جمهوری: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۱۷

جمهوری، حکومت اکثریت و حکومتی که زمام آن به دست نمایندگان ملت است^[۱].

جمهوری، در لغت، به معنای شراب مستی‌آور، شراب کهنه و نبیذ انگور سه ساله است^[۲]^[۳]. جمهوری، دولتی است آزاد که توسط شهروندانی که تابع قدرت خودسرانه نباشند، اداره می‌شود؛ حکومت به جای آن‌که جزء دارایی شخصی پادشاه باشد، امری است همگانی برای شهروندان^[۴]. ارسطو، جمهوری، یا رپولیک (Republic) را، صورت خالص حکومت‌هایی می‌داند که توسط مردم اداره می‌‌شوند^[۵]. در این‌گونه حکومت‌ها رئیس حکومت، رئیس جمهوری است که برای مدت محدود به صورت مستقیم یا غیرمستقیم، توسط مردم انتخاب می‌شود؛ ریاست حکومت، موروثی نیست؛ رئیس حکومت، مسئول عملکرد خود است^[۶].

نظریه کلاسیک جمهوری‌خواهی، از تجربه دولت ـ شهرهای کوچک یونانی و سپس از تجربه جمهوری توسعه‌طلبانه رومی، مایه گرفت^[۴]. اصطلاح جمهوریت را که ترک‌های عثمانی، در اواخر قرن 18م از لغت عربی جمهوری به معنای همه مردم، پدید آوردند، اولین بار در مورد نخستین جمهوری فرانسه و جمهوری‌های همسایه دولت عثمانی که به تقلید از جمهوری فرانسه، تأسیس شد به کار گرفته شد. سپس این اصطلاح مانند بسیاری از اصطلاحات دیگر از خاک عثمانی در میان اعراب و ایران و هند رواج یافت^[۷].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ لغت‌نامه دهخدا. ج5، ذیل واژه جمهوری.
↑ جُرّ، خلیل. فرهنگ لاروس. طبیبیان، سیدحمید، تهران: امیرکبیر، 767.
↑ امام شوشتری، محمدعلی. فرهنگ واژه‌های فارسی در زبان عربی. تهران: بهمن 1347، ص157.
↑ ^۴٫۰ ^۴٫۱ سیمور مارتین لیپست. دایره المعارف دموکراسی. کامران فانی؛ نورالله مرادی، تهران: کتابخانه تخصصی وزارت امور خارجه، 1383، ج2/537.
↑ قاضی، ابوالفضل. بایسته‌های حقوق اساسی. تهران: میزان، 1383، 103.
↑ جعفری‌لنگرودی، محمدجعفر. ترمینولوژی حقوق. تهران: گنج دانش، 199.
↑ مصاحب، غلامحسین. دایره المعارف فارسی. فرانکلین: 1345، ذیل مقاله جمهوری.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

اسدالله معظمی گودرزی

[1] لغت‌نامه دهخدا. ج5، ذیل واژه جمهوری.

[2] جُرّ، خلیل. فرهنگ لاروس. طبیبیان، سیدحمید، تهران: امیرکبیر، 767.

[3] امام شوشتری، محمدعلی. فرهنگ واژه‌های فارسی در زبان عربی. تهران: بهمن 1347، ص157.

[:0-4] ۴٫۰ ^۴٫۱ سیمور مارتین لیپست. دایره المعارف دموکراسی. کامران فانی؛ نورالله مرادی، تهران: کتابخانه تخصصی وزارت امور خارجه، 1383، ج2/537.

[5] قاضی، ابوالفضل. بایسته‌های حقوق اساسی. تهران: میزان، 1383، 103.

[6] جعفری‌لنگرودی، محمدجعفر. ترمینولوژی حقوق. تهران: گنج دانش، 199.

