حکمت مشاء: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۴۸

مشاء، حکمت[Peripatetism]، مکتبی در فلسفه غرب و اسلامی، Peripatetics = مشائیان. ریشه این واژه در یونانی به معنی راه رفتن و هم طواف کردن است. بنابر مشهور، ارسطو، 348- 322پ.م.؛ در هنگام تدریس فلسفه با شاگردان خویش راه می‌رفت و از این رو مکتب او مشائی و پیروانش مشائیان نام گرفتند؛ هر چند برخی این را به افلاطون استاد ارسطو نسبت داده‌اند^[۱]. مکتب ارسطوئی یا مشائی بنا بر آموزش‌های ارسطو نخست در آتن شکل گرفت و پس از دوره یونانیان در زمان رومیان به وسیله شارحان او دنبال شد و برخی از عناصر آن از سوی نوافلاطونیان نیز پذیرفته گردید^[۲].

آن‌چه اندیشه ارسطو را به صورت مکتبی در فلسفه درآورد چنان‌که بقیه اندیشمندان پیش و حتی بعد از خود را تحت الشعاع خود قرار داد و از همه مشهورتر شد این بود که برای نخستین بار، هوشمندانه، تمام پرسش‌های فلسفی و بخش عظیمی از موضوعات علمی موجود در آن زمان را در یک نظام منسجم و مرتبط گرد آورد. ارسطو تفکر خود را در چهار جهت اصلی منطق، طبیعت، متافیزیک و سیاست و اخلاق تنظیم کرد به طوری که می‌توان گفت همه این علوم برای نخستین بار به وسیله او تدوین گردید و به صورت علم در دسترس دیگران گذاشته شد^[۳].

پس از آن‌که فلسفه وارد جهان اسلامی شد، حکمت مشاء به عنوان یکی از مکاتب اصلی فکر فلسفی درامد. واژه حکیم در برابر فیلسوف به کار رفت و مشاء به حکمتی اطلاق گردید که در آن تبیین امور جهان به روش عقلانی بدون اتکاء به شرع یا ذوق و کشف و شهود، صورت می‌گرفت، هر چند عناصری از اندیشه‌های افلاطونی و به تعبیر دقیق‌تر، نوافلاطونی نیز در آن‌چه حکمت مشاء خوانده شده وارد شده بود. ابن‌سینا بزرگ‌ترین نماینده حکمت مشاء در عالم اسلامی به شمار می‌رود و اندیشه او در برابر مکتب اشراق سهروردی، عرفان و کلام قرار می‌گیرد.

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ قاضی صاعد اندلسی. التعریف بطبقات الامم. به كوشش غلامرضا جمشیدنژاد اول، تهران: 1376ش، ص171.
↑ Sharples, R. W., "Peripatetics", in Routledge encyclopedia of philosophy, ed by Edward Craig, 7/304.
↑ فخری، ماجد. «المشائیه القدیمه». در الموسوعه الفلسفیه العربیه. به كوشش مهن‌زاده، 1988م، 2/1273- 1274.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

منوچهر پزشک

[1] قاضی صاعد اندلسی. التعریف بطبقات الامم. به كوشش غلامرضا جمشیدنژاد اول، تهران: 1376ش، ص171.

[2] Sharples, R. W., "Peripatetics", in Routledge encyclopedia of philosophy, ed by Edward Craig, 7/304.

[3] فخری، ماجد. «المشائیه القدیمه». در الموسوعه الفلسفیه العربیه. به كوشش مهن‌زاده، 1988م، 2/1273- 1274.

[۱]

[۲]

