ابوالفتح عبدالرحمن خازنی: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۵۲

ابوالفتح عبدالرحمن خازنی برگرفته از سایت سرپوش قابل بازیابی از https://www.sarpoosh.com/biography/scientists-biography/biography-alkhazini-32.html

خازنی، ابوالفتح عبدالرحمان (زنده در 525ق)، ستاره‌شناس و فیزیک‌دان برجسته. وی غلامی رومی بود که در مرو به تحصیل پرداخت. بسیار پارسا بود و با آنکه از ثروت بهره‌ای نداشت از پذیرش هدیه گران سلطان سنجر سر باز زد^[۱]. وی یکی از 22 ستاره شناس دوره اسلامی است که رصدهای دقیق و مستقلی انجام داده‌اند. نتایج این ارصاد در کتاب مهم زیج المعتبر السنجری گرد آمده است. این زیج از نظر محاسبات ریاضی نیز نکات قابل توجهی دارد^[۲]^[۳]. برخی وی را واضع اصلی تقویم جلالی می‌دانند^[۴]. کتاب میزان الحکمه وی از مهم‌ترین آثار فیزیک سده‌های میانه به شمار می‌رود^[۵]. خازنی مدتها پیش از راجر بیکن دریافته بود که وزن سیالی که درون یک ظرف می‌گنجد با کاهش ارتفاع بیشتر می‌شود^[۶]^[۷]. وی درباره چگالی ویژه اجسام و ساخت دستگاه‌های خودکار نیز به تحقیق پرداخت^[۸]^[۹].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ قربانی، ابوالقاسم. زندگی‌نامه ریاضیدانان دوره اسلامی. تهران: 1375، ص228.
↑ Kennedy, E. S. “A Survey of Islamic Astronomical Tables”, Transaction of the American Philosophical Society, New Series, Vol. XLVI(2), 1956, pp 159-161.
↑ Lorch, Richard, “The Qibla-Table Attributed to Al-Khazini”, Journal for the History of Arabic Science, 1980, Vol. IV(2), pp 259-264
↑ کرامتی، یونس. کارنامه ایرانیان. تهران: 1380، ص 121-122.
↑ کرامتی، یونس. «ایران»، دائره المعارف بزرگ اسلامی. ج 10، ص 672.
↑ Wiedemann, Eilhard , “Inhalt eines Gefasses in verschiedenen Abstanden vom Erdmittelpunkte nach Al-Khazini und Roger Baco”, Annalen Der Physik, Vol XXXIX, 1890, P 319.
↑ Wiedemann, Eilhard, “Inhalt eines Gefasses in verschiedenen Abstanden vom Erdmittelpunkte”, Zeitschrift fur Phyzik, Vol XIII, 1922, PP 59-60
↑ Wiedemann, E., “Arabische specifische Gewichtsbestimmungen”, Annalen Der Physik, Vol XX, 1883, pp 539-541.
↑ Lorch, Richard, “Al-Khazini’s Sphere That Rotates by Itself”, Journal for the History of Arabic Science, Aleppo, 1980, Vol. IV (2), 287-303.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

یونس كرامتی

[1] قربانی، ابوالقاسم. زندگی‌نامه ریاضیدانان دوره اسلامی. تهران: 1375، ص228.

[2] Kennedy, E. S. “A Survey of Islamic Astronomical Tables”, Transaction of the American Philosophical Society, New Series, Vol. XLVI(2), 1956, pp 159-161.

[3] Lorch, Richard, “The Qibla-Table Attributed to Al-Khazini”, Journal for the History of Arabic Science, 1980, Vol. IV(2), pp 259-264

[4] کرامتی، یونس. کارنامه ایرانیان. تهران: 1380، ص 121-122.

[5] کرامتی، یونس. «ایران»، دائره المعارف بزرگ اسلامی. ج 10، ص 672.

[6] Wiedemann, Eilhard , “Inhalt eines Gefasses in verschiedenen Abstanden vom Erdmittelpunkte nach Al-Khazini und Roger Baco”, Annalen Der Physik, Vol XXXIX, 1890, P 319.

[7] Wiedemann, Eilhard, “Inhalt eines Gefasses in verschiedenen Abstanden vom Erdmittelpunkte”, Zeitschrift fur Phyzik, Vol XIII, 1922, PP 59-60

[8] Wiedemann, E., “Arabische specifische Gewichtsbestimmungen”, Annalen Der Physik, Vol XX, 1883, pp 539-541.

