Story of the Jews''''', New York, 1968, P 137-140; Roth, '''''ibid''''', P 157.<br />
# لوي، حبيب، پرويز. '''''تاريخ يهود ايران'''''. تهران: 1339ش/196م، ص 3/ 80-85؛ 3/104-108؛ 3/404-409؛ 2/392-394.<br />
# Roth, '''''ibid''''', P 151-152.<br />
# Fischel, W. J., «The Jews in Mediaeval Inan From the 16<sup>th</sup> to the 18<sup>th</sup> Centuries…», '''''Irano – Judica''''' ed. Sh. Shaked, Jerusalem,. 1982, P. 289-290; 286-287.<br />
# '''''Encyclopedia Judaica''''', Jerusalem, 1971, VIII/659-660, XIII/310.<br />
# لوي. '''''همان'''''. 3/269-271.<br />
<br />
فاطمه لاجوردی<br />
<br />
تلخیصکننده: معصومه ابراهیمی</div>Samei