[۳]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''مشاء، حكمت[1]،''' مكتبي در فلسفة غرب و اسلامي، Peripatetics = مشائيان. ريشة اين واژه در يوناني به معني راه رفتن و هم طواف كردن است. بنابر مشهور، ارسطو، 348- 322پ.م.؛ در هنگام تدريس فلسفه با شاگردان خويش راه مي‌رفت و از اين رو مكتب او مشائي و پيروانش مشائيان نام گرفتند؛ هر چند برخي اين را به افلاطون استاد ارسطو نسبت داده‌اند.<sup>1</sup> مكتب ارسطوئي يا مشائي بنا بر آموزش‌هاي ارسطو نخست در آتن شكل گرفت و پس از دورة يونانيان در زمان روميان به وسيلة شارحان او دنبال شد و برخي از عناصر آن از سوي نوافلاطونيان نيز پذيرفته گرديد.<sup>2</sup> آن‌چه انديشة ارسطو را به صورت مكتبي در فلسفه درآورد چنان‌كه بقية انديشمندان پيش و حتي بعد از خود را تحت الشعاع خود قرار داد و از همه مشهورتر شد اين بود كه براي نخستين بار، هوشمندانه، تمام پرسش‌هاي فلسفي و بخش عظيمي از موضوعات علمي موجود در آن زمان را در يك نظام منسجم و مرتبط گرد آورد. ارسطو تفكر خود را در چهار جهت اصلي منطق، طبيعت، متافيزيك و سياست و اخلاق تنظيم كرد به طوري كه مي‌توان گفت همة اين علوم براي نخستين بار به وسيلة او تدوين گرديد و به صورت علم در دسترس ديگران گذاشته شد.<sup>3</sup>
+'''[[حکمت مشاء|مشاء، حکمت]][Peripatetism]،''' مکتبی در فلسفه غرب و اسلامی، Peripatetics = مشائیان. ریشه این واژه در یونانی به معنی راه رفتن و هم طواف کردن است. بنابر مشهور، ارسطو، 348- 322پ.م.؛ در هنگام تدریس فلسفه با شاگردان خویش راه می‌رفت و از این رو مکتب او مشائی و پیروانش مشائیان نام گرفتند؛ هر چند برخی این را به افلاطون استاد ارسطو نسبت داده‌اند<ref>قاضی صاعد اندلسی. '''''التعریف بطبقات الامم'''''. به كوشش غلامرضا جمشیدنژاد اول، تهران: 1376ش، ص171.</ref>. مکتب ارسطوئی یا مشائی بنا بر آموزش‌های ارسطو نخست در آتن شکل گرفت و پس از دوره یونانیان در زمان رومیان به وسیله شارحان او دنبال شد و برخی از عناصر آن از سوی نوافلاطونیان نیز پذیرفته گردید<ref>Sharples, R. W., "Peripatetics", in '''''Routledge encyclopedia of philosophy''''', ed by Edward Craig, 7/304.</ref>.
-پس از آن‌كه فلسفه وارد جهان اسلامي شد، حكمت مشاء به عنوان يكي از مكاتب اصلي فكر فلسفي درآمد. واژة حكيم در برابر فيلسوف به كار رفت و مشاء به حكمتي اطلاق گرديد كه در آن تبيين امور جهان به روش عقلاني بدون اتكاء به شرع يا ذوق و كشف و شهود، صورت مي‌گرفت، هر چند عناصري از انديشه‌هاي افلاطوني و به تعبير دقيق‌تر، نوافلاطوني نيز در آن‌چه حكمت مشاء خوانده شده وارد شده بود. ابن‌سينا بزرگ‌ترين نمايندة حكمت مشاء در عالم اسلامي به شمار مي‌رود و انديشة او در برابر مكتب اشراق سهروردي، عرفان و كلام قرار مي‌گيرد.
+آن‌چه اندیشه ارسطو را به صورت مکتبی در فلسفه درآورد چنان‌که بقیه اندیشمندان پیش و حتی بعد از خود را تحت الشعاع خود قرار داد و از همه مشهورتر شد این بود که برای نخستین بار، هوشمندانه، تمام پرسش‌های فلسفی و بخش عظیمی از موضوعات علمی موجود در آن زمان را در یک نظام منسجم و مرتبط گرد آورد. ارسطو تفکر خود را در چهار جهت اصلی منطق، طبیعت، متافیزیک و سیاست و اخلاق تنظیم کرد به طوری که می‌توان گفت همه این علوم برای نخستین بار به وسیله او تدوین گردید و به صورت علم در دسترس دیگران گذاشته شد<ref>فخری، ماجد. '''''«المشائیه''''' '''''القدیمه».''''' در الموسوعه الفلسفیه العربیه. به كوشش مهن‌زاده، 1988م، 2/1273- 1274.</ref>.
+پس از آن‌که فلسفه وارد جهان اسلامی شد، حکمت مشاء به عنوان یکی از مکاتب اصلی فکر فلسفی درامد. واژه حکیم در برابر فیلسوف به کار رفت و مشاء به حکمتی اطلاق گردید که در آن تبیین امور جهان به روش عقلانی بدون اتکاء به شرع یا ذوق و کشف و شهود، صورت می‌گرفت، هر چند عناصری از اندیشه‌های افلاطونی و به تعبیر دقیق‌تر، نوافلاطونی نیز در آن‌چه حکمت مشاء خوانده شده وارد شده بود. [[ابن سینا، پزشک|ابن‌سینا]] بزرگ‌ترین نماینده حکمت مشاء در عالم اسلامی به شمار می‌رود و اندیشه او در برابر مکتب اشراق [[شهاب الدین سهروردی|سهروردی]]، عرفان و کلام قرار می‌گیرد.
-'''مآخذ:'''
+== نیز نگاه کنید به ==
-. قاضي صاعد اندلسي. '''''التعريف بطبقات الامم'''''. به كوشش غلامرضا جمشيدنژاد اول، تهران: 1376ش، ص171.
+* [[شهاب الدین سهروردی]]
+* [[ابن سینا، پزشک|ابن سینا]]
-. Sharples, R. W., "Peripatetics", in '''''Routledge encyclopedia of philosophy''''', ed by Edward Craig, 7/304.
-. فخري، ماجد. '''''«المشائيه''''' '''''القديمه».''''' در الموسوعه الفلسفيه العربيه. به كوشش مهن‌زاده، 1988م، 2/1273- 1274.
+== مآخذ ==
+<references />
+== منبع اصلی ==
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
+== نویسنده مقاله ==
 منوچهر پزشک
-----[1].  Peripatetism
+[[رده:عرفان، فلسفه و کلام]]