[9] Lorch, Richard, “Al-Khazini’s Sphere That Rotates by Itself”, Journal for the History of Arabic Science, Aleppo, 1980, Vol. IV (2), 287-303.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
+[[پرونده:ابوالفتح عبدالرحمن خازنی.jpg|بندانگشتی|ابوالفتح عبدالرحمن خازنی برگرفته از سایت سرپوش قابل بازیابی از https://www.sarpoosh.com/biography/scientists-biography/biography-alkhazini-32.html]]
+خازنی، ابوالفتح عبدالرحمان (زنده در 525ق)، ستاره‌شناس و فیزیک‌دان برجسته. وی غلامی رومی بود که در مرو به تحصیل پرداخت. بسیار پارسا بود و با آنکه از ثروت بهره‌ای نداشت از پذیرش هدیه گران سلطان سنجر سر باز زد<ref>قربانی، ابوالقاسم. '''''زندگی‌نامه ریاضیدانان دوره اسلامی'''''. تهران: 1375، ص228.</ref>. وی یکی از 22 ستاره شناس دوره اسلامی است که رصدهای دقیق و مستقلی انجام داده‌اند. نتایج این ارصاد در کتاب مهم زیج المعتبر السنجری گرد آمده است. این زیج از نظر محاسبات [[حساب|ریاضی]] نیز نکات قابل توجهی دارد<ref>Kennedy, E. S. “A Survey of Islamic Astronomical Tables”, '''Transaction of the American Philosophical Society''', New Series, Vol. XLVI(2), 1956, pp 159-161.</ref><ref>Lorch, Richard, “The Qibla-Table Attributed to Al-Khazini”, '''Journal for the History of Arabic Science''', 1980, Vol. IV(2), pp 259-264</ref>. برخی وی را واضع اصلی تقویم جلالی می‌دانند<ref>کرامتی، یونس. '''''کارنامه ایرانیان'''''. تهران: 1380، ص 121-122.</ref>. کتاب میزان الحکمه وی از مهم‌ترین آثار فیزیک سده‌های میانه به شمار می‌رود<ref>کرامتی، یونس. «ایران»، '''''دائره المعارف بزرگ اسلامی'''''. ج 10، ص 672.</ref>. خازنی مدتها پیش از راجر بیکن دریافته بود که وزن سیالی که درون یک ظرف می‌گنجد با کاهش ارتفاع بیشتر می‌شود<ref>Wiedemann, Eilhard , “Inhalt eines Gefasses in verschiedenen Abstanden vom Erdmittelpunkte nach Al-Khazini und Roger Baco”, '''''Annalen Der Physik''''', Vol XXXIX, 1890, P 319.</ref><ref>Wiedemann, Eilhard, “Inhalt eines Gefasses in verschiedenen Abstanden vom Erdmittelpunkte”, '''Zeitschrift fur Phyzik''', Vol XIII, 1922, PP 59-60</ref>. وی درباره چگالی ویژه اجسام و ساخت دستگاه‌های خودکار نیز به تحقیق پرداخت<ref>Wiedemann, E., “Arabische specifische Gewichtsbestimmungen”, '''Annalen Der Physik''', Vol XX, 1883, pp 539-541.</ref><ref>  Lorch, Richard, “Al-Khazini’s Sphere That Rotates by Itself”, '''Journal for the History of Arabic Science''', Aleppo, 1980, Vol. IV (2), 287-303.</ref>.
-خازنی، ابوالفتح عبدالرحمان (زنده در 525ق)، ستاره‌شناس و فیزیک‌دان برجسته. وی غلامی رومی بود که در مرو به تحصیل پرداخت. بسیار پارسا بود و با آنکه از ثروت بهره‌ای نداشت از پذیرش هدیه گران سلطان سنجر سر باز زد.<sup>1</sup> وی یکی از 22 ستاره شناس دوره [[اسلام|اسلامی]] است که رصدهای دقیق و مستقلی انجام داده‌اند. نتایج این ارصاد در کتاب مهم ''زیج المعتبر السنجری'' گرد آمده است. این زیج از نظر محاسبات ریاضی نیز نکات قابل توجهی دارد.<sup>2و3</sup> برخی وی را واضع اصلی تقویم جلالی می‌دانند.<sup>4</sup> کتاب ''میزان الحکمه'' وی از مهم‌ترین آثار فیزیک سده‌های میانه به شمار می‌رود.<sup>5</sup> خازنی مدتها پیش از راجر بیکن[1] دریافته بود که وزن سیالی که درون یک ظرف می‌گنجد با کاهش ارتفاع بیشتر می‌شود.<sup>6و7</sup> وی درباره چگالی ویژه اجسام و ساخت دستگاه‌های خودکار نیز به تحقیق پرداخت.<sup>8و9</sup>
+== نیز نگاه کنید به ==
-'''مآخذ:'''
+* [[خجندی]]
+* [[حساب]]
+* [[جبر]]
-.    قربانی، ابوالقاسم. '''''زندگی‌نامه ریاضیدانان دوره اسلامی'''''. تهران: 1375، ص228.
+== '''مآخذ''' ==
+<references />
-.     Kennedy, E. S. “A Survey of Islamic Astronomical Tables”, '''Transaction of the American Philosophical Society''', New Series, Vol. XLVI(2), 1956, pp 159-161.
+== منبع اصلی ==
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
-.    Lorch, Richard, “The Qibla-Table Attributed to Al-Khazini”, '''Journal for the History of Arabic Science''', 1980, Vol. IV(2), pp 259-264.
+== نویسنده مقاله ==
+یونس كرامتی
-.     کرامتی، یونس. '''''کارنامه ایرانیان'''''. تهران: 1380، ص 121-122.
+[[رده:علوم و فنون]]
-.    کرامتی، یونس. «ایران»، '''''دائره المعارف بزرگ اسلامی'''''. ج 10، ص 672.
-.    Wiedemann, Eilhard , “Inhalt eines Gefasses in verschiedenen Abstanden vom Erdmittelpunkte nach Al-Khazini und Roger Baco”, '''''Annalen Der Physik''''', Vol XXXIX, 1890, P 319.
-.    Wiedemann, Eilhard, “Inhalt eines Gefasses in verschiedenen Abstanden vom Erdmittelpunkte”, '''Zeitschrift fur Phyzik''', Vol XIII, 1922, PP 59-60.
-.    Wiedemann, E., “Arabische specifische Gewichtsbestimmungen”, '''Annalen Der Physik''', Vol XX, 1883, pp 539-541.
-.    Lorch, Richard, “Al-Khazini’s Sphere That Rotates by Itself”, '''Journal for the History of Arabic Science''', Aleppo, 1980, Vol. IV (2), 287-303.
-یونس کرامتی
-----[1].