[7] مصاحب، غلامحسین. دایره المعارف فارسی. فرانکلین: 1345، ذیل مقاله جمهوری.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''جمهوري،''' حكومت اكثريت و حكومتي كه زمام آن به دست نمايندگان ملت است.<sup>1</sup>
+'''جمهوری،''' حکومت اکثریت و حکومتی که زمام آن به دست نمایندگان ملت است<ref>'''''لغت‌نامه دهخدا'''''. ج5، ذیل واژه جمهوری.</ref>.
-جمهوري، در لغت، به معناي شراب مستي‌آور، شراب كهنه و نبيذ انگور سه ساله است.<sup>2</sup> جمهوري، دولتي است آزاد كه توسط شهرونداني كه تابع قدرت خودسرانه نباشند، اداره مي‌شود؛ حكومت به جاي آن‌كه جزء دارايي شخصي پادشاه باشد، امري است همگاني براي شهروندان.<sup>3</sup> ارسطو، جمهوري، يا رپوليك (Republic) را، صورت خالص حكومت‌هايي مي‌داند كه توسط مردم اداره مي‌‌شوند.<sup>4</sup> در اين‌گونه حكومت‌ها رئيس حكومت، رئيس جمهوري است كه براي مدت محدود به صورت مستقيم يا غيرمستقيم، توسط مردم انتخاب مي‌شود؛ رياست حكومت، موروثي نيست؛ رئيس حكومت، مسئول عملكرد خود است.<sup>5</sup> نظرية كلاسيك جمهوري‌خواهي، از تجربة دولت ـ  شهرهاي كوچك يوناني و سپس از تجربة جمهوري توسعه‌طلبانة رومي، مايه گرفت.<sup>6</sup> اصطلاح جمهوريت را كه ترك‌هاي عثماني، در اواخر قرن 18م از لغت عربي جمهوري به معناي همة مردم، پديد آوردند، اولين بار در مورد نخستين جمهوري فرانسه و جمهوري‌هاي همساية دولت عثماني كه به تقليد از جمهوري فرانسه، تأسيس شد به كار گرفته شد. سپس اين اصطلاح مانند بسياري از اصطلاحات ديگر از خاك عثماني در ميان اعراب و ايران و هند رواج يافت.<sup>7</sup>
+جمهوری، در لغت، به معنای شراب مستی‌آور، شراب کهنه و نبیذ انگور سه ساله است<ref>جُرّ، خلیل. '''''فرهنگ لاروس'''''. طبیبیان، سیدحمید، تهران: امیرکبیر، 767.</ref><ref>امام شوشتری، محمدعلی'''''. فرهنگ واژه‌های فارسی در زبان عربی'''''. تهران: بهمن 1347، ص157.</ref>. جمهوری، دولتی است آزاد که توسط شهروندانی که تابع قدرت خودسرانه نباشند، اداره می‌شود؛ حکومت به جای آن‌که جزء دارایی شخصی پادشاه باشد، امری است همگانی برای شهروندان<ref name=":0">سیمور مارتین لیپست. '''''دایره المعارف دموکراسی'''''. کامران فانی؛ نورالله مرادی، تهران: کتابخانه تخصصی وزارت امور خارجه، 1383، ج2/537.</ref>. ارسطو، جمهوری، یا رپولیک (Republic) را، صورت خالص حکومت‌هایی می‌داند که توسط مردم اداره می‌‌شوند<ref>قاضی، ابوالفضل. '''''بایسته‌های حقوق اساسی'''''. تهران: میزان، 1383، 103.</ref>. در این‌گونه حکومت‌ها رئیس حکومت، رئیس جمهوری است که برای مدت محدود به صورت مستقیم یا غیرمستقیم، توسط مردم انتخاب می‌شود؛ ریاست حکومت، موروثی نیست؛ رئیس حکومت، مسئول عملکرد خود است<ref>جعفری‌لنگرودی، محمدجعفر. '''''ترمینولوژی حقوق'''''. تهران: گنج دانش، 199. </ref>.
+نظریه کلاسیک جمهوری‌خواهی، از تجربه دولت ـ  شهرهای کوچک یونانی و سپس از تجربه جمهوری توسعه‌طلبانه رومی، مایه گرفت<ref name=":0" />. اصطلاح جمهوریت را که ترک‌های عثمانی، در اواخر قرن 18م از لغت عربی جمهوری به معنای همه مردم، پدید آوردند، اولین بار در مورد نخستین جمهوری فرانسه و جمهوری‌های همسایه دولت عثمانی که به تقلید از جمهوری فرانسه، تأسیس شد به کار گرفته شد. سپس این اصطلاح مانند بسیاری از اصطلاحات دیگر از خاک عثمانی در میان اعراب و ایران و هند رواج یافت<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی'''''. فرانکلین: 1345، ذیل مقاله جمهوری.</ref>.
-'''مآخذ:'''
+== نیز نگاه کنید به ==
-.    '''''لغت‌نامة دهخدا'''''. ج5، ذيل واژة جمهوري.
+* [[قانون]]
+* [[آیین دادرسی]]
-.    جُرّ، خليل. '''''فرهنگ لاروس'''''. طبيبيان، سيدحميد، تهران: اميركبير، 767؛ امام شوشتري، محمدعلي'''''. فرهنگ واژه‌هاي فارسي در زبان عربي'''''. تهران: بهمن 1347، ص157.
-.    سيمور مارتين ليپست. '''''دايرةالمعارف دموكراسي'''''. كامران فاني؛ نورالله مرادي، تهران: كتابخانة تخصصي وزارت امور خارجه، 1383، ج2/537.
-.    قاضي، ابوالفضل. '''''بايسته‌هاي حقوق اساسي'''''. تهران: ميزان، 1383، 103.
-.    جعفري‌لنگرودي، محمدجعفر. '''''ترمينولوژي حقوق'''''. تهران: گنج دانش، 199.
-.    '''''دايرةالمعارف دموكراسي'''''. همانجا.
-.    مصاحب، غلامحسين. '''''دايرةالمعارف فارسي'''''. فرانكلين: 1345، ذيل مقالة جمهوري.
+== مآخذ ==
+<references />
+== منبع اصلی ==
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
+== نویسنده مقاله ==
 اسدالله معظمی گودرزی
+[[رده:علوم اسلامی و حقوق فقهی]]